Βαλεντίνα Καράσαββα ν. Προέδρου και Μελών Διαχειριστικής Επιτροπής Πολυκατοικίας «ΦΑΡΑΩ ΕΛΕΝΑ 24», Αγωγή αρ. 5373/2006 , 10/5/2012 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2012:A164 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Α. Κ. Λυκούργου, Ε.Δ. Αγωγή αρ. 5373/2006 Μεταξύ: Βαλεντίνα Καράσαββα Ενάγουσα και Προέδρου και Μελών Διαχειριστικής Επιτροπής Πολυκατοικίας «ΦΑΡΑΩ ΕΛΕΝΑ 24» Εναγομένων Ως τροποποιήθηκε σύμφωνα με διάταγμα ημερ. 9.7.08 10 Μαΐου,
- Για την ενάγουσα-αιτήτρια, εμφανίζεται ο κ. Κ. Ν. Νικολαΐδης για τους κ.κ. Κ. Ν. Νικολαϊδης και Σία Δ.Ε.Π.Ε. Για τους εναγομένους, τον Χάρη Ταπάκη και την Μάρω Ναθαναήλ-καθ'ων η αίτηση, εμφανίζεται ο κ. Μ. Παρασκευάς. Χάρης Ταπάκης και Μάρω Ναθαναήλ, παρόντες. Απόφαση για την αίτηση ημερ. 29.4.11 (αίτημα για τιμωρία ένεκα παρακοής διατάγματος) --------------------------- Η εκδίκαση της υπό τον ως άνω αριθμό και τίτλο αγωγής, η οποία αφορά στο αστικό αδίκημα της ιδιωτικής οχληρίας, κατέληξε με την έκδοση, στις 11.1.11, απόφασης υπέρ της ενάγουσας-αιτήτριας («η αιτήτρια») καθώς και διατάγματος διά του οποίου «οι εναγόμενοι διατάσσονται να λάβουν τα αναγκαία μέτρα και να προβούν στις αναγκαίες ενέργειες για να τερματισθεί αμέσως η οχληρία και η ζημία που προκαλούνται στο ακίνητο της ενάγουσας επί της οδού Ειρήνης αρ. 20 στον Στρόβολο και ιδίως στην βοηθητική κατοικία και την αυλή αυτού». Απετέλεσαν ευρήματα του Δικαστηρίου, ως προς τα γεγονότα, τα εξής: «Το ακίνητο της ενάγουσας, επί του οποίου είναι κτισμένες μία ισόγειος, μία ανώγειος και μια βοηθητική κατοικία, ευρίσκεται επί της οδού Ειρήνης αρ. 20 στο Στρόβολο και είναι όμορο με κτήμα επί της οδού Αρχιμήδους αρ. 15 όπου βρίσκεται η Πολυκατοικία «ΦΑΡΑΩ ΕΛΕΝΑ 24». Στην ανώγειο κατοικία διαμένει η ενάγουσα με τους γονείς της. Η ισόγειος κατοικία ενοικιάζεται ενώ στη βοηθητική κατοικία δεν διαμένει κανείς. Η βοηθητική κατοικία κατέχεται από την ενάγουσα. Η ενάγουσα είναι η εγγεγραμμένη ιδιοκτήτρια της ισόγειας και της βοηθητικής κατοικίας και διαθέτει τίτλο ιδιοκτησίας...Οι οδοί Ειρήνης και Αρχιμήδους είναι παράλληλες και το κοινό σύνορο βρίσκεται στο ανατολικό μέρος του ακινήτου της ενάγουσας και στο δυτικό μέρος του κτήματος όπου βρίσκεται η Πολυκατοικία. Λόγω του ότι το κτήμα όπου ευρίσκεται η Πολυκατοικία είναι κατά 5 μ. περίπου υψηλότερο του ακινήτου της ενάγουσας, έχει κτισθεί στο δυτικό σύνορο του πρώτου τοίχος αντιστήριξης. Ο τοίχος αυτός εφάπτεται εξωτερικού τοίχου της βοηθητικής κατοικίας που είναι κτισμένη στο ανατολικό μέρος του ακινήτου της ενάγουσας. Ο αποχετευτικός λάκκος της Πολυκατοικίας βρίσκεται σε απόσταση μερικών ποδών από το ακίνητο της ενάγουσας και από αυτόν διαφεύγουν υγρά. Τα υγρά ρέουν διά μέσω του τοίχου αντιστήριξης και εισχωρούν στη βοηθητική κατοικία και στην αυλή του ακινήτου της ενάγουσας. Τα διαφεύγοντα υγρά είναι λύματα όπως διαπιστώνουν, διά της όρασης και τη όσφρησής τους, όλοι οι μάρτυρες της ενάγουσας και όπως κατέδειξαν εργαστηριακές αναλύσεις δειγμάτων που λήφθηκαν από τον αποχετευτικό λάκκο της Πολυκατοικίας καθώς και δειγμάτων που λήφθηκαν από τα υγρά που ρέουν στο ακίνητο της ενάγουσας. Οι σχετικές εκθέσεις που εξεδόθηκαν από εγκεκριμένο χημικό εργαστήριο έχουν ημερ. 7.6.04 και 27.2.10...Η λήψη δειγμάτων των υγρών που αναφέρονται πιο πάνω έγινε νομίμως. Τόσον ο Γιώργος Πολυκάρπου.όσον και η Χαρά Παπαστεφάνου.εισήλθαν στο χώρο της Πολυκατοικίας νομίμως, αφού έλαβαν άδεια από τη Διαχειριστική Επιτροπή και ενοίκους. Η διαρροή των λυμάτων δημιουργεί οχληρία: Πρόκειται για ακάθαρτα νερά, με έντονη δυσοσμία, τα οποία συγκεντρώνουν κουνούπια. Η κατάσταση αυτή ταλαιπωρεί την ενάγουσα και τους οικείους της που διαμένουν στην ανώγειο κατοικία καθώς και την μισθώτρια της ισογείου κατοικίας και την οικογένειά της. Η κατάσταση αυτή εμποδίζει, σε υπολογίσιμο βαθμό, την ενάγουσα να χρησιμοποιεί και να απολαμβάνει το ακίνητό της, ως ευλόγως αναμένεται υπό παρόμοιες συνθήκες. Επιπλέον της δυσχέρειας και της ταλαιπωρίας, η ενάγουσα υφίσταται και οικονομική ζημιά εφ΄ όσον τα λύματα που εισρέουν στην βοηθητική κατοικία έχουν προκαλέσει σε αυτήν ζημιά. Το κόστος για την αποκατάσταση των ζημιών ανέρχεται, σε τιμές της 7.7.06, σε Λ.Κ.5390 (ισόποσον των €9209,36). Πηγή της οχληρίας είναι ο αποχετευτικός λάκκος της Πολυκατοικίας, μιας κοινόκτητης οικοδομής η οποία διαθέτει διαχειριστική επιτροπή. Η επιτροπή αυτή είναι οι εναγόμενοι...Η οχληρία εμφανίσθηκε, κατά πρώτον, περί τα τέλη του έτους 2003, αμέσως μόλις εγκαταστάθηκαν οι ένοικοι στην Πολυκατοικία και συνεχίζεται έως και σήμερα. Το ακίνητο της ενάγουσας δεν επιβαρύνεται με άλλη οχληρία. Οι εναγόμενοι ενημερώθηκαν ευθύς και εξακολουθούν να ενημερώνονται για την οχληρία και τις ζημιογόνες συνέπειές της. Όμως, αυτοί αρνήθηκαν και εξακολουθούν να αρνούνται κάθε ευθύνη. Αρνούνται δε να προβούν σε οιονδήποτε σχετικό διάβημα και αρνούνται να λάβουν οιονδήποτε μέτρο για την άρση της.» Επί τη βάσει των ευρημάτων αυτών, το Δικαστήριο κατέληξε πως «.στην προκείμενη περίπτωση απεδείχθηκε, επί τη βάσει του ισοζυγίου των πιθανοτήτων, η ιδιωτική οχληρία η οποία προκαλείται στο ακίνητο της ενάγουσας που ευρίσκεται επί της οδού Ειρήνης αρ. 20 στο Στρόβολο. Απεδείχθηκε, επίσης, πως η οχληρία αυτή οφείλεται στην διαφυγή λυμάτων από τον αποχετευτικό λάκκο της Πολυκατοικίας «ΦΑΡΑΩ ΕΛΕΝΑ 24», η οποία είναι κτισμένη στο όμορο κτήμα επί της οδού Αρχιμήδους αρ. 15, την ροή τους και την είσοδό τους στο ακίνητο της ενάγουσας. Απεδείχθηκε, τέλος, η πρόκληση και υλικών ζημιών ύψους Λ.Κ.
- Συνεπώς, η ενάγουσα δικαιούται θεραπειών ως το κλητήριο ένταλμα. Δικαιούται, επίσης των εξόδων της διαδικασίας.» (δείτε στην τελική απόφαση ημερ. 11.1.11, στις σελ. 17 έως και 19). Οπισθογραφημένο διάταγμα επεδόθηκε προσωπικώς στον Χάρη Ταπάκη, ως πρόεδρο της Διαχειριστικής Επιτροπής της πολυκατοικίας «ΦΑΡΑΩ ΕΛΕΝΑ 24» («η Διαχειριστική Επιτροπή») καθώς και στη Μάρω Ναθαναήλ, ως μέλος αυτής, στις 11.4.
- Στις 29.4.11 κατεχωρίσθηκε υπό συζήτησιν αίτηση («η αίτηση») διά της οποίας η αιτήτρια επιδιώκει την τιμωρία του Χάρη Ταπάκη και της Μάρως Ναθαναήλ γιατί παραλείπουν να συμμορφωθούν με το διάταγμα. Ως ενέργεια συνιστώσα ανυπακοή στο διάταγμα προσδιορίζεται, στο σώμα της αίτησης, η εξής: «..ηθελημένα και ή σκόπιμα και ή εξ αμελείας δεν έχουν τερματίσει την αναφερόμενη σε αυτό οχληρία και ή ζημία, με αποτέλεσμα να συνεχίζεται εισροή λυμάτων και ακαθαρσιών από τον σηπτικό λάκκο (βόθρο) της πολυκατοικίας τους στην ακίνητη περιουσία της ενάγουσας με τις επακόλουθες και ασταμάτητες ζημιές, κακές οσμές και ακαθαρσίες.» Η αίτηση καταγράφει, ως νομικό της υπόβαθρο, μεταξύ άλλων, το άρθρο 42 του περί Δικαστηρίων Νόμου (Ν.14/1960, ως αυτός τροποποιήθηκε στη συνέχεια), τη Δ.39, τη Δ.48 θ.θ.1 έως και 4, 7 και 9 και τη Δ.42Α θ.θ.1 έως και 3, 7, 12 και 13 των περί Πολιτικής Δικονομίας Διαδικαστικών Κανονισμών. Την αίτηση υποστηρίζει ένορκη δήλωση της αιτήτριας ημερ. 29.4.
- Οι καθ'ων η αιτηση ενίστανται. Διά της γραπτής ένστασής τους, την οποίαν κατεχώρισαν στις 12.9.11, προβάλλουν τους εξής λόγους: 1) Η αίτηση είναι παράτυπη, νόμω και ουσία αβάσιμη. 2) Η αιτήτρια ψεύδεται, αποκρύπτει ουσιώδη στοιχεία και δεν προσέρχεται στο Δικαστήριο με καθαρά χέρια. 3) Οι καθ'ων η αίτηση προέβηκαν σε όλες τις απαραίτητες ενέργειες για να εφαρμόσουν το διάταγμα. Την ένσταση υποστηρίζουν παρεμφερείς ένορκες δηλώσεις της Μάρως Ναθαναήλ και του Χάρη Ταπάκη ημερ. 12.9.11 στις οποίες επισυνάπτονται σωρεία εγγράφων. Είναι χρήσιμο να σκιαγραφηθεί η φύση και το θεσμικό πλαίσιο εκδίκασης αίτησης για τιμωρία λόγω παρακοής δικαστικού διατάγματος: Η δικαιοδοσία των Πολιτικών Δικαστηρίων να τιμωρούν πρόσωπα, φυσικά ή νομικά, τα οποία παρακούουν διάταγμα Δικαστηρίου καθιερώνεται δια του άρθρου 42 του Ν. 14/
- Το δικαιοδοτικό αυτό άρθρο καθορίζει τα εξής μέσα για την διασφάλιση συμμόρφωσης με διάταγμα Δικαστηρίου: επιβολή προστίμου, επιβολή φυλάκισης, έκδοση διατάγματος για την μεσεγγύηση πραγμάτων, επιδίκαση αποζημιώσεων (Μαύρος v. Στυλιανού κ.ά
(1998)1 (Δ) Α.Α.Δ. 2389, 2396, Krashias Shoe Factory v. Adidas
(1989)1 (E) Α.Α.Δ. 750, 759). Οι διατάξεις του άρθρου 42 του Ν.14/1960 είναι ποινικές, το δε αδίκημα που διαγράφουν είναι αδίκημα πρόθεσης. H αντικειμενική υπόσταση του αδικήματος (actus reus) συνίσταται σε πράξη ή παράλειψη παραβιάσουσα διάταγμα Δικαστηρίου, η δε υποκειμενική του υπόσταση (mens rea) συνίσταται στην ηθελημένη ανυπακοή ή, διαφορετικά, στην πρόθεση ανυπακοής ή στην πρόθεση καταστρατήγησης του διατάγματος του Δικαστηρίου. Στη συνήθη πορεία των πραγμάτων δεν αναμένεται η άμεση απόδειξη της πρόθεσης για ανυπακοή. Η συνδρομή των στοιχείων που συνιστούν την πρόθεση προκύπτει, ως εξυπακουομένη, επί τη βάση των γεγονότων. Αυτό, άλλωστε, συμβαίνει όταν αναζητείται πρόθεση και σε άλλες περιπτώσεις αδικοπραγίας (Ανθία v. Δημοκρατίας (Αρ. 1)
(1999)2 Α.Α.Δ. 404, 408-9). Περαιτέρω, για την στοιχειοθέτηση του αδικήματος της παρακοής δεν απαιτείται οποιαδήποτε άμεση μαρτυρία. Κατάλληλη περιστασιακή μαρτυρία αρκεί (Χωματένος v. Σταυρινού
(2001)1 (Γ) Α.Α.Δ. 2110, 2112). Η αναφορά, ενώπιον Πολιτικού Δικαστηρίου, των περιπτώσεων παρακοής διατάγματος γίνεται με τη διαδικασία που καθορίζουν οι Δ.42 Α και Δ.48 των περί Πολιτικής Δικονομίας Διαδικαστικών Κανονισμών [Krashias Shoe Factory v. Adidas (ανωτέρω)]. Καταχωρίζεται γραπτή αίτηση η οποία εκθέτει την φύση του αιτήματος καθώς και τις νομοθετικές διατάξεις επί των οποίων εδράζεται. Εάν αυτή βασίζεται επί γεγονότων τα οποία δεν προκύπτουν από το φάκελο της διαδικασίας, υποστηρίζεται από ένορκη δήλωση (Δ.48 θ.1). Σε τέτοια ένορκη δήλωση προβαίνει όποιος γνωρίζει προσωπικώς τα γεγονότα καθώς και όποιος τα πληροφορήθηκε και τα πιστεύει ως αληθή, εφ' όσον κατονομάσει τις πηγές του και τη βάση της πεποίθησής του (Δ.38 θ.2). Όμως, παρά τον αστικό χαρακτήρα της, σκοπός της διαδικασίας αυτής είναι η τιμωρία του παραβάτη. Έτσι, η αίτηση που καταχωρίζεται προσλαμβάνει τον χαρακτήρα κατηγορίας. Ως αποτέλεσμα, οι εκάστοτε εγκαλούμενες παραβιάσεις διατάγματος πρέπει να προσδιορίζονται με την ίδια σαφήνεια όπως και τα αδικήματα στο κατηγορητήριο. Επίσης, η απόδειξη της εγκαλούμενης παρακοής πρέπει να ακολουθεί τους κανόνες απόδειξης ποινικού αδικήματος. (Παπαχρυσοστόμου v. Σιδερά
(1993)1 Α.Α.Δ. 309, 314, Krashias Shoe Factory v. Adidas (ανωτέρω), 761). Επί τη βάσει των όσων προβλέπει ο νόμος και των όσων αναφέρει η σχετική νομολογία, το αδίκημα της ανυπακοής σε διάταγμα Δικαστηρίου στοιχειοθετείται εφ' όσον αποδειχθεί, πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας, η συνδρομή των ακολούθων: (α) εξεδόθηκε διάταγμα εναντίον του καθ' ου η αίτηση, (β) το οποίο συνετάχθηκε και οπισθογραφήθηκε ως η Δ.42Α ορίζει, (γ) το οποίο επεδόθηκε προσωπικώς στον καθ' ου η αίτηση και (δ) το οποίο ο καθ' ου η αίτηση εκ προθέσεως παρακούει παρά τη δυνατότητά του να συμμορφωθεί με αυτό (Χριστοδούλου v. Χριστοδούλου
(2003)1 (Β) Α.Α.Δ. 1086). Στην πρόσφατη απόφαση στην Έφεση αρ. 22/2009 Δρόσος Μιχαηλίδης ν. Margita Μιχαηλίδου Poliakova, ημερ. 24.2.11, τα επίδικα νομικά ζητήματα συνοψίζονται ως εξής: «Η διαδικασία της αστικής παρακοής προσομοιάζει της ποινικής διαδικασίας όχι μόνο λόγω του γεγονότος ότι επιφέρει ανάλογες σοβαρές είτε οικονομικές κυρώσεις υπό τύπο προστίμου ή κατάσχεση περιουσίας, είτε ακόμη και στέρηση ελευθερίας με φυλάκιση, αλλά και διότι όλα τα τυπικά και ουσιαστικά εχέγγυα του ποινικού δικαίου πρέπει να ικανοποιούνται. (In re Bramblevale Ltd
(1970)Ch. 18 και Savings and Investment Bank Ltd v. Gasco (No 2)
(1988)1 All E.R. 975). Η αστική παρακοή κατά συνέπεια κρίνεται ως υπαρκτή μόνο εφόσον ο αιτητής ικανοποιήσει το Δικαστήριο στον αναμενόμενο βαθμό, υπερπηδώντας το βάρος απόδειξης που έχει που είναι αυτό της βεβαιότητας ενοχής πέραν πάσης λογικής αμφιβολίας. (δέστε και David Bean: Injunctions 8η έκδ.
(2004)σελ. 90-1 παρ. 6.18 και 6.19, όπου περιγράφεται και η όλη διαδικασία στη δικάσιμο). Γι΄ αυτό το λόγο η νομολογία έχει διαχρονικά και με συνέπεια ακολουθήσει τη γραμμή ότι για να είναι δυνατή η τιμωρία ενός καθ΄ου η αίτηση, τα διατάγματα θα πρέπει να εξειδικεύονται με τη μεγαλύτερη δυνατή σαφήνεια ώστε να μην αφήνεται αμφιβολία ως προς το ποιες πράξεις απαγορεύονται και υπό ποία ιδιότητα. Η πράξη ή παράλειψη του καθ΄ου για την οποία εκ των υστέρων ζητείται η τιμωρία του, πρέπει να εμπίπτει εντός των ρητών και αναμφισβήτητων προδιαγραφών που το λεκτικό του διατάγματος καταγράφει. (δέστε τις υποθέσεις Iberian Trust Ltd v. Founders Trust and Investment Co Ltd
(1932)All E.R. 176 [Repr.] και P.A. Thomas & Co and Others v. Mould and Others
(1968)1 All E.R. 963). Στο σύγγραμμα των Borris & Lowe: "The Law of Contempt" 2η έκδ., σελ. 395, αναφέρεται ότι: «Thus although persons are under a duty to comply strictly with the terms of an injuction, the Courts will only punish a person for contempt upon adequate proof of the following points. First, it must be established that the terms of the injunction are clear and unambiquous; secondly it must be shown that the defendant has had proper notice of such terms; and thirdly, there must be clear proof that the terms have been broken by the defendant.» Για να καταδειχθεί παρακοή, όπως έχει λεχθεί και στην υπόθεση Λάζαρος Μαύρος ν. Θεόδωρου Στυλιανού
(1998)1.Α.Α.Δ. 2389 , πρέπει να ικανοποιείται και η αντικειμενική υπόσταση («actus reus»), αλλά και η υποκειμενική υπόσταση («mens rea»), του αδικήματος της αστικής καταφρόνησης όπως προδιαγράφεται στο άρθρο 42 του Νόμου αρ. 14/60. Στη δε υπόθεση Παπαχρυσοστόμου ν. Σιδερά
(1993)1.Α.Α.Δ. 309, λέχθηκε με αναφορά στη Μουζούρης ν. Xylophagou Plantations Ltd
(1977)1 C.L.R. 287, ότι: «.. για να στοιχειοθετηθεί η καταφρόνηση πρέπει να αποδειχθεί η ηθελημένη ανυπακοή του καθ΄ ου η αίτηση προς την απόφαση του δικαστηρίου, δηλαδή πρόθεση ανυπακοής προς το διάταγμα του δικαστηρίου. Το αποτέλεσμα της ανυπακοής αφ΄ εαυτού δεν αρκεί πρέπει να συνοδεύεται από πρόθεση καταστρατήγησης του διατάγματος του δικαστηρίου.» Τυχόν παράβαση των όρων ενός διατάγματος χωρίς πρόθεση ή κατά τυχαίο τρόπο δεν επιφέρει βεβαίως την καταδίκη του καθ΄ ου, εφόσον η συμπεριφορά του δεν κατέδειξε είτε αδιαφορία προς το διάταγμα, είτε εκ προθέσεως καταστρατήγηση των όρων του. (δέστε Fairclough & Sons v. Manchester Ship Canal Co. (No. 2)
(1897)Sol Jo 225 και Borrie & Lowe 2η έκδ. σελ. 400-1).» Παρομοίως, στην, επίσης, πρόσφατη απόφαση στην Έφεση αρ. 9/2009 Μαρία Μαυρονικόλα ν. Άντη Ξάνθου, ημερ. 24.2.11, λέχθηκαν τα εξής: «Όπως επιβεβαιώθηκε στην υπόθεση Krashias Shoe Factory v. Adidas
(1989)1 A.A.Δ. 750, το άρθρο 42 του περί Δικαστηρίων Νόμου 1960 (Ν.14/60), ως δικαιοδοτικό, προσδιορίζει τη δικαιοδοσία του Δικαστηρίου για τη τιμωρία προσώπων, φυσικών ή νομικών, για την παρακοή διαταγμάτων. Προϋπόθεση ενεργοποίησης της πιο πάνω δικαιοδοσίας είναι η τήρηση των διαδικαστικών προϋποθέσεων που τίθενται με τις πρόνοιες της Δ.42 Α
(1)των περί Πολιτικής Δικονομίας Διαδικαστικών Θεσμών. (Οικονομίδου ν. Ph. Economides Estates
(1999)1 A.A.Δ. 1145). Από την ιδία τη φύση της διαδικασίας παρακοής ως οιονεί ποινικής, (βλ. Ηalin v. Timur
(2005)1 A.A.Δ. 424), αναφύεται η ανάγκη πλήρους και αποτελεσματικής διαπίστωσης ύπαρξης των πιο κάτω προϋποθέσεων, επί ποινή ακυρότητας της διαδικασίας, (Μαρκίδης
(1991)1 Α.Α.Δ. 401: α. ΄Υπαρξη διατάγματος β. ΄Υπαρξη αναγκαίας οπισθογράφησης γ. Προσωπική επίδοση του διατάγματος δ. Προσωπική επίδοση της αιτήσεως παρακοής Σχετική επί του θέματος της ικανοποίησης των προϋποθέσεων για απόδειξη παρακοής είναι η υπόθεση Ονουφρίου ν. Βye
(2007)1 (Α) Α.Α.Δ. 371. Όπως σημειώσαμε πιο πάνω η εφεσείουσα προβάλλει ως λόγο έφεσης την απουσία υποκειμενικής υπόστασης ή πρόθεσης καταστρατήγησης του διατάγματος. Η αναγκαιότητα τεκμηρίωσης τους επιβεβαιώθηκε στις υποθέσεις Halin v. Timur (ανωτέρω) και Sazen Fast Food Ltd ν. Χατζηνικόλα, Λειβαδιώτη και Σία Λτδ
(2006)1(Α) Α.Α.Δ. 472.» Κατά την ακρόαση της αίτησης κλήθηκαν και αντεξετάσθηκαν, επί του περιεχομένου των γραπτών ενόρκων δηλώσεών τους, τόσον η αιτήτρια όσον και οι καθ'ων η αίτηση Χάρης Ταπάκης και Μάρω Ναθαναήλ. Για να αποδείξει την υπόθεσή της η πλευρά της αιτήτριας κάλεσε, ως πρόσθετους μάρτυρες, την μητέρα της αιτήτριας Βιργινία Καράσαββα, τον Κυριάκο Λύρα, πρώην Τεχνικό Επιθεωρητή στο Δήμο Στροβόλου, και τον Παναγιώτη Χριστοδούλου, Πολιτικό Μηχανικό. Για να προωθήσει τις υπερασπίσεις της, η πλευρά των καθ'ων η αίτηση, κάλεσε, ως πρόσθετους μάρτυρες, τους Λειτουργούς στον Δήμο Στροβόλου Ουρανία Γωγάκη, Υγειονομική Επιθεωρήτρια, και τον Κυριάκο Καπελίδη, Λειτουργό στο Κλάδο Αδειών Οικοδομής και Διαίρεσης Γης. Η γραπτή μαρτυρία είναι καταχωρισμένη στο φάκελο της διαδικασίας, η δε προφορική είναι καταγεγραμμένη στα πρακτικά. Παρέλκει η πλήρης απόδοσή της. Θα σκιαγραφηθούν μόνον τα όσα καταλήγουν ουσιώδη για την έκβαση της υπόθεσης. Επισημαίνεται πως, δεδομένου του τρόπου χειρισμού της υπόθεσης από την πλευρά των καθ'ων η αίτηση, δεν τίθεται, πλέον, ζήτημα αμφισβήτησης της τυπικής ορθότητας της αίτησης: Δεν τίθεται ζήτημα ύπαρξης του διατάγματος, δέουσας οπισθογράφησής του και επίδοσής του προσωπικώς στον Χάρη Ταπάκη και την Μάρω Ναθαναήλ. Και ούτε τίθεται ζήτημα προσωπικής επίδοσης της αίτησης στα δύο αυτά φυσικά πρόσωπα. Ό,τι παρέμεινε να αμφισβητείται είναι η συνδρομή της αντικειμενικής (actus reus) και της υποκειμενικής υπόστασης (mens rea) της εγκαλούμενης παρακοής. Συγκεκριμένα, και εφ' όσον η επίδοση του διατάγματος στο πρόσωπο στο οποίο αυτό αφορά πρέπει να προηγείται της εγκαλούμενης πράξης ή παράλειψης (Ονουφρίου ν. Βye (ανωτέρω), 373), αυτά που παραμένουν να αμφισβητούνται και θα πρέπει να διαπιστωθούν είναι: α) κατά πόσον από τις 11.4.11 (ημερ. επίδοσης της αίτησης) και έπειτα ο Χάρης Ταπάκης και η Μάρω Ναθαναήλ παραλείπουν να λάβουν μέτρα για να τερματισθεί η εισροή λυμάτων από την πολυκατοικία «ΦΑΡΑΩ ΕΛΕΝΑ 24» («η πολυκατοικία») στο επίδικο ακίνητο και β) κατά πόσον η παράλειψη αυτή είναι ηθελημένη. Ακολουθεί η σκιαγράφηση και ο σχολιασμός της ουσιώδους μαρτυρίας: Διά της γραπτής της ένορκης δήλωσης ημερ. 29.4.11, η οποία υποστηρίζει την αίτηση, η αιτήτρια Βαλεντίνα Καράσαββα αναφέρει πως, παρά τις προφορικές και γραπτές οχλήσεις των δικηγόρων της ημερ. 12.1.11, 20.1.11 και 16.2.11, ο Χάρης Ταπάκης και η Μάρω Ναθαναήλ συνεχίζουν την οχληρία και την συνακόλουθη ζημία στο ακίνητό της. Προσθέτει, κατά τρόπον γενικόλογο και ασαφή, πως απ' ό,τι πληροφορείται και πιστεύει αυτοί έχουν την οικονομική δυνατότητα, την ευχέρεια και τα μέσα για να συμμορφωθούν με το διάταγμα. Ενώπιον του Δικαστηρίου η αιτήτρια Βαλεντίνα Καράσαββα επέμεινε πως η οχληρία συνεχίζει. Η μητέρα της αιτήτριας Βιργινία Καράσαββα η οποία, εν αντιθέσει προς την θυγατέρα της, εξακολουθεί να διαμένει στην ανώγεια οικία του ακινήτου της αιτήτριας, διευκρίνισε πως από τις 5.9.11, οπότε η πολυκατοικία συνεδέθηκε με το αποχετευτικό δίκτυο του Συμβουλίου Αποχετεύσεων Λευκωσίας («το αποχετευτικό δίκτυο»), δεν παρατηρείται ροή λυμάτων. Απαντώντας σε σχετικές ερωτήσεις η Βιργινία Καράσαββα δήλωσε επί λέξει: «.από τις 5 Σεπτεμβρίου 2011 έχει σταματήσει να τρέχει η ροή των λυμάτων αλλά οι τοίχοι μου εξακολουθούν, παρά το ότι έχουν περάσει δύο μήνες, να είναι βρεγμένοι, έχει υγρασία και ζουμίζει.δεν τρέχουν όπως έτρεχαν τα νερά αλλά οι τοίχοι είναι βρεγμένοι, ζουμίζει λίγο, έχει υγρασία, βρέχεται το χέρι σου όταν αγγίζεις πάνω. Η κατάσταση τώρα δεν είναι όπως παλιά. Δεν υπάρχει ροή.». Ο Παναγιώτης Χριστοδούλου, Πολιτικός Μηχανικός, υπεδείχθηκε από το Επιστημονικό και Τεχνικό Επιμελητήριο Κύπρου («το Ε.Τ.Ε.Κ.») να διεξάγει πραγματογνωμοσύνη εν σχέσει με την επίδικη οχληρία. Η υπόδειξη αυτή έγινε με πρωτοβουλία της Διαχειριστικής Επιτροπής. Στις 9.9.11 ο Παναγιώτης Χριστοδούλου κατέληξε σε πόρισμα σύμφωνα με το οποίο για την οριστική επίλυση του προβλήματος θα έπρεπε η πολυκατοικία να συνδεθεί με το αποχετευτικό δίκτυο. Κατά την αντεξέτασή του από τον ευπαίδευτο συνήγορο των καθ'ων η αίτηση, ο μάρτυρας διευκρίνισε πως, εκτός από την σύνδεση της πολυκατοικίας με το αποχετευτικό δίκτυο, οι καθ'ων η αίτηση δεν μπορούσαν να πράξουν ο,τιδήποτε άλλο προς το σκοπό άρσης της επίδικης οχληρίας. Οι κρίσιμες ερωταποκρίσεις είναι οι ακόλουθες: «................................... Ε. Εισηγηθήκατε προς τους καθ'ων η αίτηση ότι το μόνο που μπορούν να κάμουν είναι να συνδεθούν με το αποχετευτικό. Α. Μάλιστα. Ε. Θα μπορούσαν να κάνουν οτιδήποτε άλλο; Α. Όχι. .....................................» Διά των παρεμφερών γραπτών ενόρκων δηλώσεών τους ημερ. 12.9.11 ο Χάρης Ταπάκης και η Μάρω Ναθαναήλ πληροφορούν για τις αποφάσεις τις οποίες έλαβαν και τις ενέργειες στις οποίες προέβηκαν, ως Διαχειριστική Επιτροπή αμέσως μόλις πληροφορήθηκαν για την έκδοση της απόφασης ημερ. 11.1.
- Παραπέμπουν, μάλιστα, σε έγγραφα, συνημμένα στις γραπτές ένορκες δηλώσεις τους ως τεκμήρια, τα οποία αποτυπώνουν αυτές τις αποφάσεις και τις ενέργειες και πληροφορούν για την εξέλιξη των πραγμάτων. Ο Χάρης Ταπάκης και η Μάρω Ναθαναήλ αναφέρουν τα εξής: Ως πρώην (ο Χάρης Ταπάκης) και ως νυν πρόεδρος (η Μάρω Ναθαναήλ) της Διαχειριστικής Επιτροπής, λίγες ημέρες μετά την έκδοση της απόφασης ημερ. 11.1.11, και συγκεκριμένα στις 26.1.11, συνεκάλεσαν συνέλευση των ιδιοκτητών διαμερισμάτων στην πολυκατοικία και απεφάσισαν, μεταξύ άλλων, την σύνδεσή της με το αποχετευτικό δίκτυο (τεκμήριο 2). Ζήτησαν αμέσως προσφορές για τα κατασκευαστικά έργα οι οποίες υπεβλήθηκαν στις 18.2.11 και στις 14.6.11 (τεκμήρια 5 και 6, αντιστοίχως). Τα κατασκευαστικά έργα ξεκίνησαν στις 2.9.11 και ολοκληρώθηκαν στις 5.9.11 (τεκμήριο 7). Παραλλήλως μερίμνησαν να πληροφορηθούν, από τον αρμόδιο Δήμο Στροβόλου, για ενδεχόμενους άλλους τρόπους τερματισμού της επίδικης οχληρίας. Σχετικές είναι οι επιστολές τους ημερ. 15.3.11, 23.5.11 και 5.7.11 (τεκμήρια 8, 10 και 13, αντιστοίχως). Ο Δήμος Στροβόλου δεν ανταποκρίθηκε εγκαίρως. Με επιστολές του ημερ. 28.3.11 και 9.6.11 ο Δήμος Στροβόλου τους πληροφορούσε απλώς ότι το ζήτημα εξετάζεται από τον Κλάδο Δημόσιας Υγείας (τεκμήρια 9 και 12, αντιστοίχως). Με επιστολή τους ημερ. 23.5.11 (τεκμήριο 11) ζήτησαν και την συνδρομή του Ε.Τ.Ε.Κ. το οποίο, στις 24.8.11, υπέδειξε, ως εμπειρογνώμονα, τον Πολιτικό Μηχανικό Παναγιώτη Χριστοδούλου (τεκμήριο 14). Στις 30.8.11 η Διαχειριστική Επιτροπή συνήψε σχετική συμφωνία με τον Παναγιώτη Χριστοδούλου (μέρος του τεκμηρίου 15). Ο εμπειρογνώμων Παναγιώτης Χριστοδούλου ολοκλήρωσε την εργασία του και συνέταξε πόρισμα το οποίο υπέβαλε στις 9.9.
- Καταλήγει στην εισήγηση πως η επίδικη οχληρία δύναται να τερματισθεί μόνον με την σύνδεση της πολυκατοικίας με το αποχετευτικό δίκτυο (τεκμήριο 15), κάτι το οποίο είχε ήδη γίνει από τις 5.9.
- Καταθέτοντας ενώπιον του Δικαστηρίου ο Χάρης Ταπάκης και η Μάρω Ναθαναήλ επανέλαβαν τις θέσεις αυτές. Προσέθεσαν πως διαβάζοντας το διάταγμα δεν ήσαν απολύτως βέβαιοι περί του τί ακριβώς όφειλαν να πράξουν. Εξ ου και, παρά το ότι απεφάσισαν αμέσως την σύνδεση της πολυκατοικίας με το αποχετευτικό δίκτυο και προχώρησαν στην αναζήτηση προσφορών για τα κατασκευαστικά έργα, απευθύνθηκαν παραλλήλως προς τον Δήμο Στροβόλου και το Ε.Τ.Ε.Κ. Ο Χάρης Ταπάκης και η Μάρω Ναθαναήλ υπέδειξαν πως, εν τέλει, ο εμπειρογνώμων του Ε.Τ.Ε.Κ. επιβεβαίωσε την ορθότητα της απόφασής τους. Μάλιστα, ο Παναγιώτης Χριστοοδούλου εξέφρασε την άποψη πως η σύνδεση της πολυκατοικίας με το αποχετευτικό δίκτυο ήταν η μόνη λύση στο πρόβλημα. Τέλος, εξήγησαν πως η όποια καθυστέρηση στην πραγματοποίηση της σύνδεσης της πολυκατοικίας με το αποχετευτικό δίκτυο οφείλεται και στο γεγονός πως οι απαραίτητες αποφάσεις και ενέργειες (μεταξύ άλλων η αξιολόγηση των προσφορών για τα κατασκευαστικά έργα και η ανάθεση των έργων σε συγκεκριμένο εργολήπτη) ήσαν συλλογικές και απαιτούσαν το συντονισμό και την σύμφωνη γνώμη όλων των ιδιοκτητών των διαμερισμάτων στην πολυκατοικία. Δεν επρόκειτο για προσωπικό ζήτημα των ιδίων και, συνεπώς, δεν υπήρχε δυνατότητα ταχύτερης δράσης. Παρά την έντονη αντεξέταση στην οποίαν υπεβλήθηκαν, ο Χάρης Ταπάκης και η Μάρω Ναθαναήλ παρέμειναν σταθεροί στις θέσεις τους. Απευθύνθηκαν δε στο Δικαστήριο με λόγο σαφή, άμεσο και σταθερό. Παρακολούθησα τον Χάρη Ταπάκη και την Μάρω Ναθαναήλ ενόσω κατέθεταν ενώπιον του Δικαστηρίου και διεξήλθα τη μαρτυρία που αυτοί έδωσαν. Είμαι πεπεισμένη πως ο Χάρης Ταπάκης και η Μάρω Ναθαναήλ υπήρξαν ειλικρινείς εν σχέσει με τα όσα εδήλωσαν για την προκείμενη υπόθεση. Άλλωστε, οι αποφάσεις και οι ενέργειες τους επιβεβαιώνονται και από την σωρεία εγγράφων τα οποία συνοδεύουν τις γραπτές ένορκες δηλώσεις τους ημερ. 12.9.
- Δέχομαι, έτσι, ως αληθή και ορθή τη μαρτυρία τους. Σημειώνω την αμεσότητα με την οποίαν ο Χάρης Ταπάκης και η Μάρω Ναθαναήλ αντέδρασαν μόλις πληροφορήθηκαν για την έκδοση της απόφασης ημερ. 11.1.11: Στις 26.1.11 συνεκάλεσαν συνέλευση των ιδιοκτητών διαμερισμάτων στην πολυκατοικία και αμέσως απεφάσισαν την σύνδεσή της με το αποχετευτικό δίκτυο. Ζήτησαν προσφορές για τα κατασκευαστικά έργα και στις 18.2.11 είχαν ήδη την πρώτη προσφορά. Επίσης, στις 28.3.11 απευθύνθηκαν στον Δήμο Στροβόλου για συνδρομή. Ο Χάρης Ταπάκης και η Μάρω Ναθαναήλ έλαβαν τις αποφάσεις αυτές και ενήργησαν προς το σκοπό συμμόρφωσης με το διάταγμα πολύ πριν αυτό τους επιδοθεί. Μετά την επίδοση του διατάγματος (στις 11.4.11) αυτοί συνέχισαν τις ενέργειές τους και υλοποίησαν την ειλημμένη, από τις 26.1.11, απόφασή τους. Σημειώνω επίσης πως η σύνδεση της πολυκατοικίας με το αποχετευτικό δίκτυο τερμάτισε την ροή των λυμάτων στο ακίνητο της αιτήτριας, ως η μητέρα της Βιργινία Καράσαββα εδήλωσε ενώπιον του Δικαστηρίου. Επιπλέον, η σύνδεση της πολυκατοικίας με το αποχετευτικό δίκτυο υπήρξε, σύμφωνα με τον έτερο μάρτυρα της αιτήτριας Πολιτικό Μηχανικό Παναγιώτη Χριστοδούλου, ο μόνος τρόπος άρσης της επίδικης οχληρίας. Τα γεγονότα αυτά καταδεικνύουν πως ουδεμία πρόθεση καταστρατήγησης του διατάγματος υπήρξε εκ μέρους του Χάρη Ταπάκη και της Μάρως Ναθαναήλ. Η κρίσιμη συμπεριφορά των προσώπων αυτών ουδεμία αδιαφορία, αμέλεια ή μεμπτή σκοπιμότητα δηλώνει. Συνεπώς, παρά το γεγονός πως μεταξύ της 11.4.11 (ημερομηνία επίδοσης του διατάγματος) και της 5.9.11 υπήρχε ροή λυμάτων από την πολυκατοικία στο ακίνητο της αιτήτριας, εντούτοις, ο Χάρης Ταπάκης και η Μάρω Ναθαναήλ δεν είχαν πρόθεση ανυπακοής προς το διάταγμα. Η απουσία ένοχης διάθεσης (mens rea) εκ μέρους του Χάρη Ταπάκη και της Μάρως Ναθαναήλ οδηγεί την αίτηση ημερ. 29.4.11 σε αποτυχία. Η αίτηση ημερ. 29.4.11 απορρίπτεται. Ο Χάρης Ταπάκης και η Μάρω Ναθαναήλ αθωώνονται και απαλλάσσονται από την εγκαλούμενη ανυπακοή και την κατηγορία την οποία αντιμετωπίζουν. Τα έξοδα της αίτηση ημερ. 29.4.11, ως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο, επιδικάζονται υπέρ των καθ'ων η αίτηση Προέδρου και Μελών Διαχειριστικής Επιτροπής Πολυκατοικίας «ΦΑΡΑΩ ΕΛΕΝΑ 24», του Χάρη Ταπάκη και της Μάρως Ναθαναήλ και εναντίον της ενάγουσας-αιτήτριας. (Υπ.) ............. Α. Κ. Λυκούργου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΕΠ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο