Μάρκος Αλεξάνδρου κ.α. ν. LAS Boating Limited. κ.α., Αρ. Αγωγής: 795/2011, 30 Νοεμβρίου 2011 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDAMM:2011:A52 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΑΜΜΟΧΩΣΤΟΥ ΣΤΗ ΛΑΡΝΑΚΑ Ενώπιον: Χ. Β. Χαραλάμπους, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 795/2011 Μεταξύ:
- Μάρκος Αλεξάνδρου
- Markos Tours & Travel Limited Εναγόντων -και-
- L.A.S. Boating Limited.
- Lucas & Antonis Ayia Napa Sea Cruises Limited.
- G.R. Koorey Enterprises Limited.
- Αντώνης Χρίστου Κρεμμαστός.
- Λούκας Χρίστου Κρεμμαστός.
- Χρίστος Κρεμμαστός. Εναγομένων Ημερομηνία: 30 Νοεμβρίου
- Αίτηση για απαγορευτικό διάταγμα ημερ. 11.8.
- Εμφανίσεις: Για Αιτητές: κ. Ζ. Ζαχαρίου για Τσίτσιος & Συνεργάτες Δ.Ε.Π.Ε. Για Καθ΄ ων: κ. Γ. Πιττάτζιης για Γ. Φ. Πιττάτζιης Δ.Ε.Π.Ε. ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗ Μετά την απόσυρση κατά το στάδιο των αγορεύσεων του αιτητικού υπό Α με την πιο πάνω αίτηση τους οι Αιτητές ζητούν πλέον διάταγμα εναντίον των Καθ΄ ων ως ακολούθως: «Β. Διάταγμα του Σεβαστού Δικαστηρίου το οποίο να απαγορεύει στους Εναγόμενους και/ή τους αντιπροσώπους και/ή τους συνεργάτες και/ή τους υπαλλήλους και/ή τους υπηρέτες τους από το να τοποθετούν το όνομα «Markoullis» κάτω, πάνω και ή πλησίον του ομοιώματος γαϊδάρου το οποίο έχουν τοποθετήσει επί της πλώρης και συγκεκριμένα επί της γέφυρας του σκάφους Napa Queen καθώς επίσης και να εκπέμπουν μιμητικές φωνές γαϊδάρου και/ή πιθήκου και/ή προκαλούν τον χλευασμό κατά των Εναγόντων προκαλώντας τους πελάτες των σκαφών τους Napa Queen και Black Pearl να φωνάζουν κατά την απόπλου και κατά την είσοδο του σκάφους από και στο λιμανάκι Αγίας Νάπας.» Στηρίζουν την αίτηση τους από νομικής πλευράς στο άρθρο 32 του Ν.14/60, στη Δ.48 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας, στα άρθρα 4, 5, 7 και 9 του Κεφ. 6 και στα άρθρα 17-24 του Κεφ.
- Όσον αφορά τα γεγονότα βασίζονται στην ένορκη δήλωση του Ενάγοντος 1 Μάρκου Αλεξάνδρου, ο οποίος σε μια επτασέλιδη ένορκη δήλωση παραθέτει το ιστορικό της υπόθεσης, το οποίο κατά τη γνώμη του δικαιολογεί την έκδοση του διατάγματος. Συνοπτικά αναφέρει τα ακόλουθα: Ο ίδιος είναι διευθυντής της Ενάγουσας 2 και κυβερνήτης στο επαγγελματικό ακτοπλοϊκό σκάφος CPT MARCO, το οποίο εκτελεί κρουαζιέρες και ανήκει στην Ενάγουσα
- Η Εναγόμενη 1 είναι ιδιοκτήτρια του σκάφους NAPA QUEEN και οι Εναγόμενες 2 και 3 είναι ιδιοκτήτριες του σκάφους BLACK ΡEARL. Οι Εναγόμενοι 4 και 5 είναι διευθυντές της Εναγόμενης 1 και έχουν την διεύθυνση των επιχειρήσεων των Εναγομένων 1, 2 και
- Ο Εναγόμενος 4 είναι κυβερνήτης του NAPA QUEEN, ενώ οι Εναγόμενοι 6 και 5 είναι αντίστοιχα κυβερνήτης και συγκυβερνήτης του BLACK PEARL. Οι Εναγόμενοι ασχολούνται επίσης με κρουαζιέρες στην Αγία Νάπα. Είναι η θέση του ενόρκως δηλούντος πως οι Εναγόμενοι έχουν εξαπολύσει καταδιωκτική εκστρατεία και προσπαθούν να διαλύσουν επαγγελματικά και οικονομικά τους Ενάγοντες αναγκάζοντας τους να εγκαταλείψουν το λιμανάκι της Αγίας Νάπας. Παλαιότερα υπήρξε και επεισόδιο ξυλοδαρμού του υιού του από τους Εναγόμενους 5 και 6, για το οποίο οι τελευταίοι αντιμετωπίζουν σχετικές κατηγορίες. Το επεισόδιο αυτό οδήγησε σε αποθράσυνση των Εναγομένων, με αποκορύφωμα την τοποθέτηση ομοιώματος γαϊδάρου, τον οποίον ονόμασαν "Markoullis". Κρίνω σκόπιμο να παραθέσω αυτούσιες τις παραγράφους 6 και 7 της ένορκης δήλωσης του οι οποίες έχουν ως εξής: «6) Από τις 7/7/2011 μέχρι και την 10/8/2011 οι Εναγόμενοι έχουν αποθρασυνθεί και ενώ το σκάφος CPT MARKO, ιδιοκτησία της Ενάγουσας 2, αποπλέει του λιμανιού της Αγίας Νάπας κατά την 11.15 π.μ. με επιβάτες τουρίστες, για δύο με τρία λεπτά περίπου το σκάφος Napa Queen θέτει σε λειτουργία συσκευές μετάδοσης ήχου, ήτοι μεγάφωνα, σε επίπεδα ηχορύπανσης και ανησυχίας και μεταδίδουν μιμητικές φωνές γαϊδάρου και πιθήκου. Κατά το ίδιο ανωτέρω χρονικό διάστημα και από τα σκάφη Black Pearl και Napa Queen μεταδίδονται μιμητικές φωνές των υπό αναφορά ζώων σε επίπεδα ηχορύπανσης και ανησυχίας καθ΄ όλη τη διάρκεια της εισόδου του σκάφους CPT MARKO μεταξύ των ωρών 15.45 μ.μ. και 16.00 μ.μ. καθημερινά. Από δε την 17/7/2011 ο Εναγόμενος 5 έφερε και τοποθέτησε στην πλώρη του σκάφους Napa Queen και συγκεκριμένα στην γέφυρα του κυβερνήτη ομοίωμα γαϊδάρου και τοποθέτησε στα πόδια αυτού επιγραφή με την λέξη «Markoullis». Όταν δε έφερε το ομοίωμα αναφώνησε διά των μεγαφώνων ότι "έφερα τον Μάρκο", δείχνοντας επιδεικτικά το ομοίωμα του γαϊδάρου. Ο δε Εναγόμενος 4 φώναζε ότι περιμένουν το πιστοποιητικό γέννησης και ότι θα καλέσουν την Κύπρο όλη στα βαφτίσια και ότι για τον σκοπό αυτό θα έστελλαν σχετικές προσκλήσεις. Οι αναφωνήσεις αυτές και ή χαρακτηρισμοί και η ειρωνεία και ο χλευασμός προς το πρόσωπο μου αναμεταδίδονταν μέσω ασύρματης επικοινωνίας (VHF), όχι μόνο στην ευρύτερη περιοχή του λιμανιού αλλά προφανώς σε ολόκληρη την Νοτιοανατολική Μεσόγειο. 7) Από τις 17/7/2011 αφότου τοποθετήθηκε το ομοίωμα του γαϊδάρου στο σκάφος Napa Queen οι υπάλληλοι και το πλήρωμα του σκάφους Napa Queen, παράλληλα με την μετάδοση μιμητικών φωνών γαϊδάρου και πιθήκου διά μεγαφώνων σε επίπεδα ηχορύπανσης και ανησυχίας κρατώντας σκούπες κτυπούν το ομοίωμα του γαϊδάρου φωνάζοντας «Κάπτεν Μάρκο σταμάτα». Στόχος τους πάντα είναι να δώσουν την εντύπωση ότι κάνει απόπλου ή κατάπλου ο γάϊδαρος και πίθηκος την ίδια στιγμή, δηλαδή ο υποφαινόμενος με το σκάφος CPT MARKO.» Περαιτέρω, αναφέρει ότι οι Εναγόμενοι ντύνουν καθημερινά στο κατάστρωμα του BLACK PEARL τουρίστες με στολές μπανάνας ή πιθήκων και τους προτρέπουν να φωνάζουν και να χλευάζουν κατά τον κατάπλου του CPT MARCO τις φράσεις "Captain Marco donkey" και "go home donkey", πράγμα που ο υπεύθυνος μουσικής τους πράττει και όταν ο ενόρκως δηλών περπατά στο λιμανάκι. Επίσης, ότι ο Εναγόμενος 4 εκφράζοντας την εμμονή του στην πιο πάνω τακτική ανέφερε στις 7-7-11 «εγώ θα πάω φυλακή και αυτός ψυχιατρείο». Η ένσταση στηρίζεται στη Δ.48 και περιέχει τους πιο κάτω λόγους: α) Τα γεγονότα δεν είναι αποδεκτά. β) Δεν συντρέχουν οι απαραίτητες προϋποθέσεις. γ) Η έκδοση του διατάγματος θα προκαλέσει ανεπανόρθωτη ζημιά στους Καθ΄ ων. δ) Η μαρτυρία είναι ελλιπής. ε) Οι Αιτητές δεν νομιμοποιούνται στις αιτούμενες θεραπείες. Συνοδεύεται από ένορκη δήλωση του Εναγόμενου 5 Λούκα Κρεμμαστού ο οποίος αναφέρει ότι διαφωνεί με την ένορκη δήλωση των Αιτητών και ειδικότερα αναφέρει ότι: Ο Ενάγων 1 είναι γνωστό προβληματικό πρόσωπο στην Αγία Νάπα. Είναι ιδιαίτερα ερεθιστικός και επιθετικός και συχνά δημιουργεί προβλήματα με το παραμικρό. Ακόμα και πελάτες του δημοσιεύουν παράπονα εναντίον του (Τεκμήριο 1). Προ μερικών εβδομάδων επιτέθηκε και στη σύζυγο του ενόρκως δηλούντος απειλώντας ότι θα την σκοτώσει. Είναι γνωστός καβγατζής και συγκρούεται με το παραμικρό και με ασήμαντες αφορμές. Δέχεται ότι στο NAPA QUEEN έχουν ομοιώματα μαϊμούς και γαϊδάρου και ότι γράφτηκε το όνομα «Markoullis» ως το όνομα του τελευταίου. Είναι η θέση του πως η επιλογή ήταν τυχαία και δεν υπήρχε καμιά πρόθεση συσχετισμού του με τον Ενάγοντα
- Υπάρχουν πολλοί με αυτό το όνομα, αλλά κανένας δεν έκαμε παράπονο. Κατασκεύασαν αυτό το ομοίωμα διότι είναι σύμβολο της παράδοσης και της Κυπριακής ζωής. Προσθέτει πως στο ίδιο σκάφος διατηρούν και ομοίωμα γορίλλα και άλλων ζώων, καθώς και ενδυμασίες ανθρώπων μπανάνας και άλλων φρούτων. Έχουν, επίσης, ειδικό δισκοθέτη (D.J.) ο οποίος προβάλλει μιμητικές φωνές τόσο του γαϊδουριού όσο και πολλών άλλων ζώων και πουλιών. Η χρήση του ομοιώματος του γαϊδουριού με το όνομα "Markoullis" έχει συνδεθεί άρρηκτα με την επιχείρηση τους και οι παραθεριστές φωτογραφίζονται με το συμπαθές τετράποδο. Καταλήγει πως το σκάφος τους είναι ένα θεματικό μικρό κρουαζιερόπλοιο στο οποίο προσφέρεται η ως άνω ασυνήθιστη ψυχαγωγία και διασκέδαση στους ξένους, τους οποίους εξ αυτού του λόγου προσελκύει κατά μεγάλους αριθμούς. Αρνείται οποιαδήποτε ζημιά των Εναγόντων από τη χρήση του ομοιώματος και του εν λόγω ονόματος. Τέλος, διευκρινίζει πως δεν είναι όλοι οι Εναγόμενοι που έχουν σχέση με την κατασκευή και χρήση του ομοιώματος στο NAPA QUEEN, αφού το τελευταίο ανήκει στην Εναγόμενη 1 η οποία το διαχειρίζεται. Οι δύο πλευρές ζήτησαν και εξασφάλισαν άδεια για συμπληρωματικές ένορκες δηλώσεις. Στη δική του συμπληρωματική δήλωση ο Ενάγων 1 αρνήθηκε ότι είναι προβληματικό ή επιθετικό πρόσωπο. Για το παράπονο κάποιων τουριστών εναντίον του είπε πως προφανώς αυτό προκλήθηκε από τους Εναγόμενους. Προσέθεσε πως είναι οι τελευταίοι που ασχολούνται με πάρτι οργίων και επισυνάπτει σχετικά δημοσιεύματα από το διαδίκτυο (Τεκμήρια Α-Γ). Αρνείται ότι επιτέθηκε στη σύζυγο του Εναγόμενου
- Επισυνάπτει επίσης φωτογραφία με το ομοίωμα γαϊδάρου στο NAPA QUEEN (Τεκμήριο Δ). Επανέλαβε τους ισχυρισμούς του εξηγώντας ότι ο δισκοθέτης του BLACK PEARL παροτρύνει τους επιβάτες του σκάφους να φωνάζουν «Captain Marko go home» και «Go home donkey», στην παρουσία των Εναγομένων 4, 5 και
- Στη δική του συμπληρωματική ένορκη δήλωση ο Λούκας Κρεμμαστός αναφέρει ότι διαφωνεί με τους ισχυρισμούς των Αιτητών, ότι η συμπληρωματική ένορκη δήλωση του Ενάγοντος 1 περιέχει απαράδεκτους και άσχετους ισχυρισμούς, ότι δεν χρειάζεται ο ίδιος να απαντήσει στον καθένα χωριστά και ότι επιφυλάσσεται να αντεξετάσει τον Ενάγοντα
- Νομική πτυχή Σύμφωνα με το άρθρο 32 του περί Δικαστηρίων Νόμου παρεμπίπτον απαγορευτικό διάταγμα δύναται να εκδοθεί όταν καταδεικνύεται σωρευτικά ότι: i. Υπάρχει σοβαρό ζήτημα προς εξέταση. ii. Υπάρχει πιθανότητα ο αιτητής να δικαιούται σε θεραπεία. iii. Εάν δεν εκδοθεί το διάταγμα θα είναι δύσκολο ή αδύνατο να απονεμηθεί πλήρης δικαιοσύνη σε μεταγενέστερο στάδιο. (Βλ. και υπόθεση Andreas Odysseos v.
- A. Pieris Estates Ltd and others
(1982)1 C.L.R. 557). Το δικαστήριο δεν εξετάζει σε αυτό το στάδιο την αίτηση με στόχο την εξαγωγή τελικών συμπερασμάτων είτε επί του πραγματικού, είτε επί του νομικού καθεστώτος της υπόθεσης (υπόθεση The Jonitexo Ltd v. Adidas
(1984)1 C.L.R. 263 και
- Άκης άλλως Γρηγόρης Ν. Γρηγορίου κ.ά. v.
- Χριστίνας Χριστοφόρου
(1995)1 Α.Α.Δ. 248). Όπως έχει λεχθεί δεν τίθεται θέμα οριστικής διάγνωσης ως προς τα θέματα που άπτονται των επιδίκων θεμάτων και η ενδιάμεση διαδικασία δεν πρέπει να μετατρέπεται σε πρόωρη δίκη επί της ουσίας. (Βλ. Μυριάνθη Νικόλα v. 1. Μιχάλης Κεφάλα
(1998)1 Γ Α.Α.Δ. 1400 και Goody's Evagorou Ltd v. Lani Restaurants Ltd
(1998)1Γ Α.Α.Δ. 1572). Γίνεται, όμως, δεκτό ότι κάποια αξιολόγηση της προσφερθείσας μαρτυρίας είναι αναγκαία για να διαπιστωθεί κατά πόσον ικανοποιούνται οι προϋποθέσεις που θέτει το άρθρο 32, χωρίς όμως αυτό να ισοδυναμεί με τελεσίδικη κρίση. Η κατάσταση ως προς το βάρος απόδειξης παραμένει η ίδια και μετά την τροποποίηση της Δ.48, δηλαδή το βάρος ανήκει στον αιτητή να ικανοποιήσει τις προαναφερθείσες προϋποθέσεις (υπ. Μαίρη Σεβαστού v. Εμμανουήλ Σεβαστού
(2002)1Γ Α.Α.Δ. 1980). Σοβαρό ζήτημα Το κατά πόσον υπάρχει ή όχι σοβαρό ζήτημα προς εκδίκαση διαπιστώνεται στο παρόν στάδιο με αναφορά στα καταχωρισθέντα δικόγραφα και ο όρος αυτός χρησιμοποιείται με την ευρεία του έννοια και όχι ως τεχνικός όρος εξισούμενος με τις έγγραφες προτάσεις (Resola (Cyprus) Ltd v. Χάρη Χρίστου
(1998)1 Β Α.Α.Δ. 598). Δεν είναι απαραίτητο να έχει προηγηθεί η καταχώριση της έκθεσης απαίτησης, αφού και οι ένορκες δηλώσεις μπορούν να αποτελέσουν το βάθρο για τη χορήγηση προσωρινής θεραπείας (υπ. American Cyanamid v. Ethicon
(1975)1 All E.R. 504). Αυτό το οποίο εξετάζεται εν σχέσει με την πρώτη προϋπόθεση είναι το κατά πόσον αποκαλύπτεται κάποια γνωστή στο νόμο αιτία αγωγής, η οποία αν επιτύχει θα έχει ως συνέπεια την χορήγηση ανάλογης ουσιαστικής θεραπείας. Στην παρούσα προκύπτει από το γενικώς οπισθογραφημένο κλητήριο και τις ένορκες δηλώσεις πως οι Ενάγοντες επικαλούνται δυσφήμιση κατά το άρθρο 17 (γ), (δ), (ε) του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ. 148, εξ ου και διεκδικούν διάταγμα άρσης της συμπεριφοράς η οποία κατά τη γνώμη τους συνιστά το αδίκημα. Η εμπλοκή του συμπαθούς τετραπόδου στη διένεξη δυνατόν εκ πρώτης όψεως να προκαλεί σε κάποιον το γέλιο, πλην όμως ακριβώς αυτό το στοιχείο είναι ταυτοχρόνως ικανοποιητικό για την κατάδειξη σοβαρού ζητήματος προς εκδίκαση, δεδομένου ότι η χλεύη, η δυσμένεια και η αποστροφή είναι συστατικά στοιχεία της αστικής δυσφήμισης (άρθρο 17). Πιθανότητα ότι οι Ενάγοντες δικαιούνται σε θεραπεία Όσον αφορά την δεύτερη προϋπόθεση θα πρέπει να ικανοποιηθεί το δικαστήριο ότι υπάρχει ορατή πιθανότητα επιτυχίας και η έννοια αυτή απαιτεί κάτι περισσότερο από απλή δυνατότητα, αλλά και κάτι πολύ λιγότερο από το ισοζύγιο των πιθανοτήτων (βλ. υπ. Odysseos, ανωτέρω και Πουργουρίδη ν. Μέζου
(1994)1 Α.Α.Δ. 201). Ειδικά για την παρούσα θα μπορούσε να λεχθεί πως αναμφίβολα με τα όσα αναφέρονται στις ένορκες δηλώσεις ικανοποιείται η προϋπόθεση αυτή, ιδιαιτέρως εάν ληφθεί υπόψιν ότι: ι. Αποτελεί κοινό έδαφος μεταξύ των δύο πλευρών πως όντως υπάρχουν ομοιώματα γαϊδάρου και πιθήκου σε σκάφος των Εναγομένων. ιι. Το ομοίωμα γαϊδάρου φέρει το όνομα "Markoullis", το οποίο εκ των πραγμάτων σχετίζεται με το όνομα του Ενάγοντος 1 και την επωνυμία της εταιρείας - Ενάγουσας 2. ιιι. Αποτελεί επίσης κοινό έδαφος ότι όντως εκπέμπονται από τα σκάφη των Εναγομένων μιμητικές φωνές γαϊδάρου και άλλων ζώων. Δεδομένου όμως ότι το αγώγιμο δικαίωμα στηρίζεται σε δυσφήμιση, είναι προφανές πως ακόμα και η κατάδειξη ισχυρής πιθανότητας επιτυχίας δεν είναι αρκετή ενόψει της σχετικής νομολογίας που απαιτεί όπως ενδιάμεσα διατάγματα σε τέτοιες υποθέσεις εκδίδονται μόνον σε εξαιρετικές περιπτώσεις και συγκεκριμένα σύμφωνα με την υπ. C.T. Tobacco Ltd v. Εκδόσεις Αρκτίνος Λτδ
(2003)1Ε Α.Α.Δ. 853 εκδίδεται όταν: «
- Η δήλωση είναι αναμφίβολα δυσφημιστική.
- Δεν υπάρχουν λόγοι που θα οδηγήσουν σε συμπέρασμα ότι η δήλωση μπορεί να είναι αληθής.
- Δεν υπάρχει άλλη υπεράσπιση που μπορεί να επιτύχει.
- Υπάρχει μαρτυρία πρόθεσης επανάληψης ή δημοσίευσης δυσφήμισης (βλ. Catley "On Libel and Slander", 9η έκδοση, σελ. 634).» Στην παρούσα ο Ενάγων 1 στις ένορκες του δηλώσεις δίδει συγκεκριμένα στοιχεία με ημερομηνίες, ώρες και πρόσωπα για γεγονότα που καλύπτουν το διάστημα από την άφιξη του ομοιώματος γαϊδάρου μέχρι την καταχώριση της αίτησης και τα οποία αναφέρονται μεταξύ άλλων στην εκφώνηση διά μεγαφώνων των φράσεων «Έφερα τον Μάρκο», «Κάπτεν Μάρκο σταμάτα», «Captain Marko donkey», «Go home donkey» και «Markoulli go home». Οι Εναγόμενοι όμως από δικής τους πλευράς ενώ παραδέχονται την τοποθέτηση ομοιώματος, την ύπαρξη πινακίδας με το όνομα "Markoullis", τη μετάδοση μιμητικών φωνών και τη χρήση ενδυμασιών, εντούτοις αρνήθηκαν - έστω γενικώς - τους υπόλοιπους ισχυρισμούς. Χωρίς ο ενόρκως δηλών εκ μέρους των Εναγομένων να υποβληθεί σε αντεξέταση για αυτά τα ζητήματα, το δικαστήριο είναι υποχρεωμένο να ενεργήσει επί τη βάσει των γεγονότων που είναι παραδεκτά ενόψει της αρχής ότι οι Αιτητές είχαν το βάρος απόδειξης των ισχυρισμών τους και σ΄ αυτό το ενδιάμεσο στάδιο (υπ. Σεβαστού, ανωτέρω). Οι πιο πάνω ειδικές προϋποθέσεις λοιπόν θα πρέπει να τύχουν εξέτασης μόνο στη βάση των μη αμφισβητούμενων γεγονότων και μόνο για σκοπούς της παρούσας ενδιάμεσης διαδικασίας. Η απάντηση στο κατά πόσον η πιο πάνω παραδεκτή συμπεριφορά των Εναγομένων συνιστά δυσφήμιση δίδεται μέσα από τον σχετικό νόμο Κεφ. 148 (ο οποίος κωδικοποίησε τις αρχές του κοινοδικαίου), καθώς και τη σχετική νομολογία. Για ό,τι ενδιαφέρει στην παρούσα το άρθρο 17
(1)του Κεφ. 148 προνοεί τα ακόλουθα: «17
(1)Η δυσφήμηση συνίσταται στη δημοσίευση από οποιοδήποτε πρόσωπο με έντυπο, γραπτό, ζωγραφιά, ομοίωμα, χειρονομίες, λόγια ή άλλους ήχους ή με κάθε άλλο μέσο οποιασδήποτε φύσης περιλαμβανομένης και της εκπομπής με ασύρματη τηλεγραφία, δημοσιεύματος το οποίο: - (α) ...................... (β) ...................... (γ) εκ φύσεως τείνει στο να βλάψει ή να επηρεάσει με δυσμένεια την υπόληψη άλλου προσώπου στο επάγγελμα, επιτήδευμα, την εργασία, απασχόληση, ή τη θέση του· ή (δ) ενδέχεται να εκθέσει άλλο πρόσωπο σε γενικό μίσος, περιφρόνηση ή χλεύη· ή (ε) ενδέχεται να προκαλέσει την αποστροφή ή αποφυγή οποιουδήποτε προσώπου από άλλους.» Σαφώς στην παρούσα περίπτωση διαφαίνεται ότι υφίσταται δημοσίευση εφόσον το ομοίωμα γαϊδάρου με το όνομα έχουν τοποθετηθεί σε περίοπτο μέρος του σκάφους, ενώ και οι μιμητικές φωνές και οι ενδυμασίες λαμβάνουν χώρα σε σημεία και κατά τρόπο που ακούονται και βλέπονται από το κοινό και τον Ενάγοντα 1. Το ομοίωμα καλύπτεται ρητώς από το εδάφιο
(1)του άρθρου 17 και το αναγραφέν όνομα συνιστά έντυπο ή γραπτό, το οποίο επίσης ρητώς προβλέπεται. Οι μιμητικές φωνές εντάσσονται στην έννοια «άλλοι ήχοι» και οι ενδυμασίες στις έννοιες «χειρονομίες και κάθε άλλο μέσο». Για την κατάληξη σε συμπέρασμα το κριτήριο γενικά είναι αντικειμενικό και τυγχάνει εφαρμογής από το ίδιο το δικαστήριο, το οποίο εξετάζει κατά πόσον ένα δημοσίευμα έχει δυσφημιστικό χαρακτήρα, όπως και το κατά πόσον αυτό συνιστά δυσφήμιση για τον Ενάγοντα (βλ. υπ. Εταιρεία «Ο Φιλελεύθερος» Λτδ ν. Σοφοκλέους
(2003)1 Α.Α.Δ. 549). Δεν ενδιαφέρουν οι προθέσεις του προσώπου που ευθύνεται για το δημοσίευμα (υπ. Χαραλάμπους ν. Βασιλείου
(2001)1 Α.Α.Δ. 1395). Βασικά εξετάζεται το κατά πόσον υπό τις περιστάσεις υπό τις οποίες δημοσιεύθηκε το επίδικο, θα το αντιλαμβάνετο ως δυσφημιστικό ο μέσος, λογικός και ορθώς σκεπτόμενος άνθρωπος προς τον οποίον δημοσιεύθηκε. Αναζητείται δηλαδή η εντύπωση που θα αποκομίσει ο μέσος, λογικός και συνήθης πολίτης όταν το δει (βλ. υπ. Κουτσού ν. Αλήθεια Εκδοτική Εταιρεία Λτδ
(2003)1 Α.Α.Δ. 1198). Το δημοσίευμα κρίνεται πάντοτε με βάση τον χρόνο, τον τόπο και τις συνθήκες που έχει δημοσιευθεί (υπ. Σταυράκης ν. Κοντεάτης
(2004)1 Α.Α.Δ. 1957). Σύμφωνα με τη νομολογία μας ένα δημοσίευμα δυνατόν να είναι δυσφημιστικό: ι. Είτε με βάση τη συνήθη και φυσική σημασία των λέξεων, η οποία καλύπτει και τη συμπερασματική έννοια τους όπως προκύπτει από το δημοσίευμα, γνωστή ως ψευδοϋπαινιγμός (υπ. Slim v. Daily Telegraph Ltd
(1968)1 All E.R. 497, Ηνωμένη Εκδοτική Εταιρεία Δίας Λτδ ν. Χατζηκώστα
(1990)1 Α.Α.Δ. 244, Lewis v. Daily Telegraph Ltd
(1963)2 All E.E. 151). ii. Είτε με βάση κάποιο αληθή (ή νομικό) υπαινιγμό, δηλαδή νόημα που διαφέρει από τη συνήθη και φυσική έννοια των λέξεων και είναι δυσφημιστικό λόγω των ειδικών γεγονότων και περιστάσεων που είναι γνωστές σ΄ αυτούς προς τους οποίους δημοσιεύονται (υπ. Slim n. Daily Telegraph Ltd
(1968)1 All E.R. 497). Πάντως με βάση το άρθρο 17
(4)του Κεφ. 148 δυσφήμιση διαπράττεται και αν ακόμα το δυσφημιστικό νόημα δεν εκφράζεται ευθέως ή πλήρως. Αρκεί δηλαδή το ότι αυτό το νόημα και η αναφορά στον δυσφημούμενο δύνανται να συναχθούν εξ αυτής ταύτης της δυσφημιστικής δήλωσης. Στην υπ. Lewis v. Daily Telegraph Ltd
(1963)2 All E.E. 151 έχει αναφερθεί πως κάποιες φορές δεν είναι ανάγκη να αναζητηθεί το νόημα πίσω από τις λέξεις όπως π.χ. όταν ο ενάγων αποκαλείται κλέφτης ή δολοφόνος. Πιο συχνά όμως η αιχμή (το κεντρί) δεν ευρίσκεται στις λέξεις αυτές καθ΄ αυτές, αλλά στο τι θα συμπεράνει ο μέσος άνθρωπος. Στην παρούσα περίπτωση ο μέσος άνθρωπος ο οποίος δεν γνωρίζει κάποιες ειδικές περιστάσεις, κρίνω πως θα θεωρήσει ότι το αναγραφόμενο "MARKOULLIS" επί του ομοιώματος αποδίδει το όνομα που ήθελαν οι Εναγόμενοι να αποδώσουν στο συγκεκριμένο ομοίωμα ή στο σκάφος τους ή σε κάποιον από τους ίδιους. Τα πράγματα όμως διαφοροποιούνται για κάποιον που θα γνώριζε τα γεγονότα και τις περιστάσεις οι οποίες αφορούν τα ονόματα των διαδίκων, τις επιχειρήσεις που ασκούν, τον ανταγωνισμό που υπονοείται, τα επεισόδια που είχαν μεταξύ τους και τη γνώμη που έχουν οι Εναγόμενοι για τον Ενάγοντα 1. Παραπέμπω σχετικά στις ένορκες δηλώσεις και σημειώνω ενδεικτικά πως σύμφωνα τουλάχιστον με αναντίλεκτα στοιχεία: ι. Ο Ενάγων 1 ονομάζεται «Μάρκος» και είναι ο βασικός διευθυντής της οικογενειακής επιχείρησης κρουαζιέρων με το σκάφος τους "CPT MARKO". ii. Στο ίδιο λιμανάκι ασκούν παρόμοιες επιχειρήσεις και οι Εναγόμενοι με δύο δικά τους σκάφη, ήτοι τα "NAPA QUEEN" και "BLACK PEARL". ιιι. Ούτε τα φυσικά πρόσωπα, ούτε οι εταιρείες, ούτε τα σκάφη των Εναγομένων έχουν οποιαδήποτε σχέση με το όνομα "MARKOULLIS". ιν. Οι Εναγόμενοι έχουν την άποψη πως ο γείτονας τους (στα επαγγελματικά) είναι ερεθιστικός, επιθετικός, υβριστικός, ευερέθιστος, απειλητικός, εκθέτει την Κύπρο και την τουριστική της βιομηχανία και γενικά είναι γνωστός καβγατζής. ν. Μεταξύ των δύο ομάδων υπήρξαν αλληλοκαταγγελίες για επίθεση στη σύζυγο του Εναγόμενου 5 (παρ. 4 της αρχικής ένορκης δήλωσης). Κατά τη γνώμη μου όποιος μέσος λογικός πολίτης γνωρίζει τα πιο πάνω, μόνο τυχαία δεν θα θεωρήσει την ονομασία του ομοιώματος ως "MARKOULLIS". Θα εκλάβει πολύ λογικά ότι ο Ενάγων 1 αποκαλείται γαϊδαρος. Σύμφωνα με το Λεξικό Μπαμπινιώτη (Επανεκτύπωση 1998) η μεταφορική χρήση της λέξης γαϊδαρος είναι υβριστική και σημαίνει άνθρωπο «που χαρακτηρίζεται αρνητικά από ιδιότητες που κατά σύμβαση αποδίδονται στη συμπεριφορά του παραπάνω ζώου, όπως η έλλειψη ευαισθησίας, ευγένειας, ή φιλότιμου» και είναι συνώνυμη των λέξεων αναίσθητος και ανάγωγος. Όντως το συγκεκριμένο ζώο αποκαλείται και στο εν λόγω λεξικό ως "συμπαθές τετράποδο" αλλά σημειώνεται επίσης πως μια σειρά μειωτικών και υποτιμητικών σημασιών όπως η δήλωση άξεστου, αγενούς, αναιδούς, ασήμαντου, ανίκανου, ανάξιου, μάταιου κ.λ.π. συνδέθηκε με εκφράσεις για αυτό το ζώο, τόσο στην αρχαία, όσο και στη νεότερη γλώσσα μας. Συνεπώς κατά τη γνώμη μου ο μέσος λογικός άνθρωπος βλέποντας το ομοίωμα γαϊδάρου με το όνομα "MARKOULLIS" και γνωρίζοντας τα γεγονότα θα αντιλαμβάνετο αμέσως ότι αυτό αφορά τον Ενάγοντα 1 και μάλιστα υπό δυσφημιστική έννοια αφού το υπονοούμενο θα ήταν ότι αυτός είναι γαϊδαρος, άρα έχει τις πιο πάνω ιδιότητες και χαρακτηριστικά τις οποίες γνωρίζει και αποδίδει στο συγκεκριμένο ζώο ο μέσος άνθρωπος. Αναμφίβολα λοιπόν το επίδικο δημοσίευμα, δηλαδή το ομοίωμα με το όνομα, εκ φύσεως τείνει να επηρεάσει τον Ενάγοντα 1 και την εταιρεία ενάγουσα 2 δυσμενώς στις εργασίες τους (άρθρο 17
(1)(γ), ενδέχεται να τους εκθέσει σε χλεύη και ενδέχεται να προκαλέσει την αποστροφή ή αποφυγή από άλλα πρόσωπα (π.χ. πελάτες). Όσον αφορά τις άλλες προϋποθέσεις πρέπει να παρατηρήσω πως δεν τίθεται θέμα αλήθειας της εν λόγω δημοσίευσης (ούτε και υπάρχει τέτοιος ισχυρισμός), ενώ επίσης δεν τίθεται θέμα και οποιασδήποτε άλλης υπεράσπισης που πιθανόν να επιτύχει. Όσον αφορά την αναγκαιότητα μαρτυρίας για πρόθεση επανάληψης θεωρώ ότι καλύπτεται από το κοινό υπόβαθρο γεγονότων πως πρόκειται για μια μόνιμη έκθεση και τοποθέτηση στο πάνω μέρος του σκάφους. Δυσκολία ή αδυναμία απονομής πλήρους δικαιοσύνης σε μεταγενέστερο στάδιο Η δυσκολία ή η αδυναμία πλήρους απονομής της δικαιοσύνης συνδέθηκε στην παρούσα με τη δυσκολία υπολογισμού των οικονομικών συνεπειών στην επιχείρηση της Ενάγουσας 2 και κατ΄ επέκταση στον Ενάγοντα 1, ο οποίος είναι διευθυντής της και κυβερνήτης στο σκάφος της (CPT MARKO), ενώ στην επιχείρηση αυτή εργάζονται όλα τα μέλη της οικογένειας του. Στην πρόσφατη υπόθεση Zena Company Ltd v. Demenian Catering Ltd, Πολ. Έφ. 304/08, ημερ. 21.10.2011, τονίστηκε πως η έννοια του δύσκολου ή αδύνατου περιλαμβάνει και διάφορα άλλα μεταβλητά κριτήρια εκτός από την ανεπανόρθωτη ζημιά και τον χρηματικό παράγοντα όπως π.χ. η παρανομία ή και η προστασία των δικαιωμάτων των αιτητών όπως εξηγήθηκε στην 1. Highgate Primary School Ltd v. 1. Στέλιος Φυλακτίδης
(2009)1(A) Α.Α.Δ.
- Το γεγονός ότι κάποιος καθ΄ ου είναι σε οικονομική κατάσταση που τού επιτρέπει να αποζημιώσει τον αιτητή σε περίπτωση επιτυχίας, δεν εξυπακούει αυτόματα ότι δεν θα προκληθεί αδικία στον τελευταίο υπό την ευρύτερη έννοια. Ειδικά για την παρούσα θεωρώ πως λόγω της διασύνδεσης του θέματος με την επιχείρηση της Ενάγουσας 2 υπάρχουν προεκτάσεις όπως οι επιδράσεις στην φήμη και πελατεία της που καθιστούν δύσκολη την αποτίμηση ή εξακρίβωση τους στο μέλλον (υπ.
- Μ. & Ch. Mitsingas Trading Ltd κ.α. ν. The Timberland Co. of U.S.A.
(1997)1(Γ) Α.Α.Δ. 1791 και Α/φοί Μυλωνά Α.Ε. κ.α. ν. Michalakis Avraamides & Co. Ltd
(1998)1 Α.Α.Δ. 1513). Στην υπ. Paricο Aluminium Designs Ltd v. 1. Muskita Aluminium Co. Ltd
(2002)1 Α.Α.Δ. 2015 λέχθηκε πως σε υποθέσεις που εμπλέκεται αυτό το στοιχείο η αδυναμία απονομής πλήρους δικαιοσύνης σε μεταγενέστερο στάδιο είναι ιδιαίτερα εμφανής. Κατά συνέπεια κρίνω πως εκ της φύσεως της υπόθεσης αυτής πληρούται και αυτή η προϋπόθεση. Ισοζύγιο της ευχέρειας Στην υπ. Zena Company Ltd (ανωτέρω) το status quo ante συνδέθηκε με την κατάσταση που υπήρχε πριν τις ενέργειες των καθ΄ ων που έδωσαν αφορμή για την αίτηση, δηλαδή κατ΄ αναλογίαν εδώ αυτό που υπήρχε πριν την τοποθέτηση ομοιώματος με το πιο πάνω όνομα. Στην ίδια υπόθεση τονίστηκε πως το προσωρινό μέτρο δεν απέδιδε τη θεραπεία που επιδιώκετο με την αγωγή καθότι ήταν ένα ασφαλιστικό μέτρο διαρκούσης της εκκρεμοδικίας και όχι στο διηνεκές που ήταν το ζητούμενο με την αγωγή ενώ παράλληλα ζητούντο και γενικές αποζημιώσεις, στοιχεία που ισχύουν και στην παρούσα περίπτωση (υπ. Κυρίσαββα ν. Κύζη
(2001)1 Α.Α.Δ. 1245). Έχοντας υπόψιν τα πιο πάνω κρίνω πως η ευχέρεια του δικαστηρίου θα πρέπει να ασκηθεί υπέρ της έκδοσης του διατάγματος τουλάχιστον εν σχέσει με την χρήση του ονόματος. Όσον αφορά το υπόλοιπο μέρος του αιτητικού υπό Β θεωρώ αφενός πως δεν έχει καταδειχθεί στον απαιτούμενο βαθμό λόγω της άρνησης των γεγονότων από τους Εναγομένους (και της μη αντεξέτασης) και αφετέρου πως, ούτως ή άλλως απαγορεύεται ο χλευασμός οποιουδήποτε με βάση το νόμο. Το εκδοθησόμενο διάταγμα βεβαίως δεν είναι δυνατό να αφορά όλους τους Εναγόμενους αλλά μόνον την ιδιοκτήτρια του "NAPA QUEEN" και όσους σχετίζονται με τη διαχείριση του. Ειδικότερα θα πρέπει κατά πρώτον να εκδοθεί εναντίον της Εναγόμενης 1 ως ιδιοκτήτριας του εν λόγω σκάφους στο οποίο ευρίσκεται το ομοίωμα γαϊδάρου. Όσον αφορά τους υπόλοιπους ο ενόρκως δηλών υπέρ των Καθ΄ ων διευκρινίζει (στην παρ. 15 της αρχικής ένορκης του δήλωσης) πως δεν είναι όλοι οι Εναγόμενοι που έχουν σχέση με την κατασκευή και χρήση του ομοιώματος στο "NAPA QUEEN". Σε άλλα σημεία (στις παρ. 1 και 6 της ίδιας ένορκης δήλωσης) διευκρινίζει ότι είναι εξουσιοδοτημένος από όλους να υποστηρίξει τις θέσεις τους και στα πλαίσια αυτά παραδέχεται σε πρώτο πληθυντικό πρόσωπο ότι έχουν όλοι το ομοίωμα με το όνομα "MARKOULLIS". Θα έλεγα ότι η τελευταία αυτή αναφορά του και πάλι δεν εμπλέκει όλους τους υπόλοιπους στην διαχείριση του "NAPA QUEEN" δεδομένου ότι και ο ίδιος ο Ενάγων 1 εκείνο που προέβαλε στην παρ. 3 της αρχικής του ένορκης δήλωσης είναι πως οι Εναγόμενοι 4 και 5 είναι διευθυντές της Εναγόμενης 1 και ο Εναγόμενος 4 είναι κυβερνήτης του εν λόγω σκάφους στο οποίο ευρίσκεται το ομοίωμα. Θεωρώ πως είναι με αυτή την έννοια που χρησιμοποίησε και ο Εναγόμενος 5 τον πληθυντικό αριθμό στην πιο πάνω αναφορά του. Συνεπώς το διάταγμα θα πρέπει να αφορά και τους Εναγόμενους 4 και 5, αφού όπως αναφέρθηκε και στην υπ. Evans & Sons Ltd v. 1. Σπύρος Ιωάννου
(2001)1Γ Α.Α.Δ. 2092 οι πιο πάνω ισχυρισμοί θα μπορούσαν, εφόσον προωθηθούν, να παράσχουν έρεισμα δικαιώματος και εναντίον των διευθυντών. Δεν δικαιολογείται όμως η έκδοση του για τους Εναγόμενους 2, 3 και 6. Κατάληξη Για όλους τους πιο πάνω λόγους εκδίδεται διάταγμα με το οποίο απαγορεύεται στους Εναγόμενους 1, 4 και 5 και ή στους αντιπροσώπους και ή στους συνεργάτες και ή στους υπαλλήλους και ή στους υπηρέτες τους να τοποθετούν το όνομα "MARKOULLIS" κάτω, πάνω και ή πλησίον του ομοιώματος γαϊδάρου το οποίο ευρίσκεται τοποθετημένο επί του σκάφους Napa Queen. Η αίτηση ως προς το υπόλοιπο μέρος του αιτητικού υπό παρ. Β για τους Εναγόμενους 1, 4 και 5 και ως προς ολόκληρη την παρ. Β για τους Εναγόμενους 2, 3 και 6 απορρίπτεται. Δεδομένου ότι οι Ενάγοντες πέτυχαν κατά ένα μέρος στην αίτηση τους επιδικάζεται υπέρ τους το ήμισυ των εξόδων της αίτησης ως θα υπολογιστούν και θα είναι πληρωτέα στο τέλος της αγωγής. Λαμβάνοντας δε υπόψιν ότι οι Εναγόμενοι 2, 3 και 6 ακολούθησαν κοινή γραμμή με τους υπόλοιπους εκπροσωπούμενοι από τον ίδιο δικηγόρο θεωρώ ορθότερο ασκώντας τη διακριτική μου ευχέρεια όπως μη εκδώσω οποιαδήποτε διαταγή εξόδων εν σχέσει με αυτούς. (Υπ.)...................................... Χ. Β. Χαραλάμπους, Ε.Δ. /ΣΣΑ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο