Κωνσταντίνος Ιωάννου ν. PAVILION RESTAURANT (NIGHT SPOT) LTD, Αγωγή αρ.: 5227/2008, 10/9/2012 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2012:A265 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Α. Κ. Λυκούργου, Ε.Δ. Αγωγή αρ.: 5227/2008 Μεταξύ: Κωνσταντίνος Ιωάννου Ενάγων και PAVILION RESTAURANT (NIGHT SPOT) L.T.D. Εναγομένων 10 Σεπτεμβρίου,
- Για τον ενάγοντα, εμφανίζεται ο κ. Κ. Γρ. Σαββίδης. Για τους εναγομένους, εμφανίζονται ο κ. Α. Μάγος και ο κ. Κλ. Κλεάνθους. Α Π Ο Φ Α Σ Η Ο ενάγων, ο οποίος υπήρξε υπάλληλος των εναγομένων, τους εγκαλεί για ειδικές ζημίες και σωματικές βλάβες τις οποίες υπέστηκε συνεπεία τραυματισμού του εν ώρα εργασίας και κατά την άσκηση των καθηκόντων του. Δικογραφείται η ακόλουθη βάση αγωγής: Οι εναγόμενοι είναι εταιρεία περιορισμένης ευθύνης, ιδιοκτήτες και διαχειριστές του εστιατορίου «Pavilion» στη Λευκωσία («το εστιατόριο»). Τις πρώτες πρωινές ώρες της 28.1.08, και ενώ εκτελούσε εντεταλμένη εργασία, ο ενάγων τραυματίσθηκε σοβαρά. Συγκεκριμένα, ενώ αυτός «επιχειρούσε να μετακινήσει καπάκια τραπεζιών που ήταν άτακτα και αντικανονικά στοιβαγμένα σε σωρό μέσα στο εστιατόριο.(αυτά) λόγω της ανασφαλούς και επιπόλαιας τοποθέτησής τους έπεσαν σωρηδόν από ύψος πάνω (του)» (δείτε στην παρα. 3 της έκθεσης απαίτησης). Το ατύχημα οφείλεται αποκλειστικώς στην αμέλεια των εναγομένων οι οποίοι, ενώ γνώριζαν και ή όφειλαν να γνωρίζουν τον κίνδυνο που εγκυμονούσε, για την ασφάλεια του ενάγοντος, η άτακτη, πρόχειρη και κακή τοποθέτηση των καπακιών των τραπεζιών, εντούτοις, δεν έλαβαν τα κατάλληλα μέτρα πρόληψης του κινδύνου και ή δεν επόπτευσαν τον ενάγοντα με αποτέλεσμα αυτός να τραυματισθεί. Συνεπεία του ατυχήματος ο ενάγων υπέστηκε αποσπαστικό κάταγμα δεξιάς πτέρνας και εισήχθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας («το Νοσοκομείο») όπου υπεβλήθηκε σε ανοιχτή ανάταξη του κατάγματος, σταθεροποίηση του τραυματισθέντος μέλους με την τοποθέτηση βελόνων και ακινητοποίησή του με επίδεσμο. Ο ενάγων νοσηλεύθηκε στο Νοσοκομείο έως και τις 12.2.
- Στις 4.4.08 αφαιρέθηκαν οι βελόνες σταθεροποίησης. Ο ενάγων έλαβε άδεια ασθενείας έως και τις 30.6.
- Το τραύμα δεν αποθεραπεύθηκε. Ο ενάγων εξακολουθεί να χωλαίνει και να αισθάνεται πόνον όταν βαδίζει, να αντιμετωπίζει δυσχέρειες όταν φορά κλειστό υπόδημα, κατασκευασμένο από σκληρό υλικό, και να κουράζεται κατά την ορθοστασία. Επίσης, η ραχιαία έκταση του τραυματισθέντος μέλους παρουσιάζει έλλειμμα περίπου 10°. Συνεπεία του τραυματισμού του ο ενάγων βίωσε, και εξακολουθεί να βιώνει, πόνον, ταλαιπωρία, ψυχική οδύνη και στέρηση των ανέσεων και των απολαύσεων της ζωής. Η χωλότητά του είναι μόνιμη και εξακολουθεί να τυγχάνει ιατρικής αγωγής και φυσιοθεραπείας. Επιπλέον των σωματικών βλαβών, ο επίδικος τραυματισμός προεκάλεσε στον ενάγοντα και ειδικές ζημίες ως απώλεια ημερομισθίων, νοσήλεια, έξοδα για την απόκτηση ιατρικών εκθέσεων και για την διενέργεια ακτινογραφιών και έξοδα μεταφοράς. Διά της υπεράσπισης οι εναγόμενοι δέχονται ότι ο ενάγων υπήρξε υπάλληλός τους και δέχονται ότι στις 28.1.08, εν ώρα εργασίας, αυτός τραυματίσθηκε. Όμως, ισχυρίζονται πως το ατύχημα συνέβηκε λόγω της αποκλειστικής αμέλειας του ενάγοντος. Αυτός υπήρξε απρόσεκτος, εξέθεσε τον εαυτό του σε κίνδυνο και δεν συμμορφώθηκε με τις υποδείξεις και τις οδηγίες τους για την ασφαλή τοποθέτηση των τραπεζιών (δείτε στην παρα. 5.Α. της υπεράσπισης). Περαιτέρω, οι εναγόμενοι αρνούνται ότι ο ενάγων υπέστηκε τις σωματικές βλάβες και τις ειδικές ζημίες ως ισχυρίζεται. Διά της απάντησής του ο ενάγων παραπέμπει στο αρχικό δικόγραφό του το οποίο και επαναλαμβάνει. Ας σημειωθούν τα κάτωθι εν σχέσει με το πλαίσιο εκδίκασης υποθέσεων ως η προκειμένη: Οι αξιώσεις για αποζημιώσεις, πηγάζουσες από αμέλεια, συμπεριλαμβανομένης και της αμέλειας εργοδότη, επιλύονται εφ' όσον καθορισθεί η ευθύνη των εμπλεκομένων και η ζημία του ενάγοντος (Πάφος Στόουν Σ. Εστέϊτς Λτδ κ.α. ν. Βαλαωρίτη κ.α.
(1997)1 (Α) Α.Α.Δ. 220, 225). Το αστικό αδίκημα της αμέλειας (άρθρο 51 του Κεφ. 148) συνίσταται στη ζημιογόνα παράβαση καθήκοντος επιμέλειας. Το καθήκον αυτό περιλαμβάνει την επιμέλεια την οποίαν, καθ' υπόθεσιν, θα κατέβαλλε ο μέσος συνετός άνθρωπος για να αποφύγει να προκαλέσει ζημιά στον πλησίον του, υπό συνθήκες ίδιες με αυτές υπό τις οποίες ενήργησε ο εναγόμενος. Εάν, υπό τις εκάστοτε συγκεκριμένες περιστάσεις, η πιθανότητα δημιουργίας κινδύνου ήταν ευλόγως εμφανής, τότε η παράλειψη λήψης μέτρου προφύλαξης συνιστά αμέλεια (Φοινικαρίδης κ.α. ν. Γωργίου κ.α.
(1991)1 Α.Α.Δ. 475, 484). Αναμένεται από τον κάθε ένα να προγραμματίζει τις πράξεις του και να εκτελεί τις δραστηριότητές του επιδεικνύοντας ανθρωπιστική συμπεριφορά προς τον πλησίον του (Ανάγνου ν. Alco Filters (Cyprus) ltd
(2002)1 (Β) Α.Α.Δ. 918). Ειδικότερα, το καθήκον επιμέλειας του εργοδότη έναντι υπαλλήλου του περιλαμβάνει αφ' ενός την παροχή ασφαλούς χώρου και ασφαλούς συστήματος εργασίας και αφ' εταίρου την κατάλληλη εποπτεία για την εφαρμογή του συστήματος αυτού (Μεταφορική Εταιρεία Γ. και Μ. Περικλέους Λτδ ν. Μιχαήλ
(2000)1 (Γ) Α.Α.Δ. 1661, 1665). Στην απόφαση L. P. Transbeton Ltd v. Σταύρου κ.α.
(2009)1 (Α) Α.Α.Δ. 304, 313 αναφέρονται τα εξής: «Το καθήκον του εργοδότη να παρέχει ασφαλές σύστημα εργασίας στους εργοδοτούμενους του εξυπακούει ότι η οργάνωση της εργασίας, η διαδικασία που ακολουθείται κατά την εκτέλεση της εργασίας, τα μέτρα ασφάλειας που λαμβάνονται, ο αριθμός των υπαλλήλων που εργοδοτούνται αλλά και η επίβλεψη που γίνεται, είναι τέτοια που παρέχουν εύλογη προστασία στους εργοδοτούμενους. Η υποχρέωση του εργοδότη επιβάλλει τη λήψη εύλογων μέτρων παροχής συστήματος εργασίας, το οποίο να είναι εύλογα ασφαλές, λαμβανομένων υπόψιν των κινδύνων που είναι κατ' ανάγκην εγγενείς στο όλο εγχείρημα (Δέστε: General Cleaning Contractors Ltd v. Christmas [1953] A.C. 180). Όταν υπάρχει καθήκον παροχής ασφαλούς συστήματος εργασίας, εκ μέρους του εργοδότη, αυτός δεν επιτελεί το καθήκον του απλά και μόνον παρέχοντας ασφαλές σύστημα εργασίας, αλλά επιπρόσθετα πρέπει να λάβει και εύλογα μέτρα για να διασφαλίσει ότι το σύστημα επιτηρείται και εφαρμόζεται. Αυτό εξυπακούει την παροχή οδηγιών προς τους εργοδοτούμενους και επίσης κάποιας μορφής εποπτεία και επίβλεψη του συστήματος εργασίας.» Η νομολογία τείνει να εμπεδώσει την ανάγκη προστασίας των εργαζομένων (Κυριάκου ν. Caramondani Bros Ltd
(2001)1 (Α) Α.Α.Δ. 219, 223, United Bricks Works Ltd v. Ευαγγέλου
(1992)1 Α.Α.Δ. 123, 128). Το κριτήριο για τον προσδιορισμό του καθήκοντος επιμέλειας του εργοδότη έναντι του υπαλλήλου του δεν εντοπίζεται στην πιθανότητα εκδήλωσης του κινδύνου αλλά στην δυνατότητα πρόβλεψης του κινδύνου αυτού καθώς και στη δυνατότητα αποτροπής του με τα κατάλληλα προστατευτικά μέτρα. «Ένα σύστημα εργασίας δεν είναι ασφαλές αν δεν προστατεύει ικανοποιητικά τους εργαζομένους από κάποιο συγκεκριμένο κίνδυνο που λογικά μπορεί να προβλεφθεί και ο οποίος με τα κατάλληλα προστατευτικά μέτρα μπορεί να αντιμετωπιστεί». (Λαμπής ν. Shiptrans Shipping and Trading Agency Ltd,
(2004)1 (Α) Α.Α.Δ. 370, 374). Και ακόμη, «Αποτελεί ... καθήκον του εργοδότη . να μην εκθέτει τον εργοδοτούμενό του σε «περιττούς» κινδύνους στην εργασία του. Αχρειάστος . (unnecessary) είναι ο κίνδυνος .. ο οποίος είναι αφενός προβλεπτός και αφετέρου, αποφευκτός, με την λήψη των κατάλληλων προφυλακτικών μέτρων .. με την πρόοδο της τεχνολογίας και με την ανάπτυξη των μέσων για την ανατροπή κινδύνων, ευκολότερη καθίσταται τόσο η πρόβλεψη των κινδύνων όσο και η εξουδετέρωσή τους» (Ανάγνου ν. Alco Filters (Cyprus) Ltd (ανωτέρω), 926). Επιλαμβανόμενο αξίωσης για αποζημιώσεις λόγω αμελούς συμπεριφοράς, «Το Δικαστήριο αποφασίζει πρώτα εάν έχει αποδειχθεί αμέλεια σε βάρος των εναγομένων. Εάν η απόφαση είναι καταφατική, τότε εξετάζει με βάση το Άρθρο 57 αν ο ενάγων έχει συντρέχουσα αμέλεια. Αποφασίζει το ποσοστό της ευθύνης μεταξύ εναγομένων, από την μια, και ενάγοντα από την άλλη, και μειώνει το ποσό των αποζημιώσεων ανάλογα με το ποσοστό της συντρέχουσας αμέλειας του ενάγοντα». (Φοίβος Μαυρίδης ν. I. Dharghgi κ.α.
(1990)1 Α.Α.Δ. 1013, 1023 - 4). Όσον αφορά στον υπολογισμό των γενικών αποζημιώσεων στις περιπτώσεις όπου αποδεικνύονται σωματικές βλάβες, αυτές «πρέπει να είναι δίκαιες, εύλογες και κοινωνικά αποδεκτές. Σκοπός είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και ζημιά του τραυματισθέντος χωρίς να τίθεται υπερβολικό βάρος επί του αδικοπραγήσαντος. Ο ανθρώπινος πόνος και δυσχέρεια πρέπει να αποτιμούνται με φιλελεύθερο πνεύμα, λόγω των πολλαπλών στερήσεων που προκαλούν οι αναπηρίες στα θύματα της αμέλειας και η γενική τάση είναι να αυξάνεται το ποσό των αποζημιώσεων, σε μία προσπάθεια πιο δίκαιης αποτίμησης του πόνου, λαμβανομένης υπόψη της συνεχούς μείωσης της αξίας του χρήματος. Όσον αφορά προηγούμενες αποφάσεις, αυτές μόνο καθοδήγηση παρέχουν, γιατί είναι σχεδόν αδύνατο να βρεθούν δύο υποθέσεις με τα ίδια ακριβώς στοιχεία (βλ. Αντωνιάδης ν. Μακρίδης
(1969)1 Α.Α.Δ. 245, Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi
(1982)1 Α.Α.Δ. 789, Νοεφύτου ν. Χ'Δημητρίου
(1982)1 Α.Α.Δ. 430, Παναγής ν. Θεοδώρου
(1992)1 Α.Α.Δ. 1303, Σπύρου ν. Χ'Χαραλάμπους
(1989)1 Α.Α.Δ. 298, Miller v. Peter,
(1999)1 Α.Α.Δ. 2091)» (Ειρήνη Ανδρέου ν. Αντώνης Θεμιστοκλέους,
(2004)1 (Α) Α.Α.Δ. 355, 362). Τέλος, «Η νομολογία αποκαλύπτει σταθερή άνοδο του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων, τάση που αντανακλά μεγαλύτερη ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο, την αγωνία της αναπηρίας και τη ψυχική οδύνη από την περιθωριοποίηση από τις συνήθεις δραστηριότητες του ανθρώπου (βλ. Μεταξύ άλλων Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi
(1982)1 C.L.R. 789, Polykarpou v. Adamou
(1988)1 A.A.Δ. 475, Παναγή ω. Θεοδώρου
(1992)1 (Β) Α.Α.Δ. 1303, Κωνσταντίνου ν. Ιωάννου
(1993)1 Α.Α.Δ. 669). Σταθερή είναι όμως η αρχή του δικαίου ότι οι αποζημιώσεις πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτές. Η αποζημίωση για αστικά αδικήματα δεν έχει σκοπό την τιμωρία αλλά την αποκατάσταση. Αυτή τούτη η ατέλεια του χρήματος ως μέσο για αποκατάσταση, δεν πρέπει να επενεργεί προς επαύξηση των αποζημιώσεων». (Κυριάκος Μαυροπετρή ν. Γεωργίου Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ. 66, 74-5). Για να αποδείξει την υπόθεσή του κατέθεσε ο ίδιος ο ενάγων Κωνσταντίνος Ιωάννου (Μ.Ε.1) και κάλεσε, ως μάρτυρές του, τους ιατρούς Δρ. Κώστα Κωνσταντίνου (Μ.Ε.2) και Δρ. Χριστάκη Χριστοδούλου (Μ.Ε.5), Ορθοπεδικούς, Χειρουργούς και Τραυματιολόγους, τον Χρύσανθο Νικολάου (Μ.Ε.3), Επιθεωρητή Εργασίας ο οποίος υπηρετεί στο Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων και τον Κωνσταντίνο Παπαστεφάνου (Μ.Ε.4), υπάλληλο στο ίδιο Υπουργείο. Για να προωθηθεί η υπεράσπιση κλήθηκαν και κατέθεσαν ο Ευθύμιος Χαραλάμπους (Μ.Υ.1), υπάλληλος των εναγομένων με καθήκοντα υπευθύνου για το προσωπικό, ο Δρ. Ηλίας Γεωργίου (Μ.Υ.2), Ειδικός Ορθοπεδικός Χειρουργός, ο Νίκος Σιγάρ (Μ.Υ.3), επαγγελματίας φωτογράφος και ο Νίκος Μιχαηλίδης (Μ.Υ.4), διευθυντής και μέτοχος των εναγομένων. Επιπλέον της ένορκης προφορικής τους μαρτυρίας οι μάρτυρες κατέθεσαν, ως τεκμήρια, και διάφορα έγγραφα. Κάποια από αυτά αποδεικνύονται βοηθητικά για να γίνουν αντιληπτά κρίσιμα γεγονότα και για να κριθεί η αξιοπιστία μαρτύρων. Αναφέρομαι στα ιατρικά πιστοποιητικά τα οποία εξέδωσε ο Δρ. Κώστας Κωνσταντίνου (Μ.Ε.2) στις 14.11.09 και στις 23.2.11 (τεκμήρια 1 και 3, αντιστοίχως), το ιατρικό πιστοποιητικό το οποίο εξέδωσε ο Δρ. Γιάννης Ευσταθιάδης, Ορθοπεδικός Χειρουργός, ο οποίος υπηρετεί στο Νοσοκομείο, στις 29.5.09 (τεκμήριο 5) και την ιατρική έκθεση την οποίαν εξέδωσε ο Δρ. Ηλίας Γεωργίου στις 29.12.10 (τεκμήριο 11). Η ακροαματική διαδικασία διευκολύνθηκε με την δήλωση των ευπαίδευτων συνηγόρων των εναγομένων ότι, συνεπεία του ατυχήματος, ο ενάγων υπέστηκε, πράγματι, τις εξής ειδικές ζημίες: α) €7.019, ως απώλεια ημερομισθίων, β) €572,04, ως νοσήλεια, γ) €46, για την εξασφάλιση ιατρικής έκθεσης, δ) €50, ως ιατρική αμοιβή, ε) €180,40, ως άλλα ιατρικά έξοδα, στ) €70, για την διενέργεια ακτινογραφιών και ζ) €200, ως έξοδα μεταφοράς. Ακολουθεί η σκιαγράφηση και ο σχολιασμός της ουσιώδους μαρτυρίας η οποία συναρτάται προς τις δικογραφημένες θέσεις των διαδίκων: Ο ενάγων Κωνσταντίνος Ιωάννου (Μ.Ε.1) δήλωσε πως γεννήθηκε στις 26.12.1959 και είναι πατέρας δύο τέκνων. Κατά τον ουσιώδη χρόνο εργοδοτείτο από τους εναγομένους ως σερβιτόρος υπό το καθεστώς έκτακτης απασχόλησης. Εκτός από το σερβίρισμα των φαγητών, στα καθήκοντά του περιλαμβανόταν και το στήσιμο τραπεζιών στις διάφορες αίθουσες του εστιατορίου. Τις πρώτες πρωινές ώρες της 28.1.08, και ενώ βρισκόταν στην εργασία του, ο υπεύθυνος προσωπικού των εναγομένων Ευθύμιος Χαραλάμπους (Μ.Υ.1) ανέθεσε στον ίδιο και σε άλλους συναδέλφους του να μεταφέρουν καπάκια τραπεζιών από μία αίθουσα του εστιατορίου σε άλλη. Επρόκειτο για ξύλινα καπάκια με διάμετρο 1,20 μ. τα οποία ήσαν ήδη στοιβαγμένα άτακτα. Μόλις ο ίδιος δοκίμασε να πάρει ένα καπάκι, το οποίο βρισκόταν στην κορυφή του σωρού, κατέρρευσαν τα υπόλοιπα και τον τραυμάτισαν στο πόδι. Την ώρα του συμβάντος δεν υπήρχε κανείς δίπλα του. Συνεπεία του ατυχήματος υπέστηκε αποσπαστικό κάταγμα δεξιάς πτέρνας και νοσηλεύθηκε στο Νοσοκομείο έως και τις 12.2.
- Εισήχθηκε στο χειρουργείο και υπεβλήθηκε σε ανοικτή ανάταξη του κατάγματος, σταθεροποίηση του τραυματισθέντος μέλους με την τοποθέτηση βελόνων και ακινητοποίησή του με γύψο. Στις 4.4.08 αφαιρέθηκαν οι βελόνες σταθεροποίησης. Εξ αιτίας του τραυματισμού του ταλαιπωρήθηκε και υπέφερε φρικτούς πόνους. Κατά την διάρκεια της νοσηλείας του στο Νοσοκομείο, και συγκεκριμένα από τις 28.1.08 έως και τις 12.2.08, παρέμεινε ακίνητος. Έλαβε άδεια ασθενείας και απουσίασε από την εργασία του έως και τις 30.6.
- Επιπλέον, υπέστηκε ειδικές ζημίες ως εξής: α) €7.019, ως απώλεια ημερομισθίων, β) €572,04 ως νοσήλεια, γ) €46 για την εξασφάλιση ιατρικής έκθεσης, δ) €50 ως ιατρική αμοιβή, ε) €180,40 ως άλλα ιατρικά έξοδα, στ) €70 για την διενέργεια ακτινογραφιών και ζ) €200 ως έξοδα μεταφοράς. Το τραύμα του δεν αποθεραπεύθηκε. Εξακολουθεί να χωλαίνει και να αισθάνεται πόνον όταν βαδίζει, να αντιμετωπίζει δυσχέρειες όταν φορά κλειστό υπόδημα, κατασκευασμένο από σκληρό υλικό, και να κουράζεται κατά την ορθοστασία. Επίσης, εξακολουθεί να τυγχάνει ιατρικής αγωγής και φυσιοθεραπείας. Κατά την αντεξέταση υπεβλήθηκε στον ενάγοντα Κωνσταντίνο Ιωάννου (Μ.Ε.1) πως ο ίδιος αφαίρεσε τα καπάκια από τις βάσεις και ο ίδιος τα ακούμπησε όρθια για να μεταφερθούν σε άλλην αίθουσα. Ο μάρτυρας αρνήθηκε την υποβολή και επέμεινε πως όταν ανέλαβε την μεταφορά των καπακιών αυτά είχαν ήδη αφαιρεθεί από τις βάσεις και ήσαν στοιβαγμένα. Προσέθεσε πως δεν γνωρίζει ποιός από τους συναδέλφους του αφαίρεσε τα καπάκια από τις βάσεις των τραπεζιών. Υπεβλήθηκε, επίσης, στον ενάγοντα Κωνσταντίνο Ιωάννου (Μ.Ε.1) πως με την λήξη των αδειών ασθενείας, οι οποίες του παρεσχέθηκαν κατά καιρούς, το επίδικο τραύμα είχε αποθεραπευθεί. Αυτός αρνήθηκε και επέμεινε πως εξακολουθεί, έως και σήμερα, να υποφέρει από πόνους και να ταλαιπωρείται. Τέλος, κατά την αντεξέτασή του ο ενάγων Κωνσταντίνος Ιωάννου (Μ.Ε.1) ισχυρίσθηκε πως λόγω του τραυματισμού και της συνακόλουθης χωλότητάς του κρίθηκε ως ακατάλληλος για την εργασία την οποία ασκούσε επί μόνιμης βάσης και απελύθηκε. Όμως, στη συνέχεια ανεσκεύασε και δέχθηκε πως η απόλυσή του από τη μόνιμη εργασία του οφειλόταν στο γεγονός πως η επιχείρηση στην οποία εργοδοτείτο τερμάτισε την επαγγελματική δραστηριότητά της. Σημειώνω τον ασαφή και συγκρατημένο λόγο του ενάγοντος Κωνσταντίνου Ιωάννου (Μ.Ε.1) κατά την αντεξέτασή του καθώς και τις γενικολογίες του όταν περιέγραφε τον επίδικο τραυματισμό και τις συνέπειές του. Σημειώνω, ακόμη, το γεγονός πως παρά το ότι ο ενάγων Κωνσταντίνος Ιωάννου (Μ.Ε.1) ισχυρίσθηκε, κατ' επανάλειψιν, πως λόγω της σοβαρότητας του επίδικου τραυματισμού του αυτός συνεχίζει να «βρίσκ(εται) υπό ιατρική και φυσιοθεραπευτική αγωγή», εντούτοις, δεν συγκεκριμενοποίησε το είδος της ιατρικής αγωγής την οποίαν, κατ' ισχυρισμόν, συνεχίζει να ακολουθεί ούτε το είδος της φυσιοθεραπείας στην οποίαν, κατ' ισχυρισμόν, συνεχίζει να υποβάλλεται. Και ούτε παρουσίασε οιανδήποτε περαιτέρω σχετική μαρτυρία. Χρήσιμες πληροφορίες για το είδος του επίδικου τραυματισμού του ενάγοντος, για την εισαγωγή του στο Νοσοκομείο καθώς και για την μετεγχειρητική του πορεία περιέχονται σε ιατρικό πιστοποιητικό ημερ. 29.5.08 (τεκμήριο 5), το οποίο εξέδωσε ο Δρ. Γιάννης Ευσταθιάδης, Ορθοπεδικός Χειρουργός. Ο Δρ. Γιάννης Ευσταθιάδης υπηρετεί στο Νοσοκομείο και εξέτασε τον ενάγοντα στις 29.5.
- Στο πιστοποιητικό του (τεκμήριο 5) καταγράφει τα εξής: «Ο πιο πάνω ασθενής προσήλθε στο Τμήμα Ατυχημάτων και Επειγόντων Περιστατικών του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας στις 28/01/2008 μετά από αναφερόμενο εργατικό ατύχημα. Υπέστη τραυματισμό μετά από άμεση πλήξη από βαρύ αντικείμενο στη δεξιά πτέρνα με αποτέλεσμα αποσπαστικό κάταγμα της δεξιάς πτέρνας. Ο ασθενής οδηγήθηκε στο χειρουργείο όπου και υπεβλήθη σε ανοικτή ανάταξη του κατάγματος, σταθεροποίηση με 3 βελόνες (K-wires) και ακινητοποίηση σε πλαστικό επίδεσμο - μηροκνημοποδικό. Η μετεγχειρητική πορεία ήταν ομαλή και ο ασθενής εξήλθε από το ορθοπαιδικό τμήμα στις 12/02/
- Έκτοτε παρακολουθείτο στην κλινική καταγμάτων και στις 04/04/2008 αφαιρέθηκαν οι βελόνες. Ο ασθενής έχει άδεια ασθενείας μέχρι και τις 13/06/
- Κατά την τελευταία κλινική εξέταση στις 29/05/2008 αναφέρει άλγος κατά την ορθοστασία και παρουσιάζει φυσιολογική πελματιαία κάμψη αλλά ήπιο περιορισμό της ραχιαίας έκτασης.» Παρατηρώ πως σε αυτό το ιατρικό πιστοποιητικό (τεκμήριο 5), το οποίο ανεγνωρίσθηκε από τις δύο πλευρές ως αληθές ως προς το περιεχόμενό του, ο επίδικος τραυματισμός δεν παρουσιάζεται τόσον σοβαρός όσον ο ενάγων ισχυρίζεται. Ο ιατρός ο οποίος περιέθαλψε τον ενάγοντα, όταν αυτός νοσηλεύθηκε στο Νοσοκομείο, αναφέρεται σε αποσπαστικό κάταγμα πτέρνας το οποίο αντιμετωπίσθηκε με ανοικτή ανάταξη, σταθεροποίηση με τρεις
(3)βελόνες και ακινητοποίηση, με τη χρήση πλαστικού επιδέσμου, για περίοδο δέκα-πέντε
(15)ημερών (από τις 28.1.08 έως και τις 12.2.08). Το μόνο αντικειμενικό κατάλοιπο το οποίο ο Δρ. Γιάννης Ευσταθιάδης, διαπιστώνει είναι «ήπιο περιορισμό της ραχιαίας έκτασης». Και το μόνο υποκειμενικό κατάλοιπο το οποίο αυτός καταγράφει, επί τη βάσει πληροφοριών που του έδωσε ο ενάγων, είναι το «άλγος κατά την ορθοστασία». Ο Δρ. Κώστας Κωνσταντίνου (Μ.Ε.2) εξέτασε το ενάγοντα για πρώτη φορά στις 14.5.
- Ακολούθησαν άλλες εξετάσεις και έκδοση ιατρικών πιστοποιητικών. Μετά την εξέταση η οποία πραγματοποιήθηκε στις 14.11.09 ο μάρτυρας συνέταξε ιατρικό πιστοποιητικό (τεκμήριο 1) όπου καταγράφει, ως ευρήματα και συμπεράσματα, τα εξής: «.Κατά τον ακτινολογικό έλεγχο ο (ασθενής) παρουσιάζει καλή ανάταξη και πόρωση του κατάγματος..Πελματιαία η κάμψη φυσιολογική. Ραχιαία έκταση παρουσιάζει έλλειμμα περίπου 10°...Ο ασθενής συνέχιζε να χωλαίνει κατά τη βάδιση δυσχεραίνει όταν φοράει κλειστό παπούτσι. Η δεξιά ποδοκνημική είναι φυσιολογική και δεν παρουσιάζει έλλειμμα κάμψης και έκτασης.Λόγω της περιοχής του κατάγματος ο ασθενής θα έχει για μακρό χρονικό διάστημα άλγος και χωλότητα κατά τη βάδιση. Υπάρχει πάντα ο κίνδυνος επιδείνωσης του πόνου κατά την αλλαγή των υποδημάτων κυρίως αν είναι σκληρά στο πίσω μέρος» (τεκμήριο 1). Παρόμοια ευρήματα και συμπεράσματα καταγράφονται και στο ιατρικό πιστοποιητικό το οποίο ο μάρτυρας εξέδωσε στις 23.2.11 (τεκμήριο 3). Στο τελευταίο αυτό πιστοποιητικό (τεκμήριο 3) ο Δρ. Κώστας Κωνσταντίνου (Μ.Ε.2) καταγράφει την διαπίστωσή του πως το έλλειμμα στην έκταση του τραυματισθέντος μέλους μειώθηκε στις 5°. Κατά την αντεξέτασή του, ο Δρ. Κώστας Κωνσταντίνου (Μ.Ε.2) προσέθεσε πως η επούλωση του επίδικου κατάγματος υπήρξε ομαλή, πως η αποκατάσταση της κινητικότητας του τραυματισθέντος μέλους είναι ικανοποιητική και πως η μυϊκή του δύναμη είναι φυσιολογική. Ο μάρτυρας διευκρίνισε πως ο πόνος είναι υποκειμενικός εφ' όσον πρόκειται για αίσθημα το οποίο δεν μπορεί να διαπιστωθεί με την εξέταση. Όμως, συνέχισε, ο πόνος στον οποίο αναφέρεται ο ενάγων είναι δικαιολογημένος δεδομένου του είδους του επίδικου τραύματός του και δεδομένης της κλινικής του εικόνας όπως ο ίδιος την διεπίστωσε. Τέλος ο Δρ. Κώστας Κωνσταντίνου (Μ.Ε.2) ανέφερε πως παρέτεινε την άδεια ασθενείας του ενάγοντος έως και τις 30.6.
- Παρατηρώ πως τα αντικειμενικά ευρήματα του Δρ. Κώστα Κωνσταντίνου (Μ.Ε.2), ως αυτά καταγράφονται στα τεκμήρια 1 και 3 συνάδουν με αυτά του Δρ. Γιάννη Ευσταθιάδη, ως αυτά καταγράφονται στο τεκμήριο
- Μάλιστα, ο Δρ. Κώστας Κωνσταντίνου (Μ.Ε.2) διαπιστώνει επιπλέον «πώρωση του κατάγματος». Ο Δρ. Χριστάκης Χριστοδούλου (Μ.Ε.5) εξέτασε τον ενάγοντα για πρώτη φορά στις 10.6.
- Αυτός του ανέφερε πως εξακολουθεί να χωλαίνει, πως η τραυματισθείσα πτέρνα του παρουσιάζει δυσκαμψία και πως μετά από ορθοστασία σε αυτήν εμφανίζεται οίδημα. Ο μάρτυρας διευκρίνισε πως ο ιατρός δεν μπορεί να έχει ιδίαν αντίληψιν για την ύπαρξη πόνου εφ' όσον πρόκειται για κατάσταση υποκειμενική η οποία περιγράφεται εκάστοτε από τον ασθενή. Ο Δρ. Κώστας Κωνσταντίνου (Μ.Ε.2) και ο Δρ. Χριστάκης Χριστοδούλου (Μ.Ε.5) ανέφεραν πως στην οπίσθια επιφάνεια της τραυματισθείσας πτέρνας του ενάγοντος υπάρχει ουλή και πως στην περιοχή ανεπτύχθηκαν οστεόφυτα. Κατά την άποψη και των δύο ιατρών η ουλή και τα οστεόφυτα προκαλούν πόνον και εμποδίζουν τον ενάγοντα να φορά κλειστό υπόδημα. Ο Δρ. Χριστάκης Χριστοδούλου (Μ.Ε.5) ανέφερε, ακόμη, πως στην περιοχή του τραυματισθέντος μέλους αναπτύχθηκε μετατραυματική οστεοαρθρίτιδα. Όμως, η μαρτυρία περί ουλής, οστεοφύτων και μετατραυματικής οστεοαρθρίτιδας στο τραυματισθέν μέλος δεν λαμβάνεται υπ' όψιν εφ' όσον δεν καλύπτεται από τα δικόγραφα του ενάγοντος. Στις δικογραφημένες λεπτομέρειες των σωματικών βλαβών του ενάγοντος δεν περιλαμβάνονται αναφορές σε ουλή ούτε σε οστεόφυτα ούτε σε οστεοαρθρίτιδα. Επιπλέον, κατά την προσαγωγή της μαρτυρίας αυτής η πλευρά των εναγομένων υπέβαλε ένσταση. Τέλος, και όσον αφορά ειδικότερα στην μετατραυματική οστεοαρθρίτιδα σημειώνω την αντίφαση μεταξύ των δύο μαρτύρων της πλευράς του ενάγοντος: Ο Δρ. Κώστας Κωνσταντίνου (Μ.Ε.2) εξήγησε πως επειδή το επίδικο κάταγμα ήταν εξωαρθρικό, δηλαδή δεν επηρέασε την άρθρωση, αποκλείεται η εμφάνιση μετατραυματικής οστεοαρθρίτιδας. Όμως, ο Δρ. Χριστάκης Χριστοδούλου (Μ.Ε.5) ανέφερε πως, εξετάζοντας ακτινογραφίες της τραυματισθείσας πτέρνας, εντόπισε την εμφάνιση μετατραυματικής οστεοαρθρίτιδας. Ο Ευθύμιος Χαραλάμπους (Μ.Υ.1), δεν υπήρξε αυτόπτης μάρτυρας του ατυχήματος. Όμως, με λόγο ήρεμο, σταθερό, άμεσο και σαφή, έδωσε τις ακόλουθες ουσιώδεις πληροφορίες: Το εστιατόριο διαθέτει διάφορες αίθουσες δεξιώσεων και σε αυτές χρησιμοποιούνται τραπέζια συναρμολογούμενα, τα οποία αποτελούνται από βάσεις και καπάκια. Όταν τελειώσει η δεξίωση σε μίαν από τις αίθουσες του εστιατορίου και αναλόγως των αναγκών της επόμενης δεξίωσης τα καπάκια αφαιρούνται από τις βάσεις και τοποθετούνται με τάξη στο πάτωμα, το ένα πάνω στο άλλο, έτοιμα για να μεταφερθούν σε άλλη αίθουσα, να συναρμολογηθούν στις βάσεις που υπάρχουν εκεί και χρησιμοποιηθούν σε επόμενη δεξίωση. Για την μεταφορά των καπακιών από μίαν αίθουσα σε άλλη χρησιμοποιούνται ειδικά τρόλεϊ. Αυτό το σύστημα εργασίας, το οποίο καθιέρωσαν και εφαρμόζουν οι εναγόμενοι, είναι καλά γνωστό στους υπαλλήλους τους, του ενάγοντος συμπεριλαμβανομένου. Κατά τον ουσιώδη χρόνο ο ίδιος έδωσε οδηγίες στον ενάγοντα να μεταφέρει καπάκια από μίαν αίθουσα σε άλλη για τις ανάγκες επόμενης δεξίωσης. Αφού έδωσε τις οδηγίες ο ίδιος απεσύρθηκε στο γραφείο του. Όμως, ευρισκόμενος στο γραφείο του άκουσε φωνές. Μετέβηκε στην αίθουσα όπου βρισκόταν ο ενάγων και είδε ότι τα καπάκια είχαν μεν αφαιρεθεί από τις βάσεις, όμως δεν ήσαν τοποθετημένα με τάξη στο έδαφος ως οι πάγιες οδηγίες των εναγομένων. Τα καπάκια ήσαν όρθια, ακουμπισμένα στις βάσεις. Προφανώς το καπάκι το οποίο τραυμάτισε τον ενάγοντα γλίστρησε εξ αιτίας της κακής και ανασφαλούς τοποθέτησής του. Όταν αντελήφθηκε τι ακριβώς συνέβηκε επέπληξε τον ενάγοντα γιατί δεν εφήρμοσε το σύστημα αφαίρεσης, τακτοποίησης και μεταφοράς των καπακιών το οποίο ο ίδιος, προηγουμένως, του υπέδειξε. Ο ενάγων δεν διαμαρτυρήθηκε για την επίπληξη την οποία δέχτηκε. Ούτε ο Νίκος Μιχαηλιδης (Μ.Υ.4) υπήρξε αυτόπτης μάρτυρας του ατυχήματος. Όμως, ο μάρτυρας αυτός, με λόγο ομοίως ήρεμο, σταθερό, άμεσο και κατατοπιστικό επιβεβαίωσε την ουσία της μαρτυρίας του Ευθύμιου Χαραλάμπους (Μ.Υ.1). Η μαρτυρία του Νίκου Μιχαηλίδη (Μ.Υ.4) συνοψίζεται ως εξής: Στο εστιατόριο διοργανώνονται γαμήλιες δεξιώσεις και χοροεσπερίδες και εργοδοτούνται υπάλληλοι υπό το καθεστώς μόνιμης ή έκτακτης απασχόλησης. Όλοι οι υπάλληλοι του εστιατορίου τυγχάνουν εκπαίδευσης, σχετικής με τα καθήκοντά τους, από τον Ευθύμιου Χαραλάμπους (Μ.Υ.1). Τέτοιας εκπαίδευσης έτυχε και ο ενάγων ο οποίος προσελήφθηκε από τον ίδιο περί τον Σεπτέμβριο του έτους 2006 ως σερβιτόρος υπό το καθεστώς έκτακτης απασχόλησης. Επειδή μεταξύ των καθηκόντων του ενάγοντος ήταν και το στήσιμο και τραπεζιών σε αίθουσες δεξιώσεων αυτός ενημερώθηκε για το ισχύον σύστημα εργασίας: Μετά το τέλος μίας δεξίωσης σε ορισμένη αίθουσα, και εφ' όσον οι ανάγκες επόμενης δεξίωσης σε άλλην αίθουσα το απαιτούν, τα καπάκια αφαιρούνται από τις βάσεις και τοποθετούνται με τάξη στο πάτωμα, έτοιμα για να μεταφερθούν με τρόλεϊ στην άλλη αίθουσα όπου θα συναρμολογηθούν στις βάσεις που υπάρχουν εκεί. Κατά τον ουσιώδη χρόνο ο ενάγων έλαβε οδηγίες από τον υπεύθυνο προσωπικού Ευθύμιο Χαραλάμπους (Μ.Υ.1) να μεταφέρει καπάκια από μίαν αίθουσα του εστιατορίου σε άλλην για τις ανάγκες της επόμενης δεξίωσης. Η εργασία αυτή προϋπέθετε ότι ο ενάγων θα αφαιρούσε τα καπάκια από τις βάσεις, θα τις τοποθετούσε με τάξη στο πάτωμα και, στη συνέχεια, θα τις μετέφερε με τρόλεϊ. Αυτό είναι το σύστημα εργασίας το οποίο έχουν καθιερώσει και εφαρμόζουν οι εναγόμενοι και αυτό όφειλε να εφαρμόσει ο ενάγων εφ' όσον ήταν ενήμερος σχετικώς και πεπειραμένος. Αντί τούτου, ο ενάγων επέλεξε να αφαιρέσει τα καπάκια και να τα ακουμπήσει στις βάσεις. Όμως, αυτά κατέρρευσαν και τον τραυμάτισαν. Όταν ο ίδιος ενημερώθηκε για το περιστατικό μετέβηκε στην αίθουσα όπου βρισκόταν τραυματισμένος ο ενάγων. Αυτός του ανέφερε πως ο ίδιος αφαίρεσε τα καπάκια από τις βάσεις και πως, αντί να τα τοποθετήσει στο πάτωμα, τα ακούμπησε όρθια στις βάσεις. Για τους μάρτυρες Ευθύμιο Χαραλάμπους (Μ.Υ.1) και Νίκο Μιχαηλίδη (Μ.Υ.4) απεκόμισα θετική εντύπωση. Είμαι πεπεισμένη πως και οι δύο απευθύνθηκαν στο Δικαστήριο με ειλικρίνεια. Ανεφέρθηκα ήδη στα θετικά γνωρίσματα του λόγου τους ενόσω αυτοί κατέθεταν ενώπιον του Δικαστηρίου. Προσθέτω την ευθύτητα και την ειλικρίνεια με την οποίαν οι δύο μάρτυρες προέβηκαν σε επιζήμια, για την υπόθεση των εναγομένων, κρίσιμη παραδοχή. Πρόκειται για την παραδοχή πως, κατά τον ουσιώδη χρόνο, ο ενάγων εργαζόταν χωρίς επιτήρηση. Η παραδοχή αυτή είναι καθοριστική για το ζήτημα της ευθύνης των εναγομένων (Cross on Evidence, Seventh Edition, Butterworths, 1990, σελ. 578 επ.). Εν όψει τούτων, οι μάρτυρες Ευθύμιος Χαραλάμπους (Μ.Υ.1) και Νίκος Μιχαηλίδη (Μ.Υ.2) κρίνονται ως αξιόπιστοι, η δε εκδοχή τους περί τα ουσιώδη γεγονότα κρίνεται ως αληθής. Ο Δρ. Ηλίας Γεωργίου (Μ.Υ.2) εξέτασε τον ενάγοντα στις 15.11.10 με σκοπό την εκτίμηση της κατάστασης της υγείας του τρία
(3)περίπου έτη μετά τον επίδικο τραυματισμό του. Ο μάρτυρας συνέταξε σχετική έκθεση ημερ. 29.12.10 (τεκμήριο 11) το περιεχόμενο της οποίας υιοθέτησε και επανέλαβε ενώπιον του Δικαστηρίου. Παρατίθεται αυτούσιο το μέρος της έκθεσης στο οποίο καταγράφονται τα ευρήματα και τα συμπεράσματα του Δρ. Ηλία Γεωργίου (Μ.Υ.2): «Η κλινική εξέταση έδειξε τα πιο κάτω ευρήματα: ΚΛΙΝΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ ii. Πλήρως επουλωμένη χειρουργική ουλή μήκους 4 εκ. στην οπίσθια επιφάνεια της δεξιάς πτέρνας. iii. Η κάμψη του δεξιού ποδός είναι φυσιολογική ενώ η έκταση παρουσιάζει μικρού βαθμού ελάττωση της τάξης των 5 μοιρών. iv. Η κινητικότητα των δακτύλων του δεξιού ποδός σε φυσιολογικά πλαίσια. v. Απουσία μυϊκής ατροφίας του δεξιού κάτω άκρου σε σύγκριση με το μη τραυματισθέν αριστερό. vi. Φυσιολογική κινητικότητα του δεξιού γόνατος και δεξιού ισχίου. vii. Φυσιολογική λειτουργικότητα του νευροαγγειακού συστήματος του μέλους. viii. Απουσία ευαισθησίας στην κατάφυση του Αχίλλειου τένοντα. ΑΚΤΙΝΟΛΟΓΙΚΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ: Η μελέτη των πιο πάνω επιβεβαιώνει το αποσπαστικό κάταγμα στην οπίσθια επιφάνεια της δεξιάς πτέρνας, την σταθεροποίηση του μέσω τοποθέτησης μεταλλικών βελόνων, την σταδιακή επουλωτική επεξεργασία μέχρι πλήρους επούλωσης του κατάγματος. Η επούλωση έχει επέλθει στην φυσιολογική ανατομική θέση. Δεν υπάρχει προέκταση του κατάγματος ενδοαρθρικά. Η τελευταία ακτινολογική εξέταση έδειξε βαθμό ασβεστοποίησης στην κατάφυση του Αχίλλειου τένοντα. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ- ΠΕΡΙΛΗΨΗ 1) Υπέστη αποσπαστικό κάταγμα της οπίσθιας επιφάνειας της δεξιάς πτέρνας. Το κάταγμα ήταν εξωαρθρικό. 2) Αντιμετωπίσθηκε με χειρουργική σταθεροποίηση μέσω τοποθέτησης τριών μεταλλικών βελόνων. Οι τελευταίες αφαιρέθησαν με την διαπίστωση ικανοποιητικής επουλωτικής επεξεργασίας. 3) Δεν χρειάστηκε φυσιοθεραπευτική αγωγή - επιτελούσε τις αναγκαίες ασκήσεις ανάκτησης της κινητικότητας της ποδοκνημικής από μόνος του. 4) To τελικό αποτέλεσμα της θεραπείας που του εχορηγήθη κρίνεται πλήρως ικανοποιητικό. Η γνώμη αυτή στηρίζεται στην πλήρη επούλωση του κατάγματος σε φυσιολογική ανατομική θέση, την αποκατάσταση της κινητικότητας σε μέγιστο βαθμό, και την ανάκτηση της μυϊκής δύναμης στα προ του ατυχήματος επίπεδα. 5) Υπάρχει μικρού βαθμού δυσκαμψία στην πλήρη έκταση του ποδός της τάξης των 5 μοιρών. Το εύρημα αυτό δεν δικαιολογεί βαθμό λειτουργικής αναπηρίας, δεν δικαιολογεί οποιοδήποτε πρόβλημα κατά την βάδιση σε επίπεδη επιφάνεια. Κατά την βάδιση σε ανώμαλο κατηφορικό έδαφος αποτελεί παράγοντα πιθανής εμφάνισης ήπιας έντασης ενοχλήματος πόνου και δυσκαμψίας. Σε περίπτωση εμφάνισης του ενοχλήματος, τούτο θα υποχωρεί από μόνου του με απλή ανάπαυση. 6) Η ουλή στην οπίσθια επιφάνεια της πτέρνας θα παραμείνει. 7) Η απουσία του από το νυχτερινό του επάγγελμα (γκαρσόνι) δεν οφείλεται σε λόγους αναπηρίας που να τον καθιστούν ανίκανο επιτέλεσης του επαγγέλματος του, αλλά αποτελεί προσωπική του επιλογή. 8) Περίοδος αποκατάστασης 3-4 μηνών ευρίσκεται σε αναγκαία λογικά πλαίσια. 9) Η μικρή περιοχή ασβεστοποίησης της κατάφυσης του Αχίλλειου τένοντα δεν παρουσιάζει οποιαδήποτε ένδειξη αναγκαιότητας περαιτέρω χειρουργικής θεραπείας. Η γνώμη αυτή στηρίζεται στο γεγονός ότι έχουν παρέλθει τρία χρόνια από το ατύχημα χωρίς να παρουσιασθεί τέτοια ένδειξη.» Ενώπιον του Δικαστηρίου ο Δρ. Ηλίας Γεωργίου (Μ.Υ.2), με λόγο σαφή, ευκρινή, άμεσο και σταθερό ανέλυσε τα ευρήματα και τη γνώμη του ως αυτά καταγράφονται στο τεκμήριο 11. Εξήγησε δε πως κάταγμα ως το επίδικο, δηλαδή εξωαρθρικό κάταγμα στο οπίσθιο μέρος της πτέρνας, το οποίο έχει επουλωθεί πλήρως, δικαιολογεί χωλότητα μόνον κατά το πρώτο μετατραυματικό στάδιο. Δεν δικαιολογεί μόνιμη πραγματική χωλότητα. Εν πάση περιπτώσει, συνέχισε ο μάρτυρας, η χωλότητα προκαλείται από υποκειμενικές ενοχλήσεις. Δεν έχω λόγο να αμφιβάλλω για την ειλικρίνεια και την αξιοπιστία του Δρ. Ηλία Γεωργίου (Μ.Υ.2). Πρόκειται για μάρτυρα εμπειρογνώμονα ο οποίος με τον τεκμηριωμένο και επιστημονικό του λόγο, με ειλικρίνεια και αντικειμενικότητα, ενημέρωσε το Δικαστήριο για ζητήματα αναγόμενα στη σφαίρα των ειδικών γνώσεων και εμπειριών του, ακαδημαϊκών και επαγγελματικών. Άλλωστε, οι θέσεις του συναρτώνται με τα πραγματικά ευρήματα άλλων συναδέλφων του ως αυτά καταγράφονται στα τεκμήρια 1, 3 και 5. Έτσι, προκρίνω τη μαρτυρία του Δρ. Ηλία Γεωργίου (Μ.Υ.2) ως αξιόπιστη και αληθή. Παρακολούθησα με προσοχή τους μάρτυρες ενόσω κατέθεταν ενώπιον του Δικαστηρίου και έλεγξα τα όσα αυτοί εδήλωσαν σε συνάρτηση και με την έγγραφη μαρτυρία. Επί τη βάσει των αδιαμφισβήτητων γεγονότων, των παραδοχών και της αξιόπιστης μαρτυρίας καταλήγω πως τα ουσιώδη γεγονότα συνέβηκαν ως εξής: Τις πρώτες πρωινές ώρες της 28.1.08 ο ενάγων, ο οποίος ήταν ηλικίας σαράντα-οκτώ
(48)ετών (γεννηθείς στις 28.12.1959) και εργοδοτείτο, από το έτος 2006, από τους εναγομένους ως σερβιτόρος στο εστιατόριο «Pavilion», έλαβε οδηγίες από τον υπεύθυνο προσωπικού των εναγομένων Ευθύμιο Χαραλάμπους να μεταφέρει καπάκια τραπεζιών από μίαν αίθουσα του εστιατορίου σε άλλη. Αυτή η μεταφορά προϋπέθετε την αφαίρεση των καπακιών από τις βάσεις. Η μεταφορά των καπακιών από μίαν αίθουσα του εστιατορίου σε άλλην περιελαμβάνετο μεταξύ των καθηκόντων του ενάγοντος ως σερβιτόρου. Για την εργασία αυτή οι εναγόμενοι είχαν καθιερώσει και εφήρμοζαν ένα ασφαλές σύστημα εργασίας το οποίο εξ αρχής κοινοποίησαν στον ενάγοντα διά του νόμιμου εκπροσώπου τους, του υπεύθυνου προσωπικού Ευθύμιου Χαραλάμπους. Το σύστημα αυτό προέβλεπε την αφαίρεση των καπακιών από τις βάσεις, την τοποθέτησή τους με τάξη στο πάτωμα και, στη συνέχεια, τη μεταφορά τους στην άλλην αίθουσα με τρόλεϊ. Πλην όμως, κατά τον ουσιώδη χρόνο, ο ενάγων ο οποίος δεν επιτηρείτο από τους εναγομένους, επέλεξε να μην εφαρμόσει αυτό το σύστημα εργασίας. Επέλεξε να αφαιρέσει τα καπάκια από τις βάσεις και να τα τοποθετήσει όρθια. Επρόκειτο για ξύλινα καπάκια με διάμετρο 1.20μ. Εξ αιτίας της ανασφαλούς τοποθέτησής τους κάποια καπάκια κατέρρευσαν και κτύπησαν το άκρο του δεξιού ποδιού του ενάγοντος. Από το κτύπημα ο ενάγων υπέστηκε αποσπαστικό κάταγμα της δεξιάς πτέρνας στο οπίσθιο μέρος. Εισήχθηκε στο χειρουργείο του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας και υπεβλήθηκε σε ανάταξη του κατάγματος σε σταθεροποίηση του τραυματισθέντος μέλους με τρεις
(3)βελόνες και σε ακινητοποίησή του με πλαστικό επίδεσμο. Παρέμεινε στο Ορθοπεδικό Τμήμα του Νοσοκομείου έως και τις 12.2.08 ενώ παρακολουθείτο στην Κλινική Καταγμάτων του Νοσοκομείου έως και τις 4.4.08 οπότε αφαιρέθηκαν από το τραυματισθέν μέλος οι βελόνες σταθεροποίησης. Ιατρός του Νοσοκομείου παρέσχε στον ενάγοντα άδεια ασθενείας έως και τις 13.6.
- Στις 14.5.08 ο ενάγων εξετάσθηκε από ιδιώτη ιατρό, τον Δρ. Κώστα Κωνσταντίνου ο οποίος παρέτεινε την άδεια ασθενείας του έως και τις 30.6.
- Σήμερα το κάταγμα στη δεξιά πτέρνα του ενάγοντος έχει επουλωθεί πλήρως. Το τραυματισθέν μέλος ευρίσκεται σε φυσιολογική ανατομική θέση και έχει ανακτήσει την μυϊκή δύναμή του. Η κινητικότητα του τραυματισθέντος μέλους έχει αποκατασταθεί στο μέγιστο βαθμό εφ' όσον η δυνατότητα κάμψης του είναι φυσιολογική, η δε δυνατότητα έκτασης παρουσιάζει έλλειμμα της τάξης των 5°. Ο ενάγων δεν παρουσιάζει οιονδήποτε βαθμό αναπηρίας και δύναται να βαδίζει ελεύθερα σε επίπεδη επιφάνεια. Ενδεχομένως ο ενάγων να αισθάνεται ήπιο πόνον και δυσκαμψία όταν βαδίζει σε ανώμαλο κατηφορικό έδαφος. Όμως, τα συμπτώματα αυτά θα υποχωρούν με απλή ανάπαυση. Συνεπεία του επίδικου τραυματισμού του ο ενάγων υπέστηκε τις εξής ειδικές ζημίες: α) €7.019, ως απώλεια ημερομισθίων, β) €572,04, ως νοσήλεια, γ) €46, για την εξασφάλιση ιατρικής έκθεσης, δ) €50, ως ιατρική αμοιβή, ε) €180,40, ως άλλα ιατρικά έξοδα, στ) €70, για την διενέργεια ακτινογραφιών και ζ) €200, ως έξοδα μεταφοράς. Αυτά τα πραγματικά δεδομένα καταδεικνύουν την ευθύνη των εναγομένων για το επίδικο εργατικό ατύχημα. Αυτοί παρέλειψαν να εποπτεύσουν την εφαρμογή του κατ' αρχήν ασφαλούς συστήματος εργασίας το οποίο οι ίδιοι καθιέρωσαν εν σχέσει με την αφαίρεση των καπακιών από τα τραπέζια, την τακτοποίησή τους στο πάτωμα και την μεταφορά τους σε άλλην αίθουσα. Οι εναγόμενοι υπήρξαν αμελείς γιατί αγνόησαν τον κίνδυνο να μην εφαρμοσθεί το συγκεκριμένο σύστημα εργασίας. Ο κίνδυνος αυτός ήταν προβλεπτός και θα μπορούσε να αποφευχθεί. Η αμελής συμπεριφορά των εναγομένων προεκάλεσε στον ενάγοντα τον επίδικο τραυματισμό, ο οποίος τον ταλαιπώρησε για κάποιο διάστημα, τον έθεσε εκτός εργασίας έως και τις 30.6.08 και τον υπέβαλε σε έξοδα συμποσούμενα στις €8.137,
- Πρόκειται για τα ακόλουθα έξοδα: α) €7.019, ως απώλεια ημερομισθίων, β) €572,04 ως νοσήλεια, γ) €46 για την εξασφάλιση ιατρικής έκθεσης, δ) €50 ως ιατρική αμοιβή, ε) €180,40 ως άλλα ιατρικά έξοδα, στ) €70 για την διενέργεια ακτινογραφιών και ζ) €200 ως έξοδα μεταφοράς). Όμως, η αμέλεια των εναγομένων δεν υπήρξε η μόνη αιτία του ατυχήματος. Αμέλεια επέδειξε και ο ενάγων ο οποίος, παρά την εμπειρία του, παρέβηκε τις οδηγίες που του έδωσαν οι εναγόμενοι εν σχέσει με την τοποθέτηση των καπακιών μετά την αφαίρεσή τους από τις βάσεις (Λαμπής ν. Shiptrans Shipping and Trading Agency Ltd
(2004)1 (A) A.A.Δ. 370). Εξ αιτίας της συντρέχουσας αμέλειας του ο ενάγων ευθύνεται για το ατύχημα και τον επίδικο τραυματισμό του. Η ευθύνη των μερών επιμερίζεται εξ ίσου. Με βάση όλα τα πιο πάνω η αγωγή επιτυγχάνει. Επιδικάζεται υπέρ του ενάγοντος και εναντίον των εναγομένων το ποσόν των €4.068,72 το οποίο αντιπροσωπεύει το ήμισυ του ποσού των €8.137,44 ως οι ειδικές ζημιές του. Το ποσόν των €4.068,72 θα φέρει τόκο με νόμιμο επιτόκιο από τις 22.9.08, ημερομηνία καταχώρισης της αγωγής. Περαιτέρω, κρίνω πως το ποσόν των €20.000 θα αποτελούσε δίκαιη και εύλογη αποζημίωση για τον πόνον και την ταλαιπωρία που ο ενάγων βίωσε συνεπεία του αποσπαστικού κατάγματος πτέρνας που υπέστη. Συνεπώς, επιδικάζεται υπέρ του ενάγοντος το ποσόν των €10.000, το οποίο αντιπροσωπεύει το ήμισυ του ποσού των €20.000. Το ποσόν των €10.000 θα φέρει νόμιμο τόκο από τις 28.1.08, ημερομηνία κατά την οποία συνέβηκε το ατύχημα (Harmsworth κ.α. ν. Salamis Glory κ.α
(2003)1 (Γ) Α.Α.Δ. 1617, 1623-4). Εκδίδεται απόφαση υπέρ του ενάγοντος και εναντίον των εναγομένων για το ποσόν των €4.068,72, ως ειδικές αποζημιώσεις, και για το ποσόν των €10.000, ως γενικές αποζημιώσεις. Το ποσόν των ειδικών αποζημιώσεων ύψους €4.068,72 θα φέρει νόμιμο τόκο από τις 22.9.08 μέχρι να εξοφληθεί. Το ποσόν των γενικών αποζημιώσεων ύψους €10.000 θα φέρει νόμιμο τόκο από τις 28.1.08 μέχρι να εξοφληθεί. Τα έξοδα της αγωγής, ως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο, επιδικάζονται υπέρ του ενάγοντος και εναντίον των εναγομένων. (Υπ.).............. Α. Κ. Λυκούργου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΕΠ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο