Τζιωρτζίνας Αγαπίου Λαζαρίδου ν. Ανδρούλλας Γεωργίου, Αρ. Αγωγής: 1412

Τζιωρτζίνας Αγαπίου Λαζαρίδου ν. Ανδρούλλας Γεωργίου, Αρ. Αγωγής: 1412/2007, 19/9/2012 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2012:A61 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ Ενώπιον: Λ. Μάρκου, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 1412/2007 Μεταξύ: Τζιωρτζίνας Αγαπίου Λαζαρίδου Ενάγουσας και Ανδρούλλας Γεωργίου Εναγόμενης ------------------- Ημερομηνία: 19/9/2012 Εμφανίσεις: Για την Ενάγουσα: κ. Π. Χ"Λοίζου για κα Λ. Χ"Λοίζου Για την Εναγόμενη: κα Ηλιάδου για κ. Α. Νεοκλέους ---------------------- Α Π Ο Φ Α Σ Η Με την παρούσα αγωγή η Ενάγουσα ζητά γενικές και ειδικές αποζημιώσεις, τόκους και έξοδα αναφορικά με τροχαίο ατύχημα το οποίο συνέβηκε την 5/9/2006, στην οδό Νίκαιας στη Λεμεσό μεταξύ του αυτοκινήτου ΚΒΚ623 στο οποίο η Ενάγουσα ήταν κατά τον ουσιώδη χρόνο συνοδηγός, και του αυτοκινήτου ΑΑA430 το οποίο οδηγείτο από την Εναγομένη. ΕΥΘΥΝΗ ΓΙΑ ΤΟ ΔΥΣΤΥΧΗΜΑ Είναι παραδεκτό ότι η Εναγομένη φέρει την ευθύνη για το επίδικο δυστύχημα γι' αυτό και το θέμα αυτό δεν είναι επίδικο. Συνεπώς το δυστύχημα οφείλεται αποκλειστικά στην αμέλεια της Εναγομένης. ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Έχει επίσης συμφωνηθεί ότι οι ειδικές αποζημιώσεις της Ενάγουσας ανέρχονται στο ποσό των €2.500,00 αλλά παρέμεινε επίδικο θέμα η αξίωση ως η παράγραφος 8Α της Έκθεσης Απαίτησης αναφορικά με ισχυριζόμενη απώλεια εισοδήματος για τη χρονική περίοδο από την 5/9/2006 μέχρι την 18/5/2007 για την οποία ζητείται ποσό €9.

ΠΑΡΑΔΕΚΤΟ ΓΕΓΟΝΟΣ Κατά τη διάρκεια της ακρόασης δηλώθηκε επίσης ως παραδεκτό γεγονός ότι ο μισθός της Ενάγουσας κατά τον ουσιώδη χρόνο, δηλαδή από την 5/9/2006 μέχρι την 18/5/2007 ανέρχετο στο ποσό των £960,00 μηνιαίως, δηλαδή €1.640,00 μηνιαίως. ΟΙ ΜΑΡΤΥΡΕΣ Κατά την ακροαματική διαδικασία από την πλευρά της Ενάγουσας έδωσαν μαρτυρία δύο μάρτυρες:
Η κα Τζιωρτζίνα Αγαπίου, δηλαδή η Ενάγουσα (Μ.Ε.1), και
Ο ιατρός Φίλιππος Σιμιλλίδης (Μ.Ε.2). Από την πλευρά της Εναγομένης έδωσαν μαρτυρία τέσσερις μάρτυρες:
Ο ιατρός Ηλίας Γεωργίου (Μ.Υ.1),
Ο Ακτινοδιαγνώστης Όμηρος Διαμαντής (Μ.Υ.2),
Ο ιατρός Σίμος Ιωάννου (Μ.Υ.3) και
Η ιατρός Δέσποινα Νικολάου (Μ.Υ.4). Η κα Τζιωρτζίνα Αγαπίου Λαζαρίδου, Ενάγουσα, κατέθεσε κατά την κυρίως εξέταση διάφορα έγγραφα (Τεκμήρια 1 - 7) προς υποστήριξη της υπόθεσης της. Αφού αναφέρθηκε περιληπτικά στο ατύχημα είπε ότι ήταν τότε 38 ετών και εργαζόταν ως ιδιωτική υπάλληλος στην εταιρεία Marlow Navigation Company Limited με μισθό €1.640 μηνιαίως. Ήταν η θέση της ότι πριν το ατύχημα δεν αντιμετώπιζε οποιοδήποτε πρόβλημα υγείας αλλά διευκρίνισε ότι σε ηλικία 4 - 5 ετών είχε υποστεί ένα κάταγμα του αριστερού καρπού. Ήταν η θέση της ότι από τη σύγκρουση τραυματίστηκε στο κεφάλι, στον αυχένα, στο δεξί ώμο, στη μέση της, ζαλίστηκε και είχε τάσεις για εμετό. Μεταφέρθηκε με ασθενοφόρο στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού απ΄ όπου την απέλυσαν την ίδια μέρα, αφού της έβγαλαν ακτινογραφίες. Της έδωσαν 3 μέρες άδεια ασθενείας και της συνέστησαν να φορεί κολάρο, να πίνει παυσίπονα. Ακολούθως αναφέρθηκε στην επίσκεψη της στις 6.9.2006 στον ιατρό Σίμο Ιωάννου (Μ.Υ.3) και ακολούθως στην επίσκεψη της την 19.9.2006 στον ιατρό Φίλιππο Σιμιλλίδη (Μ.Ε.2) και στις μετέπειτα διάφορες εξετάσεις και θεραπείες που της συνέστησε ο ιατρός Σιμιλλίδης (Μ.Ε.2) καθώς και στις ισχυριζόμενες συνέπειες που είχε για την εργασία της. Ήταν η θέση της κατά την ακρόαση ότι ακόμα και σήμερα αντιμετωπίζει προβλήματα στην υγεία της αφού πονεί τον αυχένα της, τη μέση της και το δεξί της ώμο ιδιαίτερα το βράδυ και μετά από οτιδήποτε κάνει όταν χρησιμοποιεί το δεξί της χέρι ακόμη και τις πιο απλές καθημερινές δουλειές όπως να απλώνει ρούχα και να πιάνει πράγματα από ψηλά ράφια. Ισχυρίζεται ότι ακόμη και σήμερα για να μην πονεί πίνει χάπια και φορεί κολάρο ενώ έχει ουλές στο δεξί της ώμο. Κατά την αντεξέταση κατόπιν ερωτήσεων η Ενάγουσα αναφέρθηκε περαιτέρω στον τρόπο που κτύπησε κατά το δυστύχημα το οποίο συνέβηκε κατά τις 7:30 το βράδυ. Ανέφερε ότι ήταν συνεπιβάτιδα στην αριστερή μπροστινή πλευρά του οδηγού και ότι όπως κατευθύνονταν προς το νοσοκομείο, από την αντίθετη πλευρά το αυτοκίνητο που οδηγούσε η Εναγόμενη ερχόταν με μεγάλη ταχύτητα και ανέκοψε την πορεία του αυτοκινήτου που βρισκόταν η Ενάγουσα. Ήταν η θέση της ότι την ώρα της σύγκρουσης φορούσε τη ζώνη της και οι αερόσακοι άνοιξαν λόγω του ότι το κτύπημα ήταν μεγάλο. Όταν την κατέβασαν από το αυτοκίνητο πονούσε τον αυχένα της, το χέρι της, τον ώμο της, τη μέση της, είχε ζαλάδες και αναγούλες και έτρεμε από το σοκ. Ακολούθησαν διάφορες ερωτήσεις και απαντήσεις ως προς το τι ανέφερε στον ιατρό Ηλία Γεωργίου (Μ.Υ.1) κατά την εξέταση της από τον ιατρό την 1/12/
Τέθηκαν επίσης ερωτήσεις και απαντήσεις αναφορικά με τις εξετάσεις της στο νοσοκομείο όπου την είχαν κρατήσει σύμφωνα με τις αναφορές της μέχρι περίπου 11:30 το βράδυ: περιληπτικά ανέφερε ότι δεν θυμάται από ποιο ιατρό τον πρώτων βοηθειών εξετάστηκε. Δεν θυμάται επίσης τι έδειξαν οι ακτινογραφίες του νοσοκομείου και δεν θυμάται αν τις είχε στην κατοχή της, ούτε αν τις είχε παραλάβει από το νοσοκομείο. Ακολούθησαν ερωτήσεις και απαντήσεις κατά πόσο είχε εκδοθεί ιατρικό πιστοποιητικό από το νοσοκομείο. Είπε επίσης ότι πέραν από την άδεια ασθενείας, της έδωσαν από το νοσοκομείο και συνταγή για φάρμακα και για σκληρό κολάρο. Αυτή την τελευταία συνταγή την είχε δώσει την ίδια νύχτα ο σύζυγος της στο φαρμακείο απ' όπου πήγαν για να αγοράσουν τα σχετικά και δεν κράτησε αντίγραφο. Δεν θυμόταν τι παυσίπονα της σύστησαν από το νοσοκομείο και ποιος γιατρός της έγραψε τη συνταγή αλλά είπε ότι της είχε συστήσει να φορεί το κολάρο συνεχώς. Ακολούθησαν ερωτήσεις και απαντήσεις ως προς το πότε επέστρεψε στην εργασία της μετά το ατύχημα. Ήταν η βασική της θέση ότι είχε επιστρέψει την 9/10/2006 και αρνήθηκε υποβολή ότι επέστρεψε μία εβδομάδα μετά τα ατύχημα. Για εκείνο τον μήνα που απουσίαζε δεν πληρώθηκε από την εργασία της. Για τη χρονική περίοδο που δεν εργαζόταν ανέφερε ότι πληρωνόταν από τις κοινωνικές ασφαλίσεις. Ανέφερε επίσης ότι και μετά από εγχείρηση στον ώμο που υπέστη συνεπεία του δυστυχήματος, έμεινε εκτός εργασίας. Αναφορικά με την επίσκεψη της την 6/9/2006 στον ιατρό Σίμο Ιωάννου (Μ.Υ.3) ήταν η θέση της ότι του είχε παραπονεθεί ότι δεν μπορούσε να σηκώσει το δεξί της χέρι πάνω και ότι το πονούσε. Ανέφερε ότι ο ιατρός Ιωάννου της είχε συστήσει να φορά κολάρο, να παίρνει παυσίπονα και να ακολουθήσει φυσιοθεραπεία. Αρνήθηκε υποβολή ότι δεν ήταν αναγκαίες οι φυσιοθεραπείες. Είπε ότι μετά τον ιατρό Σίμο Ιωάννου επισκέφθηκε τον ιατρό Σιμιλλίδη (Μ.Ε.2) γιατί ήθελε μια δεύτερη γνώμη. Ακολούθησαν ερωτήσεις και απαντήσεις αναφορικά με την εργασία της: ανέφερε ότι πριν το ατύχημα ήταν γραμματέας και απαντούσε τηλέφωνα. Μετά το ατύχημα απαντούσε μόνο τηλέφωνα και μία κοπέλα που ήταν δίπλα της στο τμήμα υποδοχής την βοηθούσε με την γραμματειακή εργασία. Δεν χρειάστηκε να ενημερώσει οποιοδήποτε προϊστάμενο της γι' αυτή την αλλαγή των καθηκόντων της γιατί τα γραμματειακά της καθήκοντα τα εκτελούσε η συνάδελφος της. Πάντως ο μισθός της δεν μειώθηκε. Κατόπιν άλλων ερωτήσεων ανέφερε ότι είναι αριστερόχειρας και ότι γράφει με το αριστερό χέρι και έτσι δεν επηρεάστηκε στο γράψιμο από το ατύχημα όμως τις περισσότερες δουλειές τις κάνει με το δεξί. Κατά τη διάρκεια της αντεξέτασης η Ενάγουσα επέμενε στους βασικούς ισχυρισμού της. Κατά την επανεξέταση κατέθεσε αντίγραφα επιταγών από τις Κοινωνικές Ασφαλίσεις που έλαβε ως επίδομα ασθενείας μετά το ατύχημα (Τεκμήρια 8, 9, 10). Ο χειρούργος ορθοπεδικός Φίλιππος Σιμιλλίδης (Μ.Ε.2) ανάφερε μεταξύ άλλων ότι εξέτασε για πρώτη φορά την Ενάγουσα την 19/9/
Σύμφωνα με τη μαρτυρία του, έκτοτε την εξέτασε 11 περίπου φορές, ίσως και περισσότερες, μέχρι την ημέρα που εξέδωσε το ιατρικό πιστοποιητικό ημερ. 15/1/2008 (Τεκμήριο 11). Για τελευταία φορά την εξέτασε την 8/3/
Κατά την ακρόαση υιοθέτησε το περιεχόμενο του πιστοποιητικού του Τεκμήριο
Στο εν λόγω πιστοποιητικό αναφέρει ότι η Ενάγουσα συνεπεία του δυστυχήματος υπέστη τραυματισμούς στην κεφαλή, αυχένα, δεξί ώμο και οσφυϊκή μοίρα. Κατά την ακρόαση αναφέρθηκε στα παράπονα της Ενάγουσας συνεπεία των τραυματισμών της, στις εξετάσεις στις οποίες την υπέβαλε, στις συστάσεις του προς την Ενάγουσα, στη διάγνωση του, στη θεραπευτική αγωγή και φυσιοθεραπεία την οποία συνέστησε, στην άδεια ασθενείας την οποία της χορήγησε, και γενικά στην εξέλιξη της ιατρικής της κατάστασης. Σχολίασε επίσης τα αποτελέσματα της μαγνητικής τομογραφίας αυχένα και ώμου ημερ. 28/9/
Κατά την αντεξέταση ξεκαθάρισε ότι συμφωνεί ότι η Ενάγουσα υπέστη τραυματισμό μαλακών μορίων της σπονδυλικής στήλης και αυχένα και του δεξιού ώμου και όχι κατάγματα. Ανάφερε επίσης ότι για το δεξί ώμο αφού της χορήγησε την 25/1/2007 ενδοαρθρική ένεση και οι πόνοι δεν πέρασαν, προχώρησε την 16/3/2007 σε χειρουργική επέμβαση. Ήταν η θέση του ότι οι τραυματισμοί της Ενάγουσας συνεπεία του ατυχήματος ήταν σοβαρότατοι. Εξέφρασε τη θέση ότι η Ενάγουσα εξακολουθεί να έχει ενοχλήσεις από την αυχενική μοίρα και οσφυϊκή μοίρα. Επίσης ότι έχει ενοχλήσεις στον ώμο οι οποίες όμως είναι σαφώς βελτιωμένες μετά την εγχείρηση. Τα ενοχλήματα αυτά τα θεωρεί μόνιμα. Σύμφωνα με τον ιατρό Σιμιλλίδη όλα τα ενοχλήματα σχετίζονται με το ατύχημα. Εξέφρασε επίσης την άποψη για ύπαρξη πιθανότητας μελλοντικής εγχείρησης στον 6ο και 7ο μεσοσπονδύλιο δίσκο, συνεπεία του δυστυχήματος. Πρώτος εκ μέρους της υπεράσπισης έδωσε μαρτυρία ο ορθοπεδικός ιατρός Ηλίας Γεωργίου (Μ.Υ.1) ο οποίος εξέτασε την Ενάγουσα την 1/12/2009 και εξέδωσε την ιατρική έκθεση ημερομηνίας 10.12.2009 Τεκμήριο
Σύνοψη της θέσης του εμπεριέχεται στο εξής απόσπασμα της έκθεσης του Τεκμήριο 12: «
Από το ιστορικό και μόνον (και όχι από κλινική ευρήματα που παραμένουν μέχρι σήμερα), παρουσιάζεται ότι υπέστη τραυματισμό μαλακών μορίων στην σπονδυλική στήλη και πιθανώς και στον ώμο. Δεν υπέστη οποιοδήποτε κάταγμα. .......................................
Από τα ακτινολογικά της ευρήματα καθίσταται σαφές ότι όλα τα ευρήματα που αφορούν τον δεξιό ώμο είναι εκφυλιστικής φύσης και ευρήματα, προϋπάρχοντα του ατυχήματος από μακρού χρονολογούμενα.
Κατά την αρθροσκοπική επέμβαση της έγινε ακρωμιοπλαστική. Η μορφή αυτής της αποκατάστασης γίνεται σε περιπτώσεις που αφορούν εκφυλιστικά ευρήματα και όχι τραυματικά ευρήματα.
Τα σημερινά κλινικά μου ευρήματα στηρίζουν την γνώμη για την πλήρως ικανοποιητική αποκατάσταση και την απουσία οποιασδήποτε μορφής λειτουργικού κατάλοιπου.
Τραυματισμοί μαλακών μορίων δεν αποτελούν ανίατης μορφής τραύματα μη επιδεχόμενα ιατρικής θεραπείας, αλλά το αντίθετο. Ενισχυτικό της γνώμης αυτής είναι και το γεγονός ότι μετά την αρχική θεραπεία που της εχορηγήθη διάρκειας μίας εβδομάδος, ήταν σε θέση να επιστρέψει στο προ του ατυχήματος επάγγελμα της και να εργαστεί κανονικά για 6 και πλέον μήνες.
Τα ακτινολογικά ευρήματα του αυχένα δεν αποτελούν τραυματικής φύσης ευρήματα. Από πρακτικής πλευράς αφορούν όλους τους αυχενικούς μεσοσπονδύλιους δίσκους, συνάδουν με την ηλικία της και παρουσιάζονται σε μέγιστο ποσοστό του φυσιολογικού πληθυσμού ηλικίας πέραν των 30 ετών». Κατά την κυρίως εξέταση αφού αναφέρθηκε στα προσόντα του ανάφερε ότι η Ενάγουσα δεν του προσκόμισε τις ακτινογραφίες του νοσοκομείου. Ο ίδιος είδε τα αποτελέσματα των μαγνητικών τομογραφιών και τις συνοδευτικές εκθέσεις. Σύμφωνα με τον ιατρό Γεωργίου τα εκφυλιστικά ευρήματα όπως αυτά προκύπτουν από τις μαγνητικές τομογραφίες δεν έχουν σχέση στην προκειμένη περίπτωση με το ατύχημα (σε άλλες περιπτώσεις θα μπορούσαν να έχουν σχέση). Τη γνώμη του τη στηρίζει στην απουσία απαραίτητου παράγοντα δημιουργίας εκφυλιστικής τραυματικής μορφής που είναι ένα ενδοαρθροικό κάταγμα (εντός της άρθρωσης). Ερωτούμενος πως χαρακτηρίζει τα τραύματα της στην σπονδυλική στήλη απάντησε ότι οι τραυματισμοί μαλακών μορίων στη σπονδυλική στήλη είναι οι πιο συνήθεις τραυματισμοί του ανθρώπινου σώματος και προκαλούνται από μία δόνηση/τράνταγμα κατά τη σύγκρουση. Σύμφωνα με τον ίδιο ιατρό τα τραύματα αυτά επιδέχονται θεραπείας και αποκαθίστανται. Εδώ αυτά ισχύουν και για την Ενάγουσα. Ακολούθως απάντησε σε διάφορες ερωτήσεις αναφορικά με την ακρωμιοπλαστική επέμβαση την οποία υπέστη η Ενάγουσα. Σύμφωνα με τον ιατρό Γεωργίου λαμβανομένου υπόψη ότι οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις προϋπήρχαν του ατυχήματος και δεν σχετίζοντο με αυτό, ούτε η επέμβαση στον ώμο σχετίζεται με τον τραυματισμό. Σύμφωνα με τον ιατρό Γεωργίου τα εκφυλιστικά ευρήματα που δείχνουν οι συγκεκριμένες μαγνητικές τομογραφίες ημερ. 28/9/2006 δεν μπορούσαν να δημιουργηθούν τρεις βδομάδες μετά το δυστύχημα. Σε ερώτηση διευκρίνισε ότι ο τραυματισμός μαλακών μορίων είναι το ίδιο με τη θλάση. Ερωτούμενος κατά πόσο υπάρχει πιθανότητα μελλοντικής εγχείρησης απάντησε ότι ο κάθε άνθρωπος πιθανόν να χρειαστεί εγχείρηση αλλά στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν θα μπορεί να αποδοθεί στο δυστύχημα. Κατά την κυρίως εξέταση ο ιατρός (Μ.Υ.1) κατέθεσε αντίγραφα φωτογραφίας άρθρωσης του ώμου ως Τεκμήριο 13 το οποίο εξήγησε σε σχέση με την ακρωμιοπλαστική. Κατά την αντεξέταση επέμενε ότι κατά τη συνάντηση τους η Ενάγουσα του είχε αναφέρει ότι απουσίαζε για μια βδομάδα από την εργασία της για την περίοδο αμέσως μετά το δυστύχημα. Επέμενε επίσης ότι κατέγραψε με ακρίβεια ως προς το τι του είχε αναφέρει η Ενάγουσα για το πώς κτύπησε μέσα στο αυτοκίνητο. Δεν απέκλεισε η Ενάγουσα να ακολούθησε θεραπευτική αγωγή αμέσως μετά το δυστύχημα. Ήταν η θέση του ότι η αναφορά του ιατρού Σιμιλλίδη (Μ.Ε.2) στο πιστοποιητικό του (Τεκμήριο 11) ότι υπήρχε φλεγμονή στην υποακρωμιακή χώρα δεν συνάδει με τα αποτελέσματα της μαγνητικής τομογραφίας του Ακτινοδιαγνώστη Διαμαντή (Μ.Υ.2). Σύμφωνα με τον ιατρό Γεωργίου δεν υπήρχε φλεγμονή αφού δεν υπάρχει ίχνος αναφοράς για φλεγμονή από τον ειδικό ακτινολόγο κ. Διαμαντή. Σε υποβολές ότι η Ενάγουσα μετά το δυστύχημα είχε έντονο πόνο στην περιοχή του αυχένα και της δεξιάς ωμοπλάτης με επέκταση του πόνου στο δεξιό βραχίονα και στα δάχτυλα κυρίως στο τρίτο δάχτυλο, ο ιατρός Γεωργίου δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο να είχε πόνους αλλά τους κατατάσσει ως συνήθους μορφής πόνους και όχι έντονους ιδιαίτερα αφού λαμβάνει υπόψη την αναφορά της ότι επέστρεψε στην εργασία της σε μία εβδομάδα. Αναφορικά με τους ισχυρισμούς για κεφαλαλγία, ζάλη, αναγούλες, υπέδειξε ότι αν τα τυχόν ενοχλήματα ήταν επίμονα έπρεπε να ζητούσε τη συμβουλή του νευρολόγου ή να προβεί σε μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου. Σε υποβολή ότι η Ενάγουσα παραπονείτο την 19/9/2006 (ημερομηνία εξέτασης της από τον ιατρό Σιμιλλίδη) για πόνο και διόγκωση του δεξιού ώμου ο οποίος της προκαλούσε χαρακτηριστική ελάττωση κινήσεως του και κινητικές δυσκολίες όπως να ντυθεί, να απλώσει το χέρι της, απάντησε ότι δεν αποκλείει την πιθανότητα να υπέστη τραυματισμό μαλακών μορίων ο δεξιός ώμος. Ακολούθησαν ερωτήσεις και απαντήσεις ως προς το κατά πόσο εκφυλιστικά ευρήματα που τυχόν προϋπήρχαν θα μπορούσαν πριν το ατύχημα να είναι ασυμπτωματικά. Σε υποβολή ότι η Ενάγουσα είχε πόνο και ενοχλήσεις ακόμα και μετά την 9/10/2006 που επέστρεψε στην εργασία, ο ιατρός δεν το απέκλεισε, αλλά πρόσθεσε ότι αν είχε πόνους πρέπει να ήταν ήπιας έντασης γι' αυτό και επέστρεψε στην εργασία. Κατόπιν ερωτήσεων πρόσθεσε ότι η ενδοαρθροική ένεση που της είχε χορηγήσει ο ιατρός Σιμιλλίδης (Μ.Ε.2) την 25/1/2007 αποτελεί ένδειξη ενοχλήσεων και πόνων («Πράγματι τέτοια ένεση αποτελεί ένδειξη. Δεν ήμουν παρών. Αναμφισβήτητα και ούτε και έχω να το αμφισβητήσω»). Σε υποβολή ότι ακόμα και μετά την ένεση εξακολουθούσαν τα ενοχλήματα να είναι έντονα στο δεξί ώμο και γι' αυτό συνεστήθη επέμβαση, απάντησε ότι δεν αμφισβητεί τα όσα είναι γραμμένα για το δεξί ώμο πλην του ότι πιστεύει ότι είναι άσχετα με το ατύχημα. Κατόπιν περαιτέρω ερωτήσεων ο ιατρός Γεωργίου διευκρίνισε ότι δεν αμφισβητεί ότι χορηγήθηκε στην Ενάγουσα ένεση και της έγινε εγχείρηση και ότι αυτά ήταν αναγκαία αλλά η θέση του είναι ότι τα εκφυλιστικά ευρήματα είναι άσχετα με το ατύχημα. «. Όλα αυτά και η εγχείρηση, όχι αμφισβητώ, είμαι βέβαιος έγιναν λόγω εκφυλιστικών ευρημάτων επιβεβαιωμένων με την αναγκαία μαγνητική τομογραφία εκφυλιστικών ευρημάτων άσχετα με το ατύχημα. Όλα τα άλλα ότι είναι γραμμένο αναφορικά με τον ώμο το δέχομαι». Ακολούθησαν ερωτήσεις και απαντήσεις κατά πόσο η Ενάγουσα μέχρι σήμερα έχει ενοχλήσεις. Σε υποβολή ότι ακόμα και αν υπήρχαν τα ευρήματα του αυχένα πριν το δυστύχημα, αυτά ήταν ασυμπτωματικά, απάντησε: «υπάρχει πιθανότητα να είναι ασυμπτωματικά, ιδιαίτερα αυτά που αφορούν τον αυχένα. Όμως οι μετατραυματικές ενοχλήσεις πόνου οφείλονται στον τραυματισμό μαλακών μορίων στη θλάση του αυχένα. Δεν τραυμάτισαν έξι μεσοσπονδύλους δίσκους, τα δε ενοχλήματα που είχε μετά το ατύχημα συνάδουν με τη θλάση του αυχένα». Σε υποβολή ότι σύμφωνα με τον ιατρό Σιμιλλίδη τα ενοχλήματα της Ενάγουσας στον αυχένα θα υποτροπιάζουν και ότι υπάρχει πιθανότητα επέμβασης και αυχενικής δισκεκτομής, απάντησε ότι ο κάθε άνθρωπος μπορεί να χρειαστεί επέμβαση αλλά εδώ δεν θα οφείλεται στο ατύχημα. Σε υποβολή ότι τα ενοχλήματα της Ενάγουσας θα συνεχίσουν και μπορεί να υποτροπιάσουν στο μέλλον απάντησε ότι τραυματισμός μαλακών μορίων δεν αποτελούν ανίατα τραύματα. Ακολούθησαν ερωτήσεις και απαντήσεις ως προς το γιατί δεν παρουσίασε προβλήματα και το αριστερό χέρι με τον ιατρό Γεωργίου να αναφέρει ότι οι δεξιόχειρες χρησιμοποιούν περισσότερο το δεξί χέρι. Όμως δεν γνώριζε αν η Ενάγουσα είναι αριστερόχειρας ή δεξιόχειρας. Σε γενικές γραμμές κατά την ακρόαση ο ιατρός Γεωργίου αναφέρθηκε στην εξέταση που προέβη ο ίδιος την 1/12/2009, και στις διαπιστώσεις του και σχολίασε τις θέσεις του ιατρού Σιμιλλίδη και το αποτέλεσμα των μαγνητικών τομογραφιών (Τεκμήρια 14, 14α, 15, 15α). Ακολούθησε σύντομη επανεξέταση κατά την οποία ο ιατρός ανέφερε ότι η Ενάγουσα κατά την εξέταση της δεν του παραπονέθηκε για οτιδήποτε άλλο πέραν από αυτά που έγραψε στην έκθεση του. Ο Δρ. Όμηρος Διαμαντής (Μ.Υ.2) Ακτινοδιαγνώστης, κατάθεσε ως Τεκμήριο 14 το πιστοποιητικό ημερομηνίας 28.8.2006 το οποίο συνέταξε στην Αγγλική γλώσσα για τη μαγνητική τομογραφία δεξιού ώμου που προέβηκε η Ενάγουσα. (Κατέθεσε επίσης ως Τεκμήριο 14α τη μετάφραση στην Ελληνική γλώσσα του εν λόγω πιστοποιητικού στην οποία μετάφραση προέβηκε ο ίδιος). Υιοθέτησε τα ευρήματα όπως αυτά αναφέρονται στο εν λόγω πιστοποιητικό τα οποία εξήγησε σε γενικές γραμμές κατά την ακρόαση ως εξής: Αναφορικά με το δεξί ώμο οι τένοντες των μυών δείχνουν μια εκφύλιση. («είναι εκφυλιστικής φύσεως τα ευρήματα μου»). Εξήγησε ότι εκφύλιση είναι μία κατάσταση χρόνιας μορφής κατά την οποία γίνεται μία φθορά στη συγκεκριμένη περίπτωση των τενόντων των μυών λόγω ηλικίας, λόγω χρήσεως των μυών και λόγω παλαιών μικροτραυματισμών. Ανάφερε επίσης ότι ο ίδιος διενήργησε μαγνητική τομογραφία του αυχένα της Ενάγουσας και εξέδωσε σχετικό πιστοποιητικό στην Αγγλική γλώσσα Τεκμήριο 15α (η μετάφραση του στα Ελληνικά την οποία επίσης ετοίμασε ο ίδιος κατατέθηκε Τεκμήριο 15). Εξηγώντας τα ευρήματα του με βάση τη μαγνητική τομογραφία του αυχένα ανέφερε κατά την ακρόαση ότι διαπιστώθηκε δισκοπάθεια η οποία είναι πάθηση δίσκων σε πολλαπλά επίπεδα που σημαίνει ότι οι δίσκοι δείχνουν αλλοιώσεις που προέρχονται από φυσιολογική φθορά ή από χρόνιους μικροτραυματισμούς και από τις κινήσεις της σπονδυλικής στήλης. Κατά την αντεξέταση ανάφερε μεταξύ άλλων ότι ο ίδιος προέβηκε στις εξετάσεις των μαγνητικών τομογραφιών. Ανάφερε επίσης ότι δεν γνωρίζει ποια είναι η σημερινή κατάσταση της Ενάγουσας. Διευκρίνισε ότι ο ίδιος δεν είναι ορθοπεδικός ούτε χειρούργος. Αφού υπήρξαν κάποιες ερωτήσεις ως προς τις μεταφράσεις που ο ίδιος προέβηκε στην ελληνική γλώσσα των εκθέσεων του, κλήθηκε να σχολιάσει τη λέξη «bursitis» όπως αυτή αναφέρεται στην έκθεση του για το δεξί ώμο Τεκμήριο
Ακολούθως κατά την αντεξέταση του κατατέθηκε ως Τεκμήριο 16 αντίγραφο της σελίδας 46 του «Springe pocket dictionary Orthopedics & Rheamatology» όπου αναφέρεται η ορολογία «bursitis», και απάντησε σε σχετικές ερωτήσεις. Συμφώνησε ότι η ειδικότητα του του επιτρέπει να περιγράφει αυτά που βλέπει στα φιλμς και στα άλλα διαγνωστικά μέσα που χρησιμοποιεί. Σε υποβολή ότι η ειδικότητα του δεν του επιτρέπει να αναφέρεται στα αίτια των διαφόρων τραυμάτων και παθήσεων τα οποία περιγράφονται στα φιλμς και στα άλλα διαγνωστικά μέσα απάντησε ότι μπορεί να εκφέρει και γνώμη αλλά ειδικότερος είναι ο ορθοπεδικός. Δεν συμφώνησε με υποβολή ότι τα όσα απεικονίζονται στις μαγνητικές τομογραφίες είναι αποτέλεσμα του δυστυχήματος. Σε υποβολή ότι τα τραύματα, οι πόνοι και ταλαιπωρία της Ενάγουσας είναι συνέπειες του δυστυχήματος, απάντησε ότι ο ίδιος δεν την εξέτασε ορθοπεδικά και περιορίζεται στο να εξετάζει τα φιλμς και να καταγράφει τη διάγνωση του. Ακολούθησε σύντομη επανεξέταση. Ο ορθοπεδικός ιατρός Σίμος Ιωάννου (Μ.Υ.3) υιοθέτησε το περιεχόμενο της άδειας ασθενείας Τεκμήριο 2) που εξέδωσε την 6.9.2006 για την Ενάγουσα. Ήταν η θέση του ότι η διάγνωση του ως προς το τι υπέστη η Ενάγουσα είναι ως αναφέρεται στο εν λόγω Τεκμήριο 2, δηλαδή θλάση αυχένος και οσφύος. Της συνέστησε άδεια από 9/9/2006 - 15/9/
Επίσης της συνέστησε φαρμακευτική αγωγή και φυσιοθεραπευτική αγωγή. Για τη σύσταση για φυσιοθεραπεία εξήγησε ότι εκδίδει παραπεμπτικό αλλά κατά την ακρόαση δεν κρατούσε αντίγραφο του εν λόγω παραπεμπτικού φυσιοθεραπείας. Ανάφερε επίσης ότι δεν υπάρχει πιθανότητα η Ενάγουσα να του είχε παραπονεθεί για οτιδήποτε άλλο και να μην το έγραφε στο Τεκμήριο
Πέραν από αυτή την άδεια ασθενείας Τεκμήριο 2 δεν εξέδωσε πιστοποιητικό αφού δεν ολοκληρώθηκε κοντά του η θεραπεία. Μετά από εκείνη την εξέταση ο ιατρός δεν ξαναείδε την Ενάγουσα. Ερωτώμενος πως θα χαρακτήριζε τους τραυματισμούς της απάντησε ότι είναι πολύ δύσκολο να θυμάται σε ποια κατάσταση ευρίσκετο τότε και πρόσθεσε ότι δεν μπορούσε να προβλέψει πως θα εξελίσσετο ο τραυματισμός. Κατά την ακρόαση παρέπεμψε και πάλι στη διάγνωση του όπως καταγράφεται στο Τεκμήριο
Κατά την αντεξέταση ανάφερε ότι δεν μπορεί να γνωρίζει ποια είναι η κατάσταση της Ενάγουσας σήμερα. Ακολούθησαν ερωτήσεις και απαντήσεις ως προς το κατά πόσο ο ιατρός κράτησε σημειώσεις. Πρόσθεσε ότι δεν είχε κατά την ημερομηνία της ακρόασης οποιαδήποτε κάρτα ή σημειώσεις γιατί μετά το 2007 περάστηκαν όλες οι πληροφορίες σε ηλεκτρονικό υπολογιστή. Ενόψει του ότι οι παλαιοί ασθενείς είναι πάρα πολλοί δεν τους πέρασε όλους στον ηλεκτρονικό υπολογιστή. Ούτε τις πληροφορίες σε σχέση με την Ενάγουσα τις μετέφερε στον υπολογιστή. Πριν την ακρόαση είχε προσπαθήσει να εντοπίσει τα στοιχεία της στον ηλεκτρονικό υπολογιστή αλλά ανεπιτυχώς. Αρνήθηκε υποβολή ότι η Ενάγουσα κατά την εν λόγω εξέταση του είχε παραπονεθεί και για τραυματισμούς εκτός αυτών που αναφέρονται στη διάγνωση του στην άδεια ασθενείας Τεκμήριο 2 όπως ότι δεν μπορούσε να σηκώσει το δεξί της χέρι. Σε άλλο σημείο πρόσθεσε ότι μόνο όταν γίνει ιατρική έκθεση καταγράφεται ακριβώς για το τι παραπονείται η ασθενής. Ούτε στην κάρτα του ασθενή καταγράφει τι παραπονείται ο ασθενής. Επέμενε όμως ότι αν είχε διαγνώσει κάκωση δεξιού ώμου ή αριστερού θα το κατέγραφε στο Τεκμήριο
Κατόπιν ερωτήσεων διευκρίνισε ότι δεν θυμάται την ίδια την Ενάγουσα. Συμφώνησε ότι με βάση τη διάγνωση του η άδεια ασθενείας που ο ίδιος της συνέστησε δικαιολογείτο και πρόσθεσε ότι ίσως να χρειάζετο και περισσότερη. Τέταρτη μάρτυρας εκ μέρους της υπεράσπισης ήταν η ιατρός Δέσποινα Νικολάου (Μ.Υ.4), η οποία ανέφερε ότι εκτελούσε την 5/9/2006, (ημερομηνία του δυστυχήματος), καθήκοντα γενικού χειρούργου στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού. Η ίδια εξέδωσε το πιστοποιητικό Τεκμήριο 1 για την Ενάγουσα, το οποίο υιοθέτησε κατά την ακρόαση. Αναφέρθηκε στη διάγνωση της όπως την κατέγραψε στο Τεκμήριο 1: θλάση αυχενικής μοίρας σπονδυλικής στήλης και οσφυϊκής μοίρας σπονδυλικής στήλης. Η ιατρός ανάφερε ότι είχε εξετάσει την Ενάγουσα και βάσει των κλινικών ευρημάτων της, ζήτησε να γίνουν ακτινογραφίες και βάσει των ακτινογραφιών κατέληξε στη διάγνωση της. Πρόσθεσε ότι της χορηγήθηκε αναλγητική θεραπεία και ότι συνέστησε εξέταση από Ορθοπεδικό. Ανάφερε επίσης ότι η Ενάγουσα ζήτησε από το Νοσοκομείο τρία χρόνια αργότερα Ιατρικό πιστοποιητικό το οποίο η Ιατρός εξέδωσε και το έδωσε στην Ενάγουσα. Ακολούθως, η υπεράσπιση ζήτησε όπως κατατεθεί ως τεκμήριο το έγγραφο το οποίο είχε κατατεθεί προηγουμένως από τον ιατρό Σιμιλλίδη (Μ.Ε.2) ως Τεκμήριο Α για αναγνώριση, αίτημα στο οποίο υπήρξε ένσταση από την πλευρά της Ενάγουσας κυρίως με την επιχειρηματολογία ότι δεν είχε αποκαλυφθεί ενόρκως από την υπεράσπιση στο κατάλληλο στάδιο. Η ένσταση απορρίφθηκε για τους λόγους που καταγράφονται στην Ενδιάμεση Απόφαση του Δικαστηρίου και κατατέθηκε ως Τεκμήριο
Η ιατρός ανέφερε ότι αυτό φέρει την υπογραφή της. Κατόπιν ερωτήσεων, με βάση το Τεκμήριο 17, εξήγησε ότι έγιναν ακτινογραφίες κρανίου, αυχενικής μοίρας, σπονδυλικής στήλης, θώρακος, θωρακικής μοίρας σπονδυλικής στήλης, οσφυϊκής μοίρας σπονδυλικής στήλης. Κατόπιν ερωτήσεων, είπε ότι κατά την ημέρα της εξέτασης δεν υπήρχε κάτι σοβαρό γι' αυτό και η Ενάγουσα πήρε εξιτήριο την ίδια μέρα, όμως διευκρίνισε ότι μπορεί κάποια θέματα να εξελιχθούν στην πορεία γι' αυτό και συνεστήθη επανέλεγχος της Ενάγουσας από ιατρό. Κατόπιν ενστάσεως από την πλευρά της Ενάγουσας η οποία απορρίφθηκε, η Μ.Υ.4 κατέθεσε ως Τεκμήριο 18 το πιστοποιητικό ημερομηνίας 23/4/2009 το οποίο ανέφερε ότι εξέδωσε, αφού είχε ζητηθεί από την Ενάγουσα. Ακολούθως αναφέρθηκε στη διαδικασία έκδοσης τέτοιου πιστοποιητικού και διευκρίνισε ότι αυτό μπορεί να το παραλάβει από το Νοσοκομείο μόνο ο ίδιος ο ασθενής ή ο δικηγόρος του. Αυτή τη διευκρίνιση έδωσε κατόπιν υποβολής ότι η Ενάγουσα ουδέποτε έλαβε το πιστοποιητικό Τεκμήριο
Κατά την αντεξέταση η μάρτυρας αναγνώρισε την υπογραφή της και σε άλλο ιατρικό πιστοποιητικό ημερ. 11/1/2010 το οποίο παραδέχτηκε ότι επίσης συνέταξε αναφορικά με την Ενάγουσα. Παρά την ένσταση από την πλευρά της Υπεράσπισης, αυτό κατατέθηκε ως Τεκμήριο
Απάντησε μεταξύ άλλων σε ερωτήσεις ως προς το γιατί εξέδωσε δύο πιστοποιητικά. Υπήρξε σύντομη επανεξέταση. Ακολούθησαν οι αγορεύσεις. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΚΑΙ ΕΥΡΗΜΑΤΑ Έχω παρακολουθήσει τους μάρτυρες ενώ έδιδαν μαρτυρία καθώς και το ύφος με το οποίο απαντούσαν στις διάφορες ερωτήσεις. Η Ενάγουσα υπέρβαλλε ιδιαίτερα ως προς τα προβλήματα που ισχυρίζεται ότι συνεχίζει να έχει συνεπεία του δυστυχήματος. Όμως η βασική της εκδοχή για τις ενοχλήσεις που είχε ιδιαίτερα στον αυχένα και τον δεξί ώμο, χέρι και δάκτυλο, ιδιαίτερα κατά την περίοδο πριν τον Μάιο του 2007, δεν έχει κλονιστεί. Δεν μου διαφεύγει ότι σε κάποια σημεία η Ενάγουσα δεν ήταν σαφής. Π.χ. ως προς τον τρόπο που περιέγραψε ότι κτύπησε την ώρα του δυστυχήματος. Όμως θα ήταν άδικο να αναμένεται να περιγράψει με ακρίβεια τις κινήσεις της κατά την ώρα της σύγκρουσης. Σημασία έχει ότι η θέση της ότι κτύπησε ενόσω βρισκόταν μέσα στο αυτοκίνητο την ώρα της σύγκρουσης, είναι ορθή. Έχω επίσης την άποψη ότι σ' αρκετά σημεία η πλευρά της υπεράσπισης αδίκως ανέμενε από την Ενάγουσα να δώσει εξηγήσεις σε ιατρικά θέματα, π.χ. ως προς το γιατί δεν την είχαν κρατήσει για περισσότερο στο Νοσοκομείο. Περαιτέρω, μεγάλη συζήτηση έγινε για το ότι η Ενάγουσα δεν αναφέρθηκε στην έκδοση πιστοποιητικού/ών από το νοσοκομείο Λεμεσού. Είναι γεγονός ότι οι απαντήσεις της για το συγκεκριμένο θέμα δεν ήταν σαφείς. Όμως, όπως διαφαίνεται πιο κάτω, η έκδοση των πιστοποιητικών του νοσοκομείου δεν αναιρεί τις κύριες θέσεις της Ενάγουσας και προς το τι υπέστη συνεπεία του δυστυχήματος. Εν πάση περιπτώσει το τι δέχεται το Δικαστήριο ότι υπέστη η Ενάγουσα και ποιες θέσεις της γενικότερα επί των επίδικων θεμάτων γίνονται αποδεκτές, καταγράφεται αναλυτικότερα πιο κάτω σε άλλα σημεία της απόφασης κατά την περαιτέρω ανάλυση της υπόθεσης. Ο ιατρός Σιμιλλίδης (Μ.Ε.2) τεκμηρίωσε ενώπιον του Δικαστηρίου μεταξύ άλλων τη βασική θέση του ότι οι ενοχλήσεις που είχε η Ενάγουσα μετά το ατύχημα, ιδιαίτερα στον αυχένα, ώμο, χέρι και δάκτυλο, ακόμα και στην οσφυϊκή μοίρα, όσες και όπως αποδείχτηκαν, οφείλονταν στο ατύχημα. Επίσης τεκμηρίωσε τη θέση του ότι η Ενάγουσα αναγκάστηκε να υποστεί θεραπεία περιλαμβανομένης και της εγχείρησης στον ώμο λόγω του ατυχήματος. Επεκτάθηκε όμως και σε θέματα που δεν αφορούν την ειδικότητα του. Π.χ. οι αναφορές του ότι η Ενάγουσα επηρεάστηκε ψυχολογικά από το ατύχημα δεν εμπίπτουν στην ειδικότητα του. Εν πάση περιπτώσει, το ποιες θέσεις του ιατρού Σιμιλλίδη γίνονται αποδεκτές από το Δικαστήριο, καταγράφονται στη γενικότερη ανάλυση σε άλλα σημεία της απόφασης. Όσον αφορά τον ιατρό Ηλία Γεωργίου (Μ.Υ.1): κάποιες θέσεις του δεν τεκμηριώθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου. Για παράδειγμα η θέση του ότι όλα τα ευρήματα της μαγνητικής τομογραφίας του δεξιού ώμου δεν οφείλονται στο δυστύχημα, ή ότι η εγχείρηση στο δεξί ώμο δεν είχε σχέση με το δυστύχημα ή ότι η εγχείρηση και η ένεση στον ώμο δεν έχει σχέση με το δυστύχημα. Να σημειωθεί ότι κατά την αρχή της αντεξέτασης του ήταν η θέση του ότι στο αποτέλεσμα της μαγνητικής τομογραφίας του δεξιού ώμου δεν υπάρχει εύρημα για φλεγμονή. «Θα δείτε στη διάγνωση του ακτινολόγου να απουσιάζει παντελώς η λέξη φλεγμονή, inflammation». Και σε άλλο σημείο «δεν υπήρχε φλεγμονή και αυτό επιβεβαιώνεται από τον ειδικό ακτινολόγο Όμηρο Διαμαντή». Κατά την επόμενη δικάσιμο όμως κατά τη συνέχιση της αντεξέτασης του ο ιατρός (Μ.Υ.1) δέχτηκε ότι η λέξη «bursitis» η οποία καταγράφεται στη μαγνητική τομογραφία δεξιού ώμου Τεκμήριο 14 («there is mild subacromial-subdeltoid bursitis»), δείχνει φλεγμονή: «Ε. To bursitis πώς το μεταφράζετε; Α. Θυλακίτης. Ε. Δεν είναι φλέγμα του θύλακα το bursitis που σημαίνει; A. Μάλιστα, ελαφριάς μορφής ερεθισμός, φλεγμονή, τα εξήγησα χθες και είπα και την αιτία που είναι τριβή στο κανάλι». (Ο ιατρός (Μ.Υ.1) είχε προηγουμένως αναφέρει σε γενική βάση ότι κατά κανόνα φλεγμονές οφείλονται σε τριβή λόγω επανειλημμένης κίνησης σε περιοχή όπου το κανάλι είναι στενωμένο. Είπε ότι υπάρχουν και περιπτώσεις όπου μπορεί να υποστεί φλεγμονή ένας τένοντας ή θύλακας με άρθρωση κατόπιν τραυματισμού που π.χ. συνίσταται σε πτώση του τραυματία επί του ευθυασμένου άνω άκρου). Επιπρόσθετα η θέση του ως προς τη σοβαρότητα των τραυματισμών της Ενάγουσας στηρίχθηκε εν μέρει στην καλόπιστη εντύπωση που διαμόρφωσε ότι μια βδομάδα μετά το ατύχημα επέστρεψε στην εργασία της. Όμως, όπως αναλύεται πιο κάτω, σύμφωνα με τα πραγματικά γεγονότα αρχικά η Ενάγουσα στην ουσία, επέστρεψε στην εργασία της ένα μήνα μετά το δυστύχημα. Επιπρόσθετα κατά τη σχετική εξέταση της Ενάγουσας από τον ιατρό Γεωργίου (Μ.Υ.1), δεν του είχαν παραδοθεί τα αποτελέσματα της ακτινογραφίας του αυχένα, (όπου έδειξαν ευθυασμό του αυχένα). Και συνεπώς ο ιατρός δεν είχε ολοκληρωμένη εικόνα της κατάστασης της Ενάγουσας όπως ήταν αμέσως μετά το δυστύχημα. Πιο κάτω στα ευρήματα του Δικαστηρίου αναλύονται περαιτέρω οι θέσεις του ιατρού Γεωργίου. Όσον αφορά τον Ακτινοδιαγνωστή Όμηρο Διαμαντή (Μ.Υ.2): Να επισημανθεί καταρχήν ότι ουδείς αμφισβήτησε τα αποτελέσματα των μαγνητικών τομογραφιών που εξέδωσε. Να επισημανθεί περαιτέρω ότι για τα αίτια των πόνων και ενοχλήσεων της Ενάγουσας, όπως ο ίδιος ανάφερε, δεν μπορούσε να εκφέρει άποψη, αφού ούτε ορθοπεδικός είναι ούτε εξέτασε ορθοπεδικά την Ενάγουσα. Επέμενε όμως ότι αιτία των όσων καταγράφονται στα αποτελέσματα των μαγνητικών τομογραφιών δεν είναι το δυστύχημα αλλά ότι είναι αποτέλεσμα φυσικής φθοράς. Αυτό ακριβώς το θέμα αποτέλεσε το αντικείμενο συζήτησης κατά τη μαρτυρία του Μ.Υ.
Ο ίδιος όμως παραδέχτηκε ότι για το θέμα αυτό μπορεί να εκφέρει άποψη αλλά ειδικότερος είναι ο ορθοπεδικός. Πρόσθεσε επίσης ότι η εργασία του περιορίζεται στο να καταγράφει το τι βλέπει στα φιλμς. Ενόψει τούτου δεν είναι δυνατό να στηριχθεί το Δικαστήριο στο Μ.Υ.2 για να καταλήξει ως προς τα αίτια των όσων καταγράφονται στα αποτελέσματα των μαγνητικών τομογραφιών. Και τούτο γιατί σε επίπεδο μαρτυρίας εμπειρογνώμονα, έχω την άποψη ότι ο εμπειρογνώμονας θα πρέπει να δίδει στο Δικαστήριο σαφή εικόνα των ορίων της ειδικότητας του για να μπορεί το Δικαστήριο να στηριχθεί απόλυτα στη μαρτυρία του. Κάτι τέτοιο δεν έγινε εδώ αφού ο ίδιος ο μάρτυρας ανάφερε ότι ειδικότερος να εκφέρει άποψη ως προς τα αίτια των όσων καταγράφονται στις μαγνητικές τομογραφίες, είναι ορθοπεδικός. Ταυτόχρονα ο απόλυτος τρόπος με τον οποίο απάντησε ότι αιτία όλων όσων καταγράφονται στις μαγνητικές τομογραφίες δεν οφείλονται στο δυστύχημα (κάτι που δεν συνάδει με τη φράση του ιδίου ότι ειδικότερος είναι ο ορθοπεδικός να πει τα αίτια) δημιούργησε ακόμη περισσότερες αμφιβολίες ως προς το κατά πόσο το Δικαστήριο θα μπορούσε να στηριχθεί στη μαρτυρία του Μ.Υ.2 για το συγκεκριμένο αμφισβητούμενο μέρος της μαρτυρίας του. Ο ορθοπεδικός ιατρός Σίμος Ιωάννου (Μ.Υ.3) ο οποίος εξέτασε την Ενάγουσα μόνο μια φορά, την 6/9/2006 παρουσιάστηκε ενώπιον του Δικαστηρίου με πρόθεση να αναφέρει με αντικειμενικότητα τη διάγνωση του και οποιεσδήποτε πληροφορίες μπορούσε να δώσει στο Δικαστήριο. Ο ιατρός Σίμος Ιωάννου πράγματι, όπως κατέγραψε στην άδεια ασθενείας την οποία εξέδωσε (Τεκμήριο 2), διαπίστωσε θλάση αυχένος και οσφύος (στο ίδιο Τεκμήριο καταγράφεται και κάκωση αριστερού αστραγάλου αλλά αυτό ούτε δικογραφήθηκε ούτε και προωθήθηκε ως ισχυρισμός από την πλευρά της Ενάγουσας). Κατά την ακρόαση ο εν λόγω μάρτυρας ξεκαθάρισε ότι ο ίδιος δεν είχε ολοκληρωμένη εικόνα αφού η θεραπεία της δεν ολοκληρώθηκε κοντά του. Επίσης κατόπιν ερωτήσεων ξεκαθάρισε ότι στην κάρτα του ασθενή δεν καταγράφει τα παράπονα του ασθενή αλλά μόνο στην ιατρική έκθεση (που δεν συντάχθηκε στην παρούσα περίπτωση), καταγράφει τα παράπονα του ασθενή. Συνεπώς το γεγονός ότι ο ιατρός Ιωάννου χωρίς περαιτέρω εξετάσεις δεν διέγνωσε τραυματισμό του δεξιού ώμου και δεν ανέφερε ότι η Ενάγουσα του παραπονέθηκε για πόνο στον δεξί ώμο, δεν οδηγεί αυτόματα στο συμπέρασμα ότι η Ενάγουσα δεν τραυματίστηκε στον δεξί ώμο. Έτσι αυτός ο ισχυρισμός της πλευράς της Ενάγουσας χρήζει περαιτέρω εξέτασης από το Δικαστήριο. Όσον αφορά την ιατρό του Νοσοκομείου Δέσποινα Νικολάου (Μ.Υ.4): Τα δύο πιστοποιητικά τα οποία πράγματι εξέδωσε η ίδια, Τεκμήριο 18 και Τεκμήριο 19 δεν έχουν αντίφαση στο περιεχόμενο τους ούτε και με το Τεκμήριο 1 το οποίο επίσης εξέδωσε η ίδια. Παρακολουθώντας την ιατρό έχω πειστεί ότι πράγματι δεν θυμόταν να εξηγήσει γιατί κατέληξε στο να εκδώσει δύο πιστοποιητικά, και δεν υπήρχε λόγος να αποκρύψει την αλήθεια. Επίσης με αντικειμενικότητα αναφέρθηκε στη διαδικασία έκδοσης πιστοποιητικού διευκρινίζοντας ότι το ζητούμενο πιστοποιητικό μπορεί να το παραλάβει από το αρχείο του Νοσοκομείου ο ίδιος ο ασθενής ή ο δικηγόρος του. Διευκρίνισε επίσης ότι η ίδια δεν παρέδωσε σ' οποιονδήποτε το ένα ή το άλλο πιστοποιητικό. Η ιατρός Νικολάου εξέτασε την Ενάγουσα λίγες ώρες μετά το δυστύχημα. Στο Δικαστήριο ανέφερε με αντικειμενικότητα με βάση τα στοιχεία που μέχρι τότε είχε, ως προς το τι αντιλήφθηκε ότι υπέστη η Ενάγουσα. Προφανώς το Δικαστήριο δεν μπορεί να διαμορφώσει συνολική εικόνα ως προς τους τραυματισμούς της Ενάγουσας με βάση μόνο τη διάγνωση της ιατρού Νικολάου. Εξάλλου και η ίδια κατά την προφορική της μαρτυρία δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο περαιτέρω εξέλιξης της κατάστασης της υγείας της Ενάγουσας από την ημέρα του δυστυχήματος. Και μάλιστα είχε συστήσει επανέλεγχο της από άλλο ιατρό: «Α. Από τα ευρήματα που είχαμε στη φάση της εξέτασης την ημέρα της εξέτασης δεν υπήρχε κάτι σοβαρό γι' αυτό και η άρρωστη πήρε εξιτήριο, όμως επαναλαμβάνω ότι κάποια πράγματα στην πορεία μπορεί να εξελιχθούν και γι' αυτό συνίσταται επανέλεγχος του ασθενούς από γιατρό». Περαιτέρω η Μ.Υ.4 δεν είχε λόγο να μην καταγράψει στο πιστοποιητικό τυχόν παράπονο της Ενάγουσας για πόνο στον δεξί ώμο την ημέρα που την εξέτασε. Το ότι όμως η Ενάγουσα δεν εξέφρασε παράπονο συγκεκριμένα για τον ώμο λίγες ώρες μετά το δυστύχημα δεν οδηγεί στο συμπέρασμα ότι είναι ψευδείς οι ισχυρισμοί της Ενάγουσας για τα προβλήματα στον ώμο συνεπεία του ατυχήματος. Παρατίθεται σχετικό απόσπασμα από την αντεξέταση της Μ.Υ.4: «Υποβολή: Είχε πόνο στο δεξί ώμο και χέρι. Απάντηση: Όπως φαίνεται από το πιστοποιητικό δεν παραπονέθηκε. Όμως μπορεί να παρουσιάστηκε πόνος.» --------------------- Να διευκρινιστεί σ' αυτό το σημείο ότι οι μάρτυρες Μ.Ε.2, Μ.Υ.1, Μ.Υ.2, Μ.Υ.3 και Μ.Υ.4 έχουν αξιολογηθεί έχοντας κατά νου τις νομολογιακές αρχές αναφορικά με μαρτυρία εμπειρογνώμονα (Philipppou v. Odysseos

(1989)1 C.L.R. 1). --------------------- Δεν έχει αμφισβητηθεί και αποτελεί πραγματικό γεγονός ότι Ενάγουσα κατά το χρόνο του ατυχήματος ήταν 38 ετών και εργαζόταν ως ιδιωτική υπάλληλος με καθήκοντα γραμματέα και τηλεφωνήτριας στην εταιρεία Marlow Navigation Company Ltd με μισθό £960 (€1.640) μηνιαίως. Η Ενάγουσα κατά το χρόνο του ατυχήματος την 5/9/2006 ώρα 19:30 ήταν συνεπιβάτιδα στη μπροστινή αριστερή πλευρά του οδηγού και φορούσε τη ζώνη ασφαλείας στο αυτοκίνητο KBK623 το οποίο οδηγούσε κάποια Άντρη Σάββα Ιωάννου στην οδό Νίκαιας στη Λεμεσό με βόρεια κατεύθυνση όταν το αυτοκίνητο ΑΑΑ430 που οδηγείτο από απέναντι από την Εναγόμενη μπήκε στη λωρίδα του αυτοκινήτου στο οποίο ήταν η Ενάγουσα με αποτέλεσμα τα δύο αυτοκίνητα να συγκρουστούν. Προκύπτει από τη μαρτυρία της Ενάγουσας ότι η σύγκρουση ήταν μεγάλη ώστε οι αερόσακκοι να ανοίξουν. Δεν έχει αμφισβητηθεί και αποτελεί πραγματικό γεγονός ότι μετά τη σύγκρουση η Ενάγουσα μεταφέρθηκε με ασθενοφόρο την ίδια ώρα στο Νοσοκομείο Λεμεσού όπου εξετάστηκε και της έκαναν ακτινογραφίες κρανίου, αυχενικής μοίρας σπονδυλικής στήλης, θώρακα, θωρακικής μοίρας σπονδυλικής στήλης, οσφυϊκής μοίρας και στέρνου. Αυτά προκύπτουν από τη μαρτυρία της ιατρού του νοσοκομείου Δ. Νικολάου (Μ.Υ.4) η οποία κατέθεσε και επεξήγησε το Τεκμήριο

Αλλά ακόμα κι αν υπάρχει διαφωνία ως προς την κατάθεση του Τεκμηρίου 17, δηλαδή του παραπεμπτικού για ακτινογραφίες της ιατρού (Μ.Υ.4) με το οποίο ζητούσε τη διενέργεια τέτοιων ακτινογραφιών, το ότι η Ενάγουσα προέβη σε τέτοιες ακτινογραφίες στο νοσοκομείο, προκύπτει ανεξάρτητα και από τη μαρτυρία του ιατρού Σιμιλλίδη Μ.Ε.2 αφού αποτελεί πραγματικό γεγονός ότι η Ενάγουσα κατά την πρώτη επίσκεψη της στον Μ.Ε.2 του είχε προσκομίσει τις ακτινογραφίες αυτές. Όπως περαιτέρω προκύπτει από την προφορική μαρτυρία του ιατρού Σιμιλλίδη, ο οποίος είδε τις εν λόγω ακτινογραφίες του νοσοκομείου, αυτές δεν έδειξαν οστικές κακώσεις. Από το νοσοκομείο απολύθηκε την ίδια ημέρα του δυστυχήματος. Επίσης από το νοσοκομείο της χορηγήθηκε τριών ημερών άδεια ασθενείας από τις 6/9/2006 - 8/9/2006 (Τεκμήριο 1). Όπως προκύπτει τόσο από τη μαρτυρία της Ενάγουσας αλλά και από τη μαρτυρία της ιατρού Δ. Νικολάου (Μ.Υ.4) και τα ιατρικά πιστοποιητικά του Νοσοκομείου Τεκμήρια 17 και 18, η Ενάγουσα αμέσως μετά το δυστύχημα είχε πόνο της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, θωρακικής μοίρας σπονδυλικής στήλης και στέρνου. Επίσης η μαρτυρία της Ενάγουσας ότι αμέσως μετά το δυστύχημα (την ίδια μέρα) είχε κεφαλαλγία, ζάλη και τάση για εμετό γίνεται πιστευτή αφού πρόκειται για συνηθισμένο λογικό παράπονο αμέσως μετά από κάποιο δυστύχημα, έστω και αν στα πιστοποιητικά Τεκμήρια 17 και 18 δεν καταγράφονται τέτοια παράπονα. (Ανεξαρτήτως του ότι αυτό το τελευταίο εύρημα προκύπτει αποκλειστικά από τη μαρτυρία της ίδιας της Ενάγουσας επισημαίνεται ότι στο νοσοκομείο η Ενάγουσα έβγαλε και ακτινογραφίες κρανίου). Ακολούθως την 6/9/2006 επισκέφθηκε τον ορθοπεδικό Σίμο Ιωάννου (Μ.Υ.3) ο οποίος της χορήγησε άδεια ασθενείας από την 9/9/2006 μέχρι την 15/9/
Αποτελεί πραγματικό γεγονός ότι η διαπίστωση του ιατρού Ιωάννου (Μ.Υ.3) ήταν ότι η Ενάγουσα έπαθε θλάση αυχένος και οσφύος και όπως ο ίδιος ο ιατρός Ιωάννου ανέφερε κατά την ακρόαση, της συνέστησε φαρμακευτική αγωγή καθώς και φυσιοθεραπεία. Ο ιατρός Σίμος Ιωάννου δεν είδε μετέπειτα την Ενάγουσα γι' αυτό και δεν γνώριζε την εξέλιξη της κατάστασης της. Ο ιατρός δεν εξέδωσε ιατρική έκθεση αφού ούτε του ζητήθηκε ούτε και παρακολούθησε μετέπειτα την Ενάγουσα. Από την ενώπιον του Δικαστηρίου μαρτυρία προκύπτει ότι πράγματι η Ενάγουσα συνεπεία του ατυχήματος προέβη σε φυσιοθεραπεία αυχένα, σε 12 δηλαδή φυσιοθεραπείες από την 11/9/2006 - 29/9/2006 όπως προκύπτει και από την απόδειξη είσπραξης του φυσιοθεραπευτή Κώστα Λουκά Τεκμήριο
Η ορθότητα του ευρήματος αυτού υποστηρίζεται και από το γεγονός ότι και ο ίδιος ο ιατρός Ιωάννου (Μ.Υ.3) της συνέστησε φυσιοθεραπεία. Αποτελεί επίσης πραγματικό γεγονός ότι οι φυσιοθεραπείες αυτές είχαν καταστεί αναγκαίες για την Ενάγουσα συνεπεία του δυστυχήματος. Αυτό προκύπτει από τη μαρτυρία του ιατρού Σ. Ιωάννου (Μ.Υ.3) αλλά και από τη γενικότερη μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου. Ακολούθως η Ενάγουσα επισκέφτηκε την 19/9/2006 τον ιατρό Φ. Σιμιλλίδη (Μ.Ε.2). Όπως προκύπτει από τη μαρτυρία του ιατρού Σιμιλλίδη και όπως ο ίδιος κατέγραψε στο πιστοποιητικό του Τεκμήριο 11 όταν για πρώτη φορά εξέτασε την Ενάγουσα την 19/9/2006 η Ενάγουσα του παραπονέθηκε για τα ακόλουθα: - Κεφαλγία, ζάλη, αναγούλες και τάση για έμετο - Έντονο πόνο στην περιοχή του αυχένα και της δεξιάς ωμοπλάτης με επέκταση του πόνου αυτού στον δεξί βραχίονα και κυρίως στο μέσο δάκτυλο (3ο δάκτυλο) - Επίσης παραπονείτο για πόνο και διόγκωση του δεξιού ώμου ο οποίος της προκαλούσε χαρακτηριστική ελάττωση κινήσεως τούτου και με κινητικές δυσκολίες όπως το να ντυθεί, να ξεντυθεί ή να απλώσει το χέρι της. Από την ίδια μαρτυρία προκύπτει ότι τα κλινικά ευρήματα του ιατρού Σιμιλλίδη κατά την εν λόγω πρώτη εξέταση είχαν ως εξής: - Αρτηριακή πίεση 130/70 - Κόρες οφθαλμών ισομεγέθης και αντιδρούσαν κανονικά στο φως - Έντονο άλγος κατά τη ψηλάφηση της αυχενικής μοίρας με παρουσία έντονου μυϊκού σπασμού και ελάττωση κινητικότητας κατά 50% - Ελαφριά αδυναμία στο δεξί άνω άκρο - Υπαισθησία στην περιοχή της άκρας χείρας και ιδιαίτερα στο 3ο δάκτυλο - Ο δεξιός ώμος ήταν διογκωμένος επώδυνος στη ψηλάφηση με χαρακτηριστική ελάττωση όλων των κινήσεων - Παρουσία έντονου μυϊκού σπασμού και ελάττωση κινητικότητας οσφυϊκής μοίρας με συνοδό δεξιά ισχιαλγία. Κατά την εν λόγω εξέταση την 19/9/2006 ο Μ.Ε.2 της χορήγησε αντιφλεγμονικά φάρμακα, της συνεστήθη εξέταση από νευρολόγο (το δεύτερο ενόψει των παραπόνων για ζάλη και αναγούλα), της συνέστησε φυσιοθεραπεία και χρήση αυχενικού κολάρου. Της χορήγησε αναρρωτική άδεια για την περίοδο 19/9/2006 μέχρι 6/10/
Από την ενώπιον του Δικαστηρίου μαρτυρία προκύπτει ότι ακολούθως κατά την επίσκεψη της στον Μ.Ε.2 την 2/10/2006 εξακολουθούσε να έχει πόνο ιδιαίτερα στον αυχένα και δεξί ώμο ενώ οι ενοχλήσεις από την οσφύ είχαν υποχωρήσει σχετικά. Έτσι ο ιατρός Σιμιλλίδης (Μ.Ε.2) την παρέπεμψε για μαγνητική τομογραφία του δεξιού ώμου και του αυχένα οι οποίες έγιναν στην πολυκλινική Υγεία την 28/9/
Τις εν λόγω μαγνητικές τομογραφίες τις διενήργησε ο Ακτινοδιαγνωστής Δρ. Όμηρος Διαμαντής (Μ.Υ.2). Πιο κάτω παρατίθεται αυτούσιο το σχετικό απόσπασμα της έκθεσης του ιατρού Διαμαντή αναφορικά με το αποτέλεσμα της μαγνητικής τομογραφίας του δεξιού ώμου Τεκμήριο 14 την οποία συνέταξε στην αγγλική γλώσσα (ταυτόχρονα καταγράφεται στο μεγαλύτερο μέρος η μετάφραση στην ελληνική ως το Τεκμήριο 14α): «MRI RIGHT SHOULDER (μαγνητική τομογραφία δεξιού ώμου) .......................................The tendon of the supraspinatus muscle shows moderate intermediate signal changes due to moderate degeneration. (Ο τένοντας του υπερακανθίου μυός παρουσιάζει μετρίου βαθμού αλλοιώσεις ενδιάμεσου μαγνητικού σήματος λόγω μετρίου βαθμού εκφύλισης). The tendon of the infraspinatus muscle shows mild intermediate signal changes due to mild degeneration. (Ο τένοντας του υπακανθίου μυός παρουσιάζει ήπιες αλλοιώσεις ενδιάμεσου μαγνητικού σήματος λόγω ήπιας εκφύλισης). The long biceps tendon shows mild intermediate signal changes due to mild tendinosis. (Ο τένοντας της μακράς κεφαλής του δικεφάλου μυός παρουσιάζει ήπιες αλλοιώσεις ενδιαμέσου μαγνητικού σήματος λόγω ήπιας τενοντίτιδας). The glenoid labrum is intact. (Ο επιχείλιος χόνδρος δεν παρουσιάζει ρήξη). The acromion is flat. (Το ακρώμιον είναι επίπεδο). The AC joint shows mild overgrowth causing mild shoulder impingement. (Η ακρωμιοκλειδική άρθρωση παρουσιάζει ήπια υπερτροφία που προκαλεί ήπιο σύνδρομο υπακρωμιακής πρόσκρουσης). There is a mild subacromial-subdeltoid bursitis.* There is a small amount of joint fluid.* *(Η μετάφραση στα Ελληνικά του κ. Διαμαντή (Μ.Υ.2) σ' αυτά τα σημεία αποτέλεσε θέμα συζήτησης κατά την ακρόαση). Diagnosis Moderate degeneration of the supraspinatus muscle tendon. (Μετρίου βαθμού εκφύλιση του τένοντα του υπερακανθίου μυός). Mild degeneration of the infraspinatus muscle tendon. (Ήπια εκφύλιση του τένοντα του υπακανθίου μυός). Mild tendinosis of the long biceps tendon. (Ήπια τενοντίτιδα της μακράς κεφαλής του δικεφάλου μυός). Mild overgrowth of the AC joint causing mold shoulder impingement. (Ήπια υπερτροφία της ακρωμιοκλειδικής άρθρωσης που προκαλεί ήπια σύνδρομο υπακρωμιακής πρόσκρουσης). Small amount of joint fluid. (Ήπια ενδαρθρική συλλογή)» Τα αποτελέσματα της μαγνητικής τομογραφίας της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης ημερ. 28/9/2006 ως αυτά καταγράφονται στην έκθεση του Ακτινοδιαγνωστή κ. Διαμαντή (Μ.Υ.2) Τεκμήριο 15(α) (η μετάφραση του στα Ελληνικά Τεκμήριο 15) κι όπως αυτά επεξηγήθηκαν από τον ιατρό Σιμιλλίδη (Μ.Ε.2) και δεν αμφισβητήθηκαν σ' αυτό το σημείο, έδειξαν πολλαπλές μικρές κήλες δίσκων στο μεσοσπονδύλιο διάστημα Α2-Α3, Α3-Α4, Α4-Α5, Α5-Α6, Α6-Α
Επειδή η Ενάγουσα εξακολουθούσε να παραπονείται για πόνο, στις 25/1/2007 έγινε από τον ιατρό Σιμιλλίδη (Μ.Ε.2) ενδοαρθρική ένεση στον δεξί υποακρομιακό χώρο ώμου όπου έγινε έκχυση στεροειδούς μαρκαίνης και ξυλοκαίνης για υποχώρηση των ενοχλημάτων. Προκύπτει ότι παρά του ότι έγινε ένεση, τα ενοχλήματα της Ενάγουσας εξακολουθούσαν να είναι έντονα στον δεξί ώμο γι' αυτό και την 16/3/2007 της έγινε επέμβαση από τον ιατρό Σιμιλλίδη (Μ.Ε.2) στην πολυκλινική Υγεία στη Λεμεσό κάτω από γενική αναισθησία. Κατά την επέμβαση όπως προκύπτει από τη μαρτυρία του ίδιου ιατρού προέκυψαν τα εξής ευρήματα όπως τα καταγράφει και στο πιστοποιητικό του Τεκμήριο 11: «The glenum humeral joınt ήταν χωρίς ευρήματα όμως υπήρχε έντονη φλεγμονή και έντονη bursitis στη δεξιά υποακρομιακή χώρα και στην οποία έγινε bursectomy και acromioplasty αρθροσκοπικά». Από τη μαρτυρία τόσο του ιατρού Σιμιλλίδη (Μ.Ε.2) όσο και του ιατρού Γεωργίου (Μ.Υ.1) προκύπτει ότι σκοπός της επέμβασης ήταν η αποσυμπίεση του ώμου. Ενόψει της εν λόγω επέμβασης η Ενάγουσα παρέμεινε στην πολυκλινική Υγεία για 24 ώρες και εξήλθε με τον ώμο ακινητοποιημένο για 3 εβδομάδες. Συνέχισε τη φυσιοθεραπευτική της αγωγή τόσο στον αυχένα όσο και στον ώμο. Όπως ανέφερε κατά την αντεξέταση της η ίδια η Ενάγουσα και αποτελεί πραγματικό γεγονός, η τελευταία φυσιοθεραπεία στην οποία υπεβλήθη ήταν την 18/5/2007 (βλ. Τεκμήριο 6). Επίσης ο ιατρός Σιμιλλίδης της συνέστησε αναρρωτική άδεια μέχρι την 18/5/
Περαιτέρω, από την ενώπιον του Δικαστηρίου μαρτυρία, είναι φανερό και αποτελεί πραγματικό γεγονός ότι τα προβλήματα στο δεξί ώμο μετά το δυστύχημα της προκάλεσαν δυσκολίες στην κίνηση του δεξιού χεριού, στις καθημερινές κινήσεις (πέραν από την πλήρη ακινητοποίηση του ώμου για τρεις εβδομάδες μετά την εγχείρηση). Τέτοιες δυσκολίες σταδιακά υποχωρούσαν μετά την επιτυχή εγχείρηση τον Μάρτιο του 2007 στον ώμο. (Για την κατάσταση της Ενάγουσας μετά τον Μάιο του 2007, βλ. ανάλυση πιο κάτω, σε άλλο σημείο της απόφασης.) Από την ενώπιον του Δικαστηρίου μαρτυρία προκύπτει επίσης ότι η Ενάγουσα συνεπεία του δυστυχήματος, από την πρώτη μέρα χρειάστηκε να παίρνει φαρμακευτική αγωγή η οποία κατά περιόδους συνεχίστηκε για αρκετό χρονικό διάστημα μέχρι την ανάρρωση της. Δεξιός ώμος Από την ενώπιον του Δικαστηρίου μαρτυρία προκύπτει ότι η Ενάγουσα συνεπεία του δυστυχήματος υπέστη τραυματισμό μαλακών μορίων-θλάση του δεξιού ώμου. Για τραύματα μαλακών μορίων βλέπε «Αποζημιώσεις για Σωματικές Βλάβες» του κ. Φρίξου Νικολαϊδη, Δικαστή Ανωτάτου Δικαστηρίου, στη σελ. 59: «Τα τραύματα του ανθρώπινου σώματος ταξινομούνται σε δύο κατηγορίες, στα τραύματα των μαλακών ιστών (ο όρος μαλακά μόρια επίσης χρησιμοποιείται) και στα τραύματα των οστών. ....... Ο όρος «τραύματα μαλακών ιστών» αφορά όλους τους ιστούς εκτός από τα οστά. Τα συνηθέστερα τραύματα των μαλακών ιστών είναι, τα θλαστικά τραύματα, οι εκδορές, οι μώλωπες, τα αιματώματα, οι θλάσεις, το διάστρεμμα, το αίμαρθρον, οι ρήξεις μαλακών ιστών και τα εγκαύματα.» Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τόσο η ως άνω ενδοαρθρική ένεση που είχε χορηγήσει στην Ενάγουσα την 25/1/2007 ο ιατρός Σιμιλλίδης (Μ.Ε.2) όσο και η ως άνω επέμβαση στον δεξί ώμο ότι ήταν αναγκαίες. Το ότι ήταν αναγκαίες το δέχτηκε ευθέως και ο ιατρός Ηλίας Γεωργίου (Μ.Υ.1) κατά την αντεξέταση του. Δεν τεκμηριώθηκε όμως η θέση του ιατρού Η. Γεωργίου (Μ.Υ.1) ότι τα προβλήματα στον δεξιό ώμο της Ενάγουσας καθώς και η αναγκαία ένεση και επέμβαση ήταν άσχετα με το δυστύχημα. Σε σχέση με τούτο επισημαίνονται τα εξής: Ακόμα και με την υιοθέτηση της θέσης της υπεράσπισης ότι η Ενάγουσα δεν παραπονέθηκε κατά την πρώτη ημέρα του δυστυχήματος στο νοσοκομείο, ούτε τη δεύτερη ημέρα μετά το δυστύχημα στον ιατρό Σίμο Ιωάννου (Μ.Υ.3) ειδικά για τον δεξί ώμο, όπως η ίδια η ιατρός του νοσοκομείου Δέσποινα Νικολάου (Μ.Υ.4) ανάφερε κατά την προφορική της μαρτυρία, από μεν την πρώτη ημέρα της εξέτασης δεν είχε διαπιστώσει κάτι σοβαρό, γι' αυτό και η Ενάγουσα είχε πάρει εξιτήριο, όμως τόνισε ότι κάποια προβλήματα στην πορεία μπορεί να εξελιχθούν και μάλιστα είχε συστήσει επανέλεγχο από ιατρό ορθοπεδικό. Περαιτέρω και ο ίδιος ο ιατρός Σ. Ιωάννου (Μ.Υ.3) τόνισε στην προφορική του μαρτυρία ότι δεν μπορούσε να προβλέψει και δεν γνώριζε πώς θα εξελίσσονταν οι τραυματισμοί της Ενάγουσας. Επισημαίνεται περαιτέρω ότι οι ενοχλήσεις σε σχέση με τον δεξί ώμο (μόνο στο δεξί και όχι και στον αριστερό ώμο) άρχισαν σύντομα μετά το δυστύχημα. Περαιτέρω ο ιατρός Η. Γεωργίου (Μ.Υ.1) δεν έδωσε κατά την ακρόαση ικανοποιητικές απαντήσεις ως προς το γιατί μόνο στον δεξί ώμο είχε ενοχλήσεις μετά το δυστύχημα η Ενάγουσα. Μέρος της εξήγησης του ήταν ότι οι δεξιόχειρες χρησιμοποιούν περισσότερο το δεξί χέρι (άρα και η φυσική φθορά του δεξιού χεριού). Όμως από τη μαρτυρία προέκυψε ότι η Ενάγουσα ήταν αριστερόχειρας, κάτι που δεν γνώριζε ο ιατρός Η. Γεωργίου. (Η Ενάγουσα είχε αναφέρει ότι κάνει τις περισσότερες δουλειές με το δεξί, κάτι που δεν μπορεί να ευσταθεί αφού, όπως επίσης η ίδια ανέφερε, είναι αριστερόχειρας). Επιπρόσθετα ο ιατρός Η. Γεωργίου κατά την εξήγηση που έδωσε για το αποτέλεσμα της μαγνητικής τομογραφίας του δεξιού ώμου Τεκμήριο 14 πήρε τη θέση ότι το Τεκμήριο 14 δεν αποκαλύπτει οποιαδήποτε φλεγμονή. Αυτή τη θέση αρχικά είχε πάρει κατά την προφορική του μαρτυρία και ο Ακτινοδιαγνωστής Διαμαντής (Μ.Υ.2) κατά την οποία ο Μ.Υ.2 αρχικά διαφώνησε ότι η λέξη "bursitis" η οποία αναφέρεται στο Τεκμήριο 14 σημαίνει φλεγμονή. Μετά όμως από την κατάθεση του Τεκμηρίου 16 ο Μ.Υ.2 δεν διαφώνησε ότι μπορεί η λέξη bursitis να αναφέρεται σε φλεγμονή. Προκύπτει συνεπώς από τα αποτελέσματα της μαγνητικής τομογραφίας του δεξιού ώμου Τεκμήριο 14 σε συνδυασμό με την επεξήγηση του ιατρού Σιμιλλίδη (Μ.Ε.2) και του γεγονότος ότι τα ενοχλήματα στον δεξιό ώμο άρχισαν σύντομα μετά το δυστύχημα, ότι οι ενοχλήσεις στον δεξί ώμο οφείλονταν στο δυστύχημα. Δεξί Χέρι Όπως ήδη καταγράφεται πιο πάνω, κατά την πρώτη εξέταση της Ενάγουσας από τον ιατρό Σιμιλλίδη τις 19/9/2006, διαπιστώθηκε μεταξύ άλλων ότι η Ενάγουσα είχε ελαφριά αδυναμία στο δεξί άνω άκρο και υπαισθησία στην περιοχή της άκρας χείρας και ιδιαίτερα στο τρίτο δάχτυλο. Όπως προκύπτει από τη μαρτυρία του ιατρού Σιμιλλίδη, όπως καταγράφεται στην έκθεσή του Τεκμήριο 11, ο πόνος από το δεξί βραχίονα και χέρι ήταν από το δίσκο μεταξύ του 6ου και 7ου αυχενικού σπονδύλου ο οποίος πίεζε τη δεξιά σύστοιχη ρίζα. Από τη μαρτυρία προκύπτει ότι η Ενάγουσα πριν το δυστύχημα ουδεμία ενόχληση είχε στο δεξί χέρι. Προκύπτει επίσης ότι τέτοιες ενοχλήσεις δημιουργήθηκαν συνεπεία του δυστυχήματος. Αυχένας Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η Ενάγουσα συνεπεία του δυστυχήματος τραυματίστηκε στον αυχένα (θλάση αυχένα). Η Ενάγουσα, όπως προκύπτει από τη μαρτυρία της Μ.Υ.4 Δέσποινας Νικολάου (ιατρού του Νοσοκομείου), παραπονιόταν, μεταξύ άλλων, από την πρώτη μέρα για άλγος αυχενικής μοίρας και η ιατρός διέγνωσε θλάση αυχένα και οσφυϊκής μοίρας. Εξάλλου δεν είναι τυχαίο ότι με βάση τη σύσταση του ιατρού Σ. Ιωάννου (Μ.Υ.3) η Ενάγουσα προέβη, όπως καταγράφεται στην απόδειξη Τεκμήριο 4, σε 12 φυσιοθεραπείες αυχένα μεταξύ της 11/9/2006 - 29/9/
Η Ενάγουσα συνέχιζε να έχει πόνο στον αυχένα με παρουσία έντονου μυϊκού σπασμού και ελάττωση κινητικότητας κατά 50% όπως προκύπτει από την πρώτη εξέταση του ιατρού Σιμιλλίδη. Όπως προκύπτει επίσης από την προφορική μαρτυρία του ιατρού Σιμιλλίδη, αρχικά ξεκίνησε μια συντηρητική αγωγή για τον αυχένα, η οποία ήταν φαρμακευτική, φυσιοθεραπεία, και χρησιμοποιούσε κολάρο. Όμως την 13/11/2006 η Ενάγουσα ξεκίνησε μια εξειδικευμένη φυσιοθεραπεία αυχένα την DRX 9500 στο φυσιοθεραπευτή Μαρίνο Μωϋσέως. Όπως προκύπτει από την εξήγηση του ιατρού Σιμιλλίδη η θεραπεία αυτή έγινε με ειδικό μηχάνημα το οποίο λειτουργεί με ηλεκτρονικό υπολογιστή και βοηθά μεσοσπονδύλιους αυχενικούς δίσκους οι οποίοι υπέστησαν βλάβη ή έχουν εκφύλιση στο να ανοίγουν τα μεσοσπονδύλια διαστήματα και οι δίσκοι να ανακουφίζονται (decomepressed). Αυτή η συγκεκριμένη θεραπεία δεν καταγράφεται ρητά στο πιστοποιητικό του ιατρού Σιμιλλίδη Τεκμήριο 11 αλλά ο ίδιος εξήγησε επαρκώς ότι αυτή εντάσσεται στα πλαίσια της φυσιοθεραπείας που αναφέρεται στο πιστοποιητικό του. Ο Μ.Ε.2 απάντησε επίσης επαρκώς στην υποβολή της υπεράσπισης ότι η Ενάγουσα δεν χρειαζόταν να κάνει αυτή την εξειδικευμένη φυσιοθεραπεία γιατί δεν είχε οποιοδήποτε πρόβλημα. Ο ιατρός (Μ.Ε.2) υπέδειξε ότι υπήρχε από τον 6ο και 7ο δίσκο του αυχένα πίεση νεύρου σύμφωνα και με την κλινική εικόνα αλλά και με τα ευρήματα του μαγνητικού τομογράφου κάτι που αποτελεί πραγματικό γεγονός. Σ' αυτό το σημείο επισημαίνεται ότι σε υποβολή προς τον ιατρό Ηλία Γεωργίου (Μ.Υ.1) ότι η Ενάγουσα παρουσίαζε κατά την πρώτη εξέταση της από τον Μ.Ε.2 την 19/9/2006 έντονο άλγος κατά τη ψηλάφηση της αυχενικής μοίρας με παρουσία έντονου μυϊκού σπασμού και ελάττωση κινητικότητας κατά 50% ο ιατρός Ηλίας Γεωργίου (Μ.Υ.1) φαίνεται να το αμφισβήτησε λέγοντας ότι αυτό θα ίσχυε μόνο αν υπήρχε ευθυασμός με βάση την ακτινογραφία. Παρατίθεται σχετικό απόσπασμα από την αντεξέταση του ιατρού Ηλία Γεωργίου: «Ε. Επίσης σας υποβάλλω και συνεχίζω από την ίδια σελίδα του Τεκμηρίου 11 την πρώτη, ότι κατά τη μέρα εκείνη 19.9.06 κατά την αντικειμενική εξέταση ως κλινικό εύρημα ήταν και ότι η ενάγουσα παρουσίαζε έντονο άλγος κατά την ψηλάφηση της αυχενικής μοίρας με παρουσία έντονου μυϊκού σπασμού και ελάττωση κινητικότητας κατά 50%. Α. Εκείνο που συμβαίνει σε μία τέτοια περίπτωση είναι να ζητήσει ο θεράπων ιατρός την άμεση διενέργεια τουλάχιστον απλής ακτινογραφίας, όχι MRI. Απλής. Εκεί θα μπορούσαμε να διαπιστώσουμε αν υπήρχε ευθειασμός του αυχένα. Τι σημαίνει αυτό; Φυσιολογικά ο αυχένας έχει μία καμπυλότητα. Όταν τραυματιστεί και έχει έντονο πόνο επειδή συμβαίνει μυϊκός σπασμός, η καμπυλότητα αυτή γίνεται ευθεία γραμμή. Τούτο επιβεβαιώνεται από απλές ακτινογραφίες οι οποίες επίσης είναι απαραίτητες διότι με τέτοια κλινική εικόνα μπορεί να υπάρχει ένα κάταγμα στον αυχένα. ...........» Ακριβώς όμως στο πιστοποιητικό του νοσοκομείου Τεκμήριο 18 το οποίο κατατέθηκε κατόπιν αιτήματος της ίδιας της Υπεράσπισης καταγράφεται ότι υπήρχε σύμφωνα με τον ακτινολογικό έλεγχο «ευθυασμός αυχενικής μοίρας σπονδυλικής στήλης». Από την όλη ενώπιον του Δικαστηρίου μαρτυρία προκύπτει ότι η Ενάγουσα δεν είχε οποιεσδήποτε ενοχλήσεις στον αυχένα πριν το δυστύχημα. Οι ενοχλήσεις της Ενάγουσας στον αυχένα οφείλονται στο δυστύχημα. Οσφυϊκή Μοίρα Από την ενώπιον του Δικαστηρίου μαρτυρία προκύπτει ότι η Ενάγουσα συνεπεία του ατυχήματος τραυματίστηκε στην οσφυϊκή μοίρα. Αμέσως μετά το δυστύχημα όπως προκύπτει και από τη μαρτυρία της Μ.Υ.4 ιατρού Δέσποινας Νικολάου η Ενάγουσα παραπονέθηκε για πόνο της σπονδυλικής στήλης και μέρος της διάγνωσης της ιατρού ήταν θλάση και της οσφυϊκής μοίρας. Το ότι η Ενάγουσα υπέστη θλάση της οσφυϊκής μοίρας προκύπτει και από τη διάγνωση του Μ.Υ.3 ορθοπεδικού Σίμου Ιωάννου (βλ. επίσης Τεκμήριο 2). Ακολούθως από τη μαρτυρία του ιατρού Σιμιλλίδη και τη μαρτυρία της ίδιας της Ενάγουσας προκύπτει ότι οι ενοχλήσεις στην οσφυϊκή μοίρα συνεχίστηκαν και κατά την πρώτη εξέταση της από τον ιατρό Σιμιλλίδη την 19/9/2006 ο οποίος διέγνωσε έντονο μυϊκό σπασμό και ελάττωση κινητικότητας της οσφυϊκής μοίρας με συνοδό δεξιά ισχυαλγία. Προκύπτει επίσης από το πιστοποιητικό του ιατρού Σιμιλλίδη (Τεκμήριο 11) ότι κατά την 2/10/2006 οι ενοχλήσεις από την οσφυϊκή μοίρα είχαν σχεδόν υποχωρήσει. Από την ενώπιον του Δικαστηρίου μαρτυρία προκύπτει ότι ο τραυματισμός της Ενάγουσας στην οσφυϊκή μοίρα ήταν ελαφρύς και οι ενοχλήσεις της από την οσφυϊκή μοίρα είχαν ξεπεραστεί μετά τους πρώτους περίπου 2 μήνες. Προς υποστήριξη του ευρήματος αυτού επισημαίνονται ενδεικτικά τα εξής: Από τον ιατρό Σιμιλλίδη δεν ζητήθηκε να γίνει μαγνητική τομογραφία της οσφυϊκής μοίρας (ενώ είχε ζητηθεί μαγνητική τομογραφία για αυχένα και δεξιό ώμο) κάτι που δείχνει ότι οι ενοχλήσεις της στην οσφυϊκή μοίρα δεν ήταν έντονες. Επίσης πέραν από μια γενική αναφορά του ιατρού Σιμιλλίδη στο πιστοποιητικό του Τεκμήριο 11 ότι μετά την εγχείρηση συνεχίστηκαν οι φυσιοθεραπείες και στην οσφυϊκή μοίρα, (κάτι που δεν αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου) εντούτοις πουθενά δεν δόθηκε συγκεκριμένη και ικανοποιητική μαρτυρία ότι η Ενάγουσα προέβηκε σε φυσιοθεραπεία για την οσφυϊκή μοίρα καθ' οιονδήποτε χρόνο. Π.χ. ακόμη και οι πρώτες φυσιοθεραπείες μετά το δυστύχημα όπως προκύπτει από την απόδειξη Τεκμήριο 4 αφορούσαν τον αυχένα «Θεραπεία αυχένα μετά από ατύχημα 12 θεραπείες εκάστη. Από την 11/9/2006 - 29/9/2006». Επιπρόσθετα όπως προκύπτει από την κυρίως εξέταση του ιατρού Σιμιλλίδη κατά την τελευταία εξέταση της από τον ίδιο την 8/3/2011, η Ενάγουσα δεν παραπονέθηκε για ενοχλήσεις στην οσφυϊκή μοίρα. «Ε. Ποια ήταν η τελευταία κατάσταση της; Σας παραπονέθηκε; A. Η τελευταία κατάσταση όσον αφορά τους τραυματισμούς από το τροχαίο είχε ενοχλήσεις και από τον αυχένα και από τον ώμο της.» Πέραν από τα πιο πάνω ευρήματα, οι υπόλοιποι ισχυρισμοί της Ενάγουσας περί συνέχισης των έντονων ενοχλήσεων στην οσφυϊκή μοίρα, δεν γίνονται πιστευτοί. Κεφαλαλγία - Ζάλη - Τάση για εμετό; Η Ενάγουσα παραπονείται ότι αμέσως μετά το ατύχημα είχε ζάλη και τάσεις για εμετό. Περαιτέρω σύμφωνα με τον ιατρό Σιμιλλίδη (Μ.Ε.2), όπως καταγράφεται στο πιστοποιητικό του, η Ενάγουσα κατά την πρώτη εξέταση της από τον Μ.Ε.2 την 19/9/2006, παραπονείτο για κεφαλαλγία, ζάλη, αναγούλες και τάση για εμετό. Αποτελεί πραγματικό γεγονός ότι ο ιατρός Σιμιλλίδης (Μ.Ε.2) ενόψει αυτών των παραπόνων της, της συνέστησε να επισκεφθεί νευρολόγο. Από την εκδοχή της Ενάγουσας γι' αυτό το θέμα, το Δικαστήριο αποδέχεται την εκδοχή της μόνο στον βαθμό που αφορά τον λογικό ισχυρισμό ότι αμέσως μετά το δυστύχημα (την ίδια μέρα δηλαδή του δυστυχήματος) είχε ζάλη και τάσεις για εμετό. Πέραν τούτου όμως η εκδοχή της ότι συνέχιζε με κεφαλαλγία, ζάλη και τάση για εμετό και μετέπειτα, δεν γίνεται αποδεχτή αφού δεν τεκμηριώθηκε. Επισημαίνεται ότι παρά τη σύσταση του ιατρού Σιμιλλίδη η Ενάγουσα δεν επισκέφθηκε νευρολόγο κάτι που αφήνει μετέωρους τους ισχυρισμούς της ότι τα συγκεκριμένα παράπονα συνέχιζαν και μετά την πρώτη μέρα του ατυχήματος. Κολάρο Από την ενώπιον του Δικαστηρίου μαρτυρία προκύπτει ότι η Ενάγουσα συνεπεία του δυστυχήματος χρειάστηκε να φορέσει κολάρο σκληρό στον αυχένα. Αυτό προκύπτει τόσο από τη μαρτυρία της ιδίας αλλά και τη μαρτυρία του Μ.Ε.2 ιατρού Σιμιλλίδη, σε συνδυασμό με τη φύση του τραυματισμού της στον αυχένα. Για πόσο χρονικό διάστημα ακριβώς με βάση τη μαρτυρία που δόθηκε, δεν μπορεί να υπάρξει ακριβές εύρημα, όμως έχοντας κατά νου ότι ο ιατρός Σιμιλλίδης κατά την πρώτη επίσκεψη της Ενάγουσας την 19/9/2006 θεωρούσε ότι έπρεπε να φορά κολάρο κρίνεται ότι η περίοδος που χρειάστηκε να χρησιμοποιεί κολάρο και το χρησιμοποίησε, δεν ήταν λιγότερη του ενός μηνός. Επισημαίνεται επίσης ότι στην Έκθεση Απαίτησης παρόλο που υπάρχει ισχυρισμός ότι εξακολουθεί να έχει ενοχλήσεις και να λαμβάνει αναλγητικά δισκία, δεν υπάρχει ισχυρισμός ότι εξακολουθεί να χρειάζεται να χρησιμοποιεί κολάρο. Συνεπώς ο ισχυρισμός της Ενάγουσας ότι εξακολουθεί να χρειάζεται να χρησιμοποιεί κολάρο δεν καλύπτεται από την Έκθεση Απαίτησης. Αλλά και αν αυτός ο ισχυρισμός εμπεριέχετο στην Έκθεση Απαίτησης, η Ενάγουσα σ' αυτό το σημείο δεν γίνεται πιστευτή αλλά ούτε και υποστηρίχτηκε από συγκεκριμένη ιατρική μαρτυρία (ότι δηλαδή συνεχίζει να χρειάζεται το κολάρο). Επιπρόσθετα επισημαίνεται ότι και ο ίδιος ο ιατρός Σιμιλλίδης στο ιατρικό πιστοποιητικό Τεκμήριο 11, μετά από την εξέταση της τη 2/11/2007 δεν αναφέρει ότι χρειάζεται κολάρο αλλά περιορίζεται στην αναφορά αναγκαιότητας λήψης αναλγητικών δισκίων. Πόσο χρονικό διάστημα απουσίαζε η Ενάγουσα από την εργασία της; Σε γενικές γραμμές η Ενάγουσα επέμενε ότι συνεπεία του δυστυχήματος αρχικά απουσίαζε από την εργασία της μέχρι την 8/10/2006 (ανάφερε ότι είχε επιστρέψει τη Δευτέρα 9/10/2006) και ακολούθως από την ημερομηνία της εγχείρησης δηλαδή από την 16/3/2007 απουσίαζε μέχρι την 15/5/
(Ο ιατρός Γεωργίου (Μ.Υ.1) συμφώνησε ότι η Ενάγουσα απουσίαζε μετά την εγχείρηση μέχρι και την 15/5/2007.) Η Ενάγουσα υποστήριξε επίσης ότι για τις πιο πάνω περιόδους είχε συστάσεις από ιατρούς για την ανάλογη αναρρωτική άδεια. Στη βεβαίωση των εργοδοτών της Ενάγουσας (Τεκμήριο 7) αναφέρεται ότι απουσίαζε από την εργασία της λόγω αναρρωτικής άδειας μέχρι την Παρασκευή 15/9/2006 και ακολούθως της χορηγήθηκε επιπρόσθετη άδεια από την 19/9/2006 μέχρι την 6/10/
Σύμφωνα με την ίδια βεβαίωση Τεκμήριο 7 ακολούθως μετά την εγχείρηση ημερομηνίας 16/3/2007 απουσίαζε μέχρι την 18/5/
Σε ερωτήσεις κατά την αντεξέταση της Ενάγουσας ως προς το πότε μετά το δυστύχημα επέστρεψε στην εργασία της απάντησε ως εξής: «Ε. Μετά που απολύθηκες από το Νοσοκομείο φαντάζομαι επέστρεψες στη δουλειά σου έτσι; Α. Όχι, κατά τις 6/9/2006 πήγα σε πρώτο γιατρό, τον Σίμο Ιωάννου. κα Ηλιάδου: Να της ξαναδιαβαστεί η ερώτηση σας παρακαλώ; (Ξαναδιαβάζεται η ερώτηση στη μάρτυρα) Α. Όχι δεν επέστρεψα στη δουλειά μου. Ε. Δηλαδή από τις 5/9/2006 δεν επέστρεψες ξανά στη δουλειά σου; Α. Επέστρεψα μετά, πήγα πίσω στη δουλειά στις 15, εάν δεν κάνω λάθος 15.9.2006 όπως λεν τα χαρτιά, πήγα από τις 6.9 στον κ. Σίμο Ιωάννου μου έδωσε άδεια που τις 9 μέχρι τις 15 και πήγα στη δουλειά και μετά επειδή συνέχιζα και πόνουν και πήγα σε δεύτερο γιατρό. Ε. Εγώ σας υποβάλλω ότι επέστρεψες στη δουλειά σου ακριβώς σε μια βδομάδα από την ημέρα του ατυχήματος. Α. Δεν πήγα δουλειά. Ε. Εσύ επίσης σου υποβάλλω ότι εσύ η ίδια ανάφερες στον κ. Ηλία Γεωργίου ότι επέστρεψες στη δουλειά σου σε μια βδομάδα, δούλευες κανονικά μέχρι την ημέρα που υποβλήθηκες σε εγχείρηση, που υποβλήθηκες στις 16/3/2007, εξίμιση μήνες μετά. Α. Όχι δεν πήγα κατευθείαν δουλειά στην πρώτη βδομάδα, δεν πήγα.» Σύμφωνα με τον ιατρό Η. Γεωργίου (Μ.Υ.1), η Ενάγουσα κατά την εξέταση της την 1/12/2009 του είχε αναφέρει ότι απουσίαζε μόνο για μια βδομάδα μετά το ατύχημα. Ο ιατρός Γεωργίου προφανώς δεν επινόησε την αναφορά αυτή της Ενάγουσας κατά την επίσκεψη της. Αυτή η αναφορά της όμως, την οποία το Δικαστήριο δέχεται ότι έγινε στον ιατρό Γεωργίου, θα πρέπει να αξιολογηθεί στα πλαίσια όλης της μαρτυρίας. Και εκείνο που προκύπτει γι' αυτό το θέμα έχει ως εξής: (Α) Μέχρι και την 15/9/2006, ημέρα Παρασκευή, η Ενάγουσα απουσίαζε από την εργασία της σύμφωνα με την αναρρωτική άδεια του ιατρού Σ. Ιωάννου (Μ.Υ.3) και όπως επιβεβαιώνεται και από τη βεβαίωση της εργοδότριας εταιρείας της Τεκμήριο 7, (Β) Η Ενάγουσα επέστρεψε προσωρινά στην εργασία της για μια μέρα, προφανώς τη Δευτέρα 18/9/2006 όμως με πόνους γι' αυτό και από την 19/9/2006 άρχισε και πάλι να απουσιάζει μέχρι την Παρασκευή 6/10/2006 με βάση την αναρρωτική άδεια από τον ιατρό Σιμιλλίδη (Μ.Ε.2). Όλα τα στοιχεία τα οποία τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου συνηγορούν στο ότι η Ενάγουσα χρειαζόταν όλες τις αναρρωτικές άδειες που της είχαν συστήσει οι ιατροί. Ο δε ιατρός Ιωάννου (Μ.Υ.3) ανάφερε ότι ίσως να χρειαζόταν και περισσότερη άδεια. Συνεπώς αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι η Ενάγουσα λόγω του δυστυχήματος απουσίαζε από την εργασία της για την αρχική περίοδο μέχρι την Παρασκευή 6/10/2006 (με εξαίρεση την επιστροφή της για μια μέρα) και ακολούθως ενόψει των ενοχλήσεων απουσίασε από την εγχείρηση την 16/3/2007 μέχρι την 15/5/
Κατά πόσο οι σωματικές βλάβες προϋπήρχαν. (Σύνοψη και περαιτέρω ανάλυση) Με βάση την Έκθεση Υπεράσπισης οι λεπτομέρειες των σωματικών βλαβών «προϋπήρχαν του δυστυχήματος και/ή προήλθαν από άλλη αιτία». Σε σχέση με τους ισχυρισμούς αυτούς σημειώνονται τα εξής:

(1)Η θέση της Ενάγουσας είναι ότι όλα τα προβλήματα της ξεκίνησαν μετά το ατύχημα. Πριν δεν είχε πρόβλημα.

(2)Η θέση του Ακτινοδιαγνωστή Όμηρου Διαμαντή (Μ.Υ.2) όπως αυτή τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου κατά την προφορική του μαρτυρία έχει ως εξής: Τα όσα αναφέρονται στο αποτέλεσμα της μαγνητικής τομογραφίας δεξιού ώμου (Τεκμήρια 14, 14a και στη μαγνητική τομογραφία του αυχένα (Τεκμήριο 15 και 15α) βασίζονται σε φυσιολογική φθορά ή λόγω παλαιών/χρόνιων μικροτραυματισμών. Δεν συμφώνησε με υποβολές ότι τα όσα απεικονίζονται στις εν λόγω μαγνητικές τομογραφίες είναι αποτελέσματα του δυστυχήματος. (Πιο πάνω σε άλλο σημείο της απόφασης, επεξηγείται γιατί το Δικαστήριο δεν μπορεί να στηριχθεί στη μαρτυρία του Μ.Υ.2 ως προς τα αίτια των όσων καταγράφονται στις εκθέσεις των μαγνητικών τομογραφιών.)

(3)Η θέση του ιατρού Σιμιλλίδη όπως αυτή τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου κατά την προφορική του μαρτυρία έχει ως εξής: Η Ενάγουσα πριν το ατύχημα ήταν τελείως ασυμπτωματική. Όπου στη μαγνητική τομογραφία παρουσιάζεται η λέξη εκφύλιση, αυτός ο όρος αναφέρεται σε φυσική φθορά, όμως δεν μπορεί να γνωρίζει αν ήταν πιο λίγη πριν το ατύχημα. Δεν είναι απίθανο τέτοια εκφύλιση να προϋπήρχε του ατυχήματος αλλά και πολύ πιθανόν να μην προϋπήρχε διότι πρόκειται για άτομο μόνο 38 ετών. Όμως σίγουρα, όλα τα προβλήματα της Ενάγουσας άρχισαν να παρουσιάζονται μετά το ατύχημα και άρα οφείλονται στο δυστύχημα, αφού π.χ. από το κτύπημα ο τένοντας στραπατσαρίστηκε και στον αυχένα προκλήθηκε βλάβη.

(4)Η θέση του ιατρού Η. Γεωργίου (Μ.Υ.3) όπως αυτή τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου έχει ως εξής: Η Ενάγουσα υπέστη από το ατύχημα τραυματισμό μαλακών μορίων στη σπονδυλική στήλη και πιθανώς στον ώμο. Σε ερώτηση κατά πόσο ο τραυματισμός μαλακών μορίων είναι το ίδιο πράγμα με τη θλάση απάντησε «ναι, από πρακτικής πλευράς ναι και την χαρακτηρίζω συνήθους μορφής θλάση». Τα αποτελέσματα της μαγνητικής τομογραφίας του δεξιού ώμου αποτελούν εκφυλιστικής φύσεως ευρήματα προϋπάρχοντα του ατυχήματος από μακρού χρονολογημένα. Τα αποτελέσματα της μαγνητικής τομογραφίας του αυχένα δεν αποτελούν τραυματικής φύσεως ευρήματα. Από πρακτικής πλευράς αφορούν όλους τους αυχενικούς μεσοσπονδύλιους δίσκους, συνάδουν με την ηλικία της Ενάγουσας και παρουσιάζονται σε μέγιστο ποσοστό του φυσιολογικού πληθυσμού ηλικίας πέραν των 30 ετών (βλ. Τεκμήριο 12). Στην προκειμένη περίπτωση τα εκφυλιστικά ευρήματα δεν έχουν σχέση με το ατύχημα καθότι δεν προηγήθηκε κάταγμα. Τόσο η ένεση όσο και η εγχείρηση στον δεξί ώμο δεν έγιναν συνεπεία του δυστυχήματος. Υπάρχει πλήρης αποθεραπεία της Ενάγουσας. Η κατάληξη του Δικαστηρίου έχει ως εξής:

Η Ενάγουσα πριν το δυστύχημα ήταν ασυμπτωματική και δεν είχε οποιεσδήποτε ενοχλήσεις. Αυτό στην ουσία το δέχθηκε και ο ιατρός Γεωργίου (Μ.Υ.1) κατά την αντεξέταση του. Παρατίθεται σχετικό απόσπασμα: «Ε. Γιατρέ εγώ σας υποβάλλω ότι η Ενάγουσα πριν το ατύχημα δεν είχε οποιοδήποτε πρόβλημα υγείας ή οποιαδήποτε ενόχληση σχετικά με τις περιοχές του ώμου, του αυχένα και της μέσης. Α. Ουδέποτε είπα ότι είχε. Όμως λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις είναι μετρίου βαθμού και όχι μικρού αναφέρω ότι κατά κανόνα παρουσιάζονται περιοδικές ενοχλήσεις σε περιπτώσεις μετρίου βαθμού εκφύλιση.»
Η μαγνητική τομογραφία του ώμου δείχνει σε συγκεκριμένα σημεία κάποια προϋπάρχουσα του δυστυχήματος εκφύλιση (Moderate mild degeneration) όπου αυτές οι λέξεις αναφέρονται στη σχετική έκθεση Τεκμήριο
Το ίδιο δεν μπορεί να λεχθεί για τη μαγνητική τομογραφία αυχένα όπου δεν χρησιμοποιείται οπουδήποτε στη σχετική έκθεση η λέξη «εκφύλιση». Σε σχέση με τον αυχένα να επισημανθεί ότι ο πόνος από το δεξί βραχίονα και χέρι, ο οποίος πόνος δεν υπήρχε πριν το δυστύχημα, προήλθε από το δίσκο μεταξύ του 6ου και 7ου αυχενικού σπονδύλου ο οποίος πίεζε και τη δεξιά ρίζα (βλ. Τεκμήριο 11 - Έκθεση του ιατρού Σιμιλλίδη). Αυτό αποτελεί και μια ένδειξη ότι πριν το δυστύχημα ο δίσκος μεταξύ του 6ου και 7ου αυχενικού σπονδύλου δεν πίεζε τη δεξιά σύστοιχη ρίζα.
Αιτία των ενοχλήσεων της Ενάγουσας οι οποίες εν πάση περιπτώσει παρουσιάστηκαν μόνο μετά το δυστύχημα και των μετέπειτα θεραπειών που έχει υποστεί, ήταν το δυστύχημα περιλαμβανομένης και της ένεσης και της εγχείρισης. Η κατάσταση της Ενάγουσας μετά την 18/5/2007: Η Ενάγουσα επέστρεψε στην εργασία της μετά τη λήξη της τελευταίας αναρρωτικής άδειας που της είχε συστήσει ο ιατρός Σιμιλλίδης (Μ.Ε.2), μετά δηλαδή την 18/5/
Έκτοτε δεν προσκομίστηκε οποιαδήποτε μαρτυρία ότι απουσίαζε ξανά από την εργασία της. Ούτε και επηρεάστηκε ο μισθός της μετά την 18/5/2007, όπως η ίδια η Ενάγουσα παραδέχτηκε. Να σημειωθεί ότι στην κυρίως εξέταση στη γραπτή της δήλωση η Ενάγουσα υποστήριξε ότι μετά την πρώτη επιστροφή της στην εργασία της την 9/10/2006, δεν μπορούσε να εκτελεί όλα τα καθήκοντα εργασίας της και απαντούσε μόνο τηλέφωνα: «Την 9/10 επέστρεψα στη δουλειά μου αλλά δεν μπορούσα να εκτελέσω σωστά τα καθήκοντα μου γιατί πονούσα και έτσι απαντούσα μόνο τηλέφωνα». Αυτή η εκδοχή της Ενάγουσας για περιορισμό των καθηκόντων της, ενόψει των ενοχλήσεων που είχε εκείνη την περίοδο, γίνεται πιστευτή και αποτελεί πραγματικό γεγονός. Επισημαίνεται όμως ότι ο εν λόγω επηρεασμός στα καθήκοντα της εργασίας της δεν συνεχίστηκε και μετά την 18/5/2007, ούτε και υπάρχει ίχνος αξιόπιστης μαρτυρίας για κάτι τέτοιο. Επιπρόσθετα η Ενάγουσα σταμάτησε οποιαδήποτε φυσιοθεραπεία μετά τα μέσα του Μαϊου
Από τη μαρτυρία του ιατρού Σιμιλλίδη (Μ.Ε.2) προκύπτει ότι είδε την Ενάγουσα αρκετές φορές μέχρι το Μάιο του 2007 π.χ. 19/9/2006, 2/10/2006, 6/11/2006, 13/11/2006, 29/1/2007, 13/3/2007, 16/3/2007 (ημερομηνία της εγχείρησης και την επομένη, 17/3/2007), 20/3/2007, 3/4/2007, 25/4/2007, 3/5/2007, 15/5/
Μετέπειτα την είδε την 2/11/2007 και ακολούθως εξέδωσε το πιστοποιητικό ημερ. 15/1/2008 Τεκμήριο 11 και μετέπειτα την 8/3/
Άλλο γιατρό η Ενάγουσα δεν επισκέφθηκε μετά την 18/5/
Είναι έκδηλο από τα πιο πάνω ότι οι επισκέψεις της στον ιατρό Σιμιλλίδη σχεδόν σταμάτησαν μετά την 15/5/2007 κάτι που δείχνει και την αντίστοιχη εικόνα της υγείας της. Αποτελεί επίσης πραγματικό γεγονός ότι κατά την κλινική εξέταση της Ενάγουσας την 1/12/2009 από τον ιατρό Γεωργίου (Μ.Υ.1) τα πιο κάτω ήταν τα ευρήματα του τα οποία το Δικαστήριο αποδέχεται και αποτελούν πραγματικά γεγονότα: i. Μικρή ουλή μήκους ¼ του εκ. στην οπίσθια επιφάνεια του δεξιού ώμου. ii. Φυσιολογικό εύρος κίνησης της άρθρωσης και ώμου. iii. Απουσία μυϊκού σπασμού ή ευαισθησίας του αυχένα και της οσφύος. iv. Φυσιολογικό εύρος κίνησης της σπονδυλικής στήλης. v. Φυσιολογική λειτουργικότητα του νευροαγγειακού και μυοσκελετικού της συστήματος. vi. Απουσία μυϊκής ατροφίας κατά τη συγκριτική εξέταση των άνω άκρων. Να επισημανθεί ότι κατά την αντεξέταση του ιατρού Γεωργίου (Μ.Υ.1), τα πιο πάνω ευρήματα του για τη συγκεκριμένη ημερομηνία δεν αμφισβητήθηκαν. Έγινε όμως δεχτό από τον ιατρό Γεωργίου (Μ.Υ.1) κατά την αντεξέταση του και αποτελεί πραγματικό γεγονός, ότι η Ενάγουσα έχει πλέον ήπιες περιοδικές ενοχλήσεις στον αυχένα και δεξιό ώμο, ιδιαίτερα το βράδυ όταν κουραστεί και άρα χρειάζεται να παίρνει περιοδικά αναλγητικά φάρμακα. Αυτές οι ήπιες περιοδικές ενοχλήσεις αποτελούν και το μόνο κατάλοιπο από το δυστύχημα καθώς και η μικρή ουλή στο δεξί ώμο. Επισημαίνεται επίσης ότι νέα αποτελέσματα μαγνητικής τομογραφίας αυχένα και ώμου δεν υπάρχουν, γι' αυτό δεν γνωρίζουμε ποια κατάσταση θα έδειχναν οι εκθέσεις τυχόν νέων μαγνητικών τομογραφιών μετά τις φυσιοθεραπείες που έγιναν και την εγχείριση. Μελλοντική εγχείρηση Στο ιατρικό πιστοποιητικό του ιατρού Σιμιλλίδη (Μ.Ε.2) Τεκμήριο 11 αναφέρονται τα εξής: «Εξακολουθεί επίσης να έχει έντονες ενοχλήσεις από την αυχενική μοίρα και την οσφυϊκή μοίρα για τις οποίες είναι αναγκασμένη να λαμβάνει αναλγητικά δισκία. Τα ενοχλήματα αυτά θα παραμείνουν μόνιμα και θα παρουσιάζουν υφέσεις και εξάρσεις και ουδέποτε δεν μπορεί να αποκλειστεί η πιθανότητα εγχείρησης στο μέλλον». Κατά την ακρόαση σε σχετικές ερωτήσεις κατά την κυρίως εξέταση έδωσε τις εξής εξηγήσεις: «A. Λέω ότι τα ενοχλήματα από τον αυχένα και τη μέση της, ειδικά από τον αυχένα θα υποτροπιάζουν και υπάρχει πιθανότητα εάν τούτα χειροτερέψουν να χρειαστεί χειρουργική επέμβαση. Ε. Τι χειρουργική επέμβαση; Α. Ανάλογα με τα κλινικά ευρήματα όταν αποφασιστεί εγχείρηση και με τα νέα δεδομένα του μαγνητικού για αυχενική δισκεκτομή». Κατά την αντεξέταση του διευκρίνισε ότι υπάρχει αυτό το ενδεχόμενο ενόψει του ότι η Ενάγουσα υπέστη βαριά θλάση του αυχένα. Σε άλλο σημείο της αντεξέτασης του υποστήριξε περαιτέρω ότι υπάρχει μεγάλη πιθανότητα μελλοντικής εγχείρησης στον 6ο και 7ο μεσοσπονδύλιο δίσκο («ναι υπάρχει μεγάλη πιθανότητα ειδικά στο διάστημα 6, 7 μεσοσπονδύλιου δίσκου»). Ο ιατρός Η. Γεωργίου (Μ.Υ.1) εξέφρασε την άποψη ότι κάθε άνθρωπος έχει πιθανότητα εγχείρησης στο μέλλον, χωρίς να συνδέει τέτοιο ενδεχόμενο με το δυστύχημα. Η θέση του ιατρού Σιμιλλίδη (Μ.Ε.2) ως προς το θέμα της πιθανότητας μελλοντικής εγχείρησης δεν τεκμηριώθηκε. Επισημαίνεται ότι 5 χρόνια μετά το δυστύχημα ουδεμία ένδειξη υπάρχει περί χειροτέρευσης της κατάστασης της Ενάγουσας. Επίσης δεν εξηγήθηκε κατά πόσο υπάρχουν τρόποι με τους οποίους θα μπορούσε η Ενάγουσα να αποφύγει και να αποτρέψει τυχόν τέτοιο ενδεχόμενο. (π.χ. τυχόν προληπτικές φυσιοθεραπείες). Να επισημανθεί περαιτέρω ότι ο ιατρός Σιμιλλίδης, όπως ο ίδιος ανέφερε, και αποτελεί πραγματικό γεγονός δεν διενεργεί τέτοιες εγχειρήσεις. Συνεπώς ενδεχομένως να χρειαζόταν και περαιτέρω ιατρική μαρτυρία για τεκμηρίωση αυτής της θέσης του από ιατρό που διενεργεί τέτοιες εγχειρήσεις. Συνεπώς, όπως και για κάθε άτομο, δεν θα μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο η Ενάγουσα να υποστεί εγχείριση στο μέλλον. Όμως δεν μπορεί το παρόν Δικαστήριο να καταλήξει σε συμπέρασμα ότι συνεπεία του δυστυχήματος υπάρχει ορατό ενδεχόμενο η Ενάγουσα να υποστεί εγχείρηση στο μέλλον. Ταλαιπωρία Είναι έκδηλο από όλα τα πιο πάνω και από την μαρτυρία της ίδιας της Ενάγουσας ότι συνεπεία του δυστυχήματος η Ενάγουσα ταλαιπωρήθηκε. ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ

(1)Απώλεια μισθού Στην παράγραφο 8(Α) των Λεπτομερειών ειδικών ζημιών απαιτείται ποσό €9.000 ως ισχυριζόμενη απώλεια εισοδήματος για χρονική περίοδο από 5/9/2006 μέχρι 18/5/

(Κατά την αγόρευση εκ μέρους της Ενάγουσας, το απαιτούμενο ποσό μειώθηκε σε €4.920.) Όπως ήδη αναφέρεται πιο πάνω, με βάση τα ευρήματα του Δικαστηρίου, η Ενάγουσα απουσίασε από την εργασία της για την περίοδο μετά το δυστύχημα μέχρι την 8/10/2006 (πλην μιας ημέρας) και ακολούθως από την ημερομηνία της εγχείρησης 16/3/2007 μέχρι την 15/5/
Επιπρόσθετα από την ενώπιον του Δικαστηρίου μαρτυρία, προκύπτει ότι η Ενάγουσα δεν πληρώθηκε για την εργασία της για τους μήνες που απουσίαζε. Αυτό προκύπτει πέραν από τη μαρτυρία της ίδιας της Ενάγουσας και από τη βεβαίωση των εργοδοτών της Τεκμήριο
Ταυτόχρονα προκύπτει από τη μαρτυρία της ίδιας της Ενάγουσας ότι έλαβε επίδομα ασθενείας από τις Κοινωνικές Ασφαλίσεις ως εξής: 1) Με επιταγή ημερ. 1/11/2006 για το ποσό των Λ.Κ.527,34, Τεκμήριο 8 2) με επιταγή ημερ. 22/5/2007 για το ποσό των Λ.Κ.551,31 (Τεκμήριο 9) 3) με επιταγή ημερ. 1/6/2007 για το ποσό των Λ.Κ.695,13 Τεκμήριο
Όπως ήδη αναφέρεται στην αρχή της απόφασης, έγινε παραδεκτό κατά την ακρόαση ότι ο μισθός της Ενάγουσας κατά τον ουσιώδη χρόνο ανερχόταν σε £960 μηνιαίως (€1.640). Συνεπώς η Ενάγουσα πράγματι απώλεσε μισθούς 3 μηνών (£960 Χ 3) δηλαδή £2.
Για την απώλεια της αυτή όμως έλαβε από τις Κοινωνικές Ασφαλίσεις συνολικά £1.773,78 (Τεκμήρια 8, 9, 10). Συνεπώς η πραγματική της απώλεια εισοδήματος ήταν £1.106,22 (£2.880 - £1.773,78) δηλαδή €1.890,089.

(2)Έχει δηλωθεί ως παραδεκτό γεγονός ότι οι υπόλοιπες ειδικές αποζημιώσεις ανέρχονται στο ποσό των €2.500.

(3)Συνεπώς το σύνολο των ειδικών αποζημιώσεων που δικαιούται η Ενάγουσα ανέρχεται στο ποσό των €4.390,89 (€1.890,089 συν €2.500). ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Οι σχετικές νομολογιακές αρχές συνοψίζονται ως εξής: - Η αποζημίωση για αστικά αδικήματα δεν έχει σκοπό την τιμωρία αλλά την αποκατάσταση του ενάγοντα (βλ. Χαριλάου ν. Νικολάου

(2003)1 Α.Α.Δ. 1460 στην σελ. 1474. - Η αποζημίωση θα πρέπει να είναι δίκαιη και εύλογη κάτω από τις περιστάσεις της υπόθεσης. Στόχος των αποζημιώσεων που επιδικάζονται είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά του διαδίκου που τραυματίστηκε χωρίς να εναποτίθεται υπέρμετρο βάρος πάνω στον αδικοπραγούντα. Ταυτόχρονα το ποσό που επιδικάζεται πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτό ενώ το Δικαστήριο δεν θα πρέπει να αποπειράται να επιδικάσει αποζημιώσεις για το πλήρες ποσό ή να προβεί σε τέλεια χρηματική αποκατάσταση. (Βλ. Χαριλάου (πιο πάνω) σελ. 1473-1474, Paraskevopoulos v. Georgiou

(1970)1 C.L.R. σελ. 116 στη σελ. 119). (Βλ. επίσης Ταμπούρα ν. Κολάνη Πολ. Έφ. 222/2006 ημερ. 17/4/2008 για την επάρκεια των γενικών αποζημιώσεων.) Είναι η θέση της πλευράς της Ενάγουσας ότι δικαιούται ποσό αποζημιώσεων €40.

Προς υποστήριξη της θέσης της κατά την αγόρευση επισημάνθηκε η απόφαση Βαρβάρα Νικολάου ν. Στέλιος Στυλιανού κ.α. Πολιτική Έφεση Αρ. 412/2008, ημερ. 11/10/2011, όπου επιδικάστηκαν γενικές αποζημιώσεις ύψους €35.
Σ' εκείνη την υπόθεση όπου η Εφεσείουσα υπέστη σοβαρές θλάσεις αυχένα και οσφύος, η κατάσταση της επιδεινώθηκε και παρέμεινε αστάθεια στην αυχενική μοίρα ως μόνιμο κατάλοιπο. Αποτέλεσμα αυτής της αστάθειας, είναι όπως αναφέρεται στην απόφαση, και οι κρίσεις αυχεναλγίας με συμπτώματα, ζαλάδες, εύκολη κόπωση και μούδιασμα στις ωμοπλάτες. Μάλιστα οι κρίσεις αυτές παρουσιάζονται τρεις περίπου φορές το χρόνο συνήθως μετά από σωματική κόπωση ή καιρικές αλλαγές. Επίσης ούτε η θλάση στον αυχένα αποκαταστάθηκε. Επιπρόσθετη επιπλοκή υπήρξε επίσης με μικρή προβολή δίσκου στον 05-οσφυϊκό σπόνδυλο η οποία εξελίχθηκε σε σπονδυλόλυση με πιθανότητα σπονδυλολίσθησης στο μέλλον. Επίσης η Εφεσείουσα εκτελούσε την εργασία της επισκέπτριας σε φαρμακεία. Ναι μεν μπορούσε να εκτελεί την προ του ατυχήματος εργασία της και άλλη καθιστική ή παρεμφερή εργασία, όμως η κατάσταση της υγείας της δεν της επέτρεπε πλέον να σηκώνει βαριά αντικείμενα ή να εκτίθεται σε επίπονη εργασία που συνεπάγεται παρατεταμένη ορθοστασία και σωματική κόπωση (χωρίς αυτό να την εμποδίζει να εργάζεται ή να εκτελεί τις καθημερινές οικιακές της εργασίες). Κατά τις περιόδους οξέων φάσεων του προβλήματος της οι οποίες υπολογίστηκαν σε τρεις φορές το χρόνο, θα χρειάζεται φυσιοθεραπεία και η φυσιοθεραπεία κατά τις περιόδους υποτροπής του προβλήματος της καθορίστηκε σε 40 φορές το χρόνο. Επίσης η Εφεσείουσα θα πρέπει να επιδίδεται σε γυμναστική και κολύμπι και να διατηρεί γυμνασμένο το μυϊκό σύστημα των παρασπονδύλιων μυών. Σε εκείνη την υπόθεση οι βασικοί λόγοι που συνέβαλαν στη μη αποκατάσταση της υγείας της Εφεσείουσας ήταν η σοβαρότητα των θλάσεων, η προϋπάρχουσα κατάσταση της υγείας της, με την ύπαρξη εκφυλιστικών αλλοιώσεων στην περιοχή των κακώσεων και το γεγονός ότι η Εφεσείουσα δεν ακολούθησε το ενδεδειγμένο πρόγραμμα φυσιοθεραπείας. Η πλευρά της Εναγομένης επιχειρηματολόγησε ότι οι γενικές αποζημιώσεις δεν πρέπει να υπερβαίνουν το ποσό των €2.000 και ότι εάν το Δικαστήριο αποδεχθεί τη θέση της Ενάγουσας ότι η ακρωμιοπλαστική επέμβαση στην οποία υπεβλήθη μετά το ατύχημα, σχετίζεται άμεσα και/ή συνδέεται με τις επιπτώσεις που προκάλεσε το ατύχημα (το οποίο σύμφωνα με τη θέση της Εναγομένης δεν αποδείχθηκε), τότε θα πρέπει να επιδικαστεί το ποσό των €4.
Κατά την αγόρευση η πλευρά της Εναγομένης επικαλέστηκε την απόφαση June Harmsworth κ.α. ν. Salamis Glory κ.α.

(2003)1(Γ) Α.Α.Δ. 1617, αγωγή αρ. 81/02 και την απόφαση Κασιάνα Χαραλάμπους ν. Γιαννάκη Αναστασιάδη

(2003)1(Γ) Α.Α.Δ. 1709. Στην June Harmsworth (πιο πάνω) όπου επιδικάστηκε ποσό £2.500 (€4.271) η Ενάγουσα κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν βοηθός νοσοκόμα σε νοσοκομείο του δυτικού Λονδίνου. Μετά την πτώση του ανελκυστήρα μεταφέρθηκε σε ιδιωτική κλινική όπου κρατήθηκε για ένα διήμερο. Κατά την εξέταση διαπιστώθηκε ότι οι κινήσεις του αυχένα και της οσφύος ήταν περιορισμένες και επώδυνες, ενώ παρουσίαζε μυϊκό σπασμό. Παρουσίαζε επίσης αιμάτωμα αριστερού μηρού και ευαισθησία στην κοιλιακή χώρα κατά την πίεση. Ο ακτινολογικός έλεγχος ήταν αρνητικός για οστική κάκωση. Και οι υπερήχοι κοιλίας ήταν αρνητικοί για εσωτερική αιμορραγία. Διαγνώστηκε διάστρεμμα αυχένα και οσφύος, αιμάτωμα αριστερού μηρού και θλάση κοιλιακού τοιχώματος. Τοποθετήθηκε αυχενικό κολάρο και της παρασχέθηκαν αναλγητικά και αντιφλεγμονώδη φάρμακα. Μετά την επιστροφή στην πατρίδα της παρακολουθήθηκε από ιατρό και υποβλήθηκε σε φυσιοθεραπεία. Ανέπτυξε μετατραυματικό άγχος και παραπέμφθηκε για παρακολούθηση. Στη Χαραλάμπους (πιο πάνω) η Εφεσείουσα - Ενάγουσα υπέστη σοβαρή κάκωση και θλαστικό τραύμα της ινιακής χώρας του κρανίου, εγκεφαλική διάσειση, σοβαρά διαστρέμματα και θλάσεις αυχένα, θώρακα, ράχεως και οσφύος. Υπέφερε για αρκετό χρόνο από έντονο πόνο, χρησιμοποιούσε κολάρο και λάμβανε ισχυρά παυσίπονα. Με την πάροδο του χρόνου η κατάσταση παρουσίασε βελτίωση παρόλο ότι ένα χρόνο μετά το ατύχημα συνέχιζε να υποφέρει από αυχεναλγίες και μυαλγία της ράχεως, κυρίως μετά από χειρονακτική εργασία καθώς και με καιρικές αλλαγές. Μέχρι και την ημερομηνία της έφεσης όταν κουραστεί χρησιμοποιεί κολάρο. Επιδικάστηκε πρωτοδίκως ποσό £3.500 (€5.980,10) ως γενικές αποζημιώσεις το οποίο κρίθηκε λογικό από το Ανώτατο Δικαστήριο. Στην προκειμένη περίπτωση, το τι υπέστη η Ενάγουσα συνεπεία του δυστυχήματος καταγράφεται πιο πάνω σε άλλα σημεία της απόφασης και δεν χρειάζεται να επαναληφθεί. Από τα πραγματικά γεγονότα προκύπτει ότι στην ουσία η ανάρρωση της Ενάγουσας διήρκησε για περίοδο 8 μηνών (Σεπτέμβριο του 2006 με Μάιο του 2007) με συνολική απουσία από την εργασία της 3 μηνών. Μέσα σ' εκείνη την περίοδο των 8 μηνών, όπως καταγράφεται πιο πάνω, η Ενάγουσα χρειάστηκε να παίρνει αναλγητικά φάρμακα, κολάρο (για την περίοδο που καταγράφεται πιο πάνω), να κάνει φυσιοθεραπεία (όπως περιγράφεται πιο πάνω). Της χορηγήθηκε επίσης ένεση και έχει υποστεί την εγχείριση στο δεξιό ώμο με γενική αναισθησία (υπό περιστάσεις όπως περιγράφονται πιο πάνω). Επιπρόσθετα, συνεπεία του δυστυχήματος είχε πρόβλημα κινητικότητας του δεξιού ώμου/χεριού και συνεπεία της εγχείρισης ο δεξιός ώμος παρέμεινε ακινητοποιημένος για 3 εβδομάδες. Όπως επίσης προκύπτει από τα πραγματικά γεγονότα, η Ενάγουσα έχει αποθεραπευτεί, πλην του ότι έχει πλέον συνεπεία του δυστυχήματος ήπιες περιοδικές ενοχλήσεις στον αυχένα και δεξιό ώμο, ιδιαίτερα το βράδυ όταν κουραστεί και άρα, χρειάζεται να παίρνει περιοδικά αναλγητικά φάρμακα. Επίσης παρέμεινε η μικρή ουλή στο δεξιό ώμο, η δε εργασία της μετά τη λήξη της άδειάς της τον Μάιο του 2007, δεν έχει επηρεαστεί. Η παράθεση των σχετικών πραγματικών γεγονότων δείχνει ότι η περίπτωση στην υπόθεση Νικολάου (πιο πάνω) είναι σοβαρότερη από την παρούσα υπόθεση. Να σημειωθεί περαιτέρω πως ποσό της τάξης των €40.000 περίπου επιδικάστηκε το 2010 σε πολύ σοβαρότερη περίπτωση από την παρούσα, στην υπόθεση Σόλωνας Σαρρής v. Δημήτρη Κατσετζίδη

(2010)1(Γ) Α.Α.Δ. 2120, όπου η θλάση αυχένα ήταν ένας από τους τραυματισμούς. Πιο συγκεκριμένα, σ' εκείνη την υπόθεση ο Εφεσείων, ηλικίας τότε 72 ετών, υπέστη κάταγμα ακρωμίου και αριστερής ωμογλήνης, σοβαρού βαθμού θλάση του δεξιού γόνατος με ανάλογου βαθμού αίμαρθρο, θλάση του αυχένα και ελαφρά εγκεφαλική διάσειση. Η θεραπευτική αγωγή συνίσταστο σε ακινητοποίηση του αυχένα με κολάρο, ακινητοποίηση του αριστερού ώμου με κρεμαστήρα, παγοθεραπεία στο δεξιό γόνατο και πλήρη ανάπαυση. Το κάταγμα στον αριστερό ώμο ανέπτυξε επιπλοκή μη επούλωσης (ψευδάρθρωση) η οποία παρέμεινε ως μόνιμο κατάλοιπο. Υπήρξε σαφής επιδείνωση με την εμφάνιση οστεοαρθρίτιδας και, πλέον, χρειαζόταν αρθροπλαστική εγχείρηση, δηλαδή αντικατάσταση της άρθρωσης του ώμου. Αυτή θα ήταν δύσκολη και μεγάλη εγχείρηση που θα απαιτούσε μήνες ανάρρωσης. Έτσι θα αντιμετωπιζόταν το πρόβλημα του πόνου και η επαναφορά των κινήσεων του ώμου σε ικανοποιητικό εύρος. Καθόλη την περίοδο, ο Εφεσείων υπέφερε από πόνους που τον δυσκόλευαν «σε κινήσεις καθημερινότητας όπως ξύρισμα, χτένισμα μαλλιών, επαφή του ώμου με άλλα αντικείμενα π.χ. κρεβάτι, κλπ.» Μόνιμα κατάλοιπα άφησε και η θλάση στο γόνατο. Παρουσίαζε συχνά ύδραρθρα. Υπεβλήθη σε παρακέντηση για την αφαίρεση υγρού. Δυσκολεύεται σοβαρά στις καθημερινές μετακινήσεις και επειδή καταστράφηκαν οι επιφάνειες της άρθρωσης θα χρειαστεί και γι' αυτό χειρουργική επέμβαση, δηλαδή αρθροπλαστική αντικατάσταση. Έτσι λήφθηκε υπόψη ότι ο Εφεσείων είχε υποστεί κακώσεις με μόνιμα κατάλοιπα που τον υποβάλλουν για πολλά χρόνια σε πόνους και ταλαιπωρίες κατά την καθημερινή συνήθη δραστηριότητά του. Η δε αντιμετώπισή τους προϋποθέτει εγχειρήσεις σοβαρές. Οπότε το ποσό των £15.000 γενικών αποζημιώσεων αυξήθηκε σε £25.000 (€42.715,04). Επιπρόσθετα, η υπόθεση Χρίστος Χ"Θεοδοσίου v. Κώστα Στυλιανού Διονυσίου

(2007)1(Β) Α.Α.Δ. 1121, αν και ομολογουμένως αφορά διαφορετικού είδους τραύματα, πολύ σοβαρότερα από την παρούσα υπόθεση, εντούτοις δείχνει πιστεύω ότι το ποσό των €40.000 το οποίο απαιτεί ως γενικές αποζημιώσεις η Ενάγουσα στην παρούσα περίπτωση, είναι έκδηλα υπερβολικό. Πιο συγκεκριμένα η κατάσταση του Εφεσείοντα - Ενάγοντα στη Χ"Θεοδοσίου (πιο πάνω) έχει ως εξής: Ο Ενάγων συνεπεία του αυτοκινητιστικού δυστυχήματος στο οποίο ενεπλάκη στις 25/2/1993, υπέστη διάφορα τραύματα σ' όλο το σώμα, με σοβαρότερο το κάταγμα του 6ου θωρακικού σπονδύλου. Παρέμεινε στο νοσοκομείο όπου μεταφέρθηκε μετά το δυστύχημα για διάστημα 19-20 ημερών και του δόθηκε συντηρητική θεραπεία. Ακολούθως, του έγινε φυσιοθεραπεία, του δόθηκε αναρρωτική άδεια ενός χρόνου και λόγω των συνεπειών του τραύματος στο σπόνδυλο δεν ήταν σε θέση να εργαστεί και τον επόμενο χρόνο. Σήμερα παρατηρείται ελαφριά μπρόσθια καθίζηση του 6ου θωρακικού σπονδύλου γύρω στο 30%. Τα μόνιμα κατάλοιπα του τραύματος του Ενάγοντος είναι η κύφωση της θωρακικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης ανάλογη με την απώλεια ύψους του σπονδύλου η οποία προκαλεί πόνο ανάλογα με τις δραστηριότητες του ατόμου. Η ορθοστασία, το ανεβοκατέβασμα σκαλών, η μεταφορά βάρους στο χέρι είναι επιβαρυντικά στοιχεία. Το γονάτισμα, το βαθύ κάθισμα, το σκύψιμο εάν έχουν διάρκεια προκαλούν πόνο στην περιοχή του κατάγματος. Επίσης, στην καθημερινή ζωή το τραύμα αυτής της φύσης στον ασθενή προκαλεί πόνο. Η ορθοστασία, το οδήγημα για διάστημα πέραν της μισής ώρας, ακόμη και η κατάκλιση του ασθενούς στην ίδια θέση για διάστημα μισής ώρας θα προκαλούν πόνο. Στην περιοχή του κατάγματος θα αναπτυχθούν οστεοαρθρικές αλλοιώσεις. Το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι το ποσό των £15.000 (€25.629,021) είναι ικανοποιητικό ποσό γενικών αποζημιώσεων. Μια άλλη πρόσφατη απόφαση είναι η Παντελής Μεταξάς ν. Χαράλαμπος Ιωάννου

(2010)1(Γ) Α.Α.Δ.

Σ' εκείνη την υπόθεση ο Ενάγων ήταν επαγγελματίας λιασέρης ηλικίας 48 ετών και συνεπεία του δυστυχήματος η κινητικότητα των ώμων είναι επώδυνη σε ακραίες κινήσεις ενώ το εύρος της κάμψης του δεξιού καρπού μειώθηκε κατά το ήμισυ και οι επιδικασθείσες γενικές αποζημιώσεις των £8.000 αυξήθηκαν από το Ανώτατο Δικαστήριο σε £12.
Πιο συγκεκριμένα στη Μεταξάς (πιο πάνω) η κατάσταση του Ενάγοντα είχε ως εξής. Ο Ενάγων υπέστη πολύ σοβαρό διάστρεμμα και τραυματική ρήξη των συνδέσμων των αρθρώσεων του καρπού της δεξιάς χειρός, με αποτέλεσμα τη διαταραχή της σχέσης του μηνοειδούς και σκαφοειδούς οσταρίου. Ο δεξιός καρπός ακινητοποιήθηκε με γύψο από τον ιδιώτη ιατρό και αναρτήθηκε σε κρεμαστήρα. Παρακολουθείτο κατά διαστήματα ενώ έγινε αλλαγή του γύψου και του συνεστήθη φαρμακευτική αγωγή και αποφυγή οποιασδήποτε εργασίας. Ενάμιση μήνα μετά τον τραυματισμό του ο γύψος αφαιρέθηκε και τοποθετήθηκε επίδεσμος, ενώ ο Εφεσείων ακολούθησε φυσιοθεραπευτική αγωγή. Λόγω του τραύματος στο δεξιό καρπό η κάμψη έχει μειωθεί σε μεγάλο βαθμό. Δεν υπάρχει ανάγκη αρθρόδεσης του καρπού, αν και δεν αποκλείεται η πιθανότητα δημιουργίας μετατραυματικής οστεοαρθρίτιδας. Τυχόν επέμβαση όχι μόνο δε θα βελτίωνε τη μείωση κάμψης του καρπού, αλλά υπήρχε και η πιθανότητα να την αυξήσει. Ο Εφεσείων υπέστη επίσης διάστρεμμα του αυχένα και θλάση μαλακών μορίων, καθώς και σοβαρό διάστρεμμα των ώμων. Κατά το χρόνο της ακρόασης η κινητικότητα του αυχένα ήταν καλή και φυσιολογική. Υπήρχε επίσης πλήρης κινητικότητα της αριστερής ποδοκνημικής άρθρωσης και του ποδός. Πρόσφατες ακτινογραφίες που λήφθηκαν πριν την ακρόαση έδειξαν οστεοαρθρίτιδα στα δυο οστάρια η οποία όμως βρισκόταν στα αρχικά στάδια, ενώ αναμενόταν ότι σταδιακή επιδείνωση θα ήταν βραδείας εξέλιξης. Η έκταση του καρπού είναι φυσιολογική, ενώ οι στροφικές κινήσεις του αντιβραχίου πλήρεις. Η κινητικότητα των ώμων είναι επώδυνη μόνο σε ακραίες κινήσεις, ενώ το εύρος της κάμψης του δεξιού καρπού μειώθηκε κατά το ήμισυ. Όσον αφορά αθλήματα που απαιτείται η χρήση των άνω άκρων, αδύνατη είναι η άσκηση εκείνων των αθλημάτων που απαιτούν κάμψη του καρπού πέραν του ήμισυ. Ως προς τη δυνατότητα διεξαγωγής εργασίας το Δικαστήριο κατέληξε ότι σε παρατεταμένη βαριά χειρωνακτική εργασία ο Εφεσείων θα είχε ενοχλήσεις σε ανεκτό επίπεδο, ενώ σε περιόδους έξαρσης λόγω ιδιαίτερων συνθηκών, συνιστάται η λήψη αναλγητικών. Στην προκειμένη περίπτωση έχοντας κατά νου τα πραγματικά γεγονότα της παρούσας υπόθεσης αναφορικά με τους τραυματισμούς της Ενάγουσας και τις συνέπειες των τραυματισμών της και έχοντας κατά νου ότι, συνεπεία του δυστυχήματος η Ενάγουσα μεταξύ άλλων υπέστη την επέμβαση στο δεξί ώμο, κρίνεται ότι ποσό €18.000 αποτελεί ικανοποιητικό ποσό γενικών αποζημιώσεων. Σ' αυτό το σημείο επισημαίνεται και το εξής: Ακόμη και αν υπήρχε εύρημα του Δικαστηρίου ότι όλα όσα καταγράφονται στις εκθέσεις της μαγνητικής τομογραφίας Τεκμήρια 14 - 15 προϋπήρχαν του δυστυχήματος, και πάλι το Δικαστήριο θα επιδίκαζε το ποσό των €18.000 ως γενικές αποζημιώσεις, ενόψει του ότι όλες οι ενοχλήσεις της Ενάγουσας προήλθαν από το δυστύχημα. (Για την αρχή ότι ο αδικοπραγών ευθύνεται για την επιδείνωση υφιστάμενης κατάστασης (βλ. Αριστείδου ν. Παυλίδου

(1999)1(Γ) Α.Α.Δ. 2153, Symeonides ν. Michaelidou

(1969)1 C.L.R. 394 και Paraskevopoulos (πιο πάνω).) ΤΟΚΟΙ: Αναφορικά με το ζήτημα του τόκου καθοδηγητικές είναι οι αποφάσεις Φοινικαρίδης κ.α. ν. Γεωργίου κ.ά.

(1991)1 Α.Α.Δ. 475 και η Miller Roza Maria v. Ute Petek

(1999)1(Γ) Α.Α.Δ. 2091. Ως γενικός κανόνας με βάση τις νομολογιακές αρχές, εκτός αν διαπιστωθεί αδικαιολόγητη καθυστέρηση εκ μέρους του Ενάγοντα επιδικάζεται νόμιμος τόκος από την ημερομηνία γέννησης του αγώγιμου δικαιώματος. Το ίδιο ισχύει και για τις ειδικές αποζημιώσεις. Μειωμένος όμως ο τόκος όσον αφορά τις ειδικές κατά το ήμισυ. (Όπως εξηγείται στη Φοινικαρίδης (πιο πάνω) στη σελίδα 495 προκρίθηκε ως δίκαιη η επιδίκαση τόκου πάνω στο συνολικό ποσό των ειδικών αποζημιώσεων που επιδικάζονται από την ημερομηνία γέννησης του αγώγιμου δικαιώματος ως τη δίκη, μειωμένο όμως κατά το μισό ώστε να αντισταθμιστεί το γεγονός ότι δεν προκύπτει όλη η ζημιά από την αρχή. Αυτό μόνο σε συνηθισμένες περιπτώσεις.) Ο νόμιμος τόκος μέχρι την τροποποίηση του περί Δικαστηρίων Νόμο (Ν.81(Ι)/2008)ήταν 8%. Από την ημέρα δημοσίευσης του Νόμου 81(I)/2008, 15/10/2008, ο νόμιμος τόκος μειώθηκε σε 5,5%. Ανάλογη τροποποίηση επέφερε και ο Τροποποιητικός Νόμος του 2008 (Ν.82

(1)/2008 στο Άρθρο 58 Α του Κεφ. 148). Στην προκειμένη περίπτωση η αγωγή καταχωρήθηκε μεν την 20/3/2007, όμως η Έκθεση Απαίτησης καταχωρήθηκε 2 χρόνια αργότερα, δηλαδή την 6/3/2009. Από τα πραγματικά γεγονότα προκύπτει ότι η κατάσταση της υγείας της Ενάγουσας ξεκαθάρισε πολύ νωρίτερα από την καταχώριση της Έκθεσης Απαίτησης. Συνεπώς κρίνεται δίκαιο όπως επιδικαστεί τόκος 5,5% τόσο επί των γενικών αποζημιώσεων όσο και επί των ειδικών από την ημερομηνία καταχώρισης της Έκθεσης Απαίτησης. Συνεπώς εκδίδεται Απόφαση υπέρ της Ενάγουσας και εναντίον της Εναγόμενης για το ποσό των €18.000 ως γενικές αποζημιώσεις και για το ποσό των €4.390,89 ως ειδικές αποζημιώσεις πλέον τόκο 5,5% ετησίως και επί των δυο ποσών από την 6/3/2009 (ημερ. καταχώρησης της Έκθεσης Απαίτησης) μέχρι εξόφλησης, πλέον έξοδα όπως υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ................ Λ. Μάρκου, Α.Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής Subject: Civil/other actions/Final Αναφορά: Τροχαίο - αποζημιώσεις cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.