Νίκος Χατζηθεοδούλου ν. Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, Αγ. Αρ. 8014/07, 25  Απριλίου 2012

Νίκος Χατζηθεοδούλου ν. Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, Αγ. Αρ. 8014/07, 25 Απριλίου 2012 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2012:A130 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Λ. Παρπαρίνου, Π.Ε.Δ. Αγ. Αρ. 8014/07 ΜΕΤΑΞΥ:- Νίκος Χατζηθεοδούλου ΕΝΑΓΟΝΤΑ - και - Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας ΕΝΑΓΟΜΕΝΟΥ ---------------------------- Ημερομηνία 25 Απριλίου 2012 Για Ενάγοντα: κ. Ι. Αβρααμίδης Για Εναγόμενο: κ. Μαππουρίδης ---------------------------- Α Π Ο Φ Α Σ Η Η παρούσα αγωγή αφορά ισχυριζόμενη ιατρική αμέλεια. Ο ενάγοντας ηλικίας 53 ετών κατά τον ουσιώδη χρόνο, στις 11.5.06 υπεβλήθηκε σε ακρωτηριασμό του δεξιού άκρου πάνω από το γόνατο. Δια το γεγονός αυτό όπως και δια τις προηγηθείσες εγχειρήσεις, επεμβάσεις, διαγνώσεις, αναλύσεις, οδηγίες ιατροφαρμακευτική περίθαλψη ή άλλη φροντίδα που έλαβε ή δεν έλαβε από το τέλος του 2004 μέχρι την άνω ημερομηνία που οδήγησαν στο ακρωτηριασμό είναι ο ισχυρισμός του ενάγοντα ότι ήταν το αποτέλεσμα αμέλειας και/ή παράβασης των εκ του Νόμου και Κανονισμών απορρεόντων καθηκόντων του ιατρικού και παραϊατρικού προσωπικού του Γενικού Νοσοκομείου Λάρνακος και Λευκωσίας που επεδείχθη κατά τον άνω χρόνο σ΄ όλα τα αναφερόμενα στάδια ως άνω. Πλην του ρηθέντος ακρωτηριασμού ο ενάγοντας παραπονείται και δι΄ άλλα προβλήματα που προεκλήθησαν ως αποτέλεσμα. Υπέστη επίσης, σύμφωνα με αυτόν, σωρεία άλλων ζημιών και αξιοί με την παρούσα αγωγή γενικές και ειδικές αποζημιώσεις όπως και τιμωρητικές και παραδειγματικές αποζημιώσεις μαζί με τόκους. Ο εναγόμενος αρνείται την άνω αμέλεια και ισχυρίζεται ότι είναι ο ενάγοντας που υπήρξε αμελής καθότι με ενέργειες και συμπεριφορά του επιδείνωσε την κατάσταση της υγείας του με αποτέλεσμα τον αναφερθέντα ακρωτηριασμό του δεξιού άκρου του. Οι διάδικοι συνεφώνησαν το ύψος των αποζημιώσεων που δικαιούται ο ενάγοντας και παρέμεινε προς εκδίκαση το θέμα της ευθύνης. Ενώπιον του Δικαστηρίου κατάθεσε ο ενάγοντας και δύο μάρτυρες. Δια τον εναγόμενο κατέθεσαν δύο μάρτυρες. Ο ενάγοντας και η σύζυγος του (Μ.Ε.2) καταθέτοντας ενώπιον του Δικαστηρίου έδωσαν την δική τους εκδοχή αναφορικά με το ιστορικό της υγείας του ενάγοντα, της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης που έτυχε εκτός αρχικά και εντός κατοπινά σε κυβερνητικά νοσοκομεία, τις εγχειρήσεις που υπεβλήθη και τέλος την ευθύνη που αποδίδουν. Πολύ συνοπτικά αναφέρεται ότι, σύμφωνα με αυτούς, από το 1988 ο ενάγοντας είχε επεισόδια επιφανειακής θρόμβωσης στο κάτω αριστερό άκρο. Αυτά συνέχισαν μεταξύ 1995-1998 και ιδιώτες ιατροί χορήγησαν εις τον ενάγοντα αντιβίωση και τα συμπτώματα υποχώρησαν. Το ίδιο συνέβηκε και την 8.3.

1. Την 10.5.04 ο ιατρός Σ. Κυριακίδης του χορήγησε αντιβίωση και λόγω του ότι τα συμπτώματα δεν υποχώρησαν του χορήγησε ενέσιμο clexane. Στις 31.10.04 παρουσιάστηκε μεγάλος πόνος και πρήξιμο στο αριστερό κάτω άκρο ο οποίος τον ανάγκαζε όταν περπατούσε μετά από 100μ να σταματά. Πόνο χωρίς πρήξιμο είχε και στο δεξί πόδι. Δια την κατάσταση του αυτή κρατήθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας δια νοσηλεία από 31.10.04 μέχρι 10.11.
2. Με την έξοδό του του δόθηκε αντιπηκτική θεραπεία από το στόμα. Ήταν η πρώτη φορά που πληροφορήθηκε ότι υπέστη εν τω βάθει θρομβοφλεβίτιδα. Ως αποτέλεσμα της κατάστασης του, παρεπέμφθη σε εξετάσεις για κληρονομική θρομβοφιλία που έγινε στις 9.11.04 στο Καραϊσκάκειο Ερευνητικό Κέντρο. Μετά τη λήψη των αποτελεσμάτων παρεπέμφθει στο Αγγειοχειρουργικό Τμήμα του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας για εξέταση αρτηριών των κάτω άκρων (Doppler) που έγινε στις 18.2.
3. Εν συνεχεία προγραμματίστηκε αγγειογραφία δια την 10.8.05 η οποία και έγινε χωρίς κανένας από τους ιατρούς πριν απ΄ αυτή να τον συμβουλεύσει όπως διακόψει την αντιπηκτική θεραπεία με αποτέλεσμα να παρουσιασθεί αιμάτωμα. Μετά την αγγειογραφία οι ιατροί είπαν στον ενάγοντα ότι αμφότερα τα πόδια είχαν πρόβλημα και χρειάζετο να υποβληθεί σε εγχείρηση by-pass. Δεν του ανέφεραν και δεν τον προειδοποίησαν δια οτιδήποτε. Ορίσθηκε ως ημέρα διεξαγωγής της εγχείρησης η 23.8.
4. Με δική του πρωτοβουλία οι ιατροί του είπαν να διακόψει την αντιπηκτική θεραπεία του δύο μέρες πριν την εγχείρηση. Στις 22.8.05 εισήχθη στο αγγειοχειρουργικό τμήμα του Γενικού Νοσοκομείου. Ο ίδιος πίστευε ότι θα υποβάλλετο σε εγχείρηση στο αριστερό πόδι που είχε πρόβλημα. Μετά το πέρας της εγχείρησης ο ιατρός κ. Πετρίδης (Μ.Υ.1) του είπε ότι βρήκε μάζα όγκου στο κάτω δεξί μέρος της κοιλιακής χώρας και γι αυτό χειρούργησε το δεξί πόδι κι ότι την έστειλε για ταχυβιοψία η οποία όμως ήταν αρνητική. Όπως πληροφορήθηκε αργότερα του έγινε εγχείρηση μηροϊγνιακής παράκαμψης του δεξιού ποδιού. Μετά την εγχείρηση, το δεξί του πόδι πήγαινε καλά ενώ το αριστερό παρουσίαζε τα ίδια προβλήματα. Με δική του πρωτοβουλία έκλεισε ραντεβού με τους αγγειοχειρούργους του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας δια να τους συμβουλευτεί κατά πόσο θα τον υπέβαλαν σε εγχείριση και στο αριστερό πόδι όπως του είχαν πει νωρίτερα τον Αύγουστο
5. Στις 31.1.06 παρετηρήθη αιμάτωμα στη δεξιά βουβωνική χώρα. Στις 3.2.06 του χορήγησαν οι ιατροί ενέσιμη αγωγή διά ένα μήνα και του ζήτησαν να επανέλθει την 1.3.06 δι εξέταση. Πήγε και του έδωσαν Φαρφαρίνη. Στις 20.4.06 του έγινε αγγειογράφημα το οποίο απεκάλυψε απόφραξη του μοσχεύματος του δεξιού ποδιού. Προγραμματίστηκε εγχείρηση δια διόρθωση της απόφραξης του μοσχεύματος την 2.5.
6. Με δική του πρωτοβουλία και πάλι τον συμβούλευσαν να διακόψει την αντιπηκτική θεραπεία που λάμβανε. Στις 2.5.06 υπεβλήθη στη δεύτερη εγχείρηση και απ΄ ότι του είπαν τοποθέτησαν συνθετικό μόσχευμα. Την έβδομη μέρα που άρχισε φυσιοθεραπεία υπέστη σοβαρό θρομβικό επεισόδιο το οποίο κατέληξε σε ακρωτηριασμό του άνω δεξιού άκρου την 10.5.
7. Σύμφωνα με αυτόν ουδέποτε και κανένας δεν τον πληροφόρησε οτιδήποτε ούτε διά τους κινδύνους ούτε δια τυχόν επιπλοκές ούτε δια τυχόν επιλογές του ούτε δια την αναγκαιότητα των δύο εγχειρήσεων που υπεβλήθη. Εάν τον πληροφορούσαν θα ζητούσε δεύτερη ιατρική γνώμη προτού αποφασίσει να υποβληθεί σε τέτοια χειρουργική επέμβαση. Ο καθηγητής Ανδρέας Ν. Νικολαϊδης (Μ.Ε.1) ήταν ο ιατρός-εμπειρογνώμονας ο οποίος κατάθεσε διά τον ενάγοντα και παρουσίασε τη δική του επιστημονική αντιμετώπιση του όλου προβλήματος και κατάσταση που υπεβλήθη ο ενάγοντας αναφορικά με το πρόβλημα υγείας που έχει αναφερθεί. Ο μάρτυρας αυτός σύμφωνα με το υλικό που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου είναι καθηγητής αγγειοχειρουργικής στο Imperial College στο Λονδίνο, αγγειοχειρούργος ειδικός επιστήμων στο Πανεπιστήμιο Κύπρου και Διευθυντής Αγγειολογικού και Διαγνωστικού Κέντρου εις Λονδίνον και Λευκωσία. Τα προσόντα, οι τίτλοι, βραβεία που έλαβε, τοποθετήσεις του σε διάφορα νοσοκομεία εις Αγγλία, Κύπρο, η συμμετοχή του εις διάφορους ιατρικούς και άλλους Οργανισμούς όπως και δημοσιεύσεις περιλαμβάνονται στο βιογραφικό του σημείωμα τεκμ.
8. Ο μάρτυρας εξέτασε τον ενάγοντα στις 24.7.06, 26.10.06 και 23.2.07 και ετοίμασε το ιατρικό πιστοποιητικό του ημερ. 24.4.07 τεκμ.
9. Στα σχόλια και πρόγνωση του αναφέρονται τα ακόλουθα:- "Ο πιο πάνω ασθενής που παρουσίαζε διαλείπουσα χωλότητα πιο σοβαρή στο αριστερό κάτω άκρο και που στην αρτηριογραφία είχε αμφοτερόπλευρη απόφραξη της επιπολής μηριαίας αρτηρίας δεν θα έπρεπε να υποβαλλόταν κατά πρώτο σε μηροϊγνυακή παράκαμψη δεξιά για τους παρακάτω λόγους.
10. Η εγχείρηση αυτή δεν θα βοηθούσε στην επίλυση του προβλήματος που αφορούσε κυρίως το αριστερό κάτω άκρο.
11. Η πιο πάνω εγχείρηση φυλάγεται για ασθενείς με πόνο ηρεμίας διότι η επιβίωση του μοσχεύματος (διατήρηση βατότητας) είναι πτωχή και όταν κλείσει το μόσχευμα πολλοί ασθενείς κινδυνεύουν να χάσουν το μέλος.
12. Η εγχείρηση γίνεται σε ασθενείς με σοβαρό πρόβλημα διαλείπουσας χωλότητας (πόνος μετά από 50 μέτρα βάδισης) που αρχίζουν να παρουσιάζουν πόνο ηρεμίας και δεν ανταποκρίνονται στη φαρμακευτική θεραπεία για 6 μήνες σύμφωνα με τις διεθνείς οδηγίες για την αντιμετώπιση της ισχαιμίας των κάτω άκρων (Journal of Vascular Surgery Volume 31 page 5116, 2000). Τέτοιου είδους φαρμακευτική θεραπεία θα πρέπει να περιλαμβάνει ένα πρόγραμμα εκπαίδευσης στην άσκηση (βάδιση) ή εφαρμογή διαλείπουσας πίεσης όπως αυτή παρέχεται με τη χρήση της συσκευής Art-Assist (Delis et al 2005; Eze et al 1998; Eze et al 1996).
13. Η πιο πάνω εγχείρηση αντενδείκνυται ιδιαίτερα για διαλείπουσα χωλότητα όταν συνυπάρχει θρομβοφιλία γιατί υπάρχει υψηλός κίνδυνος θρόμβωσης και κατά συνέπεια απόφραξης του μοσχεύματος. Στην παρούσα κατάσταση θα χρειάζεται ειδικό αναπηρικό αυτοκίνητο και τροχοκάθισμα για την αυτοεξυπηρέτηση του και ανεξαρτησία του. Θα πρέπει να τυγχάνει συνεχή αγγειολογική παρακολούθηση, σε τακτά διαστήματα, για να ελέγχεται η κατάσταση του αριστερού του ποδιού και να δίνονται οι κατάλληλες οδηγίες για την αποθεραπεία του. ΠΡΟΓΝΩΣΗ Έχω εξηγήσει στον ασθενή ότι το αριστερό κάτω άκρο δεν κινδυνεύει και η παράπλευρη κυκλοφορία θα συνεχίσει να βελτιώνεται με το περπάτημα και τη χρήση της συσκευής Art-Assist (την οποία θα πρέπει να προμηθευτεί για την θεραπεία του). Θα παραμείνει σε αντιπηκτική θεραπεία επ' αόριστο με τακτικό επανέλεγχο κάθε 6 μήνες.» Ενώπιον του Δικαστηρίου κατέθεσε επίσης ότι σε περιπτώσεις ασθενούς που έχει διαλείπουσα χωλότητα λόγω κλεισίματος των επιπολής μηριακών αρτηριών οι διεθνείς οδηγίες ορίζουν ότι δεν ενδείκνυται εγχείρηση by-pass ανεξάρτητα αν ο ασθενής έχει θρομβοφιλία ή όχι και ότι αυτές οι εγχειρήσεις σταμάτησαν τα τελευταία 20 χρόνια ήτοι από το
14. Εάν ο ασθενής έχει θρομβοφιλία είναι ακόμα χειρότερα, η εγχείρηση δεν ενδείκνυται, υπάρχει κίνδυνος 10% αποτυχίας τις πρώτες 30 μέρες μετά την εγχείρηση με περαιτέρω κίνδυνο απώλειας του ποδιού. Στα πέντε έτη μόνο 50% των μοσχευμάτων παραμένουν ανοιχτά και όταν κλείσουν υπάρχει κίνδυνος απώλειας του ποδιού. Σε περίπτωση θρομβοφιλίας μόνον 28% των μοσχευμάτων παραμένουν ανοιχτά στα 5 έτη. Συνεπώς ήταν η κατάληξη του ότι διά 6 τουλάχιστον μήνες δοκιμάζονται πρώτα οι άλλες θεραπείες κι αν αποτύχουν μόνο σε πολύ ειδικές περιπτώσεις και σπάνια όταν ο ασθενής δεν μπορεί να κερδίζει τα προς το ζειν και είναι αναγκαία να γίνει η εγχείρηση τότε γίνεται αφού πρώτα εξηγηθούν εις τον ασθενή όλοι οι κίνδυνοι. Στους ασθενείς με θρομβοφιλία όπου ο κίνδυνος αποτυχίας του μοσχεύματος είναι ακόμη πιο μεγάλος και οι πιθανότητες επιτυχίας πολύ λίγες ο ίδιος δεν θα συνιστούσε στον ασθενή εγχείρηση και εάν ο ασθενής επέμενε θα του έλεγε να βρει άλλο γιατρό. Περαιτέρω ο μάρτυρας ισχυρίστηκε ότι εις την υπό εξέταση περίπτωση του ενάγοντα έγιναν περαιτέρω τα ακόλουθα λάθη. Δεν έπρεπε να γίνει αγγειογράφημα στον ενάγοντα και η αντιπηκτική θεραπεία του θα έπρεπε να σταματήσει 3 μέρες πριν το αγγειογράφημα. Έπρεπε να γίνει εξέταση πηκτικότητας αίματος την παραμονή του αγγειογραφήματος και εν τη απουσία αυτών να αναβληθεί το αγγειογράφημα. Μετά την αφαίρεση του αιματώματος δεν έπρεπε να προχωρήσει η εγχείρηση για την τοποθέτηση μοσχεύματος λόγω κινδύνου μόλυνσης αν και αυτό δεν είχε κανένα κακό επακόλουθο. Δεν έπρεπε να τοποθετηθεί μόσχευμα διαμέτρου 4mm. Η θρομβοφιλία έπρεπε να εξετασθεί πλήρως όχι μόνο με τις μοριακές άλλα και με τις χημικές εξετάσεις ώστε τα αποτελέσματά τους με πρωτεϊνη S10 ή 5 να έκρουαν ακόμη ένα κώδωνα κινδύνου αποφυγής της εγχείρησης. Ο Μ.Υ. 1 ήταν ο Δρ Πέτρος Πετρίδης, βοηθός Διευθυντής της αγγειοχειρουργικής κλινικής του Γενικού Νοσοκομείο Λευκωσίας καθ' όλους τους ουσιώδεις χρόνους. Ο ιατρός αυτός είναι ο ιατρός ο οποίος χειρούργησε τον ενάγοντα και είναι αυτόν που κατά κύριο λόγο θεωρεί υπεύθυνο διά την κακή του τύχη ο ενάγοντας. Καταθέτοντας ο Μ.Υ 1 προέβαλε και αυτός την εκδοχή του η οποία είναι η ακόλουθη σε όση συντομία μπορεί να αποδοθεί. Σύμφωνα λοιπόν με αυτόν ο ενάγοντας στις 18.2.05 παραπέμφθει από το Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας στο αγγειοχειρουργικό τμήμα του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας. Ο Ενάγοντας παραπονείτο για διαλείπουσα χωλότητα του αριστερού κάτω άκρου και το Νοσοκομείο Λάρνακας διαπίστωσε εν τω βάθει θρόμβωση. Από το ιστορικό προέκυπτε ότι είχε υποστεί στο παρελθόν 5 επεισόδια επιπολής θρομβοφλεβίτιδας και εν τω βάθει θρόμβωση για την οποία είχε τεθεί σε φαρμακευτική αγωγή (αντιπηκτικά). Ο ενάγοντας ανάφερε ότι είχε πόνο σε απλή άσκηση που τον εμπόδιζε στην καθημερινότητα της ζωής του και στην εκτέλεση της εργασίας του. Μπορούσε να περπατήσει 100μ περίπου και λόγω πόνου στους μυς των ποδιών του ανάγκαζετο να διακόπτει. Σε αναίμακτη μελέτη περιφερειακού αγγειακού δικτύου (douplex scan) οι δείκτες της αρτηριακής πίεσης αστραγάλου ήταν παθολογικοί. Σε ηρεμία, 0.96 στο δεξί άκρο και 0.90 στο αριστερό. Η φασματική ανάλυση του douplex scan έδειξε ότι η ροή του αίματος στα αγγεία στις ηγνιακές αρτηρίες αμφοτερόπλευρα όσον και στις οπίσθιες κνημιαίες αμφοτερόπλευρα ήταν παθολογικές. Αυτό οδήγησε σε αγγειογραφία στις 10.08.
15. Στο μεσοδιάστημα εξετάσεις στο Καραϊσκάκειο έδειξαν θρομβοφιλία και ελάμβανε θεραπευτική αγωγή δι αυτήν όπως και για αποφρακτική αγγειοπάθεια. Νέα αναίμακτη μελέτη του αρτηριακού δικτύου δεν έδειξε καμία διαφοροποίηση από την προηγούμενη εξέταση. Η αγγειογραφία της 10.8.05 (βλ. τεκμ. 19) έδειξε απόφραξη της επιπολής μηριαίας αρτηρίας και στα δύο πόδια. Ο ενάγοντας δεν είχε πόνο ηρεμίας στο αριστερό πόδι αλλά παραπονείτο ότι πονούσε το δεξί πόδι. Ο πόνος ηρεμίας δηλώνει ότι τα κάτω άκρα δεν αιματώνονται και επομένως δεν υπήρχε άλλη επιλογή από τη διενέργεια εγχείρησης. Του λέχθηκε τότε του ενάγοντα ότι για να αποκατασταθεί η κυκλοφορία χρειαζόταν να γίνει παράκαμψη γιατί δεν υπήρχε άλλος τρόπος επαναγγείωσης των σκελών δεδομένου ότι η συντηρητική θεραπεία και φαρμακευτική αγωγή δεν απέδωσαν. Στις 22.8.05 επίσης δεν παρουσίαζε βελτίωση των συμπτωμάτων. Έγινε η εισαγωγή του ενάγοντα και ακολούθησε βιοχημικός και αιματολογικός έλεγχος, λήφθηκε το ιστορικό του και έγινε ακτινογραφία θώρακος και καρδιολογική εκτίμηση. Ενημερώθηκε ο ίδιος και η σύζυγός του για το είδος της εγχειρήσεις που θα υποβάλλετο και από τις ερωτήσεις τους φάνηκε ότι αμφότεροι ήταν ενήμεροι για την ασθένεια και τις πιθανές επιπλοκές που θα μπορούσαν να παρουσιαστούν εγχειρητικά και μετεγχειρητικά. Όταν άρχισε η διαδικασία της εγχείρησης, όταν ο ενάγοντας χαλάρωσε κατά την αναισθησία και καθώς αποστειρώνοντο οι περιοχές της βουβωνικής χώρας διεπιστωθεί μία σκληρία. Αποφασίστηκε τότε η επαναγγείωση του δεξιού άκρου, αφού το αποτέλεσμα της αγγειογραφίας έδειχνε ότι και αυτό ήταν πάσχων και αφού πρώτα διερεύνησαν τη μάζα (σκληρία) η οποία αποτελείτο από λιπώδη ιστό με διαφράγματα από συνθετικό ιστό από αγγεία και νεύρα. Αυτό κατέδειξε βιοψία (βλ. τεκμ. 20) που διενεργήθηκε για το σκοπό αυτό. Εν συνεχεία διενεργήθηκε τομή 6-7εκ πάνω από το γόνατο για να παρασκευαστεί η ιγνυακή αρτηρία και ακολούθως τοποθετήθηκε το μόσχευμα και έγινε συρραφή από τη κοινή μηριαία όπου τοποθετήθηκε το αρχικό τμήμα του μοσχεύματος, το δε περιφερειακό τμήμα του μοσχεύματος αναστομώθηκε με την ιγνυακή αρτηρία. Χρησιμοποιήθηκε κωνικό μόσχευμα αρχικής διαμέτρου 7mm και τελικής 4mm. Ο λόγος που δεν χρησιμοποιήθηκε αυτομόσχευμα ήταν γιατί ο ενάγοντας βαρυνόταν με ιστορικό θρομβοφλεβίτιδας και δεν μπορούσε να χρησιμοποιηθεί δικό του μόσχευμα. Μετά το πέρας του χειρουργείου ελέχθηκε η βατότητα του μοσχεύματος και της οπισθίας κνημιαίας και η ροή ήταν καλή και ελεύθερη, η κυκλοφορία αποκαταστάθηκε πλήρως. Ο ενάγοντας, όπως ο ίδιος ανέφερε, η μετέπειτα πορεία του ήταν καλή και δεν παραπονείτο δια πόνους κατά τη βάδιση. Πριν την αναχώρησή του από το Νοσοκομείο ελέχθηκε με Douplex scan η κυκλοφορία με φασματική ανάλυση της αρτηριακής ροής με πλήρη αποκατάσταση της κυκλοφορίας. Παρέμεινε σε φαρμακευτική αγωγή, του δόθησαν διάφορες οδηγίες δια κινήσεις του και να είναι συστηματικός στη λήψη του αντιπηκτικού για προστασία από ενδεχόμενη θρόμβωση. Παρέμεινε δε στο Νοσοκομείο μέχρι 2 Σεπτεμβρίου για να μπορεί να ελεγχθεί ο χρόνος πήξης του αίματος. Στο Νοσοκομείο Λάρνακας ο Ενάγων μετέβη στις 13.10.2005, 15.11.05 και 5.1.06 ότε και εξετάστηκε η πηκτικότητα του αίματός του. Επανήλθε στις 17.04.2006 με παράπονο ότι πονούσε το δεξί του πόδι. Aπό την κάρτα των εξωτερικών ιατρείων προκύπτει ιστορικό ότι από το Φεβρουάριο του 2006 διέκοψε την αντιπηκτική αγωγή με συμβουλή ιδιώτη γιατρού. Επίσης παρουσίασε αιμάτωμα στην κοιλιά του στις 31.1.
16. Στις 17.4.06 επανήλθε με πόνο στο δεξί πόδι. Του έγινε νέα αγγειογραφία στις 20.4.06 (βλ. τεκμ. 24) η οποία κατέδειξε απόφραξη του μοσχεύματος. Έγινε προσπάθεια ρύθμισης με φαρμακευτική αγωγή και επανάληψη της αντιπηκτικής αγωγής με clexane όμως η συμπτωματολογία δεν έδειξε βελτίωση. Εξήλθε στις 21.4.06 και επανήλθε στις 28.4.06 και απεφασίσθη όπως μετά από προεγχειρητικό έλεγχο διερευνηθεί το μόσχευμα. Παρασκευάστηκε η κεντρική αναστόμωση και αφαιρέθηκαν οργανωμένοι θρόμβοι. Επειδή το μόσχευμα αποφράχθηκε έγινε διερεύνηση του αγγειακού δικτύου περιφερικότερα κάτω από την κατά γόνυ άρθρωση και τοποθετήθηκε νέο μόσχευμα από συνθετικό στο περιφερειακό τμήμα του μοσχεύματος, τοποθετήθηκε φλεβικό με σχετικά καλό αποτέλεσμα. Στις 10.5.06 παρουσιάστηκε έντονο οίδημα του δεξιού άκρου με κλινικά σημεία συνδρόμου διαμερίσματος. Διενεργήθηκε φασιοτομή ήτοι διάνοιξη των μυϊκών διαμερισμάτων με στόχο την απελευθέρωση της στάσης του άκρου. Στο χειρουργείο διαπιστώθηκε ότι το εν τω βάθει φλεβικό δίκτυο ήταν πλήρως αποφραγμένο. Το τραύμα παρέμεινε ανοιχτό υπό παρακολούθηση χωρίς βελτίωση όμως της κατάστασης, με αποτέλεσμα την 11.5.06 την αφαίρεση του δεξιού κάτω άκρου, πράγμα στο οποίο συμφώνησαν και ξένοι εμπειρογνώμονες που μετακλήθηκαν. Μ.Υ. 2 ήταν η Δρ Μ. Κουρουκλάρη, η οποία μεταξύ 2004-2006 υπηρετούσε ως Ιατρική Λειτουργός 1ης τάξης στην παθολογική κλινική του Γενικού Νοσοκομείο Λάρνακας. Σύμφωνα με αυτήν από το ιατρικό φάκελο του ασθενούς φαίνεται ότι ο ενάγων νοσηλεύτηκε στην παθολογική κλινική του Νοσοκομείου Λάρνακας από 31.10.2004 μέχρι 10.11.2004 με διάγνωση εν τω βάθει θρομβοφλεβίτιδα αριστερού κάτω άκρου. Όπως ο ενάγοντας ανάφερε στο παρελθόν παρουσίασε 5 επεισόδια DVT (Deep Vein Thrombosis) κατά τα τελευταία 5 χρόνια. Υποβλήθηκε σε υπερηχογράφημα αριστερού κάτω άκρου κατά την ημέρα εισαγωγής του και παρατηρήθηκε θρόμβωση αριστερής ιγνυακής φλέβας. Από εξετάσεις στο Καραϊσκάκειο διαπιστώθηκε ότι ήταν ομόζυγος στον παράγοντα V Leiden. Επίσης από τον εργαστηριακό έλεγχο προέκυψε μειωμένη πρωτεϊνη C και S. Οι ομόζυγοι στον ρηθέντα παράγοντα έχουν κίνδυνο ανάπτυξης φλεβικής θρόμβωσης 80 φορές περισσότερο από τον συνήθη άνθρωπο. Στις 10.11.2004 εξήλθε του Νοσοκομείου σε καλή γενική κατάσταση και του δόθησαν οδηγίες για παρακολούθηση και επανέλεγχο INR (πηκτικότητα αίματος) στα εξωτερικά ιατρεία. Του τονίστηκε ότι θα έπρεπε να λαμβάνει αντιπηκτική αγωγή εφ' όρου ζωής. Στις 3.2.05 επανήλθε με παράπονο για διαλείπουσα χωλότητα και παραπέμφθηκε για αγγειολογική εκτίμηση στους αγγειοχειρούργους του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας και στις 27.6.05 παραπέμφθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας δι΄ επανεκτίμηση της κατάστασης του. Μετά την εγχείρηση τον Αύγουστο 2005 στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας παρακολουθείτο στα εξωτερικά ιατρεία του Νοσοκομείου Λάρνακος όπου προσήλθε τις 13 Σεπτεμβρίου, 13 Οκτωβρίου, 15 Νοεμβρίου, 13 Δεκεμβρίου και 22 Δεκεμβρίου
17. Στις 31.1.06 προσήλθε στα εξωτερικά ιατρεία για έλεγχο του INR. Προηγουμένως, στις 29.1.06 στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών Νοσοκομείου Λάρνακας ο ενάγων παραπονέθηκε για πόνο στην κοιλιακή χώρα όπου διεπιστώθηκε αιμάτωμα ορθού κοιλιακού μυ δεξιά. Παρουσίαζε επίσης αιμάτωμα γενετικών οργάνων. Επανήλθε στο Νοσοκομείο Λάρνακας διά παρακολούθηση, διεκόπη η αντιπηκτική αγωγή με warfarine και τέθηκε σε ενέσιμη αντιπηκτική αγωγή clexane. Στις 3.2.2006 έλαβε οδηγίες για λήψη ενέσιμης αντιπηκτικής αγωγής Clexane. Στις 2.3.06 με υπερηχογράφημα διεπιστώθη αιμάτωμα στο ορθό κοιλιακό. Του δόθηκαν οδηγίες δια συνέχιση λήψης ενέσεων clexane. Στις 27.9.06 έγινε έλεγχος INR και έκτοτε παρακολουθείτο στα εξωτερικά ιατρεία ανελλιπώς κάθε 1-2 μήνες. Η μαρτυρία όλων ήταν πολύ εκτενής όπως και η αντεξέταση τους ι ιδιαίτερα των μαρτύρων Υπεράσπισης. Η παράθεση περαιτέρω μαρτυρίας δε θα εξυπηρετήσει οτιδήποτε παρά μόνο να κουράσει. Εξέτασα με μεγάλη προσοχή όλη τη μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου και διαπιστώνω ότι μεγάλο μέρος των γεγονότων δεν αμφισβητείται. Ο ενάγοντας επισκέφθηκε το Γενικό Νοσοκομείο διά πρώτη φορά την 31.10.
18. Το τι ανάφερε εκεί ο ενάγοντας αμφισβητείται. Εξετάζοντας τη μαρτυρία του ενάγοντα και Μ.Υ.2 επί του θέματος δεν έχω καμία αμφιβολία ότι η ορθή και ειλικρινής είναι αυτή της Μ.Υ.
19. Το τι της ανέφερε σχετικά με το ιστορικό της υγείας του η Μ.Υ.2 το κατέγραψε στο έντυπο του Νοσοκομείου Λάρνακας τεκμ. 40 ημερ. 31.10.04 ήτοι σε ανύποπτο χρόνο πριν γίνει εγχείρηση, πριν ο ενάγοντας υποβληθεί σε ακρωτηριασμό, πριν να έχει οιονδήποτε παράπονο και ασφαλώς πριν εγερθή η παρούσα αγωγή οπότε υπεισέρχονται άλλοι παράγοντες και κίνητρα. Η Μ.Υ.2 εις το τεκμ. 40 ξεκάθαρα αναφέρει ότι ο ασθενής-ενάγοντας της ανέφερε «5 επεισόδια DVT τα τελευταία χρόνια». Λαμβάνοντας υπόψη ότι το τεκμ. 40 δεν αμφισβητήθηκε ως προς τη γνησιότητα του, διερωτώμαι γιατί να καταγράψει η Μ.Υ.2 τα πιο πάνω εάν ο ενάγοντας δεν τα ανέφερε. Πιστεύω ότι η Μ.Υ.2 είναι ειλικρινής και αξιόπιστη και γίνεται εύρημα του Δικαστηρίου ότι ο ενάγοντας ανάφερε στις 31.10.04 στη Μ.Υ.2 ως ατομικό ιστορικό ότι στο παρελθόν παρουσίασε πέντε επεισόδια DVT (Deep Vein Thrombosis) τα τελευταία χρόνια ήτοι εν τω βάθει θρομβοφλεβίτιδα. Δια τους ίδιους λόγους γίνονται ευρήματα του Δικαστηρίου τα όσα καταγραφονται στο τεκμ. 40 και 41 που αφορούν τα αποτελέσματα της κλινικής εξέτασης της ίδιας ημέρας. Ακολούθως ο ενάγοντας νοσηλεύτηκε στο Νοσοκομείο Λάρνακας λόγω της διάγνωσης για θρόμβωση ιγνυακής αριστερού ποδιού (βλ. τεκμ. 41). Στις 2.11.04 απεστάλησαν στο Καραϊσκάκειο Ίδρυμα δείγματα για έλεγχο θρομβοφιλίας. Τα αποτελέσματα φαίνονται στο πιστοποιητικό ημερ 9.11.04 τεκμ.
20. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα αυτά ο ενάγοντας διαπιστώθηκε ως ομόζυγος στον παράγοντα V Leiden. Είναι κοινό έδαφος ότι οι ομόζυγοι στον πιο πάνω παράγοντα έχουν κίνδυνο να αναπτύξουν φλεβική θρόμβωση 80 φορές περισσότερο από το συνήθη άνθρωπο. Ο ενάγοντας εξήλθε του Νοσοκομείου Λάρνακας την 10.11.04 σε καλή κατάσταση με πηκτικότητα αίματος (INR) 2.03 και φαρμακευτική αρωγή warfarine 8 mg ημερησίως. Ακολούθησαν επισκέψεις του στο Νοσοκομείο δια έλεγχο του ΙΝR και δοσολογία φαρμάκου warfarine, στις 15.11.04, 22.11.04 και 20.12.
21. Στις 3.2.05 ο ενάγοντας όταν προσήλθε εκ νέου στο Νοσοκομείο παραπονέθηκε διά «από ενός έτους διαλείπουσα χωλότητα» και ως αποτέλεσμα παρεπέφθη σε εξέταση Doppler «αρτηριών κάτω άκρων». (βλ. τεκμ. 43 σελ.2). Στις 18.2.05 εξετάσθηκε από τον Μ.Υ. 1 και υπεβλήθη σε douplex scan. Το ιστορικό ήταν θρομβοφιλία και διαλείπουσα χωλότητα κυρίως στο αριστερό πόδι στα 100μ. Η εξέταση έδειξε ότι οι δείκτες της αρτηριακής πίεσης αστραγάλου ήταν σε ηρεμία στο δεξιό άκρο 0.96 και στο αριστερό 0.
22. Ό,τι διαπιστώθηκε καταγράφεται στα τεκμ. 3 και 18 ως ακολούθως: «αθυρωματικά αγγεία με δείκτες πιέσεως στα κατώτερα φυσιολογικά. Εντάθηκε η ροή. Είναι παθολογικές (οι αρτηρίες) τόσο στις ιγνυακές όσο και την οπίσθια κνημιαία». (βλ. τεκμ. 3, 18). Στις 14.4.05 έγινε νέος έλεγχος θρομβοφιλίας στο Καραϊσκάκειο με τα αποτελέσματα που φαίνονται στο τεκμ. 43 σελ.
23. Στις 10.8.05 υπεβλήθη σε περιφερειακή αγγειογραφία και στις 22.8.05 εισήχθη δι΄ εγχείρηση του αριστερού ποδιού η οποία προγραμματίσθηκε δια τις 23.8.
24. Δύο μέρες πριν την εγχείρηση ο ενάγων διέκοψε την αντιπηκτική φαρμακευτική αρωγή με δική του πρωτοβουλία. Στις 23.8.05 όταν ο ενάγοντας ετοιμάστηκε δια την προγραμματισμένη εγχείριση στο αριστερό κάτω άκρο ο χειρούργος ιατρός Μ.Υ.1 απεφάσισε να προχωρήσει σε εγχείρηση - επαναγγείωση του δεξιού άκρου με την τοποθέτηση μοσχεύματος κωνοειδούς σχήματος αρχικής διαμέτρου 7mm και τελικής 4mm. Μετά την εγχείρηση έγιναν οι αναγκαίοι έλεγχοι και διεπιστώθηκε ότι η ροή ήταν καλή, ελεύθερη. Ο ενάγοντας ακολούθως παρέμεινε υπό φαρμακευτική αγωγή να προσέχει ορισμένες κινήσεις του και στις 2.9.05 απελύθη. Ο ενάγοντας, ακολούθως, παρακολουθείτο εις τα εξωτερικά ιατρεία του Νοσοκομείου Λάρνακας. Οι επισκέψεις του έγιναν στις 13.9.05, 13.10.05, 15.11.05, 13.12.05, 22.12.05, 31.1.06, 2.3.06 (βλ. τεκμ. 43) ότε και εξετάζετο η πηκτικότητα του αίματος του. Στις 31.1.06 εισήχθη στην Παθολογική Κλινική του Νοσοκομείου Λάρνακας λόγω αιματώματος στο δεξιό ορθό κοιλιακό και γεννητικών οργάνων. Διεκόπη το warfarine 40 mg (βλ. τεκμ. 10) και συνεστήθη σ΄ αυτόν ανάπαυση στο σπίτι δια ένα μήνα. Εξήλθε του Νοσοκομείου την 3.2.
25. (βλ. τεκμ. 10). Στις 2.3.06 μετέβη εκ νέου στο Νοσοκομείο όπου εξετάσθη και πάλι και συνέχισε τη φαρμακευτική του αγωγή με clexane. Του ζητήθηκε να κάνει επανέλεγχο σε ένα μήνα. Στις 17.4.06 επισκέφθηκε ο ενάγοντας το Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας με πόνο στο δεξί του πόδι. Εκεί κρατήθηκε δια μια βδομάδα ήτοι μέχρι την 21.4.
26. Κατά την παραμονή του σε Νοσοκομείο του έγινε νέα αγγειογραφία η οποία έδειξε απόφραξη του μοσχεύματος. Ο ενάγοντας τέθηκε κάτω από φαρμακευτική αγωγή με clexane χωρίς όμως βελτίωση. Στις 28.4.06 κλήθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας και απεφασίσθη όπως στις 2.5.06 γίνει νέα επέμβαση σε διερεύνηση του μοσχεύματος. Στις 2.5.06 τοποθετήθηκε νέο μόσχευμα από συνθετικό το οποίο παρουσίασε επίσης απόφραξη. Στις 10.5.06 παρουσίασε ο ενάγοντας έντονο οίδημα του δεξιού άκρου. Το εν τω βάθει φλεβικό δίκτυο ήταν πλήρως αποφραγμένο. Το τραύμα παρέμεινε ανοικτό και στις 11.5.06 λόγω μη βελτίωσης και με την σύμφωνο γνώμη ξένου εμπειρογνώμονα που μετεκλήθη από το εξωτερικό από τον ενάγοντα όπως και ιδιώτη κύπριου ιατρού που επίσης κάλεσε ο ενάγοντας, έγινε αφαίρεση (ακρωτηριασμός) του δεξιού κάτω άκρου. Μετά τις 11.5.06 ο ενάγοντας ενώ νοσηλευόταν στο ανω νοσοκομείο έπεσε κάτω από το κρεβάτι του με αποτέλεσμα οι ραφές στο ακρωτηριασμένο πόδι του να ανοίξουν και να συρραφούν εκ νέου σε χειρουργείο. Επίσης, παρετηρήθη σ΄ αυτόν εντερόκοκκος και επιδερμικός σταφυλόκοκκος με αποτέλεσμα αυτός να παραμείνει σε απομόνωση διά ένα μήνα. Απελύθη από το νοσοκομείο μετά από δύο μήνες από την εισδοχή του. Συνεπεία των πιο πάνω ο ενάγοντας πλην του ακρωτηριασμού του δεξιού κάτω άκρου πάνω από το γόνατο, παρουσιάζει και όσα αναφέρονται από τον ιατρό Κυριάκο Βερεσίε στα τεκμ 7 και 8 τα οποία κατατέθησαν χωρίς ένσταση, δεν αμφισβητήθησαν και δεν αντεξετάσθηκε επ΄ αυτών ο Ενάγοντας. Εις την Έκθεση Απαιτήσεως του ο ενάγοντας αποδίδει πολλές λεπτομέρειες αμελείας όπως και άλλες παραβάσεις. Από την μαρτυρία του όπως και εκείνη του Μ.Ε.1 Δρ. Ανδρέα Νικολαϊδη τα παράπονα του που προκύπτουν είναι τ΄ ακόλουθα:-
27. (α) ουδεμία οδηγία δεν του δόθηκε κατά την αγγειογραφία της 10.8.05 όπως προηγουμένως διακόψει την αντιπηκτική θεραπεία του. (αα) με αποτέλεσμα την πρόκληση αιμορραγίας. (β) οι ιατροί μετά την αγγειογραφία τού είπαν δια το πρόβλημα στα δύο του πόδια αλλά καμία άλλη ενημέρωση δεν του έκαναν προς οιανδήποτε κατεύθυνση όπως τυχόν επιπλοκές, κινδύνους, αναγκαιότητα εγχείρησης κ.λ.π. (γ) στις 22.8.05 εισήχθη δι΄ εγχείρηση μη γνωρίζοντας καθότι δεν τον ενημέρωναν σε ποιο από τα πόδια ή κατά πόσο θα γινόταν και στα δύο πόδια η εγχείρηση. (δ) πριν τις εγχειρήσεις την 22.8.05 και 2.5.06 δεν τον καθοδήγησαν να διακόψει την αντιπηκτική θεραπεία του και αυτό έγινε με δική του πρωτοβουλία. (ε) ουδέποτε κανένας από τους ιατρούς πριν την εγχείρηση δεν τον πληροφόρησε και δεν τον προειδοποίησε ότι υπήρχε κίνδυνος ακρωτηριασμού του ή των άκρων του. (στ) Μετά τον ακρωτηριασμό του δεξιού κάτω άκρου του δεν τον ενημέρωσαν διά την ύπαρξη του συνδρόμου Phantom Limp. (ζ) Λόγω έλλειψης κατάλληλης αποστείρωσης των χειρουργείων προσεβλήθη από εντερόκοκκο και επιδερμικό σταφυλόκοκκο. (η) Έλλειψη παρασκευασμάτων απολύμανσης, ο περιορισμένος αριθμός τουαλετών και χρήση αυτών από τους ασθενείς με μολυσματικές ασθένειες και φρέσκοχειρουργημένους. (θ) Έλλειψη ενημέρωσης διά ειδική διατροφή του λόγω της πάθησής του. (ι) Έλλειψη παρακολούθησης και οδηγιών μετά την απόλυσή του από το Νοσοκομείο Λευκωσίας. (ια) Έλλειψη επιμέλειας τήρησης ακριβή στοιχείων και αρχείων Ο Μ.Ε.1 Δρ Ανδρέας Νικολαϊδης αποδίδει εις το Μ.Υ. 1 τα ακόλουθα:-
28. (α) Σε περιπτώσεις επιπολής μηριαίων οι διεθνείς οδηγίες (του 2000) ορίζουν ότι δεν ενδείκνυται εγχείρηση by-pass, αυτές έχουν σταματήσει από 20ετίας ήτοι από το 1985 και αυτό ανεξάρτητα αν ο ασθενής έχει θρομβοφιλία ή όχι. Σε περίπτωση θρομβοφιλίας υπάρχει κίνδυνος 10% αποτυχία στις πρώτες 30 μέρες μετά την εγχείρηση. Στα 5 χρόνια μόνον 50% των μοσχευμάτων είναι ανοιχτά και όταν κλείσουν υπάρχει κίνδυνος απώλειας του άκρου. Σε περίπτωση θρομβοφιλίας μόνο 28% των μοσχευμάτων παραμένουν ανοιχτά στα 5 χρόνια. (β) αλληλένδετο με το υπό (α) άνω είναι ότι έπρεπε πρώτα δια 6 μήνες να δοκιμασθούν άλλες θεραπείες και μόνον τότε θα τίθετο σκέψη δι΄ εγχείρηση όταν ο ασθενής δεν μπορεί να κερδίζει τα προς το ζην εξ αιτίας της υγείας του και αυτό μόνο σε ειδικές περιπτώσεις και σπάνια. (γ) Έπρεπε να γίνουν και βιοχημικές εξετάσεις στον ενάγοντα λαμβάνοντας υπόψη ότι αυτός είχε θρομβοφιλία. (δ) Δεν έπρεπε να γίνει καν αγγειογραφία στις 10.2.05 εφόσον δεν ενδείκνυτο η εγχείρηση λαμβανομένου υπόψη ότι οι αρτηρίες που ήταν κλειστές ήταν οι κοινές μηριαίες. (ε) Έπρεπε η αντιπηκτική θεραπεία του ενάγοντα να σταματήσει πάνω από 3 ημέρες πριν την εγχείρηση, να μετρηθεί η πηκτικότητα του αίματος (INR) κατά την ημέρα της εγχείρησης και την προηγούμενη ώστε να διαπιστωθεί ότι ήταν ορθή, άλλως θα προκαλείτο αιμορραγία. (στ) Η μάζα που εντοπίστηκε στη βουβωνική χώρα κατά την εγχείριση της 23.8.2005 μπορούσε πιθανόν να εντοπισθεί με ψηλάφηση, με υπερήχους και αυτή ήταν αιμάτωμα που προκλήθηκε λόγω του προηγηθέντος αγγειογραφήματος την 10.8.
29. (ζ) Δεν θα έπρεπε να προχωρήσουν σε εγχείρηση στις 23.8.2005 μετά την αφαίρεση του αιματώματος λόγω κινδύνου μόλυνσης. (η) Το μόσχευμα που έπρεπε να χρησιμοποιηθεί κατά την εγχείρηση της 23.8.05 θα έπρεπε να μην ήταν λιγότερο των 8mm διαμέτρου. Θα έπρεπε να αρχίζει με 8mm και να τελειώνει με 6mm. Η χρήση μικρού μοσχεύματος αυξάνει τις πιθανότητες να κλείσει και να προκληθεί θρόμβωση. Αναφορικά με τα παράπονα με στοιχεία 1(α)(δ)(στ)(ζ)(η) και από την παράγρ. 2(ε) μόνο σε σχέση με την διακοπή της αντιπηκτικής θεραπείας και από την 2(στ) μόνο με την δυνατότητα εντοπισμού της μάζας στη βουβωνική χώρα με ψηλάφηση, θα πρέπει να λεχθεί ότι ουδόλως αντεξετάσθησαν ο ενάγοντας και μάρτυρες του που προσέφεραν την μαρτυρία, δεν αμφισβητήθηκαν και δεν παρουσιάσθη άλλη μαρτυρία από την υπεράσπιση δι΄ αντίκρουση της. Δια την σημασία μη αντεξέτασης ενός μάρτυρος βλ. Phipson on Evidence 12η έκδοση παράγρ. 1593 σελ. 687, Ζαχαρίου ν. Ζαχαρίου