ΚΥΠΡΟΥ ΚΥΜΙΣΗ ν. ΜΙΧΑΛΑΚΗ ΣΙΑΠΙΤΗ, Αρ. Αγ.: 10939/07, 2/5/2012 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2012:A152 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Στ. Χατζηγιάννη, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγ.: 10939/07 Μεταξύ: ΚΥΠΡΟΥ ΚΥΜΙΣΗ, από τη Λευκωσία Ενάγοντα και ΜΙΧΑΛΑΚΗ ΣΙΑΠΙΤΗ, από τον Στρόβολο Εναγομένου 2 Μαΐου,
- Για Ενάγοντα: κ. Ιακώβου. Για Εναγόμενο: κ. Δράκος. Α Π Ο Φ Α Σ Η Το έτος 2001 οι διάδικοι δυνάμει γραπτής συμφωνίας μεταξύ τους, συμφώνησαν να ανταλλάξουν περιουσίες στις οποίες ήταν δικαιούχοι να εγγραφούν ως ιδιοκτήτες. Ειδικότερα, ο Ενάγοντας ήταν ο δικαιούχος να εγγραφεί ως ιδιοκτήτης των οικοπέδων αρ. 4, 5 του τεμαχίου 265 με αρ. εγγραφής Ν214 Φ/Σχ. ΧΧΧ/47.Ε.1στο χωριό Δάλι (στο εξής τα οικόπεδα) και ο Εναγόμενος της οικίας στο τεμάχιο 98 1/2 και 8/4 με αρ. εγγραφής 4104, Φ/Σχ. 4/47 στα Περβόλια Λάρνακας (στο εξής η οικία). Ο Ενάγοντας με επιστολή του ημερ. 3.12.07 κατάγγειλε και ακύρωσε την εν λόγω συμφωνία και καταχώρησε την παρούσα αγωγή με την οποία ζητά απόφαση του Δικαστηρίου που να αναγνωρίζει ότι η συμφωνία ορθά και νόμιμα καταγγέλθηκε και τερματίστηκε εκ μέρους του, υπαιτιότητι του Εναγομένου και ότι είναι άκυρη και μη δεσμευτική. Είναι δικογραφικός ισχυρισμός του Ενάγοντα ότι με βάση πολεοδομική άδεια και άδεια διαχωρισμού Δ.267/94, το 2002 ο διαχωρισμός των οικοπέδων συμπληρώθηκε και εγγράφηκαν επ' ονόματι του με ξεχωριστό τίτλο ιδιοκτησίας. Έκτοτε ήταν έτοιμος να προχωρήσει και εγγράψει τα οικόπεδα επ' ονόματι του Εναγόμενου κατ' εφαρμογή της πιο πάνω συμφωνίας, ταυτόχρονα με τη μεταβίβαση επ' ονόματι του της οικίας του Εναγόμενου. Προς τούτο, από το 2002 επανειλημμένα ενημέρωσε τον Εναγόμενο για την ετοιμότητα του χωρίς ανταπόκριση εκ μέρους του, παρόλο που τον κάλεσε και γραπτώς με επιστολές του ημερ. 1.8.07 και 24.10.07, χωρίς αποτέλεσμα. Με την επιστολή του ημερ. 24.10.07 κατέστησε την ημερομηνία 26.11.07 ως ουσιώδη όρο της συμφωνίας αφού τον πληροφόρησε ότι κατ' εκείνη την ημερομηνία θα παρευρίσκετο στο Κτηματολόγιο για τη διενέργεια των μεταβιβάσεων, πλην όμως ο Εναγόμενος δεν ανταποκρίθηκε. Γι' αυτό και με επιστολή του ημερ. 3.12.07 κατάγγειλε και ακύρωσε την πιο πάνω συμφωνία υπαιτιότητι του Εναγομένου και έθεσε στη διάθεση του τα κλειδιά της οικίας. Ο Εναγόμενος δέχεται ότι ανταλλάγηκαν μεταξύ τους επιστολές ημερ. 1.8.07 και 7.1.08 και ισχυρίζεται ότι ανταποκρίθηκε στην επιστολή του Ενάγοντα ημερ. 24.10.07, με επιστολή του ημερ. 21.11.07 με την οποία τον πληροφόρησε για την προώθηση της διαδικασίας έκδοσης ξεχωριστού τίτλου. Αρνείται την ακύρωση της συμφωνίας εκ μέρους του Ενάγοντα και ισχυρίστηκε περαιτέρω ότι τα οικόπεδα του Ενάγοντα κατά τον χρόνο σύναψης της συμφωνίας ανταλλαγής είχαν αξία €74.000, ενώ κατά τον χρόνο της μονομερούς και αδικαιολόγητης καταγγελίας από τον Ενάγοντα στις 3.12.07, η αγοραία αξία τους ήταν €490.
- Τέλος, με την ανταπαίτηση του αξιώνει το ποσό των €416.000 ως αποζημιώσεις για απώλεια από τη συναλλαγή της ανταλλαγής των ακινήτων ως και δήλωση του Δικαστηρίου ότι αυτός είναι ο νόμιμος ιδιοκτήτης και κάτοχος των επίδικων οικοπέδων στο Δάλι με σημερινά στοιχεία Ν2103 και Ν
- Για την πλευρά του Ενάγοντα κατέθεσε μόνο ο Ενάγοντας (Μ.Ε.1). Για την πλευρά του Εναγόμενου κατέθεσαν τέσσερις μάρτυρες. Ο Εναγόμενος (Μ.Υ.1), ο Μάριος Φυλακτού (Μ.Υ.2), ο Σπύρος Χατζηγιάννης (Μ.Υ.3) και ο Χριστόφορος Χ΄΄ Ιωάννου (Μ.Ε.4). Ο Ενάγοντας Μ.Ε.1 ανέφερε στη μαρτυρία του ότι από το 1970 κατοικεί μόνιμα στην Αθήνα. Ήταν ιδιοκτήτης του τεμαχίου 265 με αρ. εγγραφής Ν/214 Φ/Σχ. ΧΧΧ/47.Ε.1 στο χωριό Δάλι, είχε υποβάλει αίτηση διαχωρισμού του σε οικόπεδα με αρ. Δ.267/94 και εξασφάλισε πολεοδομική άδεια με αρ. ΛΕΥ/1993/1.11.94 [τοπογραφικό σχέδιο (τεκμ. 1)]. Το 2002 συμπληρώθηκε ο διαχωρισμός των οικοπέδων και εγγράφηκαν επ' ονόματι του με ξεχωριστό τίτλο ιδιοκτησίας [τεκμ. 2(α)(β)]. Ο Εναγόμενος ήταν δικαιούχος να εγγραφεί ως ιδιοκτήτης της οικίας που ανηγέρθηκε στο τεμάχιο 4104 Φ/Σχ. 4/47 στα Περβόλια Λάρνακας και του είχε δηλώσει ότι το είχε αγοράσει από την εταιρεία Σ. & Μ. Χατζηγιάννης Λτδ, ότι είχε πληρώσει την αξία του και ότι ανέμενε σύντομα την έκδοση των τίτλων για να μεταβιβαστεί στο όνομα. Το 2001 συνήψε με τον Εναγόμενο γραπτή συμφωνία ανταλλαγής των δύο περιουσιών (τεκμ. 3). Μετά την έκδοση ξεχωριστών τίτλων των δύο οικοπέδων [τεκμ. 2(α)(β)] το 2002, ήταν έτοιμος να τα μεταβιβάσει στον Εναγόμενο. Τον ενημέρωσε για την ετοιμότητα του και αυτός τον διαβεβαίωσε ότι ανάμενε την έκδοση του δικού του τίτλου σύντομα και είχε προβεί σε όλες τις αναγκαίες ενέργειες. Παρά τις υποσχέσεις και διαβεβαιώσεις του Εναγόμενου, αυτός δεν ανταποκρίθηκε, γι' αυτό με επιστολή του ημερ. 1.8.07 τον κάλεσε όπως μέχρι 15.10.07 συμπληρώσει τις ενέργειες του και προσέλθει στο Κτηματολόγιο για τη διενέργεια της ανταλλαγής (τεκμ. 4). Ο Εναγόμενος, με επιστολή των δικηγόρων του ημερ. 2.10.07 [τεκμ. 5(α)(β)] τον πληροφόρησε ότι μέχρι τότε δεν είχε εκδοθεί ο χωριστός τίτλος ιδιοκτησίας του και το θέμα προωθείτο. Όταν έλαβε την επιστολή διαμαρτυρήθηκε έντονα διότι είχαν ήδη παρέλθει έξι χρόνια και ο Εναγόμενος γενικά και αόριστα του γνωστοποίησε ότι η προσπάθεια του συνεχιζόταν και αντιλήφθηκε ταυτόχρονα ότι θα έπρεπε να υπάρχει κάποιο πρόβλημα. Με τις οδηγίες του, οι δικηγόροι του έστειλαν στον Εναγόμενο διπλοσυστημένη επιστολή ημερ. 24.10.07 (τεκμ. 6) με την οποία του τόνισε τις παραλείψεις και την αντισυμβατική συμπεριφορά του και τον κάλεσε όπως στις 26.11.07 παρουσιαστεί στο Κτηματολόγιο για τη διενέργεια των μεταβιβάσεων. Τον πληροφόρησε επίσης ότι είχε καταστήσει την ημερομηνία 26.11.07 ως ουσιώδη όρο της συμφωνίας τους. Ο Εναγόμενος με επιστολή των δικηγόρων του ημερ. 21.11.07 (τεκμ. 7) τον πληροφόρησε ότι οι ενέργειες του για έκδοση χωριστού τίτλου ιδιοκτησίας βρίσκοντο σε εξέλιξη. Παρά την εν λόγω επιστολή (τεκμ. 7) του Εναγομένου, ο ίδιος μετέβηκε στο Κτηματολόγιο στις 26.11.07 στις 08.30 π.μ. όπου ανέμενε μέχρι τις 10.30 π.μ. έτοιμος να προχωρήσει στην εκπλήρωση των υποχρεώσεων του, όμως ο Εναγόμενος δεν παρουσιάστηκε στο Κτηματολόγιο, ούτε και επικοινώνησε μαζί του. Γι' αυτό με επιστολή των δικηγόρων του ημερ. 3.12.07 (τεκμ. 8) κατάγγειλε και ακύρωσε τη συμφωνία και τον πληροφόρησε ότι τα κλειδιά της οικίας θα βρίσκοντο στο γραφείο των δικηγόρων του απ' όπου μπορούσε να τα παραλάβει, όμως μέχρι σήμερα δεν τα παρέλαβε. Ο Εναγόμενος με επιστολή του ημερ. 5.12.07 (τεκμ. 9) τον κάλεσε να του αποστείλει χρήματα για κοινόχρηστα, ρεύμα, υδατοπρομήθεια, στην οποία απάντησε με επιστολή των δικηγόρων του ημερ. 18.12.07 (τεκμ. 10). Προχώρησε με την καταχώρηση της παρούσας αγωγής στις 13.12.07 και ο Εναγόμενος με επιστολή των δικηγόρων του ημερ. 7.1.08 (τεκμ. 11) τον ενημέρωσε γενικά και αόριστα τα ίδια πράγματα. Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι ο Εναγόμενος, μετά τη σύναψη της συμφωνίας (τεκμ. 3) είχε στην κατοχή του τα κλειδιά της οικίας για σκοπούς φροντίδας και συντήρησης της. Χρησιμοποιούσε την οικία το καλοκαίρι των πρώτων έξι χρόνων και επένδυσε χρήματα σ' αυτήν με έξοδα συντήρησης της. Ενημέρωνε τον Εναγόμενο, ο οποίος διέμενε σε διπλανό σπίτι και τον διαβεβαίωνε κάθε φορά ότι ήταν σχεδόν έτοιμος για την έκδοση των τίτλων, ενώ στην πραγματικότητα για έξι χρόνια δεν είχε καν υποβάλει σχετική αίτηση. Πάντοτε ο Εναγόμενος τον διαβεβαίωνε ότι σύντομα, από στιγμή σε στιγμή θα εκδίδοντο οι τίτλοι, ενώ, όπως προκύπτει από την επιστολή τεκμ. 5(α)(β) δεν είχε καν υποβληθεί η αίτηση μέχρι 8.8.
- Γνώριζε ότι ο Εναγόμενος είχε αγοράσει την οικία, ανέμενε την έκδοση του τίτλου και μετά την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας και την παρέλευση δέκα χρόνων, του παρουσίασε τίτλο ιδιοκτησίας. Δεν εκτίμησε την αξία των οικοπέδων ούτε κατά τον χρόνο σύναψης της συμφωνίας αφού ήταν ίσης αξίας με την οικία, ούτε κατά τον χρόνο τερματισμού της συμφωνίας, αλλά ούτε και σήμερα. Αρνήθηκε υποβολή ότι δεν επιθυμεί να εφαρμοστεί η συμφωνία διότι έχουν αλλάξει οι αξίες των ακινήτων. Αντίθετα τα τελευταία επτά χρόνια καλεί τον Εναγόμενο να υλοποιήσουν τη συμφωνία και αυτός δεν ανταποκρίνεται. Δεν ήταν διατεθειμένος να είναι δεσμευμένος εσαεί, χωρίς να μπορεί να αξιοποιήσει την περιουσία του δηλ. τα οικόπεδα ή την οικία. Ο Εναγόμενος τον είχε διαβεβαιώσει ότι η έκδοση του τίτλου θα εγίνετο άμεσα. Ο ίδιος ανέμενε ότι θα έκδιδε τίτλους σε ένα χρόνο περίπου και ο Εναγόμενος τον διαβεβαίωσε αντίστοιχα. Ισχυρίστηκε ότι ο Εναγόμενος εκμεταλλεύτηκε την εμπιστοσύνη και ανοχή του διότι ο γαμπρός του είναι φίλος και συνάδελφος του αδελφού του. Ο Εναγόμενος Μ.Υ.1 ανέφερε στη μαρτυρία του ότι είναι ο ιδιοκτήτης της οικίας στα Περβόλια, την οποία αγόρασε την 23.12.93 από την εταιρεία S & M Hadjiyiannis Touristiki Ltd (τεκμ. 12) (στο εξής ο εργολάβος) και του παραδόθηκε το
- Ισχυρίστηκε ότι η οικία προοριζόταν για τον γαμπρό του (Μ.Υ.2) και την κόρη του Ελένη, ενώ τη διπλανή οικία αγόρασε η κόρη του Ιφιγένεια. Την απόφαση για ανταλλαγή της οικίας με τα δύο οικόπεδα του Ενάγοντα, την πήραν ο Μ.Υ.2 με την κόρη του και τις διαπραγματεύσεις με τον Ενάγοντα τις έκαμε επίσης ο Μ.Υ.
- Το 2001 υπέγραψε τη συμφωνία (τεκμ. 3) κατόπιν συνεννόησης με τον Μ.Υ.2 και δεν διαβεβαίωσε κανένα ότι ο τίτλος θα εκδίδετο σύντομα ή μέχρι συγκεκριμένη ημερομηνία, αφού αυτό δεν εξαρτάτο από τον ίδιο. Από το 2001 μέχρι το 2007 οι σχέσεις του με τον Ενάγοντα ήταν άριστες και όταν έφευγε του άφηνε τα κλειδιά για να φροντίζει την οικία και να πληρώνει τα κοινόχρηστα, νερό και ηλεκτρισμό με τα χρήματα που του άφηνε. Ισχυρίστηκε ότι ο Ενάγοντας κατά την περίοδο 2001-2007 ουδέποτε παραπονέθηκε για τον τίτλο ιδιοκτησίας της οικίας, ουδέποτε διαμαρτυρήθηκε ή τον ενόχλησε ή τον πίεσε σχετικά. Τόσο ο ίδιος όσο και ο Μ.Υ.2 παρακολουθούσαν στενά το ζήτημα έκδοσης του τίτλου και ρωτούσαν τον εργολάβο όχι μόνο λόγω της συμφωνίας (τεκμ. 3) αλλά και λόγω της οικίας της Ιφιγένειας. Για το συγκρότημα των 99 κατοικιών στο οποίο ανήκε και η οικία, είχε συσταθεί επιτροπή από αγοραστές κατοικιών και για μια σύντομη περίοδο ήταν πρόεδρος της. Η επιτροπή αυτή παρακολουθούσε το ζήτημα της έκδοσης των τίτλων και ήταν σε επικοινωνία με τον εργολάβο, ο οποίος ήταν ο μόνος που μπορούσε να προωθήσει την έκδοση ξεχωριστών τίτλων για κάθε κατοικία αφού οι 99 κατοικίες ήταν κτισμένες σε ένα ενιαίο τεμάχιο γης, ιδιοκτήτης του οποίου ήταν ο εργολάβος. Ο εργολάβος τους ενημέρωνε ότι προωθούσε τη διαδικασία το ταχύτερο δυνατό αλλά υπήρχαν ζητήματα που έπρεπε να επιλυθούν. Συγκεκριμένα ο εργολάβος του είχε αναφέρει ότι είχαν γίνει τροποποιήσεις σε κάποιες κατοικίες από αγοραστές, πράγμα που καθυστερούσε την έκδοση τίτλου και η διαδικασία έκδοσης τίτλου σε μεγάλες ενιαίες αναπτύξεις χρειάζετο χρόνο λόγω της εμπλοκής πολλών κρατικών υπηρεσιών. Η μη έκδοση τίτλου δεν οφειλόταν σε δικές του ενέργειες ή παραλείψεις ή του Μ.Υ.2 και ενοχλούσε τον εργολάβο, αλλά αυτός του έλεγε ότι κάνει ό,τι μπορεί και πρέπει να κάνει υπομονή. Η επιτροπή συνομιλούσε με τον εργολάβο και τους ενημέρωνε για ανακοινώσεις. Μετά την επιστολή ημερ. 1.8.07 (τεκμ. 4) επικοινώνησε και πάλι με τον εργολάβο ζητώντας ενημέρωση [τεκμ. 5(α)] και ενημερώθηκε με επιστολή του εργολάβου ημερ. 17.9.07 [τεκμ. 5(β)]. Παρακολουθούσε τη διαδικασία έκδοσης τίτλων και μόλις εκδίδοντο, η πρόθεση του ήταν να προβεί στην άμεση μεταβίβαση της οικίας στον Ενάγοντα ως η συμφωνία (τεκμ. 3). Όμως, ο Ενάγοντας ήταν φανερό ότι είχε αποφασίσει να βρει πρόφαση για να τερματίσει τη συμφωνία γιατί δεν τον σύμφερε οικονομικά. Ισχυρίστηκε ότι ο Ενάγοντας δεν είχε προβεί σε επανειλημμένες οχλήσεις προς τον ίδιο ως αναφέρεται στο τεκμ. 6 ημερ. 24.10.07, αλλά η πρώτη διαμαρτυρία του ήταν με την επιστολή ημερ. 1.8.07 (τεκμ. 4). Αυτή ήταν η πρώτη φορά που ο Ενάγοντας είχε εγείρει θέμα ουσιώδους χρόνου για τη μεταβίβαση και η όλη συμπεριφορά του μέχρι τότε δεν είχε δώσει την παραμικρή ένδειξη ότι επειγόταν και ήταν ζωτικής σημασίας γι' αυτόν το ζήτημα του τίτλου. Δεν του είχε δώσει να καταλάβει με τη συμπεριφορά του ότι υπήρχε ζήτημα τερματισμού της συμφωνίας, ούτε και εγέρθηκε θέμα ότι ο Ενάγοντας υφίστατο ζημιά από τη μη έκδοση του τίτλου. Αντίθετα, ο Ενάγοντας ενεργούσε ως ο ιδιοκτήτης της οικίας και την απολάμβανε ανενόχλητα. Από δικής του πλευράς, δεν εκκρεμούσε οτιδήποτε προκειμένου να εκδοθεί ο τίτλος, αναφέρθηκε στην επιστολή των δικηγόρων του ημερ. 21.11.07 (τεκμ. 7) και ισχυρίστηκε ότι ο Ενάγοντας γνώριζε ότι η ημερομηνία που είχε καθορίσει (26.11.07) ήταν ανέφικτη. Τελικά, ο τίτλος ιδιοκτησίας της οικίας εκδόθηκε στις 27.9.11 (τεκμ. 13) αλλά ο Ενάγοντας αρνείται να προχωρήσει με την ανταλλαγή γιατί θεωρεί ότι η συμφωνία (τεκμ. 3) έχει τερματιστεί. Η άρνηση του προκαλεί ζημιά αφού η αξία των οικοπέδων πλέον είναι πολύ μεγαλύτερη από την αξία της οικίας αλλά και από την αξία τους όταν συνάφθηκε η συμφωνία. Κατά την αντεξέταση ανέφερε ότι είχε υπόψη του ότι αναμένετο η έκδοση τίτλου για την οικία, όμως δεν μπορούσε να την επισπεύσει, ούτε μπορούσε να γνωρίζει πόσα χρόνια θα καθυστερούσε η έκδοση του τίτλου. Η επιθυμία του ήταν να εκδοθεί ο τίτλος το συντομότερο δυνατό, όμως δεν εξαρτάτο από τον ίδιο, γεγονός για το οποίο ενημέρωσε τον Ενάγοντα. Ο ίδιος είχε αγοράσει την οικία το 1993 (τεκμ. 12) και ο εργολάβος υπέβαλε αίτηση για έκδοση τίτλου στις 8.8.
- Παρακολουθούσε την έκδοση του τίτλου, ζητούσε πληροφόρηση από τον εργολάβο, όμως δεν του έδωσε καμία πληροφόρηση. Από το 1993 (τεκμ. 12) μέχρι το 2001 (τεκμ. 3) είχε έρθει σε επαφή με τον εργολάβο και περίμενε να τον ενημερώσει. Από το 2001 μέχρι το 2007 είχε έρθει σε επαφή με τον εργολάβο, όμως δεν ήταν σε θέση να τον ενημερώσει. Δεν τον πείραζε όμως η καθυστέρηση στην έκδοση του τίτλου, διότι το ακίνητο ήταν ήδη στη διάθεση του. Δεν θυμάται πότε ο Ενάγοντας έκδωσε τον δικό του τίτλο ιδιοκτησίας για τα οικόπεδα, ούτε κι αν τον ενημέρωσε σχετικά περί τούτου. Ωστόσο, δέχθηκε ότι παρέλαβε την επιστολή ημερ. 1.8.07 (τεκμ. 4). Σε σχέση με την έκδοση του τίτλου ιδιοκτησίας της οικίας, ενημέρωνε σχετικά τους δικηγόρους του οι οποίοι προωθούσαν το θέμα. Για την ενημέρωση που είχε από τον εργολάβο για την καθυστέρηση που παρατηρείτο και την παράκληση του να έχουν υπομονή, δεν θυμάται αν είχε οποιαδήποτε συζήτηση με τον Ενάγοντα. Δεν θυμάται επίσης να συνέβηκε οτιδήποτε που να τον οδήγησε στο συμπέρασμα ότι ο Ενάγοντας ήθελε να τερματίσει τη συμφωνία γιατί πλέον δεν τον σύμφερε οικονομικά, εφόσον η αξία των οικοπέδων είχε στο μεταξύ αυξηθεί σημαντικά. Στις 27.9.11 εκδόθηκε ο τίτλος ιδιοκτησίας της οικίας (τεκμ. 13) δηλ. μετά πάροδο δέκα χρόνων από την υπογραφή της συμφωνίας (τεκμ. 3). Ο Μ.Υ.2 είναι παντρεμένος με την κόρη του Εναγόμενου. Ισχυρίστηκε στη μαρτυρία του ότι η οικία προοριζόταν για τον ίδιο και τη σύζυγο του και πριν τη σύναψη της συμφωνίας (τεκμ. 3) δεν γνώριζε τον Ενάγοντα αλλά τον αδελφό του που είναι συνάδελφος του στο Απολλώνειο Νοσοκομείο. Γύρω στο 2001 ενδιαφερόταν να πωλήσει την οικία και σε συζήτηση που είχε με τον αδελφό του Ενάγοντα, κατέληξε στη σύναψη συμφωνίας ανταλλαγής (τεκμ. 3) με τον Ενάγοντα. Κατά τον χρόνο σύναψης της συμφωνίας, ο Ενάγοντας γνώριζε ότι η οικία βρισκόταν σε συγκρότημα 99 κατοικιών, ότι την ανέγειρε ο εργολάβος και ότι δεν είχαν εκδοθεί ξεχωριστοί τίτλοι. Ισχυρίστηκε ότι ο ίδιος ουδέποτε διαβεβαίωσε τον Ενάγοντα ότι οι ξεχωριστοί τίτλοι για την οικία θα εκδίδοντο σύντομα ή στο εγγύς μέλλον αφού αυτό δεν ήταν θέμα που μπορούσε να ελέγξει. Πρόσθεσε ότι πριν τη σύναψη της συμφωνίας, ουδέποτε τέθηκε ζήτημα ότι ο χρόνος έκδοσης του τίτλου ήταν ζωτικής σημασίας για τον Ενάγοντα ο οποίος, όπως του είχε δηλώσει, δεν σκόπευε να πωλήσει την οικία αλλά να την κρατήσει για δική του χρήση. Κατά τη σύναψη της συμφωνίας υπολόγισαν την αξία των ακινήτων ως ίση. Από το 2001 μέχρι το 2007 οι σχέσεις του με τον Ενάγοντα ήταν άριστες και φιλικές, ο οποίος χρησιμοποιούσε την οικία όταν επισκεπτόταν την Κύπρο. Τόσο ο ίδιος όσο και ο Εναγόμενος αλλά και η διαχειριστική επιτροπή παρακολουθούσαν το ζήτημα της έκδοσης τίτλων από τον εργολάβο και είχαν επαφές μαζί του, εφόσον αυτός ως ιδιοκτήτης της γης είχε την αποκλειστική ευθύνη. Η ενημέρωση που είχε από τη διαχειριστική επιτροπή ήταν ότι ο εργολάβος έλεγε πως προχωρούσε τη διαδικασία έκδοσης τίτλων, αλλά υπήρχαν διάφορα ζητήματα που έπρεπε να επιλυθούν. Τα ίδια ανέφερε και ο εργολάβος στον ίδιο όταν κατά καιρούς επικοινωνούσε μαζί του. Επίσης ο εργολάβος του ανέφερε ότι στην Κύπρο η διαδικασία έκδοσης τίτλων σε μεγάλα συγκροτήματα έπαιρνε αρκετό χρόνο και κάποιοι αγοραστές είχαν προβεί σε τροποποιήσεις στις κατοικίες τους με αποτέλεσμα να χρειάζεται επιπρόσθετος χρόνος. Προέβαλε τον ισχυρισμό ότι για πρώτη φορά το 2007 ο Ενάγοντας εξέφρασε ανησυχία για τη μη έκδοση τίτλου, όταν ο αδελφός του Ενάγοντα σε συζήτηση που είχε μαζί του εξέφρασε κάποια ανησυχία σε φιλικό τόνο και ο ίδιος του εξήγησε ότι ήταν θέμα χρόνου. Μετά από λίγο χρόνο και πριν την 1.8.07 ο Ενάγοντας τον επισκέφθηκε απροειδοποίητα στο ιατρείο του στο Απολλώνειο. Του ανέφερε ότι δεν είχε εκδοθεί ακόμα τίτλος για την οικία, ότι τα οικόπεδα αξίζουν πολύ περισσότερο από την οικία και ζήτησε ακόμα Λ.Κ.70.000 για να προβεί δήθεν σε επιδιορθώσεις στην οικία ώστε να συνεχίσει η συμφωνία. Του απάντησε ότι δεν ήταν διατεθειμένος να του δώσει το ποσό αυτό και τότε ο Ενάγοντας του είπε ότι για να συμφωνήσει στην ανταλλαγή θα έπρεπε να δεχθεί όπως ανταλλαγεί η κατοικία με το ένα μόνο οικόπεδο. Ο ίδιος αρνήθηκε και ο Ενάγοντας έφυγε θυμωμένος. Ακολούθησε η επιστολή ημερ. 1.8.07 (τεκμ. 4) και ζήτησαν πάλι ενημέρωση από τον εργολάβο ο οποίος απάντησε με το τεκμ. 5(β) στις 17.9.
- Ισχυρίστηκε ότι η πολεοδομική άδεια εκδόθηκε το 1994, τροποποιήθηκε το 2001 και το 2006 υποβλήθηκε η αίτηση για έκδοση πιστοποιητικού ολοκλήρωσης εργασιών. Κατά την περίοδο που ακολούθησε, ο ίδιος και ο Εναγόμενος συνέχισαν να παρακολουθούν τη διαδικασία έκδοσης τίτλων και ήταν σε συνεχή επικοινωνία με τον εργολάβο. Τελικά ο τίτλος εκδόθηκε στις 27.9.11 επ' ονόματι του Εναγομένου, όμως ο Ενάγοντας αρνείται να ολοκληρώσει την ανταλλαγή. Ισχυρίστηκε ότι ο Ενάγοντας έψαχνε αφορμή για να τερματίσει τη συμφωνία ώστε να επωφεληθεί οικονομικά, αφού το 2007 συνειδητοποίησε ότι αυτή ήταν οικονομικά ασύμφορη μετά την κατακόρυφη αύξηση στην τιμή των οικοπέδων. Αντεξεταζόμενος ισχυρίστηκε ότι ήταν παρών στην υπογραφή της συμφωνίας, την οποία διάβασε και συμφώνησε με το περιεχόμενο της. Πρόσθεσε ότι ανέμεναν σε κάποιο χρονικό διάστημα να εκδοθεί ο τίτλος, όμως δεν καθορίστηκε στη συμφωνία το χρονικό διάστημα και δεν ήταν σε θέση κατά την υπογραφή της να γνωρίζει τον χρόνο που θα χρειάζετο για να εκδοθεί ο τίτλος της οικίας. Επέμενε ότι τόσο ο ίδιος όσο και ο Εναγόμενος ενοχλούσαν συνέχεια τον εργολάβο, είχαν προσωπικές επαφές μαζί του, ο οποίος τους διαβεβαίωνε ότι η διαδικασία προχωρά και υπήρχαν τροποποιήσεις σε διάφορες κατοικίες. Ο ίδιος και ο Εναγόμενος δεν μπορούσαν από μόνοι τους να προχωρήσουν τη διαδικασία. Μέχρι το 2007 η σχέση του Εναγόμενου με τον Ενάγοντα ήταν φιλική και ο Ενάγοντας δεν του είχε αναφέρει οτιδήποτε μέχρι τότε για το θέμα του τίτλου. Ισχυρίστηκε ότι δεν γνώριζε από το 2002 ότι ο Ενάγοντας είχε εκδώσει τίτλους για τα οικόπεδα, αλλά το πληροφορήθηκε το
- Πρόσθεσε ότι τον ενδιέφερε περισσότερο η έκδοση του τίτλου της οικίας αφού ο Ενάγοντας απολάμβανε την οικία, ενώ ο ίδιος δεν χρησιμοποιούσε τα οικόπεδα. Μέχρι την 1.8.07 (τεκμ. 4) ο Ενάγοντας ουδέποτε ζήτησε να γίνει μεταβίβαση. Όταν ο Ενάγοντας τον επισκέφθηκε στο ιατρείο του λίγο πριν την 1.8.07 δεν τέθηκε θέμα τήρησης της συμφωνίας ανταλλαγής αλλά ζήτησε το ποσό των Λ.Κ.70.000 για να συνεχίσει η συμφωνία ή τη μεταβίβαση του ενός οικοπέδου. Σ' αυτή τη συνάντηση ανέφερε στον Ενάγοντα ότι προχωρούσε η διαδικασία έκδοσης των τίτλων, ότι σύντομα θα εκδίδοντο και είχαν την διαβεβαίωση του εργολάβου. Ο Μ.Υ.3 είναι επιχειρηματίας ανάπτυξης γης, διοικητικός σύμβουλος της εταιρείας S & H Hadjiyiannis Touristiki Ltd και γνωρίζει τη διαδικασία έκδοσης τίτλων. Το πωλητήριο έγγραφο (τεκμ. 12) (ημερ. 23.12.93) αφορά την οικία, η πολεοδομική άδεια της οποίας εκδόθηκε το 1997 και η άδεια οικοδομής το
- Στις 8.8.06, σύμφωνα με το τεκμ. 5(β) υπέβαλε αίτηση στο Συμβούλιο Περβολιών για εξαγορά κάποιων όρων του συγκροτήματος και προς τούτο πήρε την έγκριση στις 12.1.
- Αυτό, είπε, ήταν απαραίτητο για την έκδοση πιστοποιητικού τελικής έγκρισης και έκδοση ξεχωριστών τίτλων. Στις 6.4.09 εξασφάλισε την άδεια οριζόντιου διαχωρισμού και τον Ιούλιο 2011 ειδοποιήθηκε από το Κτηματολόγιο για να παραλάβει τους τελικούς τίτλους. Η εταιρεία του, μεταβίβασε την οικία στον Εναγόμενο στις 27.9.11 (τεκμ. 13). Πρόσθεσε ότι αυτή η διαδικασία μόνο από την εταιρεία του αποκλειστικά θα μπορούσε να γίνει ως ο ιδιοκτήτης του συγκροτήματος και ισχυρίστηκε ότι το χρονικό διάστημα των δέκα χρόνων είναι ο λιγότερος χρόνος που χρειάζεται για έκδοση ξεχωριστών τίτλων σε συγκροτήματα λόγω γραφειοκρατίας. Ισχυρίστηκε επίσης ότι από το 2001 μέχρι 2010 είχε επικοινωνία με τον Εναγόμενο και με τον Μ.Υ.2 οι οποίοι ενδιαφέρονταν για την έκδοση του τίτλου και ενημερώνονταν για την εξέλιξη της διαδικασίας. Κατά την αντεξέταση ανέφερε ότι η ανέγερση του συγκροτήματος άρχισε το 1994-1995 και αποπερατώθηκε το
- Σύμφωνα με την παράγραφο 6 του τεκμ. 12, η εταιρεία του δεσμεύτηκε μέσα σε τρία χρόνια να προβεί στις αναγκαίες διευθετήσεις για έκδοση του τίτλου. Είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Εναγόμενο και τον Μ.Υ.2 σε τακτά χρονικά διαστήματα για την έκδοση του τίτλου, ο οποίος εκδόθηκε τον Ιούλιο του 2011, δηλαδή 18 χρόνια μετά την υπογραφή του τεκμ.
- Ο Μ.Υ.4 είναι εκτιμητής ακινήτων για 15 χρόνια και μέλος του Ε.Τ.Ε.Κ. στον κλάδο ακινήτων. Επισκέφθηκε τον Φεβρουάριο του 2012 τα δύο οικόπεδα στο Δάλι ως και την οικία στα Περβόλια και ετοίμασε έκθεση ημερ. 28.2.12 (τεκμ. Δ). Αντεξεταζόμενος αναφέρθηκε στις συγκριτικές πωλήσεις (Πίνακας IV, V) που έλαβε υπόψη του και αφορούν κατοικίες στην ίδια περιοχή με το ίδιο περίπου εμβαδό, με κοινόκτητους χώρους όπως και η επίδικη οικία και με ανεξάρτητο χώρο όπου οι ιδιοκτήτες τους είχαν αποκλειστικό δικαίωμα χρήσης. Πρόκειται για κατοικίες στο ίδιο ή σε παρόμοιο συγκρότημα και είδε τους τίτλους ιδιοκτησίας τους στο Κτηματολόγιο. Έχω παρακολουθήσει με την επιβαλλόμενη προσοχή όλους τους μάρτυρες να καταθέτουν ενώπιον του Δικαστηρίου. Με την ίδια προσοχή εξέτασα και τη μαρτυρία τους, έχοντας συνεχώς υπόψη τις έγγραφες προτάσεις, το σύνολο της προσαχθείσας μαρτυρίας και τα επιχειρήματα-εισηγήσεις των ευπαίδευτων συνηγόρων στο στάδιο των αγορεύσεων. Ο Ενάγοντας (Μ.Ε.1) μου έκαμε άριστη εντύπωση στο εδώλιο του μάρτυρα και δεν έχω καμία αμφιβολία ότι με ειλικρίνεια είπε στο Δικαστήριο την αλήθεια. Με θετικότητα, χωρίς δισταγμό και υπεκφυγές απαντούσε σε όλες τις ερωτήσεις που του υποβάλλοντο και η μαρτυρία του καθόλου δεν κλονίστηκε από την αντεξέταση. Ως εκ τούτου, είμαι πεπεισμένη ότι είπε στο Δικαστήριο την αλήθεια και αποδέχομαι τη μαρτυρία του στο σύνολο της. Αντίθετα, ο Εναγόμενος (M.Y.1) δεν μου έκαμε καλή εντύπωση ως μάρτυρας και κρίνω ότι δεν είπε στο Δικαστήριο την αλήθεια. Ήταν εμφανής η προσπάθεια του να πείσει το Δικαστήριο ότι από το 2001 και μέχρι την 1.8.07 που ο Ενάγοντας έστειλε την επιστολή τεκμ.4, δεν τον είχε ενοχλήσει ούτε είχε διαμαρτυρηθεί για την μη έκδοση του τίτλου ιδιοκτησίας της οικίας. Προσπάθησε επίσης να πείσει το Δικαστήριο ότι δεν θυμόταν πότε ο Ενάγοντας έκδωσε τον τίτλο ιδιοκτησίας των δύο οικοπέδων, ούτε και αν τον ενημέρωσε σχετικά. Οι ισχυρισμοί αυτοί του Ενάγοντα, στερούνται κάθε λογικής και σοβαρότητας και ως τέτοιοι δεν γίνονται αποδεκτοί από το Δικαστήριο. Σύμφωνα με τον Ενάγοντα (Μ.Ε.1) και τα τεκμήρια 2(α)(β) οι τίτλοι ιδιοκτησίας των δύο οικοπέδων εκδόθηκαν στις 28.9.
- Είναι επομένως λογικό ο Ενάγοντας να ενημέρωσε τον Εναγόμενο, όπως ανέφερε σχετικά στη δική του μαρτυρία, ώστε να διευθετείτο η εκπλήρωση των συμβατικών τους υποχρεώσεων με βάση τη συμφωνία τεκμ.3, γεγονός που επιβεβαιώνεται και από το περιεχόμενο των επιστολών του Ενάγοντα ημερ. 1.8.07 (τεκμ.4) και 24.10.07 (τεκμ.6). Περαιτέρω, με δεδομένο το γεγονός της έκδοσης των τίτλων των οικοπέδων από το 2002, θεωρώ ότι ήταν λογικό και συνετό εκ μέρους του Ενάγοντα να ενοχλεί έκτοτε και να διαμαρτύρεται προς τον Εναγόμενο για τη μη έκδοση του τίτλου ιδιοκτησίας της οικίας, όπως προκύπτει και από το περιεχόμενο των τεκμ.4 και
- Οι πιο πάνω ισχυρισμοί του Εναγομένου δεν γίνονται αποδεκτοί και για τον επιπρόσθετο λόγο ότι αυτός διαφοροποίησε τη μαρτυρία του κατά την αντεξέταση σε σχέση με αυτά τα ουσιώδη ζητήματα, σε βαθμό που κλονίστηκε η αξιοπιστία του, και εξηγώ: Στην κυρίως εξέταση προέβαλε τον ισχυρισμό ότι τόσο ο ίδιος όσο και ο Μ.Υ.2 παρακολουθούσαν στενά το θέμα της έκδοσης τίτλου της οικίας, ήταν σε επικοινωνία και ενοχλούσαν τον εργολάβο, ο οποίος τους ενημέρωνε ότι προωθούσε τη διαδικασία το ταχύτερο δυνατό, όμως είχαν γίνει τροποποιήσεις σε κάποιες κατοικίες του συγκροτήματος, γεγονός που καθυστερούσε την έκδοση του τίτλου και η διαδικασία σε τέτοιες αναπτύξεις απαιτούσε χρόνο λόγω της εμπλοκής πολλών κρατικών υπηρεσιών. Ωστόσο, κατά την αντεξέταση διαφοροποίησε τη θέση του και ισχυρίστηκε ότι παρακολουθούσε το θέμα της έκδοσης του τίτλου της οικίας, ζητούσε πληροφόρηση από τον εργολάβο, όμως αυτός δεν του έδωσε καμία πληροφόρηση. Πρόσθεσε ότι από το 2001 μέχρι το 2007 είχε έρθει σε επαφή με τον εργολάβο, όμως αυτός δεν ήταν σε θέση να τον ενημερώσει. Όμως, με τον πιο σαφή τρόπο ανέφερε ενώπιον του Δικαστηρίου ότι η καθυστέρηση στην έκδοση του τίτλου δεν τον πείραζε αφού η οικία ήταν ήδη στη διάθεση του. Αυτή η θέση του διαψεύδει με τον πιο εμφανή τρόπο τον ισχυρισμό του ότι ενδιαφερόταν, παρακολουθούσε στενά το θέμα και ήταν σε επικοινωνία με τον εργολάβο. Σε αντίθεση επίσης με την κάθετη θέση του κατά την κυρίως εξέταση, ότι μέχρι το 2007 δεν έτυχε καμίας ενόχλησης από τον Ενάγοντα, κατά την αντεξέταση ανέφερε ότι δεν θυμάται αν είχε οποιαδήποτε συζήτηση με τον Ενάγοντα για την καθυστέρηση που παρατηρείτο στην έκδοση του τίτλου. Για όλα τα πιο πάνω, ο Εναγόμενος (Μ.Υ.1) κρίνεται ως παντελώς αναξιόπιστος και η μαρτυρία του δεν γίνεται αποδεκτή από το Δικαστήριο. Ο Μ.Υ.2, γαμπρός του Εναγόμενου (Μ.Υ.1), κρίνω ότι έδωσε μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου για να εξυπηρετήσει τον Μ.Υ.1 και όχι την αλήθεια. Για τους λόγους που ήδη ανέφερα αξιολογώντας τη μαρτυρία του Μ.Υ.1, θεωρώ παντελώς παράλογη και μη σοβαρή τη θέση του Μ.Υ.2 ότι από το 2002 μέχρι το 2007 ο Ενάγοντας ουδέποτε διαμαρτυρήθηκε για τη μη έκδοση του τίτλου ιδιοκτησίας της οικίας. Και τούτο, επαναλαμβάνω, με δεδομένο την έκδοση του τίτλου ιδιοκτησίας των δύο οικοπέδων επ' ονόματι του Ενάγοντα, από το
- Επιπρόσθετα, ο ισχυρισμός του ότι ο Ενάγοντας τον επισκέφθηκε λίγο πριν την 1.8.07 στο ιατρείο του και του ζήτησε το επιπρόσθετο ποσό των Λ.Κ.70.000 ή την ανταλλαγή της οικίας με το ένα οικόπεδο, δεν γίνεται αποδεκτός. Και τούτο γιατί η πλευρά του Εναγομένου παρέλειψε να αντεξετάσει τον Ενάγοντα γι' αυτό το τόσο σημαντικό και ουσιώδες γεγονός που τείνει να δείξει, σύμφωνα με την υπεράσπιση, το αλλότριο κίνητρο του Ενάγοντα για τερματισμό της συμφωνίας (τεκμ.3). Η παράλειψη αυτή, αποστέρησε από τον Ενάγοντα τη δυνατότητα να δώσει τη δική του θέση και εκδοχή επί του πιο πάνω ισχυρισμού του Μ.Υ.2, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να γίνει αποδεκτός από το Δικαστήριο. Επιπρόσθετα, τονίζω ότι ο Μ.Υ.1, καμιά αναφορά στη μαρτυρία του έκαμε γι' αυτή την ισχυριζόμενη συζήτηση του Μ.Υ.2 με τον Ενάγοντα, κάτι που θα αναμένετο λογικά να γνωρίζει, ως πενθερός του Μ.Υ.2, για ένα τέτοιο σοβαρό θέμα. Αντίθετα, όχι μόνο δεν αναφέρθηκε σ' αυτό αλλά αντεξεταζόμενος δεν θυμόταν αν είχε συμβεί οτιδήποτε, κάποιο δηλαδή γεγονός που να τον οδήγησε στο συμπέρασμα ότι ο Ενάγοντας ουσιαστικά ήθελε να τερματίσει τη συμφωνία γιατί πλέον δεν τον σύμφερε οικονομικά. Λογικά, αν επεσυνέβαινε μία τέτοια συνάντηση μεταξύ Μ.Υ.2 και Ενάγοντα, ο Μ.Υ.1 όχι μόνο θα τη θυμόταν αλλά λογικά θα ένοιωθε πολύ έντονα για τέτοια απαίτηση του Ενάγοντα. Για όλα τα πιο πάνω, η μαρτυρία του Μ.Υ.2 δεν γίνεται αποδεκτή και απορρίπτεται στο σύνολο της. Ο Μ.Υ.3 αναφέρθηκε στις διαδικασίες που προέβηκε για έκδοση όλων των σχετικών αδειών που αφορούν το συγκρότημα στο οποίο ανήκει και η οικία και δέχθηκε ότι υπέβαλε αίτηση για έκδοση πιστοποιητικού τελικής έγκρισης στις 8.8.06 σύμφωνα και με το τεκμ.5(β). Η θέση του αυτή δεν αμφισβητήθηκε από την άλλη πλευρά και γίνεται αποδεκτή από το Δικαστήριο. Ωστόσο, ο ισχυρισμός του ότι σε τέτοια συγκροτήματα οικιών, ο λιγότερος χρόνος που χρειάζεται για έκδοση ξεχωριστών τίτλων είναι τα δέκα χρόνια, δεν γίνεται αποδεκτός ως γενικός και αόριστος ισχυρισμός, χωρίς καμιά μαρτυρία από τις αρμόδιες κρατικές αρχές που να τεκμηριώνει κάτι τέτοιο. Εν πάση περιπτώσει, η θέση του αυτή διαψεύδεται και από το πωλητήριο έγγραφο (τεκμ.12) της οικίας μεταξύ της εταιρείας του και του Εναγομένου και την παρ.6 αυτού, που δεσμεύει την εταιρεία του ως πωλητή, το νωρίτερο και εν πάση περιπτώσει όχι αργότερα από τρία χρόνια να προβεί στις αναγκαίες διευθετήσεις για την έκδοση χωριστού τίτλου εγγραφής. Είναι επίσης σημαντικό να τονιστεί ότι ο συγκεκριμένος τίτλος ιδιοκτησίας της οικίας, όχι μόνο δεν εκδόθηκε εντός των τριών ετών από την υπογραφή του τεκμ.12 στις 23.12.93, ούτε εντός της δεκαετίας που ισχυρίστηκε ο Μ.Υ.3 αλλά στις 27.9.11 (τεκμ.13) δηλαδή μετά πάροδο 18 χρόνων, γεγονός που εξ αντικειμένου διαψεύδει κατηγορηματικά τον Μ.Υ.
- Πέραν από τις πιο πάνω επισημάνσεις του Δικαστηρίου, διευκρινίζεται ότι εκείνο που έχει σημασία για την παρούσα υπόθεση δεν είναι οι δεσμεύσεις και υποχρεώσεις της εταιρείας του Μ.Υ.3 προς τον Εναγόμενο ως προς τον χρόνο έκδοσης του τίτλου ιδιοκτησίας της οικίας, αλλά οι σχετικές δεσμεύσεις και συμβατικές υποχρεώσεις του Εναγομένου προς τον Ενάγοντα, ο οποίος, όπως προέκυψε από τη μαρτυρία του ενώπιον του Δικαστηρίου, ουδέποτε ενημερώθηκε από τον Εναγόμενο έστω και ενδεικτικά ακόμα και μετά την 1.8.07 (τεκμ.4) για τον αναμενόμενο χρόνο έκδοσης του τίτλου ιδιοκτησίας. Τέλος, ο ισχυρισμός του Μ.Υ.3 ότι από το 2001 μέχρι το 2010 είχε τηλεφωνική επικοινωνία με τον Εναγόμενο και Μ.Υ.2 οι οποίοι ενημερώνονταν για την εξέλιξη της διαδικασίας έκδοσης του τίτλου, δεν γίνεται αποδεκτός αφού όπως ανέφερα και πιο πάνω, ο Εναγόμενος αντεξεταζόμενος ισχυρίστηκε ότι ο εργολάβος (Μ.Υ.3) δεν του έδωσε καμία σχετική πληροφόρηση και δεν ήταν σε θέση να τον ενημερώσει. Για όλους τους πιο πάνω λόγους, η μαρτυρία του Μ.Υ.3 δεν γίνεται αποδεκτή και απορρίπτεται από το Δικαστήριο. Ως αποτέλεσμα της πιο πάνω αξιολόγησης, τα ευρήματα του Δικαστηρίου είναι σύμφωνα με τη μαρτυρία που έγινε αποδεκτή από το Δικαστήριο και έχουν ως ακολούθως: Στις 23.12.1993 ο Εναγόμενος δυνάμει πωλητηρίου εγγράφου (τεκμ.12) αγόρασε την οικία στα περβόλια Λάρνακας από την εταιρεία S & M Hadjiyiannis Touristiki Ltd. Το 2001 ο Εναγόμενος συνήψε με τον Ενάγοντα συμφωνία ανταλλαγής (τεκμ.3) της οικίας, με δύο οικόπεδα στο Δάλι, στα οποία ο Ενάγοντας ήταν δικαιούχος να εγγραφεί ως ιδιοκτήτης. Σύμφωνα με τη συμφωνία ανταλλαγής (τεκμ.3): (α) Η οικία κατείχετο από τον Εναγόμενο, είχε αποπληρωθεί η αξία της στην πιο πάνω εταιρεία και αναμένετο η έκδοση τίτλων για μεταβίβαση της στον Εναγόμενο. (β) Ο Εναγόμενος δήλωσε ότι δεν υπήρχε νομικό ή πραγματικό κώλυμα από τη συμφωνία ημερ. 23.12.93 (τεκμ.12) μεταξύ του ιδίου και της πιο πάνω εταιρείας που να απαγορεύει ή περιορίζει τη συμφωνία ανταλλαγής (τεκμ.3). (γ) Ο Ενάγοντας και ο Εναγόμενος συμφώνησαν να προωθήσουν το ταχύτερο δυνατό την έκδοση τίτλων εγγραφής επ' ονόματι τους και όπως με την έκδοση των τίτλων της οικίας και των οικοπέδων ταυτόχρονα νομιμοποιηθεί η ανταλλαγή μέσω του Κτηματολογίου. (δ) Όλοι οι όροι της συμφωνίας (τεκμ.3) είναι πρωταρχικής σημασίας και παράλειψη εκτέλεσης ή συμμόρφωσης από οποιοδήποτε μέρος συνεπάγεται την πληρωμή νομίμων αποζημιώσεων. Στις 28.9.02 ο Ενάγοντας εξασφάλισε την έκδοση ξεχωριστών τίτλων των δύο οικοπέδων [τεκμ.2(α)(β)] και ενημέρωσε τον Εναγόμενο για την ετοιμότητα του να του τα μεταβιβάσει, ο οποίος τον διαβεβαίωσε ότι ανέμενε σύντομα την έκδοση του τίτλου ιδιοκτησίας της οικίας και είχε προβεί σε όλες τις αναγκαίες ενέργειες. Ο Ενάγοντας, από τη σύναψη της συμφωνίας το 2001 καλούσε τον Εναγόμενο να υλοποιήσει τη συμφωνία, όμως αυτός όχι μόνο δεν ανταποκρίθηκε, αλλά τον διαβεβαίωσε ότι η έκδοση του τίτλου θα εγίνετο σύντομα και άμεσα. Παρά τις υποσχέσεις και διαβεβαιώσεις του Εναγόμενου, αυτός δεν ανταποκρίθηκε και γι' αυτό ο Ενάγοντας με επιστολή του ημερ. 1.8.07 (τεκμ.4) τον κάλεσε όπως το αργότερο μέχρι 15.10.07 προσέλθει στο Κτηματολόγιο για να γίνουν οι εκατέρωθεν μεταβιβάσεις. Ο Εναγόμενος με επιστολή των δικηγόρων του ημερ. 2.10.07 [τεκμ.5(α)(β)] τον πληροφόρησε ότι μέχρι τότε δεν είχε εκδοθεί ο τίτλος ιδιοκτησίας της οικίας και η ημερομηνία 15.10.07 δεν ήταν εφικτή. Τον πληροφόρησε επίσης ότι ο εργολάβος είχε υποβάλει την αίτηση για έκδοση πιστοποιητικού τελικής έγκρισης στις 8.8.
- Ο Ενάγοντας, μετά τη λήψη της επιστολής αυτής διαμαρτυρήθηκε έντονα στον Εναγόμενο γιατί ήδη είχαν παρέλθει έξι χρόνια και ο Εναγόμενος του γνωστοποίησε ότι η προσπάθεια του συνεχιζόταν. Με επιστολή των δικηγόρων του ημερ. 24.10.07 (τεκμ.6) ο Ενάγοντας κάλεσε τον Εναγόμενο εκ νέου να παρουσιαστεί στο Κτηματολόγιο στις 26.11.07 για διενέργεια των μεταβιβάσεων και τον πληροφόρησε ότι είχε καταστήσει την ημερ. 26.11.07 ως ουσιώδη όρο της συμφωνίας (τεκμ.3). Ο Εναγόμενος με επιστολή των δικηγόρων του ημερ. 21.11.07 (τεκμ.7) ενημέρωσε τον Ενάγοντα ότι η διαδικασία έκδοσης ξεχωριστών τίτλων είχε αρχίσει από 8.8.06 και βρισκόταν σε πλήρη εξέλιξη, η δε ημερομηνία 26.11.07 δεν ήταν εφικτή. Ο Ενάγοντας μετέβηκε στο Κτηματολόγιο στις 26.11.07 στις 08.30 π.μ. όπου ανέμενε μέχρι τις 10.30 π.μ., όμως ο Εναγόμενος δεν παρουσιάστηκε, ούτε και επικοινώνησε μαζί του. Με επιστολή των δικηγόρων του ημερ. 3.12.07 (τεκμ.8) ο Ενάγοντας κατάγγειλε και ακύρωσε τη συμφωνία (τεκμ.3) και πληροφόρησε τον Εναγόμενο ότι τα κλειδιά της οικίας βρίσκονταν στο γραφείο των δικηγόρων του, τα οποία όμως μέχρι σήμερα δεν παρέλαβε. Ο τίτλος ιδιοκτησίας της οικίας εκδόθηκε επ' ονόματι του Εναγομένου στις 27.9.11, και μετά την καταχώρηση της παρούσας αγωγής. Από τα πιο πάνω προκύπτει ότι ένα είναι το ερώτημα που το Δικαστήριο καλείται να αποφασίσει: Κατά πόσο ο Ενάγοντας στη βάση των πιο πάνω δεδομένων, ορθά και νόμιμα κατάγγειλε και ακύρωσε στις 3.12.07 (τεκμ.8) τη συμφωνία ανταλλαγής (τεκμ.3) που συνάφθηκε το 2001, υπαιτιότητι του Εναγομένου. Σύμφωνα με το άρθρο 46 του περί Συμβάσεων Νόμου, Κεφ.149: «Αν δυνάμει της σύμβασης, ο οφειλέτης υποχρεούται να εκπληρώσει την υπόσχεση του δανειστή και δεν ορίζεται στη σύμβαση χρόνος εκπλήρωσης, η υποχρέωση πρέπει να εκπληρωθεί εντός εύλογου χρόνου. Το 'τι είναι εύλογος χρόνος', αποτελεί σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση, πραγματικό ζήτημα.» Είναι νομολογημένο ότι όταν ο χρόνος εκπλήρωσης της συμφωνίας δεν αποτελεί ουσιώδη όρο δηλ. ο χρόνος δεν ήταν στη σκέψη των μερών ουσιώδης, τότε το ένα από τα συμβαλλόμενα μέρη μπορεί να καταστήσει τον χρόνο ουσιώδη αν υπάρξει παράβαση των όσων έχουν συμφωνηθεί, δίνοντας την αναγκαία χρονική προειδοποίηση για εκτέλεση εντός εύλογου χρόνου. Το εύλογο του χρόνου είναι ζήτημα πραγματικό και εξαρτάται από το σύνολο των περιστατικών της υπόθεσης. Η αποτυχία του συμβαλλόμενου να συμμορφωθεί με την προειδοποίηση ή να προβεί σε οποιαδήποτε άλλη ενέργεια πριν την εκπνοή της προθεσμίας, δίδει το δικαίωμα στον αθώο αντισυμβαλλόμενο να τερματίσει τη συμφωνία (βλ. Latifundia Properties Ltd v. Ανδρέα Μιχαήλ Ψάκη κ.ά
(2003)1(Β) Α.Α.Δ. 670, σελ. 672, 677, Xenophontos v. Tyrimou
(1984)1 C.L.R. 23, Δημήτρη κ.ά. ν. Beven κ.ά.
(1999)1 Α.Α.Δ. 663, Ρένα Αδαμίδη ν. Γεώργιου Κακουρίδη κ.ά.
(2001)1 Α.Α.Δ. 640, Ανδρέας Γιάγκου Σάντης ν. Δέσποινας Χατζηβασιλείου κ.ά.
(2009)1(Α) Α.Α.Δ. 288, IRIS DEVELOPMENT LTD v.ΤΑΚΗ ΛΑΖΑΡΙΔΗ
(2000)1(Γ) Α.Α.Δ. 1504). Περαιτέρω, στην υπόθεση Αδαμίδης ν. Κακουρίδης (ανωτέρω), στις σελ. 649-650, το Εφετείο επικύρωσε το πρωτόδικο εύρημα ότι η αδυναμία του πωλητή να εκτελέσει τις υποχρεώσεις του δυνάμει συμβολαίου, δεν μπορούσε να επενεργήσει εναντίον του αγοραστή, ο οποίος δικαιωματικά κατέστησε τον χρόνο ουσιώδη, δίνοντας την αναγκαία χρονική προειδοποίηση για μεταβίβαση εντός εύλογου χρόνου. Στο σύγγραμμα Chitty on Contracts, 27η έκδοση, παραγρ. 21-013 αναφέρονται τα ακόλουθα σε σχέση με τα κριτήρια, με βάση τα οποία αποφασίζεται αν ο χρόνος που δίδεται είναι εύλογος: "The period of notice given must, however, be reasonable and what is reasonable will depend upon all the facts and circumstances of the case. Factors to which the Courts will have regard in assessing the reasonableness of the period of notice include what remains to be done at the date of the notice, the fact that the party giving the notice has continually pressed for completion, or has before given similar notices which he has waived, or that it is especially important for him to obtain early completion." (βλ. Rickards Ltd v. Oppenhaim
(1950)1 K.B. 616 και Stickney v. Keeble and another
(1915)A.C. 386). Στη συγκεκριμένη περίπτωση, στη συμφωνία ανταλλαγής (τεκμ.3) δεν καθορίστηκε ο ακριβής χρόνος της ταυτόχρονης μεταβίβασης της οικίας και των δύο οικοπέδων. Ωστόσο, αναφέρεται ρητά ότι αναμένεται η έκδοση τίτλου ιδιοκτησίας επ' ονόματι του Εναγομένου, ο οποίος ρητά είχε δηλώσει συγχρόνως ότι δεν υπήρχε νομικό ή πραγματικό κώλυμα από τη συμφωνία ημερ. 23.12.93 μεταξύ του ιδίου και της εταιρείας Σ & Μ Χατζηγιάννης Λτδ που να απαγορεύει ή να περιορίζει την επίδικη συμφωνία (τεκμ.3). Αμφότεροι οι διάδικοι συμφώνησαν να προωθήσουν το ταχύτερο δυνατό την έκδοση τίτλων εγγραφής επ' ονόματι τους. Οι εν λόγω ρητές πρόνοιες της συμφωνίας (τεκμ.3), αποτελούν σημαντικά στοιχεία που θα πρέπει να ληφθούν υπόψη στον καθορισμό του «εύλογου χρόνου», όπως προνοείται στο άρθρο 46 του Κεφ.149 (ανωτέρω). Από τον χρόνο σύναψης της συμφωνίας (τεκμ.3) το 2001, μέχρι και την πρώτη επιστολή του Ενάγοντα προς τον Εναγόμενο ημερ. 1.8.07 (τεκμ.4), είχαν παρέλθει έξι χρόνια, χωρίς ο Εναγόμενος να έχει εκπληρώσει την υποχρέωση που ανέλαβε για έκδοση τίτλου ιδιοκτησίας της οικίας επ' ονόματι του, εν αντιθέσει με τον Ενάγοντα ο οποίος είχε εκπληρώσει την ανάλογη υποχρέωση του το
- Η παρέλευση των έξι χρόνων από τη σύναψη της συμφωνίας συνιστά, κατά την κρίση του Δικαστηρίου, μεγάλο χρονικό διάστημα, που αναμφίβολα δεν μπορεί να ταυτιστεί με την έννοια της φράσης «το ταχύτερον δυνατόν» που αναφέρεται στο τεκμ.
- Συνεκτιμώντας την αντικειμενικά μεγάλη χρονική διάρκεια των έξι χρόνων, τις πιο πάνω ρητές πρόνοιες της συμφωνίας (τεκμ.3), το γεγονός ότι ο Ενάγοντας από τη σύναψη της συμφωνίας αλλά και μετά την έκδοση των τίτλων ιδιοκτησίας των δύο οικοπέδων επ' ονόματι του το 2002, πίεζε και ενοχλούσε τον Εναγόμενο, ως είναι το εύρημα του Δικαστηρίου, για τη μη έκδοση τίτλου ιδιοκτησίας της οικίας επ' ονόματι του, ο οποίος τον διαβεβαίωνε ότι αυτό θα εγίνετο σύντομα και άμεσα, καταλήγω ότι ο Εναγόμενος παρέλειψε να συμμορφωθεί με την υποχρέωση που ανέλαβε για έκδοση τίτλου επ' ονόματι του «το ταχύτερο δυνατό». Αντίθετα, παρήλθε υπερβολικά μεγάλο χρονικό διάστημα έξι ετών, που στη βάση των πιο πάνω δεδομένων, δεν ισοδυναμεί με «εύλογο χρόνο». Επομένως, είναι η κατάληξη του Δικαστηρίου ότι ο Εναγόμενος παραβίασε τις πρόνοιες του άρθρου 46 του Κεφ.
- Έγινε εισήγηση από την Υπεράσπιση ότι την αποκλειστική ευθύνη έκδοσης του τίτλου ιδιοκτησίας την είχε ο εργολάβος και ο Εναγόμενος δεν μπορούσε να ενεργήσει προς αυτή την κατεύθυνση. Όπως αναφέρθηκε πιο πάνω και σύμφωνα με τη νομολογία (βλ. Αδαμίδης ν. Κακουρίδης (ανωτέρω), η «αδυναμία» του Εναγομένου να εκπληρώσει τη συμβατική του υποχρέωση για έκδοση του τίτλου ιδιοκτησίας της οικίας επ' ονόματι του το «ταχύτερο δυνατόν», δεν μπορεί να επενεργεί σε βάρος του Ενάγοντα, ο οποίος είχε εκπληρώσει τη δική του ανάλογη υποχρέωση από το
- Και τούτο έχοντας συγχρόνως κατά νου ότι ο Εναγόμενος, παρόλο που είχε αγοράσει την οικία από την εταιρεία S & M Hadjiyiannis Touristiki Ltd από τις 23.12.93 (τεκμ.12) και μέχρι το 2001 που συμβλήθηκε με τον Ενάγοντα (τεκμ.3), είχαν ήδη παρέλθει οκτώ χρόνια χωρίς να έχει εξασφαλίσει τίτλο ιδιοκτησίας επ' ονόματι του, εντούτοις δήλωσε στο τεκμ.3 ότι δεν υπήρχε νομικό ή πραγματικό κώλυμα από τη συμφωνία (τεκμ.12) που να περιορίζει τη συμφωνία (τεκμ.3) και δεσμεύτηκε ότι το «ταχύτερο δυνατό» θα προωθούσε - ο ίδιος και όχι οποιοσδήποτε άλλος - την έκδοση τίτλου επ' ονόματι του. Είναι περαιτέρω η κρίση του Δικαστηρίου ότι οι προαναφερθέντες όροι που περιλαμβάνονται στο τεκμ.3 ως προς τον χρόνο εκπλήρωσης της συμφωνίας, είναι ουσιώδεις και πρωταρχικής σημασίας, τόσο γιατί αυτό αναφέρεται ρητά στην παρ.(στ) του τεκμ.3 αλλά και γιατί μόνο με την εκπλήρωση των υποχρεώσεων των δύο μερών για τάχιστη εξασφάλιση του τίτλου ιδιοκτησίας επ' ονόματι τους, θα εκπληρωνόταν και αυτή καθ' εαυτή η συμφωνία ανταλλαγής. Αλλά και αν ακόμα θα μπορούσε να εκληφθεί ότι οι πιο πάνω όροι στο τεκμ.3 δεν είναι ουσιώδεις, ο Ενάγοντας με την επιστολή των δικηγόρων του ημερ. 24.10.07 (τεκμ.6) κάλεσε τον Εναγόμενο να παρουσιαστεί στο Κτηματολόγιο στις 26.11.07 για διενέργεια των μεταβιβάσεων και κατέστησε την ημερομηνία 26.11.07 ως ουσιώδη όρο της συμφωνίας (τεκμ.3). Επομένως, ό,τι απομένει προς εξέταση, σύμφωνα με την πιο πάνω νομολογία, είναι κατά πόσο ο Ενάγοντας έδωσε στον Εναγόμενο την αναγκαία χρονική προειδοποίηση για μεταβίβαση, εντός εύλογου χρόνου. Τα ακόλουθα στοιχεία θεωρώ ότι είναι σημαντικά και λαμβάνονται υπόψη από το Δικαστήριο προκειμένου να κριθεί ο εύλογος χρόνος της προειδοποίησης προς τον Εναγόμενο για μεταβίβαση: - Με την επιστολή ημερ. 24.10.07 (τεκμ.6) δόθηκε χρόνος στον Εναγόμενο για μεταβίβαση μέχρι τις 26.11.07 δηλ. χρόνος 33 ημερών. - Αυτή όμως δεν ήταν η πρώτη φορά που δόθηκε χρόνος στον Εναγόμενο για μεταβίβαση. Ο Ενάγοντας ουσιαστικά από τον χρόνο σύναψης της συμφωνίας το 2001 αλλά και μετά το 2002 που ο ίδιος εξασφάλισε τους δικούς του τίτλους ιδιοκτησίας των δύο οικοπέδων και ενημέρωσε προς τούτο τον Εναγόμενο, τον καλούσε επανειλημμένα και τον πίεζε να υλοποιήσει τη συμφωνία (τεκμ.3), ο οποίος όμως δεν ανταποκρινόταν και τον διαβεβαίωνε ότι η έκδοση του τίτλου θα γινόταν σύντομα και άμεσα. - Ο Ενάγοντας είχε καθορίσει και πριν την ημερομηνία της 26.11.07, αυτή της 15.10.07, κατά την οποία κάλεσε τον Εναγόμενο με την επιστολή του ημερ. 1.8.07 (τεκμ.4) για να προσέλθει στο κτηματολόγιο για μεταβίβαση, χωρίς καμιά ανταπόκριση. Είχαν δηλαδή παρέλθει από την 1.8.07 μέχρι και την 26.11.07, τρεις μήνες και 26 ημέρες. - Ο Εναγόμενος, με επιστολές των δικηγόρων του ημερ. 2.10.07 [τεκμ.5(α)(β)] και 21.11.07 (τεκμ.7), είχε αναφέρει στον Ενάγοντα ότι οι ημερομηνίες που είχε καθορίσει, δηλ. 15.10.07 και 26.11.07, δεν ήταν εφικτές αφού η διαδικασία έκδοσης ξεχωριστών τίτλων είχε αρχίσει από 8.8.06 και βρισκόταν σε εξέλιξη. Και τούτο, χωρίς να αναφέρει ή να προσδιορίσει προς τον Ενάγοντα, ή ακόμα να παράσχει τουλάχιστον μια ένδειξη για το πότε αναμένετο η έκδοση του τίτλου, συμπεριφορά που καταδεικνύει ότι ο Εναγόμενος είχε την απαίτηση από τον Ενάγοντα να αναμένει μετά παρέλευση έξι ετών και επ' αόριστον την έκδοση του τίτλου ιδιοκτησίας της οικίας, παρόλο που είχε δεσμευτεί με το τεκμ.3 ότι αυτό θα εγίνετο «το ταχύτερο δυνατό». Όλα τα πιο πάνω στοιχεία καταδεικνύουν με τον πιο εμφανή τρόπο ότι η χρονική προειδοποίηση που ο Ενάγοντας είχε δώσει στον Εναγόμενο για μεταβίβαση, με την επιστολή του ημερ. 24.10.07 (τεκμ.6) για τις 26.11.07, συνιστά «εύλογο χρόνο». Η μη συμμόρφωση του Εναγόμενου προς την χρονική προειδοποίηση που του παρείχε ο Ενάγοντας για μεταβίβαση, έδωσε το δικαίωμα στον Ενάγοντα, ως το αθώο συμβαλλόμενο μέρος, να τερματίσει τη συμφωνία, πράγμα που έπραξε με την επιστολή του ημερ. 3.12.07 (τεκμ.8). Κατ' επέκταση, είναι η κατάληξη του Δικαστηρίου ότι ο Ενάγοντας ορθά και νόμιμα κατάγγειλε και τερμάτισε τη συμφωνία ανταλλαγής (τεκμ.3) υπαιτιότητι του Εναγομένου, η οποία είναι άκυρη και μη δεσμευτική για τους διάδικους. Η κατάληξη αυτή του Δικαστηρίου κρίνει και την τύχη της ανταπαίτησης που δεν είναι άλλη παρά η απόρριψη της. Στο σημείο αυτό αναφέρω ότι ο ΜΥ4 είχε δώσει μαρτυρία σε σχέση με την αξία της οικίας και των δύο οικοπέδων, κατά τον χρόνο σύναψης της συμφωνίας (τεκμ.3) το 2001 ως και κατά τον χρόνο τερματισμού της συμφωνίας στις 3.12.
- Και τούτο προκειμένου να τεκμηριώσει την ανταπαίτηση του Εναγόμενου για €416.00 ως αποζημιώσεις ως απώλεια από τη συναλλαγή της ανταλλαγής των ακινήτων. Ενόψει της απόρριψης της ανταπαίτησης του Εναγόμενου, κρίνω ότι η μαρτυρία του Μ.Υ.4 παρέμεινε χωρίς ουσιαστική σημασία για την υπόθεση. Εν πάση περιπτώσει και ως εκ περισσού αναφέρω ότι η μαρτυρία του Μ.Υ.4 ως ειδικού εμπειρογνώμονα, γίνεται αποδεκτή από το Δικαστήριο ως μαρτυρία που δεν αντικρούστηκε με μαρτυρία άλλου εκτιμητή από την πλευρά του Ενάγοντα. Για όλα τα πιο πάνω, εκδίδεται Αναγνωριστική Απόφαση ότι η Συμφωνία ανταλλαγής ακίνητης ιδιοκτησίας (τεκμ.3) που υπογράφτηκε μεταξύ των διαδίκων το 2001 είναι άκυρη και μη δεσμευτική για τους διάδικους, ως νομίμως τερματισθείσα από τον Ενάγοντα με επιστολή των δικηγόρων του ημερ. 3.12.07 προς τον Εναγόμενο, υπαιτιότητι του Εναγομένου. Επιδικάζονται έξοδα προς όφελος του Ενάγοντα και σε βάρος του Εναγόμενου όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. Η ανταπαίτηση απορρίπτεται με έξοδα προς όφελος του Ενάγοντα και σε βάρος του Εναγόμενου όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. [Υπ.] ....................................... Στ. Χατζηγιάννη, Α.Ε.Δ. /νχ. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο