Δημήτρης Νικολάου ν. Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, Αγωγή αρ.: 1438/2007, 11 Απριλίου 2012

(1997)1 (Α) Α.Α.Δ. 220, 225). Το αστικό αδίκημα της αμέλειας (άρθρο 51 του Κεφ. 148) συνίσταται στη ζημιογόνα παράβαση καθήκοντος επιμέλειας. Το καθήκον αυτό περιλαμβάνει την επιμέλεια την οποίαν, καθ΄ υπόθεσιν, θα κατέβαλλε ο μέσος συνετός άνθρωπος για να αποφύγει να προκαλέσει ζημιά στον πλησίον του, υπό συνθήκες ίδιες με αυτές υπό τις οποίες ενήργησε ο εναγόμενος. Εάν, υπό τις εκάστοτε συγκεκριμένες περιστάσεις, η πιθανότητα δημιουργίας κινδύνου ήταν ευλόγως εμφανής, τότε η παράλειψη λήψης μέτρου προφύλαξης συνιστά αμέλεια (Φοινικαρίδης κ.α. ν. Γωργίου κ.α.

(1991)1 Α.Α.Δ. 475, 484). Αναμένεται από τον κάθε ένα να προγραμματίζει τις πράξεις του και να εκτελεί τις δραστηριότητές του επιδεικνύοντας ανθρωπιστική συμπεριφορά προς τον πλησίον του (Ανάγνου ν. Alco Filters (Cyprus) ltd

(2002)1 (Β) Α.Α.Δ. 918). Ειδικότερα, το καθήκον επιμέλειας της Εθνικής Φρουράς έναντι κληρωτού στρατιώτη, ο οποίος υπηρετεί την θητεία του και εκτελεί εντεταλμένο καθήκον, περιλαμβάνει την παροχή ασφαλούς χώρου και ασφαλούς συστήματος υπηρεσίας. Το κριτήριο για τον προσδιορισμό του καθήκοντος επιμέλειας της Εθνικής Φρουράς έναντι του κληρωτού στρατιώτη δεν εντοπίζεται στην πιθανότητα εκδήλωσης του κινδύνου αλλά στην δυνατότητα πρόβλεψης του κινδύνου αυτού καθώς και στη δυνατότητα αποτροπής του με τα κατάλληλα προστατευτικά μέτρα. Παρατίθενται, για ανάλογη εφαρμογή, τα ακόλουθα αποσπάσματα από τη νομολογία τα οποία αφορούν στο συναφές ζήτημα της ευθύνης εργοδότη έναντι του υπαλλήλου: «Ένα σύστημα εργασίας δεν είναι ασφαλές αν δεν προστατεύει ικανοποιητικά τους εργαζομένους από κάποιο συγκεκριμένο κίνδυνο που λογικά μπορεί να προβλεφθεί και ο οποίος με τα κατάλληλα προστατευτικά μέτρα μπορεί να αντιμετωπιστεί». (Λαμπής ν. Shiptrans Shipping and Trading Agency Ltd,

(2004)1 (Α) Α.Α.Δ. 370, 374). «Αποτελεί ... καθήκον του εργοδότη . να μην εκθέτει τον εργοδοτούμενό του σε «περιττούς» κινδύνους στην εργασία του. Αχρειάστος . (unnecessary) είναι ο κίνδυνος .. ο οποίος είναι αφενός προβλεπτός και αφετέρου, αποφευκτός, με την λήψη των κατάλληλων προφυλακτικών μέτρων .. με την πρόοδο της τεχνολογίας και με την ανάπτυξη των μέσων για την ανατροπή κινδύνων, ευκολότερη καθίσταται τόσο η πρόβλεψη των κινδύνων όσο και η εξουδετέρωσή τους» (Ανάγνου ν. Alco Filters (Cyprus) Ltd

(2002)1 (Β) Α.Α.Δ. 918, 926). Η νομολογία τείνει να εμπεδώσει την ανάγκη προστασίας των εργαζομένων (Κυριάκου ν. Caramondani Bros Ltd

(2001)1 (Α) Α.Α.Δ. 219, 223, United Bricks Works Ltd v. Ευαγγέλου

(1992)1 Α.Α.Δ. 123, 128). Κατ' ανάλογον τρόπον θα πρέπει να εμπεδωθεί και η ανάγκη προστασίας όσων υπηρετούν την στρατιωτική τους θητεία. Επιλαμβανόμενο αξίωσης για αποζημιώσεις λόγω αμελούς συμπεριφοράς, «Το Δικαστήριο αποφασίζει πρώτα εάν έχει αποδειχθεί αμέλεια σε βάρος των εναγομένων. Εάν η απόφαση είναι καταφατική, τότε εξετάζει με βάση το Άρθρο 57 αν ο ενάγων έχει συντρέχουσα αμέλεια. Αποφασίζει το ποσοστό της ευθύνης μεταξύ εναγομένων, από την μια, και ενάγοντα από την άλλη, και μειώνει το ποσό των αποζημιώσεων ανάλογα με το ποσοστό της συντρέχουσας αμέλειας του ενάγοντα». (Φοίβος Μαυρίδης ν. I. Dharghgi κ.α.

(1990)1 Α.Α.Δ. 1013, 1023 - 4). Τέλος, όσον αφορά στον υπολογισμό των γενικών αποζημιώσεων στις περιπτώσεις όπου αποδεικνύονται σωματικές βλάβες, αυτές «πρέπει να είναι δίκαιες, εύλογες και κοινωνικά αποδεκτές. Σκοπός είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και ζημιά του τραυματισθέντος χωρίς να τίθεται υπερβολικό βάρος επί του αδικοπραγήσαντος. Ο ανθρώπινος πόνος και δυσχέρεια πρέπει να αποτιμούνται με φιλελεύθερο πνεύμα, λόγω των πολλαπλών στερήσεων που προκαλούν οι αναπηρίες στα θύματα της αμέλειας και η γενική τάση είναι να αυξάνεται το ποσό των αποζημιώσεων, σε μία προσπάθεια πιο δίκαιης αποτίμησης του πόνου, λαμβανομένης υπόψη της συνεχούς μείωσης της αξίας του χρήματος. Όσον αφορά προηγούμενες αποφάσεις, αυτές μόνο καθοδήγηση παρέχουν, γιατί είναι σχεδόν αδύνατο να βρεθούν δύο υποθέσεις με τα ίδια ακριβώς στοιχεία (βλ. Αντωνιάδης ν. Μακρίδης

(1969)1 Α.Α.Δ. 245, Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi

(1982)1 Α.Α.Δ. 789, Νοεφύτου ν. Χ'Δημητρίου

(1982)1 Α.Α.Δ. 430, Παναγής ν. Θεοδώρου

(1992)1 Α.Α.Δ. 1303, Σπύρου ν. Χ'Χαραλάμπους

(1989)1 Α.Α.Δ. 298, Miller v. Peter,

(1999)1 Α.Α.Δ. 2091), (Ειρήνη Ανδρέου ν. Αντώνης Θεμιστοκλέους,

(2004)1 (Α) Α.Α.Δ. 355, 362). «Η νομολογία αποκαλύπτει σταθερή άνοδο του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων, τάση που αντανακλά μεγαλύτερη ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο, την αγωνία της αναπηρίας και τη ψυχική οδύνη από την περιθωριοποίηση από τις συνήθεις δραστηριότητες του ανθρώπου (βλ. Μεταξύ άλλων Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi

(1982)1 C.L.R. 789, Polykarpou v. Adamou

(1988)1 A.A.Δ. 475, Παναγή ν. Θεοδώρου

(1992)1 (Β) Α.Α.Δ. 1303, Κωνσταντίνου ν. Ιωάννου

(1993)1 Α.Α.Δ. 669). «Σταθερή είναι όμως η αρχή του δικαίου ότι οι αποζημιώσεις πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτές. Η αποζημίωση για αστικά αδικήματα δεν έχει σκοπό την τιμωρία αλλά την αποκατάσταση. Αυτή τούτη η ατέλεια του χρήματος ως μέσο για αποκατάσταση, δεν πρέπει να επενεργεί προς επαύξηση των αποζημιώσεων». (Κυριάκος Μαυροπετρή ν. Γεωργίου Λουκά

(1995)1 Α.Α.Δ. 66, 74-5). Για να αποδειχθεί η αγωγή κλήθηκαν και κατέθεσαν ενόρκως ο ίδιος ο ενάγων Δημήτρης Νικολάου (Μ.Ε.1) και ο Ανδρέας Ανδρέου (Μ.Ε.2), ο οποίος, κατά τον ουσιώδη χρόνο, υπηρετούσε την στρατιωτική του θητεία στο Τάγμα. Για να προωθηθεί η υπεράσπιση κλήθηκε και κατέθεσε ενόρκως ο Ανδρέας Παπαδόπουλος (Μ.Υ.1), Λοχαγός Πεζικού ο οποίος, κατά τον ουσιώδη χρόνο, υπηρετούσε στο Τάγμα ως Διοικητής Λόχου Τυφεκιοφόρων. Επιπλέον της προφορικής κατετέθηκε και έγγραφη μαρτυρία: ιατρική έκθεση ημερ. 7.5.06, υπογεγραμμένη από τον Δρ. Α. Λοϊζίδη, Ορθοπεδικό Χειρουργό-Τραυματιολόγο Μικροχειρουργό (τεκμήριο 1), ιατρικό πιστοποιητικό ημερ. 31.10.05 υπογεγραμμένο από το Δρ. Γ. Βασιλείου, Ορθοπεδικό (τεκμήριο 2), βεβαίωση ημερ. 7.6.05, υπογεγραμμένη από τον Χρ. Μπάρδη, φυσιοθεραπευτή (τεκμήριο 3), «Φύλλο Νοσηλείας Οπλιτών Εθνικής Φρουράς» (τεκμήριο 4), σχεδιαγράφημα της σκηνής του ατυχήματος υπογεγραμμένο από Λοχία Πεζικού (τεκμήριο 5), «Έκθεση Εξετάσεως Ύποπτου Μάρτυρα» (τεκμήριο 6), έγγραφο με τίτλο «Συντήρηση και Επισκευές από την Ο.Σ. και τις Μονάδες Τεχνικού» υπογεγραμμένη από το Λοχία Πεζικού Δημήτρη Χαραλάμπους (τεκμήριο 7), «Έκθεση Πραγματογνωμοσύνης και Εκτίμησης Ζημιών», υπογεγραμμένη από τον πραγματογνώμονα Αντρέα Σολωμού (τεκμήριο 8), δελτίο κοστολογίου (τεκμήριο 9) «Πιστοποίηση Ακαταλληλότητος Οχήματος (τεκμήριο 10) και σχεδιαγράφημα της σκηνής του ατυχήματος το οποίο ετοίμασε ο Αντρέας Παπαδόπουλος (Μ.Υ.1) κατά τη διάρκεια της κατάθεσής του ενώπιον του Δικαστηρίου (τεκμήριο 11). Η ακροαματική διαδικασία διευκολύνθηκε με την δήλωση του ευπαίδευτου συνηγόρου του εναγομένου πως, σε περίπτωση κατά την οποίαν κριθεί πως η Εθνική Φρουρά είναι πλήρως υπεύθυνη για το ατύχημα, ο ενάγων θα δικαιούται το ποσόν των Λ.Κ.1.628 (ισόποσον €2.757,83) ως ειδικές αποζημιώσεις με νόμιμο τόκον από την 1.3.07, ημερομηνία καταχώρισης της έκθεσης απαίτησης. Ακολουθεί η παρουσίαση και ο σχολιασμός της ουσιώδους μαρτυρίας: Ο ενάγων Δημήτρης Νικολάου (Μ.Ε.1) δήλωσε κατά την κυρίως εξέτασή του, η οποία διεξήχθηκε, κατά το μεγαλύτερο μέρος της, με γραπτή δήλωση (ως το άρθρο 25 του περί Αποδείξεως Νόμου, Κεφ. 9 επιτρέπει) τα εξής: «...Υπηρετούσα την θητεία μου εις την Εθνική Φρουρά και ήμουν ο μόνος οδηγός του υπ'αρ.ΕΦ8012 τύπου Mitsubishi 4X4 οχήματος, διπλοκάμπινου. Εις το εν λόγω όχημα ήμουν οδηγός για δύο μήνες προ του δυστυχήματος και είχα οδηγίες να το διακινώ εις την περιοχή των τεσσάρων φυλακίων τα οποία ανήκαν στο 361ΤΠ που έδρευε στο Γέρι και δη στον Άρωνα. Συγκεκριμένα το εν λόγω όχημα το διακινούσα: α) Σ'όλες όσες κινήσεις εγίνοντο με όχημα εις τα τέσσερα φυλάκια της περιοχής Άρωνα καθώς επίσης και δια την μεταφορά του φαγητού από την έδρα του Τάγματος προς τα εν λόγω φυλάκια, εκτός από μερικές φορές που το φαγητό το έφερνε ο οδηγός του Στάγερ. β) Το εν λόγω όχημα για όσο καιρό το είχα υπό την κατοχή μου ως οδηγός, ουδέποτε μου εζητήθη από οιονδήποτε να το πάρω για τεχνικό έλεγχο όπως έπρεπε. Τα άλλα δύο οχήματα τύπου Στάγερ που υπήρχαν, πήγαιναν για έλεγχο κάθε Παρασκευή. Αυτό ουδέποτε το πήραμε γιατί κανένας δεν το ζήτησε. Το εν λόγω όχημα, του ατυχήματος, μόνο εγώ το οδηγούσα και τα κλειδιά τα είχα μόνο εγώ και τούτο ήτο εν γνώσει όλων των ανωτέρων μου. Το εν λόγω όχημα εκινείτο τόσο κατά τις πρωινές ώρες όσο και κατά τις απογευματινές και τούτο γιατί κατά τις πρωινές ώρες μετέφερα τον διοικητή μου εντός της περιοχής των φυλακίων Άρωνα, όσο και δια την μεταφορά και διανομή του συσσιτίου των λοιπών φαντάρων των τεσσάρων φυλακίων Άρωνα. Τα Στάγερ μετέφεραν το φαγητό μόνο όταν ερχόντουσαν έφεδροι στο Τάγμα μας και μαζί μ'αυτούς μεταφερόταν και το φαγητό. Τις υπόλοιπες μέρες τόσο το πρωϊ όσο και το απόγευμα μετέφερα το φαγητό εγώ με το εν λόγω όχημα, του ατυχήματος. Το εν λόγω όχημα όταν δεν έπρεπε να το μετακινήσω για τις ανωτέρω ανάγκες της μονάδας μου, πάντοτε έμενε στο υπόστεγο το οποίο κατά τις νυκτερινές ασκήσεις, εχρησιμοποιείτο σαν χώρος συγκεντρώσεως - κάθοντο - οι φαντάροι ή οι έφεδροι για σκοπούς της ασκήσεως. Παρ' όλο που ναι μεν όταν ανέλαβα μου είχαν αναφέρει πως όταν θα μετακινείτο το εν λόγω όχημα έπρεπε να έχω άδεια, εν τούτοις από τις πρώτες μέρες είχα διαταχθεί ότι θα έπρεπε να μετακινώ το όχημα αυτό ως κατωτέρω: α) για τις ανάγκες του Διοικητή μου ήτοι να τον μεταφέρω για τις εφόδους στα φυλάκια, β) για την μεταφορά του φαγητού από τον λόχο προς τα τέσσερα μας φυλάκια, εκτός όταν μου τηλεφωνούσαν ότι το φαγητό θα ερχόταν με το Στάγερ, όπως αναφέρω ανωτέρω και γ) όταν θα υπήρχε νυκτερινή άσκησις το αυτοκίνητο έπρεπε να φεύγει από τον στεγασμένο χώρο που θα εχρησιμοποιείτο από τους Εφέδρους ή τους Κληρωτούς και θα έπρεπε να το μεταφέρω σε άλλο χώρο όπου συνήθως στάθμευαν τα Στάγερ και ήτο χώρος στάθμευσης. Το όχημα που οδηγούσα έπρεπε να είναι κοντά στο φυλάκιο, έδρα που ήτο ο Διοικητής μου, ήτοι κάτω από το συγκεκριμένο στέγαστρο, είτε με τα κλειδιά πάνω στο όχημα είτε στην τσέπη μου. Ποτέ μα ποτέ πριν το οδηγήσω είτε για το φαγητό είτε για την μετακίνηση του από τον στεγασμένο χώρο δεν ενημέρωνα κανένα, γιατί ήτο γνωστό στους ανωτέρω μου ότι κατά τις ώρες αυτές έπρεπε να μετακινηθεί, για τους ανωτέρω σκοπούς και γι' αυτό και ποτέ δεν είχα πρόβλημα μ' αυτούς και δεν με ανέφεραν ποτέ ούτε και μου έγινε ποτέ παρατήρηση, γιατί το όχημα το μετακινούσα πάντοτε για τους ανωτέρω σκοπούς της υπηρεσίας και μόνο. Στις 07/03/2005 ήτο ημέρα Δευτέρα και το εν λόγω όχημα το είχα κάτω από το υπόστεγο και κατά η ώρα 4.30 μ.μ. προσπάθησα να το μεταφέρω στον χώρο όπου το στάθμευα πάντοτε, όταν είχε νυκτερινή (κάθε Δευτέρα). Πράγματι το οδήγησα και σε απόσταση 20 μέτρων από την αρχική του θέση, για να το μεταφέρω στον άλλο χώρο και ενώ βρισκόμουν στο σημείο που είναι σαν κυκλικός κόμβος, το όχημα έγειρε και έπεσε στη δεξιά του πλευρά. Το εν λόγω όχημα η ζημιά που έπαθε ήτο μόνο να στραπατσαριστεί η δεξιά του πλευρά και να καταπλακώσει και το δεξί μου χέρι. Πριν το δυστύχημα είχαμε επιθεώρηση από τον Αρχηγό και κατά την ημέρα εκείνη εφρόντισαν ο Διοικητής και ο υπεύθυνος αξιωματικός του γραφείου κινήσεως και το όχημα «εξαφανίστηκε» από το λόχο μας και μετά την επιθεώρηση το έφεραν πίσω χωρίς να του γίνει επιθεώρησης από τον αρχηγό. Το εν λόγω όχημα είχε προβλήματα ήτοι το σύστημα ανάρτησης του ήτο ελαττωματικό και ίσως γι' αυτό δεν ήθελαν οι ανώτεροι μου να το δη ο αρχηγός. Επίσης μετά το εν λόγω ατύχημα το μετέφεραν εκτός μονάδος και το αχρήστευσαν αμέσως. Από το εν λόγω ατύχημα προκλήθησαν οι σωματικές βλάβες που αναφέρονται στις παραγράφους 9Β, Γ και Δ καθώς επίσης υπέστην τα έξοδα που αναφέρονται στην παράγραφο 9Α. Επίσης ταλαιπωρήθηκα και ταλαιπωρούμαι αρκετά καθ'ότι το χέρι μου, η παλάμη μου δεν μπορεί να κλείσει κανονικά. Με την παρούσα αγωγή ζητώ από το δικαστήριο να μου καταβληθούν τόσο ειδικές αποζημιώσεις όσο και γενικές καθώς επίσης έξοδα ως η παράγραφος 14Α-Ε...» (έγγραφο αρ. 1). Ο ενάγων Δημήτρης Νικολάου (Μ.Ε.1) προσέθεσε πως είναι απόφοιτος Τεχνικής Σχολής στον κλάδο Μηχανικής Αυτοκινήτων. Όμως, μετά την αποστράτευσή του και εξ αιτίας του επίδικου τραυματισμού του και της μόνιμης αναπηρίας του στο δεξιό του χέρι, αδυνατεί να εργασθεί ως Μηχανικός αυτοκινήτων. Προσέθεσε, επίσης, πως οι στρατιωτικές αρχές ουδέποτε τον εδίωξαν είτε πειθαρχικά είτε ποινικά για οποιοδήποτε αδίκημα σχετικό με το επίδικο περιστατικό και ούτε του ζήτησαν αποζημιώσεις για τις ζημίες τις οποίες υπέστηκε το όχημα. Η αντεξέταση του ενάγοντος Δημήτρη Νικολάου (Μ.Ε.1) περιορίσθηκε σε ερωτήσεις και υποβολές σχετικές με τις συνθήκες υπό τις οποίες συνέβηκε το ατύχημα καθώς και με τις οδηγίες διακίνησης του οχήματος. Υπεβλήθηκε σε αυτόν πως, κατά τον ουσιώδη χρόνο, οδήγησε το όχημα για προσωπικούς του λόγους, άνευ αδείας και χωρίς να ενημερώσει τους προϊσταμένους του. Του υπεβλήθηκε, επίσης, πως το όχημα βρισκόταν σε καλή κατάσταση και ήταν ασφαλές και πως η μοναδική αιτία του ατυχήματος ήταν η μεγάλη ταχύτητα με την οποίαν αυτός το οδήγησε. Ο μάρτυρας αρνήθηκε τις υποβολές αυτές, με λόγο σταθερό και άμεσο, και επέμεινε στις θέσεις του. Διευκρίνισε δε πως η ταχύτητα με την οποίαν οδηγούσε ήταν περί τα 30 έως και 40 χ.α.ω. Ας σημειωθεί πως ο ενάγων Δημήτρης Νικολάου (Μ.Ε.1) δεν αντεξετάσθηκε σχετικά με το είδος του επίδικου τραυματισμού του, ούτε αντεξετάσθηκε σχετικά με τον επακόλουθο πόνο και την επακόλουθη ταλαιπωρία την οποία εβίωσε και εξακολουθεί να βιώνει και ούτε αντεξετάσθηκε σχετικά με το είδος, την έκταση και τις συνέπειες της αναπηρίας του. Συνεπώς οι κρίσιμες αυτές πτυχές της υπόθεσης του ενάγοντος τεκμαίρονται ως παραδεκτές από τον αντίδικο του (Μοσχάτου ν. Μοσχάτου

(1999)1 (Β) Α.Α.Δ. 785, 791). Η αντεξέταση του ενάγοντος Δημήτρη Νικολάου (Μ.Ε.1) υπήρξε χρήσιμη και αποκαλυπτική της εικόνας του ως μάρτυρος: Πρόκειται για άνδρα νεαρής ηλικίας ο οποίος απευθύνθηκε στο Δικαστήριο με λόγο σταθερό, λιτό, ανεπιτήδευτο και κατατοπιστικό. Περιέγραψε τις συνθήκες υπό τις οποίες συνέβηκε το ατύχημα με σαφήνεια και απλότητα. Περιέγραψε δε την κατάσταση την οποίαν εβίωσε λόγω του τραυματισμού του και στην οποίαν ευρίσκεται σήμερα λόγω της μόνιμης πλέον αναπηρίας του χωρίς μελοδραματισμούς. Η αδιαμφισβήτητη ιατρική έκθεση ημερ. 7.5.06 (τεκμήριο 1) μαρτυρεί τα ακόλουθα: «..Ο.ασθενής εισήχθηκε στις 7/3/05 στο Ορθοπεδικό Τμήμα του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας. Παρουσίαζε βαριά κάκωση στην δεξιά άκρα χείρα συνεπεία αναφερόμενης πτώσης του αυτοκινήτου επί του τραυματισμένου χεριού. Αντιμετωπίστηκε από εμένα λόγω του ότι το χρονικό διάστημα αυτό εργαζόμουν ως Μικροχειρουργός στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας. Μετά τον απαραίτητο κλινικοεργαστηριακό και απεικονιστικό έλεγχο οδηγήθηκε στο χειρουργείο όπου υπό γενική αναισθησία κατ ίσχαιμο περίδεση έγινε επιμελής χειρουργικός καθαρισμός του τραύματος στην δεξιά άκρα χείρα. Ευρήματα και αντιμετώπιση - Σύνδρομο διαμερίσματος στην ραχιαία επιφάνεια της άκρας χειρός. " Υποβλήθηκε σε διάνοιξη των ραχιαίων διαμερισμάτων. - Βαθύ θλαστικό τραύμα στην περιοχή του θέναρος. Υποβλήθηκε σε συρραφή των μαλακών μορίων. - Διατομή των εκτεινόντων του 2ου, 3ου, 4ου δακτύλου στο ύψος της εγγύς φαλαγγοφαλαγγικής άρθρωσης. - Συντριπτικό κάταγμα κάτω πέρατος κερκίδας το οποίο αντιμετωπίστηκε με ανοικτή ανάταξη και εσωτερική οστεοσύνθεση (Butress plate) από την παλαμιαία επιφάνεια καθώς και με την χρήση της εξωτερικής οστεοσύνθεσης τύπου Hoffmann από την ραχιαία επιφάνεια. Η μετεγχειρητική πορεία ήταν ομαλή και ο ασθενής υποβαλλόταν σε συχνές αλλαγές του τραύματος . Τις επόμενες μέρες υποβλήθηκε σταδιακά σε.σύγκλιση των διαμερισμάτων. Στον ασθενή χορηγήθηκε ισχυρό αντιβιοτικό σχήμα καθώς και αντιπηκτική αγωγή. Ο ασθενής εξήλθε από το Νοσοκομείο στις 29/3/05 και έκτοτε παρακολουθείτο από εμένα ως εξωτερικός ασθενής. Για αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα παρακολουθούσε πρόγραμμα εντατικής φυσικοθεραπείας για την καλύτερη αποκατάσταση της λειτουργικότητας του. Στις 29/6/05 εισήχθηκε στο Απολλώνιο Ιδιωτικό Νοσοκομείο και χειρουργήθηκε από εμένα όπου υποβλήθηκε σε τενοντόλυση των εκτεινόντων του δείκτη ,μέσου και παράμεσου δακτύλου. Παρέμεινε στο Ιδιωτικό Νοσοκομείο μέχρι και την επομένη μέρα όπου και εξήλθε. Τις αμέσως επόμενες μέρες παρακολούθησε και πάλι εντατικό πρόγραμμα φυσιοθεραπείας. Παρούσα κατάσταση: -Η αισθητικότητα και η αγγείωση των δακτύλων είναι φυσιολογική. -Τα υλικά εσωτερικής οστεοσυνθέσεως παραμένουν στην παλαμιαία επιφάνεια του καρπού. Πιθανόν μετά την πάροδο δύο ετών από το ατύχημα να αφαιρεθούν από την κερκίδα. -Τόσο από την παλαμιαία όσο και από την ραχιαία επιφάνεια του καρπού υπάρχουν έντονες μετεγχειρητικές ουλές. - Κάμψη πηχεοκαρπικής- 60° -Έκταση πηχεοκαρπικής- 60° -Κάμψη μετακαρπιοφαλαγγικών αρθρώσεων δείκτη , μέσου, παράμεσου δακτύλου στις 80°. -Έλλειμμα έκτασης της DIP του δείκτη στις 5°. -Έλλειμμα έκτασης της PIP του μέσου δακτύλου στις 10°. -Έλλειμμα έκτασης της DIP του παράμεσου δακτύλου στις 5°. Γνώμη: Ο ανωτέρω ασθενής υπέστη ένα βαρύτατο τραυματισμό στην δεξιά άκρα χείρα λόγω της σύνθλιψης του χεριού του από την πόρτα του αυτοκινήτου και την δημιουργία του συνδρόμου διαμερίσματος καθώς και των καταγμάτων. Δια την διάσωση της άκρας χειρός υπέστη αρκετά χειρουργεία και μια αρκετά δύσκολη μετεγχειρητική αγωγή .Μετεγχειρητικά παρακολουθούσε πάντα εντατικό πρόγραμμα φυσιοθεραπείας για την καλύτερη αποκατάσταση του. Λόγω της βαρύτατης βλάβης πού υπέστη η συλληπτική του ικανότητα καθώς και η δύναμη δραγμού έχει μειωθεί. Ο ανωτέρω ασθενής είναι δύσκολο να ασκεί όπως προηγουμένως βαριά χειρονακτική εργασία. Οι αλλαγή των καιρικών συνθηκών θα δημιουργεί περιοδικά άλγη. Τα περιθώρια βελτίωσης της κινητικότητας είναι περιορισμένα. Είμαι στην διάθεση σας για περαιτέρω πληροφορίες όπως και φωτογραφίες ή cd . Τα έξοδα επίσκεψης και ετοιμασίας ιατρικού πιστοποιητικού ανέρχονται στις £100.» Ο Ανδρέας Ανδρέου (Μ.Ε.2) δήλωσε, διά του εγγράφου αρ. 2, τα εξής: «..Την 07/03/2005 υπηρετούσα την θητεία μου στο 361 Τ.Π. και συγκεκριμένα υπηρετούσα στα τέσσερα φυλάκια στον Άρωνα μαζί με τον Δημήτρη Νικολάου και άλλους. Από ότι γνωρίζω ο εν λόγω στρατιώτης τότε, ήτο οδηγός του διπλοκάμπινου οχήματος τύπου Mitsubishi υπ'αρ.ΕΦ8012 για δύο μήνες πριν το δυστύχημα. Απ'ότι έβλεπα καθημερινά ο εν λόγω οδηγός μετέφερε τον Διοικητή μας στα τέσσερα φυλάκια που ευρίσκοντο στην περιοχή Άρωνα καθώς επίσης τόσο το πρωϊ όσο και το απόγευμα μετέφερε το φαγητό της υπηρεσίας. Μερικές φορές το φαγητό το έφερναν με το Στάγερ και τούτο γινόταν όταν υπήρχαν έφεδροι στο Τάγμα και κατά την μεταφορά τους από την έδρα του τάγματος στη περιοχή των φυλακίων μας, Άρωνα, το έφερναν αυτοί. Κατά την ημέρα του ατυχήματος 07/03/2005 και περί ώραν 4.30 μ.μ. ενώ ευρισκόμασταν στο φυλάκιο, ακούσαμε που ξεκίνησε το εν λόγω όχημα ο Δημήτρης, και υποθέσαμε ότι θα το μετέφερε, όπως πάντα, από τον χώρο στάθμευσης του, στον διπλανό χώρο στάθμευσης των Στάγερ, που βρισκόταν όχι πολύ μακριά από το φυλάκιο. Ο χώρος που το είχε σταθμευμένο πάντοτε, ήτο μπροστά από το φυλάκιο που χρησιμοποιούσαμε μαζί με τον εκάστοτε αξιωματικό υπηρεσίας, και ο χώρος αυτός, το υπόστεγο εχρησιμοποιείτο κατά τις ασκήσεις τόσο των εφέδρων όσο και των Κληρωτών για σκοπούς εκπαίδευσης. Απ'ότι θυμάμαι τα κλειδιά ο Δημήτρης ποτέ δεν τα έβγαζε από το αυτοκίνητο ή εάν τα έβγαζε τα κρατούσε ο ίδιος. Ο Δημήτρης μετακινούσε κάθε εβδομάδα, Δευτέρα, το όχημα του από τον χώρο αυτό στο διπλανό χώρο χωρίς να πει σε κανένα τίποτα, γιατί αυτό έτσι γινόταν πάντοτε, εξ'ου και όταν τον ακούσαμε να το ξεκινά εκείνη την ημέρα, κανείς δεν αναρωτήθηκε που θα πήγαινε ούτε και ο Αξιωματικός υπηρεσίας ο κ.Κρύφτης δεν βγήκε έξω, ούτε ρώτησε κανένα γιατί ήτο η ώρα που σε λίγο θα ερχόντουσαν οι Έφεδροι. Το μόνο που άκουσα ήτο ότι γέμισε την μηχανή του αυτοκινήτου του και μετά ακούσαμε ένα μπαμ και ένα συρμό αυτοκινήτου. Όταν βγήκαμε έξω σε απόσταση 20 μέτρων περίπου από τον χώρο που ήτο σταθμευμένο το όχημα του, έξω από το φυλάκιο, κάτω από τον στεγασμένο χώρο, είδαμε το αυτοκίνητο πεσμένο στη δεξιά του πλευρά και μέσα τον Δημήτρη. Τότε εγώ και ένας άλλος στρατιώτης ο Αβραάμ Γιώργος τον βγάλαμε από το αυτοκίνητο και επειδή το χέρι του ήτο κτυπημένο, τον μεταφέραμε στο Γενικό Νοσοκομείο με το δικό του ιδιωτικό αυτοκίνητο. Η αλήθεια είναι πως το εν λόγω αυτοκίνητο εκινείτο μόνο στους χώρους των τεσσάρων φυλακίων συνήθως, και για την μεταφορά μόνο του φαγητού, και μας έκανε εντύπωση. Επίσης όταν έτυχε να έχουμε επίσκεψη του αρχηγού για επιθεώρηση, το εν λόγω όχημα είχε εξαφανισθεί από τον χώρο των φυλακίων μας και το έφεραν και πάλιν μετά την επιθεώρηση.» Κατά την αντεξέτασή του, και όσον αφορά στην πρακτική η οποία ακολουθείτο για την διακίνηση του οχήματος, ο Ανδρέας Ανδρέου (Μ.Ε.2) επέμεινε στα όσα ανέφερε κατά την κυρίως εξέτασή του. Διευκρίνισε δε πως συνήθως το όχημα ήταν σταθμευμένο κάτω από το υπόστεγο και εμετακινείτο όταν διεξήγετο άσκηση εφέδρων εφ' όσον εκεί ήταν ο χώρος συγκέντρωσής τους. Ενώπιον του Δικαστηρίου ο Ανδρέας Ανδρέου (Μ.Ε.1) απήντησε με ευθύτητα και αμεσότητα. Ο Ανδρέας Παπαδόπουλος (Μ.Υ.1) δεν υπήρξε αυτόπτης μάρτυρας του περιστατικού και ούτε αυτήκοος. Κατά την κυρίως εξέτασή του δήλωσε και τα εξής: «...Με την ανάληψη των καθηκόντων μου το Σεπτέμβριο του 2004 εξέδωσα γραπτή οδηγία την οποία ανάρτησα και στη πινακίδα ανακοινώσεων του λόχου σύμφωνα με την οποία ο στρατιώτης στον οποίο εκάστοτε ήταν χρεωμένο το όχημα που στάθμευε στο φυλάκιο θα έπρεπε να παραδίδει τα κλειδιά στον εκάστοτε αξιωματικό υπηρεσίας το μεσημέρι..Το όχημα χρησιμοποιείτο για τις δικές μου μετακινήσεις και γι' αυτό γνώριζα την κατάσταση του κατά την εποχή εκείνη. Ο έλεγχος του οχήματος διεξαγόταν από το γραφείο κινήσεως και την ομάδα συντηρήσεως του τάγματος και σύμφωνα με το δελτίο συντήρησης,..η τελευταία συντήρηση έγινε στις 8/12/

1. Η συντήρηση διεξαγόταν ανά τακτά τριμηνιαία χρονικά διαστήματα, ενώ κάθε Παρασκευή ελεγχόταν επί τόπου η μηχανική κατάσταση του οχήματος με την συμπλήρωση νερού ή λαδιού αν χρειαζόταν..Το όχημα όταν δεν ήταν σε χρήση, θα έπρεπε να βρίσκεται σταθμευμένο στον υπόστεγο χώρο νότια του φυλακίου σε χώρο που δεν παρεμπόδιζε τη διεξαγωγή των νυχτερινών ασκήσεων. Επειδή υπήρχε και δεύτερο υπόστεγο σε προωθημένο χώρο του υψώματος Άρωνα στον οποίο συναθροίζονταν οι έφεδροι κατά τη διεξαγωγή των ασκήσεων, το υπόστεγο δίπλα από το φυλάκιο χρησιμοποιείτο μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις που δεν ήταν γνωστές εκ των προτέρων όταν ο καιρός ήταν βροχερός. Όταν προέκυπτε ανάγκη, πράγμα που διαπιστωνόταν μετά τις 19:00 που ξεκινούσε η άσκηση, το αυτοκίνητο μετακινείτο με οδηγίες του αξιωματικού υπηρεσίας σε χώρο ο οποίος βρισκόταν στη βόρεια πλευρά του φυλακίου, η διέλευση προς τον οποίο δεν γινόταν μέσω του σημείου στο οποίο έγινε το δυστύχημα.» (δείτε στις παρα. 6 έως και 8 του εγγράφου αρ. 3). Για να ενισχύσει την θέση του πως το όχημα ελεγχόταν τακτικά και πως, κατά τον ουσιώδη χρόνο, αυτό δεν παρουσίαζε πρόβλημα στο σύστημα πέδησης, διεύθυνσης και ανάρτησης, ο μάρτυρας κατέθεσε το έγγραφο με τίτλο «Συντήρηση και Επισκευές από την Ο.Σ. και τις Μονάδες Τεχνικού» (τεκμήριο 7) καθώς και «Έκθεση Πραγματογνωμοσύνης και Εκτίμησης Ζημιών» (τεκμήριο 8). Πρόκειται για έγγραφα τα οποία συνετάχθηκαν και υπογράφονται από τρίτους. Επίσης, κατά την κυρίως εξέτασή του ο Ανδρέας Παπαδόπουλος (Μ.Υ.1) ισχυρίσθηκε πως η πορεία την οποία ακολούθησε το όχημα δεν είναι η λογική και αναμενόμενη. Ο ισχυρισμός αυτός έχει μηδενική αποδεικτική δύναμη εφ' όσον δεν υπεβλήθηκε οτιδήποτε σχετικό στους μάρτυρες της πλευράς του ενάγοντος για να μπορέσουν αυτοί να απαντήσουν. Κατά την αντεξέταση η εικόνας ενός θετικού και ενήμερου μάρτυρος την οποίαν επεχείρισε να δώσει ο Ανδρέας Παπαδόπουλος (Μ.Υ.1), υπεχώρησε. Επανέλαβε τις θέσεις της υπεράσπισης επικαλούμενος προφορική μόνον πληροφόρησή του χωρίς να κατονομάζει τις πηγές του, εδήλωσε πως δεν γνωρίζει κατά πόσον ο ενάγων μετεκίνησε το όχημα από το υπόστεγο κατ' εντολήν και για να εξυπηρετηθεί η άσκηση των εφέδρων και δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο το έγγραφο με τίτλο «Συντήρηση και Επισκευές από την Ο.Σ. και τις Μονάδες Τεχνικού» (τεκμήριο 7) να μην αφορά στο όχημα. Επιβεβαίωσε το γεγονός πως οι στρατιωτικές αρχές δεν προσήψαν στον ενάγοντα καμία πειθαρχική ή ποινική κατηγορία και ούτε έλαβαν οποιοδήποτε μέτρο εναντίον του εν σχέσει με το επίδικο περιστατικό. Και στην υποβολή πως το όχημα ήταν ακατάλληλο και επικίνδυνο ο Ανδρέας Παπαδόπουλος (Μ.Υ.1) απήντησε με την αμφίσημη φράση: «.για τα στρατιωτικά δεδομένα ήταν καλό.». Έχω εξετάσει τα επίδικα νομικά ζητήματα και έχω διεξέλθει τη μαρτυρία: Καταλήγω πως τα ουσιώδη γεγονότα συνέβησαν ως ο ενάγων Δημήτρης Νικολάου (Μ.Ε.1) και ο Ανδρέας Ανδρέου (Μ.Ε.2) δηλώνουν καθώς και ως το τεκμήριο 1 μαρτυρεί. Ανεφέρθηκα ήδη στα θετικά γνωρίσματα του λόγου και της εν γένει παρουσίας των προσώπων αυτών ενώπιον του Δικαστηρίου. Προσθέτω πως στην εκδοχή γεγονότων την οποίαν αυτοί εξέθεσαν δεν προεκλήθηκε οποιαδήποτε ρωγμή από τα όσα εδήλωσε ενώπιον του Δικαστηρίου ο Ανδρέας Παπαδόπουλος (Μ.Υ.1). Ο μάρτυρας της υπεράσπισης δεν υπήρξε αυτόπτης ή αυτήκοος μάρτυρας του περιστατικού και αυτοαναιρέθηκε κατά την αντεξέταση. Εν πάση περιπτώσει δεν υπήρξε θετικός ως προς την εκδοχή την οποίαν επαρουσίασε. Υπενθυμίζω πως δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο το έγγραφο με τίτλο «Συντήρηση και Επισκευές από την Ο.Σ. και τις Μονάδες Τεχνικού» (τεκμήριο 7), να μην αφορά στο όχημα. Και επισημαίνω πως δεν υπήρξε ο συντάκτης της «Έκθεσης Πραγματογνωμοσύνης και Εκτίμησης Ζημιών» (τεκμήριο 8) στην οποίαν δηλώνεται η καταλληλότητα του οχήματος. Εφ' όσον το τεκμήριο 8 δεν κατετέθηκε από τον εκδότη του, ούτως ώστε να δοθεί στην πλευρά του ενάγοντος η δυνατότητα αντεξέτασης, και εφ' όσον το περιεχόμενο αυτού δεν δηλώθηκε ως παραδεκτό γεγονός, η αποδεικτική αξία του εν λόγω τεκμηρίου είναι μηδενική. Χωρίς να χρειάζεται να επαναλάβω τη μαρτυρία της πλευράς του ενάγοντος, η οποία παρουσιάζεται πιο πάνω και την οποίαν κρίνω ως αληθή και αξιόπιστη, διαπιστώνω πως στην προκείμενη περίπτωση τα πραγματικά δεδομένα επαρκούν για να καταδείξουν την αποκλειστική ευθύνη της Εθνικής Φρουράς για το επίδικο ατύχημα. Αυτή παρέλειψε να παράσχει στον ενάγοντα ένα ασφαλή χώρο και ένα ασφαλές σύστημα υπηρεσίας της στρατιωτικής του θητείας. Αυτή υπήρξε αμελής γιατί επέτρεψε να χρησιμοποιείται από τον ενάγοντα, ένα κληρωτό στρατιώτη υποκείμενο στις οδηγίες των ανωτέρων του, εν ώρα υπηρεσίας και κατά την εκτέλεση εντεταλμένου καθήκοντος, ένα όχημα ακατάλληλο το οποίο εγκυμονούσε ορατούς κινδύνους: Ο κίνδυνος να ανατραπεί το όχημα κατά την διακίνησή του ήταν συχνός και προβλεπτός. Ο κίνδυνος αυτός θα μπορούσε να αποφευχθεί με την αντικατάσταση του οχήματος με ένα άλλο, ασφαλές και κατάλληλο. Ο ενάγων δεν έχει συντρέχουσα ευθύνη για το ατύχημα εφ' όσον, ως εκ της θέσεως του, δεν μπορούσε να αντιδράσει στις εντολές των ανωτέρων του στρατιωτικών. Και ούτε μπορεί να αποδοθεί στον ενάγοντα συντρέχουσα ευθύνη επί τη βάσει της υπόθεσης πως αυτός οδήγησε το όχημα με μεγάλη ταχύτητα. Σημειώνω πως η πλευρά του εναγομένου δεν έθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου θετική και συγκεκριμένη μαρτυρία για μεγάλη ταχύτητα. Εν πάση περιπτώσει αφ' εαυτής η μεγάλη ταχύτητα δεν συνιστά αμέλεια. Η αμελής συμπεριφορά της Εθνικής Φρουράς προεκάλεσε στον ενάγοντα τον επίδικο τραυματισμό, ο οποίος τον ταλαιπώρησε και τον έθεσε εκτός υπηρεσίας για μεγάλο χρονικό διάστημα, τον υπέβαλε σε έξοδα και του προεκάλεσε μόνιμη αναπηρία στο δεξιό χέρι. Επί τη βάσει των ανωτέρω καταλήγω πως ο ενάγων δικαιούται τις δηλωθείσες, ως παραδεκτές, ειδικές αποζημιώσεις καθώς επίσης και γενικές αποζημιώσεις για την σωματική του βλάβη. Ο ενάγων δικαιούται, ως οι ειδικές αποζημιώσεις, ποσόν ύψους €2.757,
2. Το ποσόν αυτόν θα φέρει τόκον με νόμιμο επιτόκιο από την 1.3.07 ημερομηνία καταχώρισης της έκθεσης απαίτησης. Περαιτέρω, κρίνω πως το ποσόν των €50.000 θα αποτελούσε δίκαιες και εύλογες γενικές αποζημιώσεις. Για τον καθορισμό του ποσού αυτού έλαβα υπ΄ όψιν την απόφαση Ζαχαρία κ.α ν. Καραολή

(2004)1 (Α) Α.Α.Δ. 72. Το ποσόν των €50.000 θα φέρει τόκο με νόμιμο επιτόκιο από τις 7.3.05, ημερομηνία κατά την οποία συνέβηκε ο επίδικος τραυματισμός (Harmsworth κ.α. ν. Salamis Glory κ.α

(2003)1 (Γ) Α.Α.Δ. 1617, 1623-4). Για όλους τους πιο πάνω λόγους, εκδίδεται απόφαση υπέρ του ενάγοντος και εναντίον του εναγομένου για το ποσόν των €2.757,83, ως ειδικές αποζημιώσεις, και για το ποσόν των €50.000, ως γενικές αποζημιώσεις. Το ποσόν των ειδικών αποζημιώσεων θα φέρει τόκον με νόμιμο επιτόκιο από την 1.3.07 μέχρι να εξοφληθεί. Το ποσόν των γενικών αποζημιώσεων θα φέρει τόκον με νόμιμο επιτόκιο από τις 7.3.05 μέχρι να εξοφληθεί. Τα έξοδα της αγωγής, ως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο, επιδικάζονται υπέρ του ενάγοντος και εναντίον του εναγομένου. (Υπ.) ............. Α. Κ. Λυκούργου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΕΠ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο