ΓΙΑΝΝΑΚΗ ΠΟΝΤΙΚΟΥ ν. SVETLANA RAILEANY, Αρ. Αγωγής: 2612/06, 18 Ιανουαρίου, 2012 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2012:A11 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Λ. Δημητριάδου-Ανδρέου, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 2612/06 Μεταξύ: ΓΙΑΝΝΑΚΗ ΠΟΝΤΙΚΟΥ, εξ Ορμήδειας Ενάγοντα και SVETLANA RAILEANY, εκ Λευκωσίας Εναγομένης Ημερομηνία: 18 Ιανουαρίου, 2012 ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για τον Ενάγοντα: Ο κ. Γ. Λουκαϊδης για Δρ Ανδρέα Π. Ποιητή & Σία. Για την Εναγόμενη:Η κα Στ. Ερωτοκρίτου για Α. Π. Ερωτοκρίτου &Σία. ΑΠΟΦΑΣΗ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Με την παρούσα αγωγή ο Ενάγων αξιώνει γενικές και ειδικές ζημιές που υπέστη στις 3/9/2006 συνεπεία της αμελούς και ή κατά παράβαση νομίμου καθήκοντος οδηγήσεως, όπως ισχυρίζεται, από την Εναγόμενη του αυτοκινήτου με αριθμό εγγραφής ΚΕΝ284 στον αυτοκινητόδρομο από κυκλικό κόμβο Καλού Χωριού προς κυκλικό κόμβο Ριζοελιάς στην Επαρχία Λάρνακας και ενώ το όχημα του Ενάγοντα με αριθμό εγγραφής ΕΤΧ225 οδηγείτο επί του εν λόγω αυτοκινητόδρομου. ΕΓΓΡΑΦΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ Με βάση τους δικογραφημένους ισχυρισμούς της Έκθεσης Απαίτησης στις 3/9/2006 και ενώ ο Ενάγων οδηγούσε το πιο πάνω όχημα του κατά μήκος του αυτοκινητόδρομου που οδηγεί από τον κυκλικό κόμβο Καλού Χωριού προς τον κυκλικό κόμβο Ριζοελιάς σε ένα σημείο του δρόμου αντιμετώπισε το ακινητοποιημένο όχημα υπ΄ αριθμό εγγραφής ΚΕΝ284 το οποίο είχε ακινητοποιηθεί εκεί υπό την Εναγόμενης η οποία λίγη ώρα πριν οδηγούσε το αυτοκίνητο αυτό στον κύριο δρόμο Καλού Χωριού προς τον κυκλικό κόμβο Ριζοελιάς. Συγκεκριμένα η Εναγόμενη στην προσπάθεια της να εισέλθει στον πιο πάνω αυτοκινητόδρομο απώλεσε τον έλεγχο του οχήματος και ή παρεξέκλινε προς τα δεξιά και ή προσπάθησε να το επαναφέρει λανθασμένα και ή ανεπιτυχώς και συγκρούστηκε στο προστατευτικό όχημα και ακινητοποιήθηκε στην δεξιά λωρίδα κυκλοφορίας σύμφωνα με την πορεία της. Συνεπεία της πιο πάνω συμπεριφοράς της Εναγομένης, ο Ενάγων οδηγώντας το όχημα του αντελήφθη πολύ αργά την ύπαρξη του εμποδίου του αυτοκινήτου της Εναγόμενης στο δρόμο με αποτέλεσμα να προβεί σε απότομη κίνηση προς αποφυγή του και ή προς αποφυγή της σύγκρουσης με αυτό, οπότε το αυτοκίνητο του, αφού πρώτα προσέκρουσε στο σταθμευμένο αυτοκίνητο της Εναγόμενης και ή χωρίς να προσκρούσει σ΄ αυτό επέπεσε στο προστατευτικό τοίχωμα του δρόμου με αποτέλεσμα ο Ενάγων να υποστεί σοβαρές σωματικές βλάβες και το αυτοκίνητο του εκτεταμένες ζημιές. Η Εναγόμενη στην Υπεράσπιση της, αφού αποδέχεται ότι στις 3/9/06 το όχημα της με αριθμούς εγγραφής ΚΕΝ284 ακινητοποιήθηκε και η ήτο ακινητοποιημένο στην δεξιά πλευρά του δρόμου λόγω ατυχήματος στο οποίο ενεπλάκη, ισχυρίζεται και τα ακόλουθα: Την ημερομηνία εκείνη οδηγούσε το όχημα της στην Αραδίππου προερχόμενη από το Καλό Χωριό. Σε κάποιο σημείο του δρόμου και ή ενόσω η Εναγόμενη βρισκόταν παρά την έξοδο προς τον αυτοκινητόδρομο αντελήφθηκε σκύλο να διασταυρώνει και για να αποφύγει την σύγκρουση με το ζώο, ευρεθείσα προς αγωνίας και ή διλήμματος οδήγησε το όχημα της επί της ζωγραφιστής νησίδας και, στην προσπάθεια της να επαναφέρει το όχημα της, το όχημα της παρέκλινε λόγω της ύπαρξης σκύρων στο δρόμο με αποτέλεσμα να κτυπήσει πάνω στο τσιμεντένιο διαχωριστικό και να ακινητοποιηθεί. Η Εναγόμενη από το ατύχημα τραυματίστηκε και διερχόμενος οδηγός της πρόσφερε βοήθεια και ειδοποιήθηκε ασθενοφόρο, η δε εναγόμενη παρέμεινε ξαπλωμένη στο δρόμο. Στην συνέχεια και, αφού παρήλθε αρκετός χρόνος, κατέφθασε το ασθενοφόρο το οποίο είχε όλα τα φώτα και τους ειδικούς φανούς του αναμμένα. Ενόσω το ασθενοφόρο βρισκόταν στην σκηνή, ο ενάγων που οδηγούσε το υπ΄ αριθμό εγγραφής ΕΤΧ225 επέπεσε επί της αριστερής πλευράς του ακινητοποιημένου οχήματος της εναγομένης. ΜΑΡΤΥΡΙΑ Ο Ενάγων για να αποδείξει την υπόθεση του κάλεσε συνολικά τρείς μάρτυρες ως ακολούθως: · Αστ. 2834 Φώτης Μανώλη (ΜΕ1) · Γιαννάκης Ποντικός/Ενάγων(ΜΕ2) · Δρ. Θεόδωρος Ποταμίτης (ΜΕ3) Από πλευράς Υπεράσπισης κατέθεσαν δύο μάρτυρες ως ακολούθως: · Πρόδρομος Κυριάκου (ΜΥ1) · Svetlana Raileany (ΜΥ2) Προχωρώ να συνοψίσω την προσαχθείσα μαρτυρία. Μαρτυρία ΜΕ1 Ο ΜΕ1 είναι ο εξεταστής του επίδικου δυστυχήματος. Επισκέφθηκε την σκηνή του δυστυχήματος στις 3/9/2006 όπου διαπίστωσε ότι είχαν προκληθεί δύο δυστυχήματα. Το ένα δυστύχημα αφορούσε σύγκρουση του αυτοκινήτου ΚΕΝ284 με το διαχωριστικό κιγκλίδωμα. Το δεύτερο δυστύχημα αφορούσε δύο αυτοκίνητα, το πρώτο ήταν το αυτοκίνητο που κτύπησε στο διαχωριστικό κιγκλίδωμα και το δεύτερο το αυτοκίνητο ΕΤΧ225 που κτύπησε το ΚΕΝ
- Ο ΜΕ1 πήρε μέτρα και ετοίμασε πρόχειρο σχεδιάγραμμα (Τεκμήριο 1) και αργότερα συμμετρικό (Τεκμήριο 2). Εξηγώντας τις κατευθύνσεις ανέφερε ότι η κατεύθυνση Α είναι από τον κυκλικό κόμβο Καλού Χωριού - Ριζοελιάς και η κατεύθυνση Β από Καλό Χωριό προς τον αυτοκινητόδρομο Καλού Χωριού - Ριζοελιάς. Στο Τεκμήριο 2 φαίνεται με τριγωνικό σχήμα ζωγραφιστή νησίδα επί της ασφάλτου με λωρίδες άσπρου χρώματος απ΄ όπου απαγορεύεται η διέλευση. Εξηγώντας την κατεύθυνση Α ανέφερε ότι το όχημα που έρχεται από αυτή την πορεία πλησιάζοντας στον αυτοκινητόδρομο ελαττώνει ταχύτητα και, αν έχει όχημα στον αυτοκινητόδρομο, πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στο όχημα από τα δεξιά που κινείται στον αυτοκινητόδρομο. Υπάρχει τρίτη λωρίδα ως το σημείο Α1 και ένας που έρχεται από την πορεία Β πρέπει να κινείται εντός αυτής της λωρίδας μέχρι να έχει ελεύθερη πρόσβαση. Στο βόρειο τμήμα υπάρχει και λωρίδα ασφαλείας στα αριστερά πλάτους τριών μέτρων. Στο σημείο Γ του Τεκμηρίου 2 φαίνονται ίχνη πλάγιας ολίσθησης του οχήματος ΚΕΝ284 τα οποία καταλήγουν στο σημείο Χ1 που είναι το σημείο σύγκρουσης του οχήματος της εναγόμενης με το διαχωριστικό κιγκλίδωμα. Ο ΜΕ1 βρήκε το αυτοκίνητο της Εναγόμενης στην τελική του θέση στο σημείο Β
- Η απόσταση από το Β1 στο Χ1 είναι 53.50εκ. Στο οδόστρωμα εντοπίστηκαν ίχνη ελαστικών χωρίς να διαπιστωθεί από ποιον αυτοκίνητο προέρχονταν. Το σημείο Δ αποτελεί ίχνη ελαστικών του αυτοκινήτου του Ενάγοντα. Η απόσταση από το σημείο Χ1 μέχρι το σημείο Χ2 είναι γύρω στα 4 -5 μέτρα χωρίς, ωστόσο, ο ΜΕ1 να είναι σίγουρος γιατί δεν είναι στοιχείο που μέτρησε. Το Χ2 αποτελεί το σημείο σύγκρουσης του αυτοκινήτου του Ενάγοντα με το διαχωριστικό τοίχωμα. Στο διαχωριστικό τοίχωμα βρήκε ίχνη/τριψίματα.Το σημείο Χ2 το τοποθέτησε ως σημείο σύγκρουσης του αυτοκινήτου του ενάγοντα στο τοίχωμα λαμβάνοντας υπόψη τις μαρτυρίες από τις καταθέσεις που λήφθηκαν. Το σημείο Β1 είναι η τελική θέση του οχήματος της Εναγομένης όπως το βρήκε τη στιγμή που ο ΜΕ1 έφθασε στην σκηνή. Μεταξύ του διαχωριστικού τοιχώματος και της λωρίδας επιτάχυνσης υπάρχει ένα κενό πλάτους ενός μέτρου. Το όχημα της εναγόμενης στην τελική του θέση εφάπτετο του τοιχώματος. Το πλάτος της κάθε λωρίδας στο ύψος που βρίσκεται στο σημείο Χ1 είναι 3,5 μέτρα η κάθε μια λωρίδα. Το μεγαλύτερο μέρος του οχήματος του Ενάγοντα στην τελική του θέση Α1 βρισκόταν στην λωρίδα ασφαλείας και ένα μέρος του στην λωρίδα της πορείας Β προτού τελειώσει ο δρόμος για να εισέλθει στον αυτοκινητόδρομο και μέρος του αυτοκινήτου ευρισκόταν εντός του αυτοκινητόδρομου. Το αυτοκίνητο της εναγόμενης όταν το είδε στην τελική του θέση είχε σβηστά τα φώτα του. Πίσω του ή μπροστά του δεν είχε τρίγωνα ασφαλείας. Ερωτηθείς για την ορατότητα στην πορεία Α ο ΜΕ1 ανέφερε ότι ο δρόμος έχει μία ελαφριά κλήση προς τα δεξιά (στροφή) και η ορατότητα είναι όση είναι η ορατότητα των φώτων όταν είναι σκοτεινά. Αν πάς μέρα και πάλι η ορατότητα είναι περιορισμένη λόγο στροφής. Η ορατότητα στην δεξιά λωρίδα επιτάχυνσης είναι ελάχιστη λόγο δεξιάς στροφής και πιο περιορισμένη από την ορατότητα της λωρίδας στα αριστερά. Ο ΜΕ1 έχει κάμει τεστ σύμφωνα με το οποίο η ορατότητα με χαμηλά φώτα από την λωρίδα επιτάχυνσης είναι 28 μέτρα ενώ με ψηλά φώτα είναι 35 μέτρα. Το τεστ το έκανε κάποιες μέρες αργότερα με παρόμοιο αυτοκίνητο όπως εκείνο του Ενάγοντα. Στην σκηνή του δυστυχήματος βρήκε την εναγόμενη αλλά δεν μπόρεσε να μιλήσει μαζί της γιατί τις παρείχαν τις πρώτες βοήθειες και επρόκειτο να μεταφερθεί στο νοσοκομείο με ασθενοφόρο. Ο Ενάγων δεν ήταν στην σκηνή όταν έφθασε ο ΜΕ1 και, σύμφωνα με την μαρτυρία, αυτός είχε μεταφερθεί με ιδιωτικό αυτοκίνητο στο νοσοκομείο γιατί ήταν τραυματίας. Όσον αφορά τις ζημιές των ενεχομένων οχημάτων το αυτοκίνητο του ενάγοντα είχε ζημιές στο μπροστινό δεξί φτερό, μπροστινό προφυλακτήρα, πόρτα οδηγού, μπροστινός δεξιός τροχός, μπροστινά δεξιά φανάρια και μπροστινός ανεμοθώρακας. Το αυτοκίνητο της Εναγομένης είχε καταστραφεί ολοσχερώς σύμφωνα με τους ειδικούς. Συγκεκριμένα είχε ζημιές ο μπροστινός ανεμοθώρακας από το σημείο του τελειώνει μέχρι το μπροστινό φτερό εντελώς, στην αριστερή πλευρά, μπροστινή και πισινή πόρτα και καθρεφτάκια, πίσω αριστερό φτερό, πίσω προφυλακτήρας και πίσω αριστερά φανάρια. Το αυτοκίνητο της Εναγόμενης συγκρούστηκε η μπροστινή πλευρά του με το διαχωριστικό τοίχωμα και συγκεκριμένα η δεξιά μπροστινή πλευρά από την μέση του αυτοκινήτου και δεξιά. Στην συνέχεια πρέπει να ίσιωσε κάθετα προς το τοίχωμα και η μπροστινή του πλευρά ήταν όλη καταστρεμμένη. Ερωτηθείς κατά πόσο υπάρχουν ζημιές στο όχημα της εναγόμενης που υποδηλούν σύγκρουση με το όχημα του Ενάγοντα ανέφερε ότι οι ζημιές που φαίνεται να προκλήθηκαν από την σύγκρουση των δύο οχημάτων είναι στην αριστερή πλευρά ξεκινώντας από το πίσω αριστερό φτερό και στην συνέχεια στον αριστερό πίσω τροχό, αριστερή πίσω πόρτα, αριστερή μπροστινή πίσω πόρτα και καθρεφτάκι αριστερής πλευράς. Όσον αφορά τις ζημιές του οχήματος του Ενάγοντα αυτές βρίσκονται στην δεξιά πλευρά. Ξεκινούν από τον μπροστινό προφυλακτήρα στην δεξιά πλευρά στο μπροστινό δεξιό φτερό. Το πρώτο σημείο επαφής είναι η δεξιά μπροστινή πλευρά του οχήματος του Ενάγοντα με την πίσω αριστερή πλευρά του οχήματος της εναγόμενης. Ο ΜΕ1 κατέθεσε ως Τεκμήριο 3 βιβλιάριο με φωτογραφίες που λήφθηκαν από συνάδελφο του. Κατέθεσε, επίσης, ως Τεκμήριο 4 την κατάθεση της εναγόμενης. Καταθέσεις έλαβε, επίσης, από την Αντωνία Κλεοβούλου φίλη της Εναγόμενης, από τον Ευάγγελο Ευαγγέλου φίλο της Εναγόμενης και σύζυγο της Αντωνίας, από τον Δαμιανό Βαρνάβα φίλο του Ενάγοντα και συνεπιβάτη του, από τον Πρόδρομο Κυριάκου, οδηγό ασθενοφόρου και από τον Αστυνομικό 173 Α.Ττοφή της Τροχαίας Λάρνακας ο οποίος έλαβε τις φωτογραφίες. Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι το τεστ ορατότητας το έκανε με βοήθεια συναδέλφου του στις 28/9/2006 η ώρα 10.00 μ.μ. και οδήγησε αυτοκίνητο ιδίου τύπου όπως εκείνο του ενάγοντα με ταχύτητα 100ΧΛΩ. Στην αρχή το όχημα ήταν εν κινήσει και στην συνέχεια το τεστ έγινε με σταματημένο το όχημα. Τα φώτα ήταν πάντοτε αναμμένα. Ερωτηθείς για την μπογιά που φαίνεται στο διαχωριστικό τοίχωμα στις φωτογραφίες 4 - 10 του Τεκμηρίου 3 και κατά πόσο αντιστοιχεί προς την μπογιά του οχήματος της εναγόμενης απάντησε καταφατικά. Ερωτηθείς κατά πόσο το ίχνος αυτό που φαίνεται στο διαχωριστικό τοίχωμα και ταυτίζεται με το χρώμα του αυτοκινήτου της Εναγομένης ευρίσκεται σε μια απόσταση πιο πίσω από εκεί που τελειώνει η μύτη της ζωγραφιστής νησίδας απάντησε καταφατικά. Δέχτηκε, επίσης, ότι βρίσκεται δυτικά του σχεδίου. Ερωτηθείς ξανά αν τα τριψίματα στο διαχωριστικό τοίχωμα προήλθαν από την επαφή του αυτοκινήτου της εναγομένης στο σημείο αυτό απάντησε καταφατικά. Δεν εντόπισε πιο πίσω εμφανή σημάδια/ίχνη στο τοίχωμα για να φωτογραφηθούν. Ερωτηθείς κατά πόσο φωτογραφήθηκαν σημεία που θεωρήθηκαν ότι συνδέονται με τα δύο δυστυχήματα απάντησε αρνητικά διευκρινίζοντας ότι φωτογραφήθηκαν τα σημάδια στο οδόστρωμα από το σημείο που ξεκίνησε η ολίσθηση του αυτοκινήτου της εναγομένης μέχρι το τελικό σημείο που εντοπίστηκε το αυτοκίνητο του Ενάγοντα. Ερωτηθείς κατά πόσο πριν το σημείο που του υπέδειξε υπήρχε άλλο σημείο επαφής του οχήματος της εναγόμενης με το τοίχωμα απάντησε αρνητικά. Ερωτηθείς κατά πόσο το σημείο Χ1 βρίσκεται σχεδόν απέναντι από το σημείο όπου τελειώνει η ζωγραφιστή νησίδα απάντησε καταφατικά. Οι ζημιές επί των αυτοκινήτων φωτογραφήθηκαν όταν αυτά μεταφέρθηκαν στο σταθμό την ίδια μέρα. Ερωτηθείς κατά πόσο η ζημιά στο αυτοκίνητο της Εναγόμενης στο μπροστινό δεξιό μέρος δεν έχει σχέση με την σύγκρουση των δύο αυτοκινήτων απάντησε καταφατικά. Στα πλαίσια αυτής της ερώτησης του υπεδείχθη η φωτογραφία 46 του Τεκμηρίου
- Σε άλλη ερώτηση ανέφερε ότι το σημείο Χ2 είναι το σημείο σύγκρουσης του οχήματος του Ενάγοντα στο τοίχωμα. Τα σημάδια στο τοίχωμα είναι του Ενάγοντα με βάση την πορεία του αυτοκινήτου του με κάποια ίχνη στην σκηνή και με βάση την μαρτυρία ότι προσπάθησε να αποφύγει ακινητοποιημένο όχημα. Ερωτηθείς κατά πόσο βρήκε ίχνη επαφής του οχήματος του Ενάγοντα με το διαχωριστικό τοίχωμα απάντησε καταφατικά και ανέφερε, επίσης, ότι τρίφτηκε στο κάτω μέρος του τοιχώματος. Αναφέρθηκε δε στην φωτογραφία 11 του Τεκμηρίου
- Σε άλλη ερώτηση ανέφερε ότι όταν υπεδείχθη το σχεδιάγραμμα Τεκμήριο 1 στους δύο οδηγούς δεν ήταν σε θέση να το υπογράψουν γιατί δεν ήταν παρόντες στις μετρήσεις. Συμφώνησαν όμως με τις πορείες και τα σημεία σύγκρουσης. Η Εναγόμενη συμφώνησε ότι ερχόταν από την πορεία Β και ήρθε και κτύπησε στο σημείο Χ
- Συμφώνησε ότι κτύπησε στο διαχωριστικό τοίχωμα απέναντι από την έξοδο προς τον αυτοκινητόδρομο. Ο Ενάγων ανέφερε ότι κρατούσε την πορεία Α στην αριστερή λωρίδα. Ερωτηθείς σε σχέση με το σημείο Χ4 το οποίο βρίσκεται στην δεξιά λωρίδα διευκρίνισε ότι το βλέπουμε στην φωτογραφία 12 του Τεκμηρίου 3 ως ένα μαύρισμα το οποίο υπέδειξε κάνοντας ένα κύκλο. Ερωτηθείς σε σχέση με το σημείο σύγκρουσης Χ3 που είναι το σημείο σύγκρουσης του οχήματος της Εναγόμενης με το διαχωριστικό τοίχωμα και κληθείς να πει ποιο σημείο του αυτοκινήτου είχε τριφτεί στο τοίχωμα απάντησε η μπροστινή δεξιά πλευρά. Ερωτηθείς να πει την απόσταση του σημείου Χ4 από την δεξιά άκρια του δρόμου ανέφερε ότι δεν την είχε μετρήσει. Όταν του τέθηκε ότι είναι πολύ κοντά από την δεξιά άκρια του δρόμου και συγκεκριμένα γύρω στο 1,50 - 1,70 μέτρο το υπολόγισε στην απόσταση του 1,70 μέτρο. Σε άλλη ερώτηση ανέφερε ότι οι φωτογραφίες 36, 37, 38 και 39 του Τεκμηρίου 3 δείχνουν την ζημιά στο αυτοκίνητο της Εναγόμενης από την σύγκρουση με το αυτοκίνητο του Ενάγοντα. Σε άλλη ερώτηση ανέφερε ότι έχει σημειώσει με την κιμωλία την τελική θέση του αυτοκινήτου της εναγομένης στην φωτογραφία 15 του Τεκμηρίου
- Σχετικές είναι επίσης με την τελική θέση του αυτοκινήτου της Εναγόμενης και οι φωτογραφίες 13 και 14 του Τεκμηρίου
- Κατέθεσε ως Τεκμήριο 5 την κατάθεση που έλαβε από τον Ενάγοντα. Ο λόγος που δεν μπορούσε να συμφωνήσει με το πρόχειρο σχέδιο ήταν γιατί δεν θυμόταν κατά πόσο υπήρχε σύγκρουση μεταξύ των δύο αυτοκινήτων. Συγκεκριμένα ανέφερε στον ΜΕ1 ότι δεν θυμόταν αν συγκρούστηκε με αυτοκίνητο. Επίσης ο ΜΕ1 κατέθεσε την κατάθεση που πήρε από τον συνοδηγό του Ενάγοντα ως Τεκμήριο
- Σε άλλη ερώτηση ανέφερε ότι στο σημείο Χ4 βρήκε γυαλιά και μπογιάδες που έπεσαν από την σύγκρουση. Δέχτηκε ότι η σύγκρουση μεταξύ των δύο αυτοκινήτων στο Χ4 μπορεί να χαρακτηριστεί ως πλευρική. Άρχιζε από την πίσω αριστερή πλευρά του αυτοκινήτου της Εναγόμενης που, όπως φαίνεται στις φωτογραφίες 38 και 39, υπάρχουν ζημιές που προκλήθηκαν από την σύγκρουση με το αυτοκίνητο του Ενάγοντα. Οι ζημιές στο αυτοκίνητο του Ενάγοντα είναι στην δεξιά πλευρά όπως φαίνεται στην φωτογραφία
- Ερωτηθείς κατά πόσο στο πρόχειρο σχέδιο, Τεκμήριο 1 ολόκληρη η πίσω πλευρά του αυτοκινήτου του Ενάγοντα είναι εντός του αυτοκινητόδρομου απάντησε ότι βρίσκεται ένα μεγάλο μέρος της. Πρόσθεσε ότι η αριστερή πισινή γωνιά εφάπτετο της λωρίδας ασφαλείας και το υπόλοιπο μέρος ευρισκόταν εντός του αυτοκινητόδρομου. Δέχτηκε ότι όπως το έχει στο Τεκμήριο 1 δεν φαίνεται η αριστερή πισινή γωνιά του οχήματος να βρίσκεται εντός της λωρίδας ασφαλείας και ότι η εικόνα είναι διαφορετική μεταξύ του Τεκμηρίου 1 και του Τεκμηρίου
- Εξήγησε ότι το Τεκμήριο γίνεται πρόχειρα και στην συνέχεια και αφού ληφθούν υπόψη οι μετρήσεις και οι φωτογραφίες που στην προκειμένη περίπτωση οι σχετικές φωτογραφίες είναι 29, 30 και 31 όπου είναι σημαδεμένο το όχημα με κιμωλία στο δρόμο φαίνεται η τελική θέση του αυτοκινήτου του Ενάγοντα. Όταν πήγε ο ΜΕ1 στην σκηνή το αυτοκίνητο του Ενάγοντα δεν είχε φώτα αναμμένα. Στην σκηνή έφθασε η ώρα 5.15 π.μ. κατόπιν πληροφορίας στις 5.05 π.μ. Ερωτηθείς κατά πόσο ο δρόμος αυτός είναι πολυσύχναστος απάντησε ότι υπάρχει σχετική κυκλοφορία καθώς ο δρόμος ενώνει το αεροδρόμιο Λάρνακας με τις Επαρχίες Λευκωσίας και Αμμοχώστου. Ερωτηθείς κατά πόσο υπήρχε τροχαία κίνηση όταν πήγαν απάντησε ότι είχαν περάσει αυτοκίνητα δεν υπήρχε όμως μεγάλη τροχαία κίνηση. Ερωτηθείς κατά πόσο όπως ακολούθησε την πορεία Α θα μπορούσε να δει από μακριά ένα ασθενοφόρο στην σκηνή με φάρους απάντησε ότι μπορούσε να το δεις σε κάποιο σημείο του δρόμου. Δεν μπορεί, ωστόσο, να γνωρίζει ακριβώς την απόσταση που ένας οδηγός στην πορεία Α θα μπορούσε να αντιληφθεί τα φώτα/φάρους του ασθενοφόρου. Δέχτηκε ότι η αντίληψη των φάρων είναι ανεξάρτητη από την ακτίνα των φώτων. Όταν πήγε στο μέρος το ασθενοφόρο βρισκόταν εκεί σταματημένο στην λωρίδα ασφαλείας δεν το τοποθέτησε στο σχέδιο γιατί δεν μπορούσε να ξέρει αν είχε σχέση το ασθενοφόρο με το δυστύχημα ή αν ήταν στην σκηνή όταν συνέβηκε το δεύτερο δυστύχημα. Ερωτηθείς κατά πόσο αντιλήφθηκε τον φάρο του ασθενοφόρου όταν πλησίαζε απάντησε καταφατικά αλλά δεν μπορούσε να καθορίσει από ποιαν απόσταση. Ελάττωσαν ταχύτητα και στάθμευσαν το αστυνομικό όχημα στην ζωγραφιστή νησίδα και μετά το οδήγησαν πίσω από το όχημα της εναγόμενης. Ο ΜΕ1 είχε πάει στο αυτοκίνητο του Ενάγοντα που ήταν σταθμευμένο και διαπίστωσε ότι έλειπε. Δεν πήγε μαζί με τον οδηγό του ασθενοφόρου. Σε άλλη ερώτηση αναφέρθηκε στις φωτογραφίες 9 μέχρι 15 του Τεκμηρίου 3 όπου φαίνονται κάποια ίχνη στο διαχωριστικό τοίχωμα αλλά δεν μπορούσε να διευκρινίσει αν είναι από το αυτοκίνητο της Εναγόμενης. Οι φωτογραφίες που λήφθηκαν αφορούν την δεξιά πλευρά του δρόμου στην πορεία Α από το σημείο Χ1 μέχρι το σημείο Χ
- Πέραν του Χ5 δεν έχει φωτογραφίες για να γνωρίζει αν υπάρχουν σημάδια στον διαχωριστικό τοίχο. Σύμφωνα με την φωτογραφία 13 δεν υπάρχουν ίχνη στο διαχωριστικό τοίχωμα μετά το σχηματισμό της τελικής θέσης του οχήματος της Εναγόμενης με κιμωλία. Οι φωτογραφίες 22 και 21 δείχνουν τριψίματα στο διαχωριστικό τοίχωμα στο σημείο Χ
- Η απόσταση από το σημείο Χ3 μέχρι το σημείο Χ5 είναι γύρω στα 20 μέτρα. Η απόσταση από την τελική θέση του Β1 μέχρι την έναρξη του Χ5 είναι γύρω στα 6,5 μέτρα. Ερωτηθείς για την απόσταση από το σημείο Χ2 με την τελική θέση του οχήματος του Ενάγοντα Α1 απάντησε ότι δεν την έχει την απόσταση αλλά πρέπει να είναι πέραν των 100 μέτρων. Η απόσταση από το Χ2 μέχρι το Χ5 είναι 60 μέτρα. Δεν βρήκε ίχνη τροχοπέδησης στο οδόστρωμα από οποιοδήποτε αυτοκίνητο. Στο σημείο Β1 υπήρχαν υγρά λάδια που πιθανόν να προέρχονταν από το αυτοκίνητο της Εναγόμενης. Την στιγμή που πήγε στην σκηνή δεν είχε σταματημένα οχήματα μπροστά ή πίσω από το ασθενοφόρο. Βρήκε το όχημα της Εναγόμενης στην τελική του θέση Β1 να είναι παράλληλο με το διαχωριστικό τοίχωμα. Καταχωρήθηκε η ποινική υπόθεση 1774/07 του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λάρνακας εναντίον του Ενάγοντα με τις κατηγορίες της αμελούς οδήγησης, χρήση οχήματος χωρίς πιστοποιητικό ασφάλισης, χωρίς άδεια κυκλοφορίας και χωρίς εξέταση Μ.Ο.Τ. Το αποτέλεσμα ήταν η παραδοχή του σε όλες τις κατηγορίες εκτός από την κατηγορία της αμελούς οδήγησης. Μαρτυρία ΜΕ2 Ο ΜΕ2 είναι ο ενάγων. Στις 3/9/06 που επεσυνέβη το επίδικο δυστύχημα οδηγούσε το αυτοκίνητο του με αρ. εγγραφής ΕΤΧ 225 στον αυτοκινητόδρομο και συγκεκριμένα στον κυκλικό κόμβο Καλού Χωριού - Ριζοελιάς. ΄Ηταν βράδυ και έφευγαν από το αεροδρόμιο μαζί με τον φίλο του Δαμιανό και θα πήγαιναν στην Ορμήδεια. Οδηγούσε με ταχύτητα 100 ΧΑΩ και σε κάποιο σημείο, σε μικρή απόσταση, είδε ένα εγκαταλειμμένο όχημα χωρίς να έχει οποιεσδήποτε σημάνσεις ή τρίγωνα οπόταν ενεργώντας με αστραπιαίες κινήσεις της στιγμής και έχοντας δει τον κίνδυνο σε πολύ μικρή απόσταση, προσπάθησε να το αποφύγει. Δυστυχώς δεν τα κατάφερε και ήρθε σε επαφή με το αυτοκίνητο που βρισκόταν στο δρόμο με αποτέλεσμα να χάσει την ισορροπία του αυτοκινήτου και να σταματήσει πιο κάτω σε κάποια απόσταση. Ο ενάγων τραυματίστηκε στο μάτι το οποίο αιμορραγούσε και οι επόμενες κινήσεις ήταν να ζητήσει από το συνοδηγό του να τηλεφωνήσει. Σταμάτησε εκείνη τη στιγμή ένα ταξί και τους πήρε στο νοσοκομείο. Εσπευσμένα ο ενάγων μεταφέρθηκε στο χειρουργείο. Όπως προέκυψε, το δεξί του μάτι καταστράφηκε ολοσχερώς και στην συνέχεια αναγκάστηκε να κάνει και κάποιες άλλες εγχειρήσεις. Επανερχόμενος στις συνθήκες πρόσκλησης του δυστυχήματος ανέφερε ότι οι ενέργειες που έκανε για να αποφύγει το ακινητοποιημένο αυτοκίνητο ήταν να ελαττώσει ταχύτητα χρησιμοποιώντας τα φρένα του και με το τιμόνι να αποφύγει το αυτοκίνητο. Παρά το χτύπημα που ένοιωσε στο μάτι προσπάθησε να παραμείνει προσηλωμένος και δεν άφησε τα χέρια του από το τιμόνι σε μία προσπάθεια να συγκρατήσει το αυτοκίνητο. Ο τραυματισμός στο μάτι πρέπει να προκλήθηκε από γυαλί που προήλθε από το καθρεφτάκι του αυτοκινήτου του. Το ακινητοποιημένο αυτοκίνητο βρισκόταν στο δρόμο χωρίς να έχει αναμμένα φώτα. Στο Νοσοκομείο Λάρνακας παρέμεινε χωρίς να είναι σίγουρος τέσσερεις με πέντε μέρες. Κατέθεσε ως Τεκμήριο 8 τα ιατρικά έξοδα νοσηλείας του που ανέρχονται στο ποσό των ΛΚ408,21 (€697,47). Ο γιατρός που του είχε διενεργήσει την εγχείρηση ήταν ο δρ Τίτος Χριστοφίδης ο οποίος τον έστειλε και στον γιατρό δρα Ποταμίτη στη Λεμεσό γιατί υπάρχει συνεργασία του νοσοκομείου μαζί του. Ο γιατρός ο Ποταμίτης του είχε αναφέρει ότι ήταν δύσκολο να γίνει κάτι άλλο και θα έπρεπε να γίνει επέμβαση για να σωθεί το μάτι για σκοπούς αισθητικής. Του αναφέρθηκε ότι θα έπρεπε άμεσα να αφαιρεθεί το μάτι γιατί υπήρχε κίνδυνος να χαθεί και το άλλο. Αυτή ήταν η συμβουλή που πήρε από γιατρό στο Ισραήλ. Ο γιατρός ο Ποταμίτης δεν συμφώνησε με αυτή την άποψη και έχει κάνει την επέμβαση σ' αυτόν ο οποίος είναι και ο γιατρός που τον παρακολουθεί μέχρι σήμερα και ελέγχει και την εξέλιξη του άλλου ματιού. Κατέθεσε ως Τεκμήριο 9 τα έξοδα του αεροπορικού του εισιτηρίου για να πάει στο Ισραήλ που ανήλθαν στο ποσό των ΛΚ
- Κατέθεσε, επίσης, ως Τεκμήριο 10 τα έξοδα της κλινικής στο Ισραήλ που ανήλθαν στο ποσό των ΛΚ
- Ως Τεκμήριο 11 κατέθεσε απόδειξη πληρωμής για την εγχείρηση που του διενήργησε ο Δρ Θεόδωρος Ποταμίτης και ως Τεκμήριο 12 τα έξοδα νοσηλείας στο ιατρικό κέντρο τα οποία ανήλθαν στο ποσό των ΛΚ1102,
- Περαιτέρω κατέθεσε ως Τεκμήριο 13 απόδειξη για εξασφάλιση ιατρικού πιστοποιητικού που ανέρχεται σε ποσό ΛΚ
- Ο ενάγων έχει πάει στην Ελλάδα και επισκέφθηκε την κα Φαίδρα Δέδδα την οποία του σύστησε ο Δρ Ποταμίτης και είναι αυτή η οποία του έφτιαξε το τεχνητό μάτι. Για τις υπηρεσίες της κατέβαλε ο ενάγων το ποσό των €1320 και για το σκοπό αυτό κατέθεσε ως Τεκμήριο 14 τη σχετική απόδειξη. Ο ενάγων κατέθεσε επίσης ως Τεκμήριο 15 πιστοποιητικό για την οφθαλμική πρόθεση που κατασκευάστηκε και ως Τεκμήριο 16 σχετική βεβαίωση για την κατασκευή της οφθαλμικής πρόθεσης που κατασκευάστηκε κατά παραγγελία. Κατά το έτος που έγινε το επίδικο δυστύχημα ο Ενάγων ήτο 33 ετών. Από μικρός ασχολείτο με το ποδόσφαιρο. Μετά το δυστύχημα δεν μπορεί να ασχοληθεί με το ποδόσφαιρο γιατί με ένα μάτι δεν μπορεί να παίξει ποδόσφαιρο. Κατά τον ουσιώδη χρόνο ασχολείτο παίζοντας ποδόσφαιρο στον ΄Ολυμπο Ξυλοφάγου που είναι ομάδα Γ κατηγορίας στο πρωτάθλημα της ΚΟΠ και ταυτόχρονα ήταν και προπονητής. Από τα δύο αυτά επαγγέλματα είχε εισόδημα ΛΚ1000 (€1.700). Για δύο χρόνια μέχρι την ημέρα του δυστυχήματος εργαζόταν ως πλασιέ στην εταιρεία Χαραλαμπίδη που ασχολείται με γαλακτοκομικά προϊόντα και έκανε τις παραδόσεις. Ο μισθός που λάμβανε ήταν ΛΚ682 μηνιαίως (€1.165). Μετά το δυστύχημα δεν μπορούσε να οδηγεί μεγάλα αυτοκίνητα. Κρίθηκε από τις Κοινωνικές Ασφαλίσεις κατά 75% ανίκανος. Αντεξεταζόμενος ο ενάγων αναφορικά με τις συνθήκες πρόκλησης του επίδικου δυστυχήματος αναφέρθηκε στο τι είχε προηγηθεί της οδήγησης του εκείνο το βράδυ. Αρνήθηκε ότι είχε καταναλώσει αλκοόλ προηγουμένως και ότι ήταν κουρασμένος και ξάγρυπνος. Είχε συναντηθεί τυχαία με τον φίλο του Δαμιανό και μαζί του ξεκίνησε από την Ορμήδεια για το αεροδρόμιο Λάρνακας όπου πήγαν για ένα καφέ. Γύρω στις 5:00 το πρωί οδηγούσε το αυτοκίνητο του στον αυτοκινητόδρομο από τον κυκλικό κόμβο Καλού Χωριού Λάρνακας προς τον κυκλικό κόμβο Ριζοελιάς. Είχε αναμμένα τα φώτα του αυτοκινήτου του, δεν θυμάται αν ήταν στη χαμηλή ή ψηλή στάση. Ερωτηθείς ποια λωρίδα του δρόμου τηρούσε απάντησε ότι είχε την εντύπωση ότι ήταν η αριστερή λωρίδα όπως ανέφερε στην κατάθεση του στην αστυνομία αλλά, όπως το έθεσε αποδεικνύεται ότι κρατούσε τη δεξιά λωρίδα κυκλοφορίας. Συγκεκριμένα ανέφερε ότι αν ήταν στην αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας δεν θα ερχόταν σε επαφή με το αυτοκίνητο που βρισκόταν στη δεξιά λωρίδα, θα περνούσε ολόισια και δεν θα το χτυπούσε. Η σύγκρουση έγινε στη δεξιά λωρίδα εκεί που ήταν σταματημένο το αυτοκίνητο της εναγόμενης στο κιγκλίδωμα. Το είδε σχεδόν στη μέση της λωρίδας την οποία ο ενάγων ακολουθούσε. Ο δρόμος ήταν πολύ σκοτεινός και σε πολύ μικρή απόσταση το είδε να βρίσκεται ολόκληρο μέσα στη μέση της δεξιάς λωρίδας που ακολουθούσε ο ενάγων. Όταν του υποδείχθηκε ότι στην κατάθεση του Τεκμήριο 5 είχε αναφέρει τα εξής: «Καθώς οδηγούσα το αυτοκίνητο μου στην αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας, χωρίς να είμαι σίγουρος για τη λωρίδα κυκλοφορίας, και ενώ ο δρόμος είχε ελαφριά κλίση προς τα δεξιά κοντά στην έξοδο από το Καλό Χωριό προς τον αυτοκινητόδρομο είδα στα 10 - 15 μέτρα μπροστά μου περίπου, στη μέση του δρόμου ένα ακινητοποιημένο αυτοκίνητο το οποίο δεν είχε οποιαδήποτε φωτεινή σήμανση, ούτε τρίγωνα ούτε φώτα κινδύνου. Αμέσως προσπάθησα να το αποφύγω πατώντας τα φρένα και στρίβοντας το αυτοκίνητο προς τα δεξιά, αλλά δεν τα κατάφερα με αποτέλεσμα το αυτοκίνητο μου να χτυπήσει στο κούγκρινο διαχωριστικό κιγκλίδωμα του δρόμου», απάντησε ότι εκεί ανέφερε ότι δεν ήταν σίγουρος. Στην υποβολή ότι ο ίδιος είχε αναφέρει ότι οδηγούσε στην αριστερή λωρίδα απάντησε ότι δεν μπορούσε να οδηγούσε στην αριστερή λωρίδα και το άλλο αυτοκίνητο να βρίσκεται στη δεξιά και να μην μπορεί να το αποφύγει. Ερωτηθείς κατά πόσον ήταν η θέση του πλέον ότι οδηγούσε στη δεξιά λωρίδα απάντησε καταφατικά λέγοντας ότι ήταν σίγουρος. Πρόσθεσε δε ότι τώρα που βάζει το μυαλό του να πάει πίσω λέει ότι οδηγούσε στη δεξιά λωρίδα. Μετά που πέρασε ο χρόνος και έφερε λίγο το νου του, και τον ρωτά η συνήγορος, λέει ότι πήγαινε στη δεξιά πλευρά. Ερωτηθείς κατά πόσο συζήτησε με το συνοδηγό του για τη λωρίδα κυκλοφορίας στην οποία οδηγούσε το αυτοκίνητο του απάντησε ότι δεν είχαν αυτή την έγνοια. Ερωτηθείς κατά πόσο πληροφορήθηκε τι λέει ο συνοδηγός του ο Δαμιανός στη κατάθεση, απάντησε «ρώτα τον δικηγόρο μου». Ερωτηθείς κατά πόσο ενδιαφέρθηκε να μάθει τι λέει απάντησε ότι δεν ενδιαφέρθηκε. Ερωτηθείς αν ήρθε στη γνώση του ότι ο Δαμιανός αναφέρθηκε στην αριστερή λωρίδα, απάντησε ότι εκείνος τον ρωτούσε μετά να του πει τη λωρίδα και όταν συζήτησαν για τη λωρίδα ο ενάγων του είπε ότι πίστευε ότι ήταν η αριστερή λωρίδα. Αυτό έγινε στην κουβέντα τους όταν ο ενάγων βρισκόταν στο νοσοκομείο. Ερωτηθείς κατά πόσο έκανε ζαβοτιμονιά με στρίψιμο δεξιά απάντησε στην αρχή καταφατικά και στη συνέχεια το διόρθωσε και ανέφερε ότι δεν είναι δεξιά που έστριψε με το τιμόνι αλλά αριστερά. Όταν του υπεδείχθη ότι στην κατάθεση του, Τεκμήριο 5, είχε αναφέρει ότι «προσπάθησα να το αποφύγω πατώντας τα φρένα και στρίβοντας το αυτοκίνητο προς τα δεξιά» ανέφερε ότι αυτό έγινε μετά που χτύπησε το αυτοκίνητο. Πρόσθεσε ότι ο αστυνομικός του είχε πει ότι είχε δει κάποια μαυρίσματα και τότε ο ενάγων του είπε ότι πιθανόν μετά τη σύγκρουση με το αυτοκίνητο να πήγε πάνω στο κιγκλίδωμα. Ερωτηθείς αν κατάλαβε ότι χτύπησε στο αυτοκίνητο απάντησε καταφατικά. Όταν του υπεδείχθη στη συνέχεια ότι στην κατάθεση του, Τεκμήριο 5, αναφέρεται σε σύγκρουση με το διαχωριστικό κιγκλίδωμα, και συγκεκριμένα στην αναφορά του ότι «δεν τα κατάφερα με αποτέλεσμα το αυτοκίνητο μου να χτυπήσει στο κούγκρινο διαχωριστικό κιγκλίδωμα του αυτοκινητόδρομου» ο ενάγων λέει ότι είναι λάθος αυτό ότι έδωσε πάνω στο διαχωριστικό. Ερωτηθείς στη συνέχεια αν είναι σωστή η αναφορά του στην κατάθεση του ότι μετά τη σύγκρουση συνέχισε την πορεία του και ελάττωσε ταχύτητα μέχρι που πήγε στην αριστερή πλευρά έξω από το δρόμο και σταμάτησε το αυτοκίνητο, απάντησε καταφατικά. Πρόσθεσε ότι προσπάθησε να κρατήσει το αυτοκίνητο του και να το φέρει σε ευθεία και να σταθμεύσει. Ερωτηθείς αν ένοιωσε δύο χτυπήματα απάντησε ότι ένοιωσε ένα με δύο χτυπήματα. Ερωτηθείς πότε ένοιωσε να τραυματίζεται στο μάτι απάντησε ότι αυτό το ένοιωσε την πρώτη φορά. Ερωτηθείς αν όταν ένοιωσε το τραύμα στο μάτι μπορούσε να έχει έλεγχο του αυτοκινήτου, απάντησε ότι ένοιωσε πόνο αλλά έσφιξε τα χέρια του στο τιμόνι. Αρνήθηκε την υποβολή ότι πριν χτυπήσει με το αυτοκίνητο της εναγομένης το πρώτο χτύπημα ήταν με τη δεξιά του πλευρά στο κιγκλίδωμα και πρόσθεσε ότι σε καμία περίπτωση δεν χτύπησε στο κιγκλίδωμα πριν να χτυπήσει πάνω στο αυτοκίνητο της εναγόμενης. Τόνισε ότι μετά από το χτύπημα στο αυτοκίνητο της εναγόμενης πήγε δεξιά στο κιγκλίδωμα. Ερωτηθείς γιατί δεν πήγε αριστερά, απάντησε ότι αυτή ήταν η προσπάθεια του, να πάει αριστερά και γι' αυτό χτύπησε στην αριστερή πλευρά του αυτοκινήτου της εναγόμενης. Προσπάθεια του ήταν να αποφύγει από τα αριστερά το αυτοκίνητο της εναγόμενης. Σε άλλο σημείο ανέφερε ότι νομίζει ότι μπορεί να μην χτύπησε καθόλου πάνω στο κιγκλίδωμα. Σε άλλη ερώτηση πως εφόσον έστριψε αριστερά και το κιγκλίδωμα βρισκόταν στα δεξιά χτύπησε στο κιγκλίδωμα, απάντησε ότι στην προσπάθεια του να το αποφύγει χτύπησε στο αυτοκίνητο της εναγομένης και μπορεί το αυτοκίνητο του μετά το χτύπημα στο αυτοκίνητο της εναγόμενης να γύρισε στο κιγκλίδωμα. Ερωτηθείς κατά πόσον είναι λάθος που είπε ότι έστριψε δεξιά και ότι η εκδοχή του είναι ότι πήγαινε αριστερά, απάντησε καταφατικά. Ερωτηθείς κατά πόσον είναι λάθος η αναφορά του ότι χτύπησε στο τοίχωμα, απάντησε καταφατικά. Σε άλλη ερώτηση ανέφερε ότι προσπάθησε να αποφύγει το αυτοκίνητο της εναγόμενης με στρίψιμο λοξώς αριστερά και ήρθε σε επαφή η δεξιά πλευρά του αυτοκινήτου του με την αριστερή πλευρά του αυτοκινήτου της εναγομένης και με ζαβοτιμονιά ενδεχομένως να πήγε λοξώς δεξιά. Κράτησε το αυτοκίνητο στο δρόμο και μετά το μετέφερε αριστερά. Δεν είναι σίγουρος αν το αυτοκίνητο του ήρθε σε επαφή με το διαχωριστικό τοίχωμα μετά που ήρθε σε επαφή με το αυτοκίνητο της εναγόμενης. Αρνήθηκε την υποβολή ότι χτύπησε στο διαχωριστικό τοίχωμα καλύπτοντας ανεξέλεγκτη απόσταση και μετά χτύπησε στο αυτοκίνητο της εναγόμενης. Ερωτηθείς κατά πόσον είχε δει το ασθενοφόρο, απάντησε όχι. Ερωτηθείς κατά πόσον το είχε δει όταν κατέβηκε από το αυτοκίνητο του, απάντησε πάλι αρνητικά. Δεν είδε φάρους ασθενοφόρου να αναβοσβήνουν. Στην υποβολή ότι την ώρα που χτύπησε στο διαχωριστικό τοίχωμα και μετά στο αυτοκίνητο της εναγομένης υπήρχε ασθενοφόρο στην αριστερή πλευρά του δρόμου με φανούς, απάντησε ότι δεν το είδε. Πρόσθεσε ότι αν είχε φανούς θα το έβλεπε και ο ίδιος και ο συνεπιβάτης του και δεν θα περίμεναν ταξί για να τους πάρει. Αρνήθηκε την υποβολή ότι για λόγους δικούς του δεν είχε πάει στο ασθενοφόρο που ήταν εκεί και πρόσθεσε ότι αυτό ήταν παράλογο. Μόλις κατέβηκαν για καλή τους τύχη το ταξί ήρθε σχεδόν αμέσως. Ερωτηθείς αν η αντίληψη του είναι ότι συγκρούστηκε με το αυτοκίνητο της εναγόμενης, απάντησε καταφατικά. Ερωτηθείς γιατί στην κατάθεση του δεν αναφέρει πουθενά ότι συγκρούστηκε με το αυτοκίνητο της εναγόμενης εκτός από τη σύγκρουση με το διαχωριστικό τοίχωμα, απάντησε ότι ο λόγος που το έκανε ήταν γιατί θεωρούσε δεδομένη τη σύγκρουση με το αυτοκίνητο της εναγόμενης και δεν το ανέφερε. Πρόσθεσε ότι έτσι ήταν στο μυαλό του. Διαφώνησε με την υποβολή ότι δεν κατάλαβε ότι χτύπησε με το αυτοκίνητο και ότι είναι αυτός ο λόγος που δεν το λέει. Αρνήθηκε, επίσης, την υποβολή ότι ενώ ευρισκόταν υπό το κράτος υπνηλίας και οδηγώντας στην αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας απότομα πήγε δεξιά και χτύπησε στο διαχωριστικό τοίχωμα και, αφού χτύπησε εκεί και αφυπνίστηκε, έστριψε το τιμόνι αριστερά και στη συνέχεια συγκρούστηκε με το αυτοκίνητο της εναγομένης. Δέχθηκε ότι η σύγκρουση του αυτοκινήτου του με το αυτοκίνητο της εναγόμενης ήταν το δεξιό μέρος του αυτοκινήτου του με το αριστερό μέρος του αυτοκινήτου της εναγομένης και όχι τα «μούτρα» του αυτοκινήτου του με το πίσω μέρος του αυτοκινήτου της εναγόμενης. Σε άλλη ερώτηση σε σχέση με την αναφορά του στην κατάθεση του σε σύγκρουση πάνω στο διαχωριστικό τοίχωμα και το γεγονός ότι αυτή είναι η μοναδική αναφορά που κάμνει σε σύγκρουση, ο ενάγοντας απάντησε ότι θεώρησε δεδομένη τη σύγκρουση με το αυτοκίνητο της εναγόμενης και γι' αυτό δεν την ανέφερε. Αντεξεταζόμενος ο ενάγοντας για τις εργασίες που έκαμνε πριν το επίδικο δυστύχημα, ανέφερε ότι εργάστηκε δύο χρόνια στην εταιρεία γάλακτος Χαραλαμπίδη στο delivery. Πήγαινε στις μεγάλες υπεραγορές το πρωί και έπαιρνε τα κιβώτια με το γάλα και τα τοποθετούσε στα ψυγεία με τη σειρά που έπρεπε. Αρνήθηκε την υποβολή ότι για την περίοδο από 1/7/04 μέχρι 1/8/06 εργαζόταν στην εταιρεία Vivardia Ltd. Για την περίοδο από 1/7/01 μέχρι 31/8/02 είχε πρακτορείο στοιχημάτων στο Κίτι. Ερωτηθείς κατά πόσο αυτή τη δουλειά μπορεί σήμερα να την κάνει, απάντησε αρνητικά λέγοντας ότι δεν μπορεί να την κάνει για προσωπικούς λόγους. Πρόσθεσε, επίσης, ότι δεν έχει σήμερα πρακτορείο. Είχε κάνει μεγάλα χρέη τα οποία συνεχίζει να έχει μέχρι σήμερα και είναι και ο λόγος που χώρισε από τη γυναίκα του και πωλήθηκε το πρακτορείο. Εξ ανάγκης δε έκανε τον γαλατά. Ερωτηθείς αν μπορούσε να εργαστεί ως υπάλληλος σε πρακτορείο στοιχημάτων απάντησε ότι δεν θέλει να μπει σε πρακτορείο γιατί δεν αισθάνεται καλά ψυχολογικά. ΄Οσον αφορά τη μόρφωση του έχει τελειώσει το Παγκύπριο Λύκειο Λάρνακας. Ερωτηθείς αν είχε δουλέψει από την περίοδο 31/8/02 μέχρι 1/7/04 απάντησε ότι κάτι θα έκαμνε εκείνη την περίοδο. Εργάζεται ως προπονητής σε ερασιτεχνική ομάδα του χωριού της Ορμήδειας. Ξέρουν το πρόβλημα του και θέλουν να τον βοηθήσουν και του δίνουν €500 το μήνα. Σε ερώτηση μέχρι πότε έπαιζε ως ποδοσφαιριστής σε ομάδα της Α κατηγορίας απάντησε ότι η τελευταία του ομάδα ήταν η ΑΕΚ και σταμάτησε την περίοδο 2003-2004 γιατί είχε διαφορές με τη διοίκηση. Μετά ήταν ποδοσφαιριστής στον «΄Ολυμπο» Ξυλοφάγου το 2005 που είναι ομάδα Δ κατηγορίας.Πληρωνόταν από τον Πρόεδρο του σωματείου ως ποδοσφαιριστής και ως προπονητής από τον οργανισμό ΕΣΥΑ που χρηματοδοτεί τα σωματεία για να διατηρούν ακαδημίες. Ο ίδιος κατέχει δίπλωμα προπονητή. Ως προπονητής η συμφωνία που είχε με το σωματείο είναι να λαμβάνει ΛΚ1000 το μήνα. Το ποσό των ΛΚ650 προέρχονταν από το σωματείο και το ποσό των ΛΚ350 το μήνα προέρχονταν από το ΕΣΥΑ. Το ποσό των ΛΚ650 του το κατέβαλλε ο Πρόεδρος του «Ολύμπου» με προσωπικές του επιταγές. Επανέλαβε ότι η δουλειά που έκανε πριν το δυστύχημα ήταν και αυτή του ποδοσφαιριστή και αυτή του προπονητή. Το ότι στην κατάθεση που έδωσε στην αστυνομία δήλωσε ως επάγγελμα προπονητής και δεν ανέφερε και ποδοσφαιριστής ήταν γιατί δεν ήταν σε τόσο καλή ψυχολογία και δεν είχε δώσει σημασία στις λέξεις. Μαρτυρία ΜΕ3 Ο ΜΕ3 είναι χειρούργος οφθαλμίατρος. Εξέταση τον Ενάγοντα και ετοίμασε σχετική έκθεση την οποία υιοθέτησε ως μέρος της κύριας εξέτασης του (Έγγραφο 1). Σ΄αυτήν αναφέρονται, όπως μπορώ να συνοψίσω, τα ακόλουθα: § Ο Ενάγων υπέστη σοβαρό διαμπερές τραύμα στον δεξιό οφθαλμό μετά από τροχαίο ατύχημα. Η αρχική συρραφή του τραύματος έγινε στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας υπό γενική αναισθησία. Παραπέμφθηκε 5 μέρες αργότερα για ειδική γνωμάτευση όσον αφορά το οπίσθιο ημιμόριο. Με βάση τις χειρουργικές σημειώσεις του θεράποντος χειρουργού υπήρξε ρήξη βολβού μεγέθους 270 μοιρών ακριβώς μπροστά από τις καταφύσεις των μυών. Φαίνεται ότι υπήρχε εκτεταμένη απώλεια ενδοφθάλμιου περιεχομένου και σύγκλιση των χειλέων του τραύματος ήταν πολύ δύσκολη. § Κατά την εξέταση η οπτική οξύτητα ήταν αμφίβολη αντίληψη φωτός δεξιά 6/6 αριστερά. Εξέταση με σχισμοειδή λυχνία και βυθοσκόπηση του αριστερού οφθαλμού δεν έδειξε τίποτε το παθολογικό. Εξέταση με σχισμοειδή λυχνία του δεξιού οφθαλμού έδειξε ολικό ύφαιμα, οίδημα επιπεφυκότα, θολερότητα κερατοειδούς και πολύ μαλακό βολβό. Εξέταση με υπέρηχους έδειξε αποδιοργανωμένους ενδοφθάλμιους ιστούς. Ο Ενάγων αντιμετωπίστηκε με τοπικά και συστηματικά στεροειδή για περίοδο 10 ημερών. Αφού διευκρινίστηκε στον Ενάγοντα ότι η πρόγνωση με την βελτίωση της οπτικής οξύτητας είναι πτωχή διενεργήθηκε υαλοειδεκτομή του δεξιού οφθαλμού υπό γενική αναισθησία στις 19/9/
- § Κατά την διάρκεια της εγχείρισης διαπιστώθηκε ότι ένα μεγάλο μέρος του αμφιβληστροειδούς είχε χαθεί κατά την εξωθητική ρήξη του βολβού. Υπήρχε εκτεταμένη χοριοειδική αποκόλληση λόγω υπερχοριοειδικής αιμορραγίας, μέρος της οποίας παροχετεύτηκε. Έγινε καθαρισμός της υαλοειδικής κοιλότητας και χρησιμοποιήθηκε έλαιο σιλικόνης γα επιπωματισμό του εναπομείναντος αμφιβληστροειδούς. Μετεγχειρητικά ο Ενάγων διατηρεί σχηματισμένο πρόσθιο θάλαμο και η ενδοφθάλμια φλεγμονή σταδιακά υποχωρεί. Είναι φανερό ότι δεν θα κερδηθεί χρήσιμη όραση από αυτό το μάτι αλλά υπάρχει καλή πιθανότητα ο βολβός να επιβιώσει πράγμα που θα βελτιώσει την κοσμητική εμφάνιση του Ενάγοντα. Αν η ενδοφθάλμια φλεγμονή δεν υποχωρήσει τελείως θα υπάρχει σοβαρή ένδειξη για εξόρυξη του βολβού για να μειωθεί ο κίνδυνος συμπαθητικής οφθαλμίας στο αριστερό μάτι. Εξήγησε ότι ο βολβός του ματιού έχει επιβιώσει ως όργανο. Ο Ενάγων έχει ένα ζωντανό μάτι που κινείται αυτό. Το χρώμα έχει αλλοιωθεί. Για την βελτίωση της εμφάνισης αναγκάζεται να φορεί έγχρωμο φακό επαφής. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι ο κίνδυνος να χαθεί ο βολβός εντελώς δεν υπάρχει. Ο ΜΕ3 παρέπεμψε τον Ενάγοντα στην Φαίδρα Σινιόρα που κατασκευάζει τέτοιους φακούς στην Αθήνα που είναι φτιαγμένοι από ειδικό πλαστικό και έχει το ίδιο σχήμα με την επιφάνεια του ματιού και πάνω σ΄ αυτό ζωγραφίζει την κόρη και το σχήμα έτσι ώστε τα δύο μάτια να είναι ομοιόμορφα. Ο φακός έχει ημερομηνία λήξης και φθείρεται και με την πάροδο του χρόνου χρειάζεται συντήρηση, καθαρισμό και αλλαγή. Εξηγώντας την αναφορά του σε κίνδυνο συμπαθητικής οφθαλμίας ανέφερε ότι είναι μία πάθηση που βλέπουμε μετά από σοβαρό τραυματισμό του ματιού. Αν το τραυματισμένο μάτι δημιουργεί χρονιαία φλεγμονή τότε αυτή μπορεί να επηρεάσει το καλό μάτι, να ερεθίσει τα τοιχώματα και του καλού ματιού και να τυφλώσει το καλό μάτι. Γι΄ αυτό τον λόγο πρέπει να φτιάξουμε το τραυματισμένο μάτι σε τέτοιο βαθμό που να σταματήσει την φλεγμονή, αιμορραγία, ερεθισμό. Εδώ από το 2006 που ο Ενάγων χειρουργήθηκε σε καμιά επίσκεψη ο ΜΕ3 βρήκε ενδοφθάλμια φλεγμονή ή ερεθισμό και είναι πολύ απίθανο, αν όχι αδύνατο, στο μέλλον να δημιουργηθεί συμπαθητική οφθαλμία. Συνήθως αυτό το φαινόμενο το βλέπουμε στους πρώτους μήνες. Αν κάποιος πάθει συμπαθητική οφθαλμία και αναγνωριστεί γρήγορα και πάρει σωστή θεραπεία τότε την σταματάς και γλυτώνεις το καλό μάτι. Αν δεν θεραπευθεί και δεν αναγνωριστεί τότε τυφλώνεται και το καλό μάτι. Αν συμβεί αφαιράς το τραυματισμένο μάτι. Η συμβουλή του ΜΕ3 είναι να παρακολουθείται δύο φορές το χρόνο και όποτε έχει πόνο ή ερεθισμό στο καλό ή τραυματισμένο μάτι να ζητά ιατρική γνώμη και να εξετάζεται. Εξήγησε ότι από πρακτικής άποψης ένα άτομο που χάνει το ένα μάτι χάνει μέρος του οπτικού του πεδίου και μειώνεται η ικανότητα να κρίνει σε βάθος και σε αποστάσεις. Μειώνεται η ικανότητα της τρισδιάστατης όρασης. Όσον αφορά την ψυχολογία είναι υποκειμενικό ζήτημα για τον κάθε ασθενή. Από πλευράς πόνου και ταλαιπωρίας τους πρώτους 2 - 3 μήνες είναι πολύ επώδυνο γιατί το μάτι είναι ευαίσθητο όργανο μετά το πρώτο τρίμηνο οι ενοχλήσεις είναι ελαφριές και τώρα ο Ενάγων δεν έχει πόνο. Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι πολλοί μονόφθαλμοι οδηγούν ιδιωτικό όχημα και μπορούν να χρησιμοποιούν αυτοκίνητο ως πλασιέ ή κλητήρες. Ερωτηθείς κατά πόσο είναι ικανοποιημένος και αν υπάρχει καλό αισθητικό αποτέλεσμα από την δουλεία της κας Σινιόρα απάντησε καταφατικά. Ερωτηθείς κατά πόσο εφόσον δεν παρουσίασε φλεγμονή τόσα χρόνια είναι πολύ απίθανο να παρουσιάσει συμπαθητική οφθαλμία απάντησε καταφατικά. Ερωτηθείς κατά πόσο αν στην απίθανη περίπτωση που παρουσιαστεί αυτή η φλεγμονή γίνεται επέμβαση και περισώζεται το καλό μάτι, απάντησε καταφατικά. Μαρτυρία ΜΥ1 Ο ΜΥ1 είναι οδηγός ασθενοφόρου. Την ημέρα του επίδικου δυστυχήματος δηλαδή στις 3/9/06 και ώρα 04:55 είχε λάβει κλήση για να μεταβεί στον αυτοκινητόδρομο από κυκλικό κόμβο Καλού Χωριού προς Ριζοελιά. Η ώρα 5:05 έφτασε στο μέρος, δηλαδή παρά την έξοδο από το Καλό Χωριό έχοντας αναμμένους τους φάρους. Εκεί στάθμευσε το ασθενοφόρο στην αριστερή πλευρά του δρόμου στη λωρίδα κυκλοφορίας έχοντας αναμμένους τους φάρους και κατέβηκε κάτω για να βοηθήσει τον νοσηλευτή Δημήτρη που ήταν μαζί του σε τραυματία κοπέλα που βρισκόταν εκεί μαζί με άλλα άτομα. Ο δρόμος ήταν σκοτεινός και δεν πρόσεξε πού βρισκόταν το χτυπημένο αυτοκίνητο. Ενώ προσπαθούσαν να βάλουν την τραυματία στο ασθενοφόρο άκουσε ένα θόρυβο και όταν γύρισε πίσω προς τον δρόμο και είδε ένα αυτοκίνητο να κινείται «ζικ ζακ» στο δρόμο και στη συνέχεια ακινητοποιήθηκε στην αριστερή πλευρά του δρόμου. Αμέσως μετά που ειδοποίησαν ασθενοφόρο ο ΜΥ1 άναψε προβολέα πάνω στο αυτοκίνητο για να φαίνεται από τους διερχόμενους οδηγούς. Στη συνέχεια ήρθε η αστυνομία και το δεύτερο ασθενοφόρο και πήγαν όλοι μαζί και έψαχναν για τον οδηγό αλλά δεν τον βρήκαν. Μετά από λίγο τους ενημέρωσαν από τις πρώτες βοήθειες μέσω ασυρμάτου ότι ο τραυματίας οδηγός μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο με διερχόμενο όχημα και ο ΜΥ1 αναχώρησε από την σκηνή και πήγε στο νοσοκομείο. Διευκρίνισε ότι όταν έφτασε στη σκηνή είχε σταθμεύσει το ασθενοφόρο στην αριστερή πλευρά έξω από το δρόμο εκεί όπου σταθμεύουν τα αυτοκίνητα. Είχε αναμμένους τους φάρους του ασθενοφόρου. Εξήγησε ότι ο φάρος είναι φως που είναι εμφανές και περιστρέφεται και ανάβει και σβήνει. Αναμμένα ήταν, επίσης, και τα φώτα του ασθενοφόρου. Όταν έφτασε στη σκηνή η κοπέλα ήταν στο δρόμο μαζί με ένα με δύο άτομα και είχε εκεί που σταμάτησε ο ΜΥ1 σταματημένα ένα - δύο αυτοκίνητα. Ασχολείτο με την τραυματία μέχρι που άκουσε το θόρυβο του αυτοκινήτου και είδε την κίνηση «ζικ - ζακ» που έκανε και αφού θα μεσολάβησαν 5 λεπτά περίπου από τη στιγμή που σταμάτησε. Ανέφερε χαρακτηριστικά ότι το αυτοκίνητο που πήγαινε με κίνηση «ζίκ - ζακ» έβγαζε «αζίνες». Όταν αντελήφθηκε το χτύπημα ο ΜΥ1 ειδοποίησε δεύτερο ασθενοφόρο και ταυτόχρονα ο νοσηλευτής του είπε να ανάψουν προβολέα για να μην τους χτυπήσουν άλλα αυτοκίνητα που θα περνούσαν. Ερωτηθείς πόση ώρα μεσολάβησε από τη στιγμή που άκουσε το θόρυβο μέχρι να πάνε στο αυτοκίνητο που σταμάτησε αριστερά απάντησε ότι θα ήταν 8 με 10 λεπτά. Ο λόγος που έκαναν λίγο χρόνο ήταν γιατί έβαλαν την τραυματία κοπέλα στη σανίδα. Την κοπέλα την μετέφεραν στο νοσοκομείο όπου και εξετάστηκε. Δεν είχε προσέξει ο ΜΥ1 οποιοδήποτε διερχόμενο αυτοκίνητο να μεταφέρει τον οδηγό του αυτοκινήτου που είχε εμπλακεί στο δυστύχημα που περιέγραψε. Αντεξεταζόμενος ο ΜΥ1 και ερωτηθείς κατά πόσο δεν θα θυμόταν τα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης αν δεν διάβαζε την κατάθεση του, απάντησε καταφατικά διευκρινίζοντας ωστόσο ότι θυμάται το αυτοκίνητο που πήγαινε «ζικ - ζακ». Ερωτηθείς κατά πόσο όταν έδωσε την κατάθεση του 3,5 μήνες μετά το συμβάν η μνήμη του θα πρέπει να είχε εξασθενήσει, απάντησε ότι για να την υπογράψει σημαίνει ότι θυμόταν τα γεγονότα. Σε άλλη ερώτηση ανέφερε ότι οι αναφορές στις ώρες που πήγε στο μέρος προκύπτουν από τις καταγραφές των κλήσεων στα βιβλία όπου συγκεκριμένα καταγράφονται τόσο οι κλήσεις όσο και το πότε φτάνει το ασθενοφόρο στη σκηνή. Σε σχέση με το θόρυβο που άκουσε διευκρίνισε ότι δεν είχε δει το αυτοκίνητο. Ερωτηθείς αναφορικά με την αναφορά του στην κατάθεση του ότι πήγαν όλοι μαζί και έψαχναν για τον οδηγό και ότι δεν τον βρήκαν κατά πόσο αυτό ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, απάντησε ότι για να το πει σημαίνει ότι δεν είπε ψέματα. Στην υποβολή ότι δεν πήγε να ψάξει τον άλλο οδηγό απάντησε ότι κοίταξαν και είδαν ότι δεν ήταν ο οδηγός στο αυτοκίνητο, διευκρινίζοντας ότι δεν πήγε, ούτε έψαξε στα χωράφια. Μαρτυρία εναγόμενης (ΜΥ2) Στις 3/9/06 η εναγόμενη οδηγούσε το όχημα με αριθμό εγγραφής ΚΕΝ 284 ερχόμενη από το Καλό Χωριό όταν ευρισκόμενη στην έξοδο Καλού Χωριού προς τον κυκλικό κόμβο Καλού Χωριού - Ριζοελιάς, κρατώντας την αριστερή Λωρίδα Κυκλοφορίας και οδηγώντας με ταχύτητα 50 με 60 χιλιόμετρα, στρίβοντας τη στροφή είδε ξαφνικά μπροστά της ένα ζώο. ΄Ηταν νύχτα και υπέθεσε ότι πρέπει να ήταν ζώο οπόταν η αντίδραση της για να το αποφύγει ήταν να στρίψει το τιμόνι δεξιά και για να μην βγει απότομα στον αυτοκινητόδρομο έστριψε αριστερά, πάτησε τη νησίδα που υπάρχει στο οδόστρωμα όπου εκεί υπήρχαν «τσιακκιλούδια» και στρίβοντας απότομα το τιμόνι της για να επαναφέρει το αυτοκίνητο της παρασύρθηκε και βρέθηκε απέναντι χτυπώντας μετωπικά στο διαχωριστικό του δρόμου τοίχωμα. Το αυτοκίνητο γύρισε, η πόρτα του οδηγού «κόλλησε πάνω στο διαχωριστικό τοίχωμα», παρασύρθηκε και το αυτοκίνητο τριβόταν πάνω στο διαχωριστικό τοίχωμα. Το αυτοκίνητο από τη στιγμή που χτύπησε μετωπικά στο διαχωριστικό τοίχωμα μέχρι να σταματήσει θα προχώρησε γύρω στα 40 με 50 μέτρα απόσταση. Όπως κατέληξε, το αυτοκίνητο ήταν σχεδόν «κολλημένο» πάνω στο διαχωριστικό τοίχωμα και η εναγόμενη δεν μπορούσε να ανοίξει την πόρτα για να βγει. Το αυτοκίνητο έβγαζε καπνούς, είχε ανοίξει ο αερόσακος και αισθανόταν η εναγόμενη πόνο, πανικοβλήθηκε και προσπάθησε να βγει από την πόρτα του συνοδηγού για να ζητήσει βοήθεια, όπως και έκανε. Εκείνη τη στιγμή περνούσε ένα βαν, την είδε ο οδηγός και του έκανε νόημα να σταματήσει και αυτό σταμάτησε στη λωρίδα ασφαλείας και ήρθε να τη βοηθήσει. Η εναγόμενη πήγε στην απέναντι λωρίδα ασφαλείας εκεί που είχε σταθμεύσει το βαν και του ζήτησε να της δώσει το κινητό του για να τηλεφωνήσει σε φίλη της για βοήθεια. Στη συνέχεια πράγματι ήρθε μια φίλη της με το σύζυγο της και στάθμευσαν και αυτοί το αυτοκίνητο τους στη λωρίδα ασφαλείας, άναψαν δε και τα φώτα κινδύνου. Μετά από κάποια ώρα ήρθε στο μέρος ασθενοφόρο που κάλεσε ο οδηγός του βαν. Ενώ προσπάθησαν να κατεβούν από το ασθενοφόρο να της δώσουν τις πρώτες βοήθειες, κατεβάζοντας φορείο, έγινε το δεύτερο δυστύχημα. Εκείνη τη στιγμή η εναγόμενη ήταν ξαπλωμένη στο έδαφος, μπορούσε να δει το αυτοκίνητο της στα δεξιά και πρόσεξε ότι ήρθε και χτύπησε ο ενάγοντας. Είδε τη σκηνή όπως πέρασε το άλλο αυτοκίνητο το οποίο τρίφτηκε στο δικό της, ακούστηκε ένας τρομερός θόρυβος και είδε σπίθες να βγαίνουν αλλά δεν είδε που σταμάτησε. Ο οδηγός του ασθενοφόρου στη συνέχεια έτρεξε για να δώσει τις πρώτες βοήθειες στον κύριο που χτύπησε, επέστρεψε όμως μετά γιατί δεν είχε βρει τον οδηγό του αυτοκινήτου. Η εναγόμενη δεν είχε υποστεί κάτι το σοβαρό και αφού της έδωσαν τις πρώτες βοήθειες και την πήραν στο νοσοκομείο την άφησαν να φύγει. Ερωτηθείσα πόση ώρα μεσολάβησε από τη στιγμή του πρώτου δυστυχήματος που σταμάτησε στο διαχωριστικό τοίχωμα μέχρι που ο ενάγων χτύπησε στο αυτοκίνητο της απάντησε ότι θα πέρασαν περίπου 20 με 30 λεπτά. Την ώρα που ο ενάγων χτύπησε στο αυτοκίνητο της ήταν εκεί το mini bus και το ασθενοφόρο με τους φάρους του. Πρώτα στη σειρά βρισκόταν σταθμευμένο το ασθενοφόρο και ήταν αυτό που έβλεπε πρώτο ο ενάγων και πιο μπροστά ευρισκόταν το mini bus και μετά από αυτό ευρισκόταν το αυτοκίνητο της φίλης της. Αντεξεταζόμενη η εναγόμενη και ερωτηθείσα κατά πόσο μετά που πέρασαν πέντε χρόνια από την ημέρα του δυστυχήματος δεν θα θυμάται κάποιες λεπτομέρειες, απάντησε ότι ήταν ένα πολύ έντονο ατύχημα και κάποια συγκεκριμένα πράγματα δεν μπορεί να τα ξεχάσει. Θυμάται ότι πήγε να αποφύγει κάτι, γλίστρησε, έστριψε δεξιά μετά αριστερά, προσπάθησε να επαναφέρει το αυτοκίνητο της για να μην βγει στον αυτοκινητόδρομο σκεφτόμενη μήπως ερχόταν κάποιος και να την χτυπήσει. Μόλις πάτησε τη νησίδα λόγω της ύπαρξης χαλικιών παρασύρθηκε το αυτοκίνητο και δεν κατάφερε να έρθει στη λωρίδα του. Ερωτηθείσα ξανά αν με το πέρασμα του χρόνου μπορεί να μην θυμάται κάποιες λεπτομέρειες απάντησε ότι αυτά που κατέθεσε τα θυμάται απόλυτα. Σε άλλη ερώτηση δέχθηκε ότι δεν είχε αναφέρει στη κατάθεση της ότι είχε χτυπήσει στο διαχωριστικό τοίχωμα και πήγε τριφτή σε απόσταση 40 με 50 μέτρα, προσθέτοντας ότι αυτό το ανέφερε μετά που της έδειξαν το σχέδιο, αλλά θυμάται ότι το αυτοκίνητο τρίφτηκε. Στην υποβολή ότι ουδέποτε στην κατάθεση της είχε αναφέρει ότι μετά που χτύπησε το αυτοκίνητο της πήγε τριφτό σε απόσταση 40 με 50 μέτρα, συμφώνησε προσθέτοντας ότι μπορεί να της διέφυγε και να μην το ανέφερε, επεσήμανε ωστόσο ότι στο σχέδιο και στις φωτογραφίες αυτό φαίνεται και αναφέρθηκε στις φωτογραφίες με αριθμούς 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11 και 12 του Τεκμηρίου 3 σε σημάδια που φαίνονται στο διαχωριστικό τοίχωμα που, όπως της είχαν αναφέρει η αστυνομία, προέρχονταν από το αυτοκίνητο της. Η εναγόμενη αντεξετάστηκε αρκετά σε σχέση με το τι προηγήθηκε και το που βρισκόταν πριν οδηγήσει το αυτοκίνητο της και αναφέρθηκε στο ότι βρισκόταν σε φιλικό σπίτι στο οποίο παρέμεινε μέχρι τις 5:00 το πρωί τονίζοντας σε διάφορες ερωτήσεις που της υποβλήθηκαν ότι μπορεί να μην συνηθίζει να οδηγά τέτοιες ώρες όπως 5:00 το πρωί αλλά πριν κάτσει στο τιμόνι διασφαλίζει ότι έχει τον απόλυτο έλεγχο. Στη συγκεκριμένη περίπτωση έτυχε κάτι απρόοπτο, το αυτοκίνητο παρασύρθηκε και δεν μπορούσε να κάνει κάτι. Σε άλλη ερώτηση για το τι είχε συγκεκριμένα δει ενώ οδηγούσε προς την έξοδο, βασικά ανέφερε ότι είδε κάτι, δεν είναι όμως σίγουρη τι ακριβώς επρόκειτο, είδε μια σκιά στο μέγεθος σκύλου για μερικά δευτερόλεπτα, υπολογίζει ότι πρέπει να ήταν σκύλος. Σε άλλο σημείο ανέφερε ότι ήταν σαν ζώο και προσπάθησε να το αποφύγει και να μην το χτυπήσει. Δεν ήρθε από μπροστά της αλλά από την αριστερή μεριά βρέθηκε ξαφνικά μπροστά. Μέχρι να φύγει από τη σκηνή δεν είδε το ζώο. Ούτε ξέρει από που ερχόταν, ούτε που πήγαινε. Τη στιγμή που το είδε ενήργησε ενστικτωδώς. Στην υποβολή ότι είδε το ζώο πολύ καθυστερημένα, απάντησε ότι ξαφνικά βρέθηκε μπροστά της. Μόλις βγήκε από τη στροφή που υπάρχει στο σημείο της εξόδου, το είδε ξαφνικά. Το συμβάν έγινε πριν να πιάσει την ευθεία του δρόμου. Επανέλαβε ότι για να αποφύγει το ζώο έκανε απότομη κίνηση δεξιά και αμέσως έκανε το τιμόνι της στα αριστερά, μπήκε στη νησίδα, γλίστρησε και παρασύρθηκε, διέσχισε το δρόμο και χτύπησε μετωπικά στο διαχωριστικό τοίχωμα. Δεν θυμάται αν πάτησε τα φρένα της την ώρα που γλίστρησε στο «τσιακκίλι». Μετά τη σύγκρουση και ενώ το αυτοκίνητο τριβόταν στο τοίχωμα είχε ανοίξει ο αερόσακος του αυτοκινήτου και δεν έκανε οποιαδήποτε κίνηση. Ενώ ευρισκόταν ξαπλωμένη στο δρόμο μπορούσε να δει το αυτοκίνητο της στο σημείο που ήταν ακινητοποιημένο στην απέναντι πλευρά του δρόμου. Δεν είδε προηγουμένως το αυτοκίνητο που χτύπησε πάνω στο δικό της. Δεν αντελήφθηκε το αυτοκίνητο αυτό πριν τη σύγκρουση. Το είδε να τρίβεται πάνω στο αυτοκίνητο της και να προχωρεί παρακάτω. Δεν είχε ορατότητα να δει που ακριβώς σταμάτησε. Δεν μπορεί να πει αν χτύπησε κάπου αλλού και μετά στο δικό της αυτοκίνητο ή στο δικό της και μετά κάπου αλλού. Σε άλλη ερώτηση ανέφερε ότι το ασθενοφόρο ήταν ήδη στη σκηνή όταν έγινε το δεύτερο δυστύχημα και ήταν το πρώτο αυτοκίνητο σταθμευμένο στο δρόμο. Μπροστά από το ασθενοφόρο είχε σταματήσει το αυτοκίνητο του ατόμου που ήρθε να τη βοηθήσει και πιο μπροστά από αυτό το αυτοκίνητο των φίλων της που ειδοποίησε. Οι φάροι του ασθενοφόρου ήταν αναμμένοι. Άκουσε που έλεγαν να πάει κάποιος στο σημείο του άλλου αυτοκινήτου και είδε τον άνθρωπο του ασθενοφόρου που ξεκίνησε να πάει με τα πόδια. Γυρίζοντας πίσω είχε πει ότι δεν βρήκε κάποιο τραυματία. Δύο - τρία λεπτά που είχε ακούσει το χτύπημα του αυτοκινήτου του ενάγοντα στο δικό της είχε πάει ο άνθρωπος του ασθενοφόρου στο αυτοκίνητο αυτό. Η εναγόμενη δεν είχε ορατότητα προς τον ενάγοντα και δεν τον έβλεπε εκεί όπου είχε σταματήσει ούτε μπορούσε να δει αν κατέβηκε ή αν είχε συνοδηγό. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ Ως προς τη νομική πτυχή της εξέτασης και διακρίβωσης αμέλειας, συντρέχουσας αμέλειας και του καθορισμού ευθύνης μεταξύ των διαδίκων, ο Δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου Δ. Στυλιανίδης (όπως ήταν τότε), ανάφερε τα ακόλουθα στην υπόθεση Μαυρίδης ν. Dharaghji
(1990)1 A.A.Δ.1013, σελ.1013-1024: «Το ουσιαστικό δίκαιο προβλέπεται στα Άρθρα 51, 57 και 64 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ.148: Η ορθή προσέγγιση του Δικαστηρίου όπως αποφασίστηκε στην υπόθεση Fitzgerald v. Lord
(1988)2 All E.R.961, η οποία ανέτρεψε την απόφαση του Lord Pearce στην υπόθεση The Miraflores and the Abadese
(1967)1 All E.R.672,677, είναι: Το Δικαστήριο αποφασίζει πρώτα αν έχει αποδειχθεί αμέλεια σε βάρος των Εναγομένων. Εάν η απόφαση είναι καταφατική τότε εξετάζει με βάση το Άρθρο 57 αν ο Ενάγων έχει συντρέχουσα αμέλεια. Αποφασίζει το ποσοστό της ευθύνης μεταξύ των Εναγομένων, από τη μια και Ενάγοντα από την άλλη και μειώνει το ποσό των αποζημιώσεων ανάλογα με το ποσοστό της συντρέχουσας αμέλειας του Ενάγοντα. .....» Στον καταμερισμό της ευθύνης μεταξύ των δύο οδηγών οι καθοριστικοί παράγοντες είναι η υπαιτιότητα και η αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της αμέλειας των δύο οδηγών της σύγκρουσης και της ζημιάς που προκλήθηκε και αποτελεί το αντικείμενο της δίκης[1]. Στην υπόθεση Κυριάκου Χριστοδούλου ν. Γρηγόρη Γρηγορίου
(1989)1(Ε) Α.Α.Δ.178, ο Δικαστής Πικής (όπως ήταν τότε) ανάφερε στις σελίδες 183-184: «Ο καταμερισμός της ευθύνης είναι πρωτίστως έργο του πρωτόδικου Δικαστηρίου. Οι καθοριστικοί παράγοντες για τον καθορισμό της ευθύνης είναι δύο: (α) Η υπαιτιότητα (blameworthiness) που συναρτάται με την εκπλήρωση των καθηκόντων του κάθε οδηγού για την ασφάλεια του άλλου και (β) Η αιτιώδης συνάφεια (causative potency) μεταξύ της αμέλειας των δύο οδηγών και της ζημιάς που προκλήθηκε και αποτελεί το αντικείμενο της δίκης. Η ευθύνη επιμερίζεται κάτω από το πρίσμα της κοινής λογικής και της καθημερινής εμπειρίας. Οι εκατέρωθεν παραλείψεις συνεκτιμούνται όχι μικροσκοπικά αλλά από την πλατιά γωνία του μέσου συνετού πολίτη όπως επεξηγείται στις υποθέσεις Charalambous v. Kassapis
(1988)1 C.L.R.25 και Polykarpou v. Adamou
(1988)1 C.L.R.727. (Δέστε επίσης Βελάρης ν. Ηροδότου
(1991)1 Α.Α.Δ.881,885).» Η έννοια της αμέλειας, όπως καθορίστηκε από το Δικαστή Κωνσταντινίδη στην απόφαση της πλειοψηφίας στις υποθέσεις Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου κ.α.
(1991)1 Α.Α.Δ.475, ως πραγματικού γεγονότος συνίσταται στην παράλειψη επίδειξης εύλογης προσοχής κάτω από τις συγκεκριμένες περιστάσεις της κάθε υπόθεσης. Στη σελίδα 484 αναφέρει τα εξής: «Αυτό κατά εναρμονισμό προς το θεμελιωμένο ότι η αμέλεια ως πραγματικό γεγονός συνίσταται στην παράλειψη επίδειξης εύλογης προσοχής κάτω από τις συγκεκριμένες περιστάσεις της κάθε υπόθεσης. Συναφώς θα υπενθυμίζαμε πως γενικά, εφόσον η πιθανότητα δημιουργίας κινδύνου είναι εύλογα εμφανής, η παράλειψη λήψης μέτρων προφύλαξης συνιστά αμέλεια (Elpiniki Panayiotou v. Georghios Kyriakou Mavrou
(1970)1 C.L.R.215).» Η συμπεριφορά ενός οδηγού εξετάζεται και κρίνεται με βάση το επίπεδο του μέσου συνετού ανθρώπου, δηλαδή με βάση την αντίληψη ενός συνηθισμένου οδηγού και όχι του ενεχόμενου οδηγού[2] και ο προσδιορισμός του καθήκοντος ποικίλλει ανάλογα με τα αντικειμενικά δεδομένα που επικρατούν στη σκηνή. Το καθήκον για λήψη προφυλακτικών μέτρων διαφαίνεται κατά τη λογική πρόβλεψη[3]. Στην υπόθεση Αλεξάνδρου ν. Λεβέντη
(1996)1 Α.Α.Δ.420 ο τότε Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου Γ.Μ.Πικής, εισάγει ένα ευρύτερο προσδιοριστέο καθήκον των χρησιμοποιούντων το δρόμο, το καθήκον της επιμέλειας για την ασφάλεια των άλλων η εκπλήρωση του οποίου τους καθιστά υπόλογους για αμέλεια. «Το καθήκον», συνεχίζει η απόφαση, «για επιμέλεια γεννάται αφότου η διακίνηση άλλων προσώπων καθιστά εξ΄αντικειμένου μέριμνα του προσώπου που χρησιμοποιεί το δρόμο τη λήψη προφυλακτικών μέτρων για την προστασία της ασφάλειάς τους.» Περαιτέρω αναφέρεται για το κριτήριο αμέλειας ως εξής: «Το κριτήριο της αμέλειας είναι καθολικό και απρόσωπο. Η αμέλεια κρίνεται αντικειμενικά με γνώμονα τις αντιδράσεις ενός συνετού οδηγού, ο οποίος χρησιμοποιεί το δρόμο λελογισμένα και με συναίσθηση ευθύνης για την ασφάλεια των άλλων που χρησιμοποιούν το δρόμο.» Όπως έχει λεχθεί στην υπόθεση Κυριάκου ν. Κανάρη
(1997)1(Γ) Α.Α.Δ.1436 η απόφραξη του δρόμου από οδηγό αυτοκινήτου υποδηλώνει γενικά παράλειψη εκπλήρωσης του καθήκοντος προς άλλα άτομα τα οποία χρησιμοποιούν το δρόμο. Το ότι η απόφραξη του δρόμου από οδηγό αυτοκινήτου συνιστά πράξη η οποία μπορεί να στοιχειοθετήσει αμέλεια αναγνωρίζεται ευθέως στην Αγγλική απόφαση Rouse v. Squires and others
(1973)2 All E.R.903. Στις σελίδες 1439-1440 της πιο πάνω απόφασης ο Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου Γ. Μ. Πικής αναφέρει σχετικά: «Η απόφραξη του δρόμου αλόγιστη όσο κι αν είναι δεν προσδίδει αυτόματα ευθύνη στον οδηγό για οποιοδήποτε επακόλουθο δυστύχημα ανεξάρτητο από τα αίτια του. Αυτό διευκρινίζεται στην Rouse και όλως ιδιαίτερα στην απόφαση του Δικαστή Buckley LJ, στην οποία γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στην απόφαση του Πρωτόδικου Δικαστηρίου. Το ακόλουθο απόσπασμα από την απόφαση εκείνη είναι χαρακτηριστικό της προσέγγισης του θέματος. "But when there is ample visibility and ample opportunity for the driver of an oncoming vehicle to see and appreciate the nature and extent of an obstruction and to take evasive action, then the obstruction does not constitute a danger and in such a case there is a break in the chain of causation between the prior negligent act which caused the obstruction and the immediate consequence of the latter negligent act of a driver on the highway who causes an accident." Ελληνική μετάφραση (ελεύθερη). "Αλλά όπου υπάρχει ορατότης και παρέχεται η πρέπουσα ευχέρεια στον οδηγό επερχόμενου αυτοκινήτου να προσέξει και να εκτιμήσει τη φύση και έκταση του εμποδίου το οποίο παρεμβάλλεται στο δρόμο και να πάρει μέτρα αποφυγής του, τότε το εμπόδιο δεν δημιουργεί κίνδυνο, και σε τέτοια περίπτωση επέρχεται διακοπή στην άλυση της αιτιώδους σχέσης μεταξύ της προηγούμενης αμελούς πράξης η οποία προκάλεσε την απόφραξη και τις άμεσες συνέπειες της μεταγενέστερης πράξης οδηγού στον υπεραστικό δρόμο ο οποίος προκαλεί το δυστύχημα."» Σύμφωνα με τη νομολογία, η στάθμευση ή η παραμονή οχήματος χωρίς φώτα κατά τη διάρκεια της νύχτας σε σκοτεινό δρόμο, αποτελεί εκ πρώτης όψεως μαρτυρία για αμέλεια. Αυτό είναι απόρροια του καθήκοντος κάθε οδηγού προς άλλους χρήστες του δρόμου, να καθιστούν τα οχήματα τους ορατά κατά τη διάρκεια της νύχτας, με τη χρήση φώτων ή άλλων μέσων[4]. Όμως, όπως υποδείχθηκε στην αγγλική υπόθεση Rouse v. Squires [1973] 2 All E.R.903, όπου διαπιστώνεται ότι υπάρχει καλή ορατότητα και ευκαιρία για τον επερχόμενο οδηγό να δει και να εκτιμήσει το εμπόδιο που ορθώνεται μπροστά του και να πάρει μέτρα για αποφυγή της σύγκρουσης, τότε η παρεμπόδιση ενδεχομένως να μη συνιστά κίνδυνο. Σ' αυτή την περίπτωση, δημιουργείται κενό στην αλυσίδα της αιτιώδους συνάφειας μεταξύ της αρχικής αμέλειας που προκάλεσε την παρεμπόδιση στο δρόμο και της μεταγενέστερης που προκάλεσε το δυστύχημα και τις συνέπειές του. Η υπόθεση Κυριάκου κ.α. v. Κανάρη (πιο πάνω) αφορούσε περίπτωση μερικής απόφραξης του κύριου δρόμου από αυτοκίνητο που είχε σταματήσει στο κέντρο του δρόμου στην προσπάθεια του να διασταυρώσει την αντίθετη λωρίδα κυκλοφορίας και να εισέλθει στον απέναντι χωματόδρομο και συγκρούστηκε με αυτοκίνητο το οποίο ακολουθούσε. Υπήρξε εύρημα ότι ο οδηγός του δεύτερου αυτοκινήτου είχε την ευχέρεια να αποφύγει τη σύγκρουση ενόψει της ορατότητας και της απόστασης από την άκρη του δρόμου του σταθμευμένου αυτοκινήτου. Το εύρημα του Πρωτόδικου Δικαστηρίου ότι η σύγκρουση οφειλόταν αποκλειστικά στην παράλειψη του οδηγού του δεύτερου αυτοκινήτου να σημειώσει έγκαιρα την παρουσία του σταθμευμένου οχήματος και να λάβει τα πρέποντα μέτρα για την παράκαμψη του, ευχέρεια που του παρεχόταν ενόψει του ελεύθερου χώρου μεταξύ του σταθμευμένου αυτοκινήτου και της άκρης του δρόμου επιβεβαιώθηκε κατ' έφεση εφόσον στα γεγονότα της υπόθεσης η απόφραξη μέρους του δρόμου δεν προοιώνιζε τη σύγκρουση μεταξύ των δύο οχημάτων. Στην υπόθεση Ξυπτερά v. Κυπριανού
(1997)1(Δ) Α.Α.Δ.1696 το δυστύχημα συνέβηκε κοντά σε στροφή στον κύριο δρόμο Τροόδους-Λευκωσίας κάτω από τις ακόλουθες συνθήκες: Ο Εφεσείων που οδηγούσε το όχημα του στον πιο πάνω δρόμο με κατεύθυνση τη Λευκωσία αποφάσισε να διασταυρώσει το δρόμο που στο σημείο εκείνο διαχωριζόταν με συνεχή άσπρη γραμμή, όταν ένα από τα παιδιά του ήθελε να ικανοποιήσει φυσική του ανάγκη. Κάλυψε μια μικρή απόσταση περίπου μέχρι την άλλη πλευρά του δρόμου με αναμμένα τα φώτα του οχήματος του. Ο Εφεσίβλητος που εκινείτο προς την ίδια κατεύθυνση εντός του επιτρεπόμενου ορίου ταχύτητας, είδε ξαφνικά στο μέσο περίπου το δρόμου σχεδόν σταματημένο αλλά να κινείται με χαμηλή ταχύτητα το αυτοκίνητο του Εφεσείοντα. Στην προσπάθεια του να οδηγήσει στη δεξιά πλευρά του δρόμου για να αποφύγει τη σύγκρουση κτύπησε το όχημα του Εφεσείοντα στο μέσο περίπου μεταξύ των δυο θυρών. Η πρώτη φορά που πρόσεξε το όχημα του Εφεσείοντα ήταν όταν βρισκόταν 20-30μ. πιο πίσω επί της στροφής. Η ορατότητα από το σημείο που άρχισε να διασταυρώνει ο Εφεσείων μέχρι την καμπή του δρόμου από την οποία ερχόταν ο Εφεσίβλητος ήταν πολύ μικρή. Το Πρωτόδικο Δικαστήριο έκρινε ότι η ευθύνη για τη σύγκρουση βάρυνε αποκλειστικά τον Εφεσείοντα και η απόφαση του αυτή επικυρώθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο. Όπως λέχθηκε από το Δικαστή του Ανωτάτου Δικαστηρίου Π. Καλλή στη σελίδα 1704 της απόφασης: «....... θεωρούμε ότι ήταν εύλογα προβλεπτό ότι η απόφραξη του δρόμου σε σημείο πολύ κοντά στη στροφή θα προκαλούσε δυστύχημα. Κατά την κρίση μας η μοναδική αιτία της σύγκρουσης ήταν ο επικίνδυνος ελιγμός του Εφεσείοντα. Η μικρή απόσταση που χώριζε τα δύο οχήματα όταν ο Εφεσείων παρεμβλήθηκε στην πορεία του Εφεσίβλητου ήταν τέτοια που εκμηδένιζε τις δυνατότητες του τελευταίου να λάβει αποτελεσματικά μέτρα για να αποφύγει τη σύγκρουση. Ορθά το Πρωτόδικο Δικαστήριο έκρινε ότι ο Εφεσίβλητος είχε ενεργήσει κάτω από την αγωνία της σύγκρουσης και τον απάλλαξε από οποιαδήποτε ευθύνη για τη σύγκρουση.» ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΘΥΝΗ Είχα την ευκαιρία να δω, να ακούσω και να παρακολουθήσω με προσοχή τους μάρτυρες που κατέθεσαν ενώπιον του Δικαστηρίου. Μέσα στα πλαίσια της ζωντανής ατμόσφαιρας της δίκης είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω με προσοχή όλους τους μάρτυρες ενώ κατέθεταν ενόρκως ενώπιον μου. Αξιολόγησα τη μαρτυρία τους με βάση το περιεχόμενο, ποιότητα και σύγκριση της με την υπόλοιπη μαρτυρία και καθοδηγούμενη από σειρά παραγόντων που είναι αδύνατο να καταγραφούν εξαντλητικά. Τέτοιοι παράγοντες είναι, μεταξύ άλλων, η σαφήνεια και αμεσότητα των απαντήσεων των μαρτύρων και η ύπαρξη σ΄ αυτές υπερβολών ή ουσιαστικών αντιφάσεων, η λογικοφάνεια και αληθοφάνεια της εκδοχής τους, η ύπαρξη προσωπικού συμφέροντος ή προκατάληψης στην υπόθεση, οι ευκαιρίες που είχαν να αντιληφθούν τα διαδραματισθέντα, η μνήμη τους και οι λόγοι που είχαν να ενθυμούνται ή να πιστεύουν αυτά για τα οποία καταθέτουν, η πηγή των γνώσεων τους στο βαθμό που αυτές αφορούσαν τα επίδικα γεγονότα κ.τ.λ.[5] Προτού προχωρήσω να αξιολογώ τη μαρτυρία του κάθε μάρτυρα που κατέθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου, θέλω να τονίζω ότι η αξιολόγηση μου δεν έχει περιοριστεί μόνο στην ατομική κρίση της αξιοπιστίας του καθενός μάρτυρα ξεχωριστά, αλλά την έχω συσχετίσει, αντιπαραβάλει και διερευνήσει με την αντικειμενική υπόσταση των εκατέρωθεν θέσεων, δηλαδή υποβάλλοντας την στη βάσανο της συνεκτίμησης στο πλαίσιο του συνόλου της μαρτυρίας, με βάση την προσέγγιση που η νομολογία μας επιτάσσει στο θέμα αυτό.[6] Αξιολόγηση μαρτυρίας ΜΕ1 Η μαρτυρία του Μ.Ε.1 εξεταστή του επίδικου τροχαίου δυστυχήματος ήταν σαφής και θετική. Κατέθεσε με άνεση σε σχέση με τα ευρήματα του στη σκηνή του δυστυχήματος και επεξήγησε ειδικότερα στην αντεξέταση του αυτά. Ήταν σταθερός και συνεπής στη μαρτυρία του καθ΄ όλη τη διάρκεια της εξέτασης του ενώπιον του Δικαστηρίου και δεν κλονίστηκε η μαρτυρία του κατά την αντεξέταση. Κατ΄ ουσία στο στάδιο της αντεξέτασης ερωτήθηκε και κλήθηκε να επεξηγήσει περαιτέρω τα ευρήματα και τις καταλήξεις του, πράγμα που το έκαμε και κλήθηκε να επεκταθεί και σε περισσότερα στοιχεία και δεδομένα της σκηνής. Η μαρτυρία του Μ.Ε.1 ο οποίος φάνηκε να είναι ένας αμερόληπτος, ανεξάρτητος και αντικειμενικός εξεταστής του επίδικου δυστυχήματος, γίνεται αποδεκτή καθ΄ όσον αφορά τα πραγματικά του ευρήματα. Κατά συνέπεια ο χώρος όπου έγινε το επίδικο ατύχημα στον κυκλικό κόμβο Καλού Χωριού Ριζοελιάς προς τον αυτοκινητόδρομο Καλού Χωριού Ριζοελιάς όπως αυτός απεικονίζεται στα Τεκμήρια 1 και 2, οι σχετικές μετρήσεις που έκαμε ο μάρτυρας, οι τελικές θέσεις των ενεχομένων οχημάτων, οι ζημιές που υπήρχαν σε αυτά, το σημείο σύγκρουσης ανάμεσα στα οχήματα ΕΤΧ225 και ΚΕΝ284, το οποίο και αυτό αποτελεί εύρημα του εξεταστή εφόσον σε εκείνο το σημείο βρήκε μαύρισμα το οποίο σημειώνεται στη φωτογραφία 12 του Τεκμηρίου 3 με κύκλο, αποτελούν τα πραγματικά ευρήματα για την αξιολόγηση της μαρτυρίας και την κρίση της αξιοπιστίας και ακρίβειας της προσαχθείσας μαρτυρίας. Η σημασία της πραγματικής μαρτυρίας αναλύθηκε και επεξηγήθηκε σε αρκετές αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Η πραγματική μαρτυρία από μόνη της δεν μπορεί να αποκαλύψει πως έχει επισυμβεί ένα δυστύχημα. Εντούτοις αποτελεί γνώμονα για την κρίση της αξιοπιστίας της μαρτυρίας και στην αξιολόγηση των διισταμένων εκδοχών και σταθερό οδηγό για τον έλεγχο της ακρίβειας και των λεπτομερειών της μαρτυρίας σε θέματα τα οποία οι άμεσα αναμεμειγμένοι εύκολα μπορεί να κάνουν λάθος, όπως οι αποστάσεις και ο χρόνος που μεσολαβεί μεταξύ των διαδραματιζομένων. Είναι αυτονόητο ότι η σημασία της πραγματικής μαρτυρίας ποικίλει ανάλογα με τον βαθμό στον οποίο διαφωτίζει ως προς τα ουσιώδη γεγονότα.[7] Αξιολόγηση μαρτυρίας Ενάγοντα (ΜΕ2) Προχωρώ να αξιολογήσω τη μαρτυρία του Ενάγοντα αναφορικά με το θέμα της ευθύνης πρόκλησης του επίδικου δυστυχήματος και τις συνθήκες κάτω από τις οποίες αυτό προεκλήθη. Ξεκινώντας με τη λωρίδα που ο Ενάγων τηρούσε πριν το επίδικο δυστύχημα επισημαίνω από την αρχή ότι έδωσε διαφορετικές εκδοχές. Συγκεκριμένα στην κατάθεση που έδωσε στην Αστυνομία στις 26.9.05 (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 5) αναφέρει ότι οδηγούσε στην αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας, χωρίς να είναι σίγουρος για τη λωρίδα κυκλοφορίας. Κατά τη μαρτυρία του ενώπιον του Δικαστηρίου είναι αξιοσημείωτο ότι στην κύρια εξέταση του δεν αναφέρει οτιδήποτε σχετικά με τη λωρίδα κυκλοφορίας που τηρούσε. Στην αντεξέταση του, ωστόσο, και, ερωτηθείς ειδικά με αυτό το θέμα, απαντά ότι είχε την εντύπωση ότι ήταν η αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας, όπως ανέφερε στην κατάθεση του στην Αστυνομία αλλά, όπως το θέτει, αποδεικνύεται ότι κρατούσε τη δεξιά λωρίδα κυκλοφορίας, προσθέτοντας ότι, αν ήταν στην αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας δεν θα ερχόταν σε επαφή με το αυτοκίνητο που βρισκόταν στη δεξιά λωρίδα και ότι θα περνούσε ολόισια και δεν θα το κτυπούσε. Αργότερα δε στην διάρκεια πάντοτε της αντεξέτασης του δηλώνει πλέον τη βεβαιότητα ότι οδηγούσε στη δεξιά λωρίδα κυκλοφορίας. Επισημαίνεται στο σημείο αυτό ότι με βάση τη μαρτυρία του εξεταστή του δυστυχήματος ΜΕ1 ο Ενάγων συμφώνησε με την πορεία που καθορίζεται στο πρόχειρο σχεδιάγραμμα της σκηνής του δυστυχήματος (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 1) με το γράμμα Α ότι αποτελούσε την πορεία που ακολουθούσε πριν να επισυμβεί το επίδικο δυστύχημα και είχε συγκεκριμένα αναφέρει ότι κρατούσε την πορεία Α στην αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας. Επιπλέον να επισημάνω και το ότι ο Ενάγων αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι, όταν συζήτησε με το συνοδηγό του το Δαμιανό για τη λωρίδα κυκλοφορίας που τηρούσε πριν να επισυμβεί το επίδικο δυστύχημα, είχε πει στο Δαμιανό ο ίδιος ότι πίστευε ότι οδηγούσε στην αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας. Αντιφατικές εκδοχές έδωσε ο Ενάγων και σε σχέση με το κατά πόσον το αυτοκίνητο του είχε ή όχι συγκρουσθεί με το κούγκρινο διαχωριστικό κιγκλίδωμα του δρόμου. Ενώ στην κατάθεση που είχε δώσει στην Αστυνομία (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 5) είχε ισχυρισθεί ότι προσπάθησε να αποφύγει το ακινητοποιημένο όχημα που είδε μπροστά του στρίβοντας το αυτοκίνητο του στα δεξιά χωρίς, όμως, να τα καταφέρει με αποτέλεσμα το αυτοκίνητο του να χτυπήσει στο κούγκρινο διαχωριστικό κιγκλίδωμα του δρόμου, στην κύρια εξέταση του ουδεμία αναφορά κάνει για σύγκρουση με το κούγκρινο διαχωριστικό κιγκλίδωμα. Στην αντεξέταση του, ωστόσο, δηλώνει στην αρχή ότι η πιο πάνω αναφορά που έκανε στην κατάθεση του είναι λάθος για να ισχυρισθεί στη συνέχεια με λιγότερη, πλέον, σιγουριά ότι νομίζει ότι μπορεί να μην κτύπησε καθόλου πάνω στο κιγκλίδωμα. Πλήρως αντιφατικός και ασαφής ήταν και σε σχέση με το τι συνέβη όταν αντελήφθη το όχημα της Εναγομένης ακινητοποιημένο μπροστά του και το πώς αυτός αντέδρασε. Ενώ στην κατάθεση που είχε δώσει στην Αστυνομία (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 5) αναφέρει ότι μόλις είδε στα 10-15 μ. μπροστά του στη μέση του δρόμου ένα ακινητοποιημένο αυτοκίνητο προσπάθησε να το αποφύγει πατώντας τα φρένα του και στρίβοντας το αυτοκίνητο του προς τα δεξιά αλλά δεν τα κατάφερε με αποτέλεσμα να χτυπήσει στο κούγκρινο διαχωριστικό κιγκλίδωμα του δρόμου, στη μαρτυρία του ενώπιον του Δικαστηρίου στο στάδιο της κύριας εξέτασης απέφυγε να δώσει οποιεσδήποτε λεπτομέρειες αναφορικά με τον τρόπο που αντέδρασε και το πώς κινήθηκε λέγοντας γενικά και αόριστα ότι ελάττωσε ταχύτητα και προσπάθησε να αποφύγει το αυτοκίνητο χωρίς επιτυχία. Στην αντεξέταση, ωστόσο, αναίρεσε παντελώς την εκδοχή που είχε δώσει εφόσον όταν ρωτήθηκε κατά πόσον είχε κάνει ζαβοτιμονιά με στρίψιμο δεξιά, ενώ στην αρχή απάντησε καταφατικά, στη συνέχεια το διαφοροποίησε και ανέφερε ότι δεν είναι δεξιά που έστριψε με το τιμόνι αλλά αριστερά. Όταν δε του τέθηκε η συγκεκριμένη επί του θέματος αναφορά όπως καταγράφεται στην κατάθεση του ΤΕΚΜΗΡΙΟ 5 προσπάθησε να δικαιολογήσει την αναφορά ότι έστριψε το αυτοκίνητο του προς τα δεξιά λέγοντας ότι αυτό έγινε μετά που κτύπησε με το αυτοκίνητο της Εναγομένης εφόσον του είχε πει ο Αστυνομικός ότι είχε δει κάποια μαυρίσματα οπόταν ο Ενάγων του είχε αναφέρει ότι πιθανόν το αυτοκίνητο του μετά τη σύγκρουση να πήγε πάνω στο κιγκλίδωμα. Στις επανειλημμένες, όμως, ερωτήσεις που του υποβλήθηκαν κατά την αντεξέταση για να εξηγήσει πώς το αυτοκίνητο του κτύπησε στο κιγκλίδωμα που ευρισκόταν στα δεξιά εφόσον ο ίδιος είχε στρίψει αριστερά, δεν μπόρεσε να δώσει οποιαδήποτε πειστική και αληθοφανή ή λογικοφανή απάντηση. Ανάμεσα σ' αυτά που ανέφερε είναι ότι προσπάθεια του ήταν να αποφύγει από αριστερά το αυτοκίνητο της Εναγομένης χωρίς να μπορεί να εξηγήσει την κίνηση του αυτοκινήτου του στα δεξιά και το κτύπημα στο κιγκλίδωμα. Σ' άλλη απάντηση του ανέφερε ότι στην προσπάθεια του να αποφύγει το αυτοκίνητο της Εναγομένης μπορεί το αυτοκίνητο του μετά το κτύπημα στο αυτοκίνητο της Εναγομένης να γύρισε στο κιγκλίδωμα. Η κατάληξη στη μαρτυρία του Ενάγοντα ήταν να αναιρέσει τα όσα είχε αναφέρει στην κατάθεση που έδωσε στην Αστυνομία και συγκεκριμένα την προηγούμενη του εκδοχή ότι είχε στρίψει δεξιά λέγοντας ότι πήγαινε αριστερά ως επίσης και την αναφορά του ότι είχε κτυπήσει στο κιγκλίδωμα. Οι αντιφάσεις του Ενάγοντα και η διαφοροποίηση της εκδοχής του για το πώς επεσυνέβη το επίδικο δυστύχημα ήσαν τόσο ουσιώδεις και τόσο καίριες που πλήττουν, κατά την άποψή μου, ανεπανόρθωτα την αξιοπιστία του. Ήταν προφανές ότι λόγω του ότι η εκδοχή που είχε δώσει ο Ενάγων μέσω της κατάθεσης του ΤΕΚΜΗΡΙΟ 5 δεν ήταν λογική προσπάθησε στην μαρτυρία του ενώπιον του Δικαστηρίου να την ανασκευάσει αναιρώντας χωρίς οποιονδήποτε ενδοιασμό τις αναφορές του τόσο σε σχέση με τη λωρίδα κυκλοφορίας που τηρούσε πριν να επισυμβεί το επίδικο δυστύχημα όσο και σε σχέση με τον τρόπο που αντέδρασε προ της παρουσίας μπροστά του ενός ακινητοποιημένου οχήματος και την κίνηση που έκανε για να το αποφύγει. Για να το θέσω πιο ξεκάθαρα όταν ετέθη υπόψη του Ενάγοντα το περιεχόμενο της κατάθεσης του (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 5) στο οποίο βασικά η εκδοχή που προβάλλεται είναι ότι ενώ ο Ενάγων οδηγούσε στην αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας αντιλήφθηκε μπροστά του, σε μικρή απόσταση στη μέση του δρόμου, ένα ακινητοποιημένο όχημα, αυτό της Εναγομένης, το οποίο με βάση την αναντίλεκτη πραγματική μαρτυρία ευρισκόταν ακινητοποιημένο στη δεξιά λωρίδα της κυκλοφορίας, οπόταν για να το αποφύγει πάτησε φρένα και έστριψε προς τα δεξιά με αποτέλεσμα το αυτοκίνητο του να συγκρουστεί με το κούγκρινο διαχωριστικό κιγκλίδωμα, ο Ενάγων αντιλαμβανόμενος το παράλογο αυτής της εκδοχής αναίρεσε παντελώς την αναφορά του για τη λωρίδα κυκλοφορίας λέγοντας ότι οδηγούσε στη δεξιά λωρίδα κυκλοφορίας και όχι στην αριστερή, όπως, επίσης, αναίρεσε την αναφορά του για στρίψιμο στα δεξιά λέγοντας ότι έστριψε στα αριστερά και, ίσως, να μην χτύπησε στο κούγκρινο κιγκλίδωμα. Το αξιοπρόσεκτο δε στην παρούσα υπόθεση είναι ότι όλες οι λεπτομέρειες αναφορικά με τις συνθήκες πρόκλησης του επίδικου δυστυχήματος προήλθαν βασικά μέσω της εκτενούς αντεξέτασης που υπεβλήθη ο Ενάγων εφόσον κατά το στάδιο της κύριας εξέτασης του Ενάγοντα δεν ήλθε ο Ενάγων αυτοβούλως να διορθώσει τις αναφορές που είχε κάνει στην κατάθεση που έδωσε στην Αστυνομία (ΤΕΚΜΗΡΙΟ 5) και να εξηγήσει αυτό που προσπάθησε, κατά την άποψή μου, ανεπιτυχώς να παρουσιάσει ότι μετά που πέρασε ο χρόνος και «έφερε λίγο το νου του» ουσιαστικά μπορούσε να δώσει την ορθή εκδοχή για το πώς επεσυνέβη το επίδικο δυστύχημα. Άξιον απορίας είναι, βέβαια, το πώς ο Ενάγων μπορούσε να θυμηθεί καλύτερα τα γεγονότα που περιστοίχιζαν το επίδικο δυστύχημα καταθέτοντας στο Δικαστήριο πέντε σχεδόν χρόνια μετά που αυτό επεσυνέβη παρά τότε που είχε δώσει την κατάθεση του στην Αστυνομία τρεις εβδομάδες μετά που επεσυνέβη το εν λόγω δυστύχημα. Επαναλαμβάνω την επισήμανση που είχα κάνει και προηγουμένως ότι κατά το στάδιο της κύριας εξέτασης ο Ενάγων αναφέρθηκε στις συνθήκες πρόκλησης του επίδικου δυστυχήματος κατά ένα πολύ γενικό τρόπο χωρίς οποιεσδήποτε συγκεκριμένες αναφορές και λεπτομέρειες σε μια προσπάθεια να αποφύγει, όπως είναι η εκτίμηση μου, επιμελώς το παράλογο της εκδοχής που είχε δώσει μέσω της κατάθεσης του στην Αστυνομία. Εκείνο που βασικά προσπάθησε να κάνει όταν πιέσθηκε κατά τη διάρκεια της αντεξέτασης ήταν να προσαρμόσει την εκδοχή του με τέτοιο τρόπο ούτως ώστε να είναι όσο το δυνατό πιο λογικοφανής και αληθοφανής, κάτι που, ασφαλώς, δεν ίσχυε σε σχέση με την αρχική εκδοχή του όπως αυτή καταγράφεται στην κατάθεση του ΤΕΚΜΗΡΙΟ 5 και, βεβαίως, να συνάδει και με την πραγματική μαρτυρία η οποία είχε εν τω μεταξύ ανιχνευθεί μέσω της διερεύνησης της υπόθεσης από την Αστυνομία. Κατ' ακολουθία της πιο πάνω αξιολόγησης η εκδοχή που προσπάθησε ο Ενάγων να προωθήσει ενώπιον του Δικαστηρίου ελέγχεται ως παντελώς αναξιόπιστη και, επομένως, απορρίπτεται. Να πω και κάτι τελευταίο. Δεν διαφεύγουν της προσοχής μου και οι αναφορές του συνοδηγού του Ενάγοντα στην κατάθεση που έδωσε στην Αστυνομία (Τεκμήριο 6) της οποίας η βαρύτητα ως εξ ακοής μαρτυρία συνεκτιμάται στο πλαίσιο του συνόλου της μαρτυρίας που έχει προσαχθεί ενώπιον του Δικαστηρίου. Σ' αυτή δε ο συνοδηγός δηλώνει ξεκάθαρα ότι ο Ενάγων οδηγούσε στην αριστερή λωρίδα κυκλοφορίας[8]. Επισημαίνεται δε ότι, παρά το γεγονός ότι ο συνοδηγός του Ενάγοντα ήταν αυτόπτης μάρτυρας του επίδικου δυστυχήματος και θα μπορούσε, επομένως, να προσφέρει ουσιώδη μαρτυρία στην παρούσα υπόθεση αναφορικά με τις συνθήκες πρόκλησης του επίδικου δυστυχήματος, για άγνωστο λόγο ή, καλύτερα, για λόγους που γνωρίζει καλύτερα η πλευρά του Ενάγοντα δεν κλήθηκε, όπως θα ήταν αναμενόμενο, να καταθέσει ως μάρτυρας στην υπόθεση. Επαναλαμβάνω ότι η κατάθεση αυτή έχει συνεκτιμηθεί στο όλο πλέγμα της προσαχθείσας μαρτυρίας και αφού, βεβαίως, έχει κριθεί και αξιολογηθεί αυτοτελώς η μαρτυρία του Ενάγοντα. Τούτου δοθέντος πέραν των ευρημάτων που στη συνέχεια προχωρώ να διατυπώσω και που προκύπτουν τόσο από την πραγματική μαρτυρία όσο και από την υπόλοιπη μαρτυρία που το Δικαστήριο έκρινε ως αξιόπιστη, όπως θα φανεί από την αξιολόγηση που παρατίθεται πιο κάτω, δεν υπάρχει οποιαδήποτε μαρτυρία η οποία να αποδεικνύει ότι το ατύχημα στο οποίο ενεπλάκη ο Ενάγων είχε οποιανδήποτε αιτιώδη συνάφεια με το ατύχημα στο οποίο ενεπλάκη η Εναγομένη και την ακινητοποίηση του οχήματος της στη δεξιά λωρίδα κυκλοφορίας του δρόμου. Με άλλα λόγια μετά την απόρριψη της μαρτυρίας του Ενάγοντα ως αναξιόπιστης και συνεπακόλουθα της εκδοχής του για το πώς επεσυνέβη το επίδικο ατύχημα, δεν υπάρχει οποιαδήποτε μαρτυρία η οποία να αποδεικνύει ότι η παρουσία στον αυτοκινητόδρομο στη δεξιά λωρίδα επιτάχυνσης του ακινητοποιημένου οχήματος της Εναγομένης συνέτεινε καθ' οιονδήποτε τρόπο στην πρόκληση του ατυχήματος που είχε ο Ενάγων. Ήδη έχουμε αναφερθεί στη σχετική επί του θέματος νομολογία η οποία ξεκάθαρα διατυπώνει την αρχή ότι η απόφραξη του δρόμου, όσο αλόγιστη και αν είναι, δεν προσδίδει αυτόματα ευθύνη στον οδηγό για οποιοδήποτε επακόλουθο δυστύχημα ανεξάρτητο από τα αίτια του. Θα πρέπει, απαραιτήτως, να υπάρχει αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της απόφραξης του δρόμου και της πρόκλησης μεταγενέστερα του δυστυχήματος. Μόνον όπου η πράξη του οδηγού του σταθμευμένου / ακινητοποιημένου αυτοκινήτου συνδέεται προς το δυστύχημα και αποτελεί μέρος των γενεσιουργών αιτιών που το προκάλεσαν δικαιολογείται η απόδοση ευθύνης σ' αυτόν[9]. Όπως είναι πάγια νομολογημένο, προϋπόθεση για την αποδοχή αμέλειας, αποτελεί η επενέργεια αμελούς πράξης στην πρόκληση του δυστυχήματος ως θέμα άμεσης αιτιώδους σχέσεως μεταξύ της πράξης και του δυστυχήματος. Η αμέλεια είναι ζήτημα πραγματικό και όχι θεωρητικό η οποία πρέπει να προκύπτει από τα πραγματικά γεγονότα της υπόθεσης εξετάζεται σε κάθε περίπτωση η γενεσιουργός αιτία και ό,τι πραγματικά επέδρασε στην πρόκληση του δυστυχήματος. Αξιολόγηση μαρτυρίας ΜΥ1 Αξιολογώντας τη μαρτυρία του ΜΥ1 λέω ότι ήταν σαφής και θετικός. Αναφέρθηκε με άνεση και φυσικότητα στα γεγονότα που έλαβαν χώρα στις 3.9.06 όταν έλαβε κλήση για να μεταβεί στον αυτοκινητόδρομο από κυκλικό κόμβο Καλού Χωριού προς Ριζοελιά. Ήταν σαφής στην εκδοχή του ότι ενώ προσπαθούσε μαζί με τον νοσηλευτή που είχε μαζί του να βάλουν την τραυματία κοπέλα στο ασθενοφόρο είχε ακούσει ένα θόρυβο και γυρίζοντας πίσω προς το δρόμο είδε ένα αυτοκίνητο να κινείται «ζικ ζακ» στο δρόμο και να βγάζει «αζίνες» και στη συνέχεια να ακινητοποιείται στην αριστερή πλευρά του δρόμου. Ήταν, επίσης, ξεκάθαρος στη μαρτυρία του ότι, όταν έφτασε στη σκηνή, είχε σταθμεύσει το ασθενοφόρο στην αριστερή πλευρά έξω από το δρόμο - εκεί όπου σταθμεύουν τα αυτοκίνητα και ότι είχε αναμμένους τους φάρους του όπως επίσης και τα φώτα του ασθενοφόρου. Αντεξεταζόμενος ο ΜΥ1 παρέμεινε σταθερός στη μαρτυρία του και δεν υπήρξε οποιαδήποτε ουσιαστική διαφοροποίησή της. Ήταν δε κατηγορηματικός στην εκδοχή του ότι το αυτοκίνητο που είχε δει πήγαινε «ζικ ζακ». Ήταν επίσης ξεκάθαρος στη θέση του ότι εφόσον είχε υπογράψει την κατάθεση που έδωσε στην Αστυνομία - και την οποία υιοθέτησε ενώπιον του Δικαστηρίου ως μέρος της κύριας εξέτασής του - αυτό σήμαινε ότι θυμόταν τα γεγονότα τότε που την έδωσε την κατάθεση απορρίπτοντας τη θέση που του υπεβλήθη ότι η μνήμη του θα είχε εξασθενήσει μετά την πάροδο 3 ½ μηνών που του λήφθηκε η κατάθεση. Κατ' ακολουθίαν της πιο πάνω αξιολόγησης αποδέχομαι τη μαρτυρία του ΜΥ1 στο σύνολό της κρίνοντας την ειλικρινή και αξιόπιστη. Αξιολόγηση μαρτυρίας εναγομένης (ΜΥ2) Αξιολογώντας τη μαρτυρία της εναγόμενης λέγω από την αρχή ότι χαρακτηριζόταν για τη σαφήνεια και θετικότητά της. Εξιστόρησε με άνεση και φυσικότητα όλα τα γεγονότα που περιέβαλλαν τις συνθήκες κάτω από τις οποίες προεκλήθη το δυστύχημα στο οποίο η ίδια ενεπλάκη με αποτέλεσμα να συγκρουστεί στο διαχωριστικό του δρόμου κιγκλίδωμα. Το ίδιο σαφής και θετική ήταν και σε σχέση με τα όσα μπόρεσε να δει και να αντιληφθεί αναφορικά με το δεύτερο δυστύχημα που ακολούθησε στο οποίο ενεπλάκη ο Ενάγων που είχε ως αποτέλεσμα να χτυπήσει το όχημά του επί του δικού της οχήματος. Ήταν ξεκάθαρη ότι δεν είχε η ίδια δει προηγουμένως το αυτοκίνητο που χτύπησε πάνω στο δικό της και ότι δεν το είχε αντιληφθεί πριν τη σύγκρουση παρά μόνο όταν το είδε να τρίβεται πάνω στο δικό της αυτοκίνητο και να προχωρεί παρακάτω. Παρά την αντεξέταση που υπέστη δεν κλονίστηκε η μαρτυρία της, ούτε διαφοροποιήθηκε καθ' οιονδήποτε τρόπο. Απαντούσε όλες τις ερωτήσεις που της υποβάλλονταν με άνεση και αμεσότητα χωρίς οποιανδήποτε δυσκολία ή δισταγμό. Η Εναγόμενη παρέμεινε αταλάντευτα σταθερή και συνεπής στην εκδοχή της σε όλα τα στάδια της μαρτυρίας της. Κατά τη γνώμη μου η Εναγόμενη ήταν μία απόλυτα ειλικρινής μάρτυρας η οποία ήρθε να καταθέσει και κατέθεσε στο Δικαστήριο τα πραγματικά γεγονότα. Ως αποτέλεσμα αποδέχομαι τη μαρτυρία της στο σύνολό της και, συνεπακόλουθα, την εκδοχή της για το πώς επεσυνέβη το δυστύχημα στο οποίο ενεπλάκη η ίδια. Υπό το φως της πιο πάνω αξιολόγησης της μαρτυρίας προχωρώ στη διατύπωση των ευρημάτων του Δικαστηρίου. ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΘΥΝΗ ü Ο χώρος όπου έγινε το επίδικο δυστύχημα στον κυκλικό κόμβο Καλού Χωριού Ριζοελιάς προς τον αυτοκινητόδρομο Καλού Χωριού Ριζοελιάς είναι όπως αυτός απεικονίζεται στα Τεκμήρια 1 και 2 και σύμφωνα με τις σχετικές μετρήσεις που καταγράφονται σ΄αυτά. ü Στις 3/9/06 η εναγόμενη οδηγούσε το όχημα με αριθμό εγγραφής ΚΕΝ 284 ερχόμενη από το Καλό Χωριό όταν ευρισκόμενη στην έξοδο Καλού Χωριού προς τον κυκλικό κόμβο Καλού Χωριού - Ριζοελιάς, κρατώντας την αριστερή Λωρίδα Κυκλοφορίας και οδηγώντας με ταχύτητα 50 με 60 χιλιόμετρα, στρίβοντας τη στροφή είδε ξαφνικά μπροστά της ένα ζώο. ΄Ηταν νύχτα και υπέθεσε ότι πρέπει να ήταν ζώο οπόταν η αντίδραση της για να το αποφύγει ήταν να στρίψει το τιμόνι δεξιά και για να μην βγει απότομα στον αυτοκινητόδρομο έστριψε αριστερά, πάτησε τη νησίδα που υπάρχει στο οδόστρωμα όπου εκεί υπήρχαν «τσιακκιλούδια» και στρίβοντας απότομα το τιμόνι της για να επαναφέρει το αυτοκίνητο της παρασύρθηκε και βρέθηκε απέναντι χτυπώντας μετωπικά στο διαχωριστικό του δρόμου τοίχωμα. Το αυτοκίνητο γύρισε, η πόρτα του οδηγού «κόλλησε πάνω στο διαχωριστικό τοίχωμα», παρασύρθηκε και το αυτοκίνητο τριβόταν πάνω στο διαχωριστικό τοίχωμα. Το όχημα με αρ. εγγραφής ΚΕΝ284 ερχόμενο από την πορεία Β συγκρούστηκε στο διαχωριστικό κιγκλίδωμα / τοίχωμα στο σημείο Χ
- Στο σημείο Γ του Τεκμηρίου 2 φαίνονται ίχνη πλάγιας ολίσθησης του εν λόγω οχήματος τα οποία καταλήγουν στο σημείο Χ
- ü Το αυτοκίνητο από τη στιγμή που χτύπησε μετωπικά στο διαχωριστικό τοίχωμα μέχρι να σταματήσει θα προχώρησε γύρω στα 40 με 50 μέτρα απόσταση. Όπως κατέληξε, το αυτοκίνητο ήταν σχεδόν «κολλημένο» πάνω στο διαχωριστικό τοίχωμα και η εναγόμενη δεν μπορούσε να ανοίξει την πόρτα για να βγει. Το αυτοκίνητο έβγαζε καπνούς, είχε ανοίξει ο αερόσακος και αισθανόταν η εναγόμενη πόνο, πανικοβλήθηκε και προσπάθησε να βγει από την πόρτα του συνοδηγού για να ζητήσει βοήθεια, όπως και έκανε. Εκείνη τη στιγμή περνούσε ένα βαν, την είδε ο οδηγός και του έκανε νόημα να σταματήσει και αυτό σταμάτησε στη λωρίδα ασφαλείας και ήρθε να τη βοηθήσει. Η εναγόμενη πήγε στην απέναντι λωρίδα ασφαλείας εκεί που είχε σταθμεύσει το βαν και του ζήτησε να της δώσει το κινητό του για να τηλεφωνήσει σε φίλη της για βοήθεια. Στη συνέχεια πράγματι ήρθε μια φίλη της με το σύζυγο της και στάθμευσαν και αυτοί το αυτοκίνητο τους στη λωρίδα ασφαλείας, άναψαν δε και τα φώτα κινδύνου. Μετά από κάποια ώρα ήρθε στο μέρος ασθενοφόρο που κάλεσε ο οδηγός του βαν. ü Ενώ προσπάθησαν να κατεβούν από το ασθενοφόρο να της δώσουν τις πρώτες βοήθειες, κατεβάζοντας φορείο, έγινε το δεύτερο δυστύχημα. Εκείνη τη στιγμή η εναγόμενη ήταν ξαπλωμένη στο έδαφος, μπορούσε να δει το αυτοκίνητο της στα δεξιά και πρόσεξε ότι ήρθε και χτύπησε ο ενάγοντας. Είδε τη σκηνή όπως πέρασε το άλλο αυτοκίνητο το οποίο τρίφτηκε στο δικό της, ακούστηκε ένας τρομερός θόρυβος και είδε σπίθες να βγαίνουν αλλά δεν είδε που σταμάτησε.Πριν τη σύγκρουση το αυτοκίνητο του Ενάγοντα κινήθηκε κατά τρόπο «ζικ ζακ» στο δρόμο. Ο οδηγός του ασθενοφόρου στη συνέχεια έτρεξε για να δώσει τις πρώτες βοήθειες στον κύριο που χτύπησε, επέστρεψε όμως μετά γιατί δεν είχε βρει τον οδηγό του αυτοκινήτου. ü Πέρασαν περίπου 20 - 30 λεπτά από τη στιγμή του πρώτου δυστυχήματος που η εναγόμενη σταμάτησε στο διαχωριστικό τοίχωμα μέχρι που ο Ενάγων χτύπησε στο αυτοκίνητο της. ü Η σύγκρουση μεταξύ των δύο αυτοκινήτων επεσυνέβη στο σημείο Χ4 και ήταν πλευρική. ü Οι τελικές θέσεις των ενεχομένων οχημάτων, ήτοι του οχήματος με αριθμό εγγραφής ΕΤΧ225 που οδηγείτο από τον Ενάγοντα και του οχήματος με αρ. εγγραφής ΚΕΝ284 που οδηγείτο από την Εναγομένη απεικονίζονται με τα γράμματα Α1 και Β1 αντιστοίχως. ü Το μεγαλύτερο μέρος του οχήματος του Ενάγοντα στην τελική του θέση Α1 βρισκόταν στην λωρίδα ασφαλείας και ένα μέρος του στην λωρίδα της πορείας Β προτού τελειώσει ο δρόμος για να εισέλθει στον αυτοκινητόδρομο και μέρος του αυτοκινήτου ευρισκόταν εντός του αυτοκινητόδρομου. ü Το σημείο Χ2 στο Τεκμήριο 2 είναι το σημείο σύγκρουσης του οχήματος του Ενάγοντα με το διαχωριστικό τοίχωμα. ü Μεταξύ του διαχωριστικού τοιχώματος και της λωρίδας επιτάχυνσης υπάρχει ένα κενό πλάτους ενός μέτρου. Το όχημα της εναγόμενης στην τελική του θέση εφάπτετο και ήταν παράλληλο με το διαχωριστικό τοίχωμα. ü Το αυτοκίνητο της εναγόμενης, όπως βρέθηκε στην τελική του θέση, είχε σβηστά τα φώτα του. Πίσω του ή μπροστά του δεν είχε τρίγωνα ασφαλείας. ü Όσον αφορά τις ζημιές των ενεχομένων οχημάτων το αυτοκίνητο του ενάγοντα είχε ζημιές στο μπροστινό δεξί φτερό, μπροστινό προφυλακτήρα, πόρτα οδηγού, μπροστινός δεξιός τροχός, μπροστινά δεξιά φανάρια και μπροστινός ανεμοθώρακας. Το αυτοκίνητο της Εναγομένης είχε καταστραφεί ολοσχερώς. Συγκεκριμένα είχε ζημιές ο μπροστινός ανεμοθώρακας από το σημείο του τελειώνει μέχρι το μπροστινό φτερό εντελώς, στην αριστερή πλευρά, μπροστινή και πισινή πόρτα και καθρεφτάκια, πίσω αριστερό φτερό, πίσω προφυλακτήρας και πίσω αριστερά φανάρια. ü Το αυτοκίνητο της Εναγόμενης συγκρούστηκε η μπροστινή πλευρά του με το διαχωριστικό τοίχωμα και συγκεκριμένα η δεξιά μπροστινή πλευρά από την μέση του αυτοκινήτου και δεξιά. Στην συνέχεια πρέπει να ίσιωσε κάθετα προς το τοίχωμα και η μπροστινή του πλευρά ήταν όλη καταστρεμμένη. Οι ζημιές που φαίνεται να προκλήθηκαν από την σύγκρουση των δύο οχημάτων είναι στην αριστερή πλευρά ξεκινώντας από το πίσω αριστερό φτερό και στην συνέχεια στον αριστερό πίσω τροχό, αριστερή πίσω πόρτα, αριστερή μπροστινή πίσω πόρτα και καθρεφτάκι αριστερής πλευράς. ü Όσον αφορά τις ζημιές του οχήματος του Ενάγοντα αυτές βρίσκονται στην δεξιά πλευρά ξεκινούν από τον μπροστινό προφυλακτήρα στην δεξιά πλευρά στο μπροστινό δεξιό φτερό. Το πρώτο σημείο επαφής είναι η δεξιά μπροστινή πλευρά του οχήματος του Ενάγοντα με την πίσω αριστερή πλευρά του οχήματος της εναγόμενης. ü Το πλάτος της κάθε λωρίδας κυκλοφορίας στο ύψος που βρίσκεται στο σημείο Χ1 είναι 3 ½ μέτρα η κάθε μία λωρίδα. ü Στο βόρειο τμήμα του δρόμου υπάρχει και λωρίδα ασφαλείας στα αριστερά πλάτους 3 μέτρα. ü Στο Τεκμήριο 2 φαίνεται με τριγωνικό σχήμα ζωγραφιστή νησίδα επί της ασφάλτου με λωρίδες άσπρου χρώματος απ' όπου απαγορεύεται η διέλευση. ü Όσον αφορά την ορατότητα στην πορεία Α λόγω του ότι ο δρόμος έχει μία ελαφριά κλίση προς τα δεξιά (στροφή) η ορατότητα είναι όση είναι η ορατότητα των φώτων όταν είναι σκοτεινά. Αν πας μέρα και πάλι η ορατότητα είναι περιορισμένη λόγω στροφής. Η ορατότητα στην δεξιά λωρίδα επιτάχυνσης είναι ελάχιστη λόγω δεξιάς στροφής και πιο περιορισμένη από την ορατότητα της λωρίδας στα αριστερά. Η ορατότητα με χαμηλά φώτα από την λωρίδα επιτάχυνσης είναι 28 μέτρα ενώ με ψηλά φώτα είναι 35 μέτρα. ü Την ώρα που ο Ενάγων χτύπησε στο αυτοκίνητο της εναγόμενης στο μέρος και, συγκεκριμένα, στην αριστερή πλευρά έξω από το δρόμο εκεί όπου σταθμεύουν τα αυτοκίνητα ευρισκόταν το Mini Bus και το ασθενοφόρο με τους φάρους του αναμμένους. Πρώτο στη σειρά βρισκόταν σταθμευμένο το ασθενοφόρο και πιο μπροστά ευρισκόταν το Mini Bus και μετά από αυτό το αυτοκίνητο της φίλης της εναγόμενης. ΤΕΛΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Όπως ήδη αναφέρθηκε ανωτέρω κατά το στάδιο αξιολόγησης της μαρτυρία του Ενάγοντα μετά την απόρριψη της μαρτυρίας του ως αναξιόπιστης και, συνακόλουθα, της εκδοχής του για τις συνθήκες κάτω από τις οποίες προκλήθηκε το επίδικο δυστύχημα, δεν υπάρχει οποιαδήποτε μαρτυρία η οποία να αποδεικνύει ότι η παρουσία στον αυτοκινητόδρομο στη δεξιά λωρίδα επιτάχυνσης του ακινητοποιημένου οχήματος της Εναγόμενης συνέτεινε καθ' οιονδήποτε τρόπο στην πρόκληση του δυστυχήματος που είχε ο Ενάγων και ή ότι είχε οποιαδήποτε αιτιώδη συνάφεια με αυτό. Παρά το γεγονός ότι η κατάληξη του Δικαστηρίου επί του θέματος της ευθύνης οδηγεί αναπόφευκτα στην απόρριψη της παρούσας αγωγής προχωρώ να εξετάσω, σε περίπτωση που η πιο πάνω απόφασή μου κριθεί, κατ'έφεση, λανθασμένη, το θέμα των αποζημιώσεων (Quantum)[10]. Εξέταση ενός τέτοιου θέματος, προϋποθέτει, βεβαίως την αξιολόγηση της προσαχθείσας μαρτυρίας αναφορικά με τις σωματικές βλάβες του Ενάγοντα ως, επίσης, και της μαρτυρίας που αφορά τις αξιώσεις για ειδικές αποζημιώσεις και μελλοντικές απώλειες απολαβών και τη διατύπωση σχετικών ευρημάτων. Εννοείται ότι ο καθορισμός των οποιωνδήποτε ποσών, είτε υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων, είτε υπό μορφή ειδικών αποζημιώσεων θα γίνει στη βάση της πλήρους ευθύνης. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΓΙΑ ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΒΛΑΒΕΣ Προχωρώ να αξιολογήσω τη μαρτυρία που προσκομίστηκε σε σχέση με τις σωματικές βλάβες του Ενάγοντα. Οι μάρτυρες που κάλυψαν αυτό το θέμα είναι ο Ενάγων (ΜΕ2) και ο Δρ Θεόδωρος Ποταμίτης (ΜΕ3). Περαιτέρω έγιναν και παραδεκτά γεγονότα. Εξετάζοντας τη μαρτυρία του Μ.Ε.3 λέγω από την αρχή ότι αφού εξέτασα το επάγγελμα του, την εκπαίδευση που έτυχε, την πείρα του και τα προσόντα του, έχοντας κατά νου τις αρχές που καθορίζουν το πότε ένας μάρτυρας είναι εμπειρογνώμονας[11], είναι η κατάληξη μου ότι ο μάρτυρας αυτός είναι εμπειρογνώμονας. Κατά συνέπεια η μαρτυρία του θα προσεγγιστεί με βάση τις αρχές προσέγγισης μαρτυρίας εμπειρογνώμονα. Όπως έχει συναφώς νομολογηθεί ο εμπειρογνώμονας, κατ΄ εξαίρεση προς τον γενικό κανόνα που απαγορεύει την έκφραση γνώμης από μάρτυρα, μπορεί να εκφράσει γνώμη αναφορικά με ζητήματα που εμπίπτουν στη σφαίρα της ειδικότητας του[12]. Σε τέτοια περίπτωση ο εμπειρογνώμονας εφοδιάζει το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια για τον έλεγχο της ακρίβειας των συμπερασμάτων του έτσι που να μπορέσει το Δικαστήριο να διαμορφώσει τη δική του ανεξάρτητη κρίση με την εφαρμογή αυτών των κριτηρίων πάνω στα γεγονότα που αποδεικνύει η μαρτυρία[13]. Να προσθέσω, επίσης, ότι όσον αφορά τους μάρτυρες γιατρούς είναι γνωστή η αρχή ότι η συμπεριφορά ειδικών μαρτύρων όπως οι γιατροί στο εδώλιο του μάρτυρα δεν είναι τόσο σημαντική για τους σκοπούς εκτιμήσεως της αξιοπιστίας τους, όπως στη περίπτωση ενός μάρτυρα πάνω σε γεγονότα[14]. Αξιολόγηση μαρτυρίας ΜΕ3 Προχωρώ στη συνέχεια να αξιολογήσω τη μαρτυρία του ΜΕ
- Πρέπει να σημειώσω από την αρχή ότι ο ΜΕ3 μου έκανε πολύ καλή εντύπωση τόσο για την επιστημονική προσέγγιση που είχε στη διατύπωση των θέσεων του όσο και για τον απλό τρόπο με τον οποίο μετέφερε στο Δικαστήριο τις θέσεις του δίδοντας, όπου χρειαζόταν, την αναγκαία τεκμηρίωση και επεξήγηση. Ο ΜΕ3 εξήγησε με σαφήνεια ότι ο βολβός του δεξιού ματιού του Ενάγοντα έχει επιβιώσει ως όργανο με αποτέλεσμα το μάτι του Ενάγοντα να είναι ζωντανό και να κινείται. Ήταν πλήρως διαφωτιστικός και κατατοπιστικός σε σχέση με την πιθανότητα πρόκλησης της λεγόμενης συμπαθητικής οφθαλμία που είναι μία πάθηση που μπορεί να δημιουργηθεί μετά από σοβαρό τραυματισμό του ματιού, εξηγώντας ότι εάν το τραυματισμένο μάτι δημιουργεί χρονιαία φλεγμονή, τότε αυτή μπορεί να επηρεάσει το καλό μάτι, να ερεθίσει τα τοιχώματα και του καλού ματιού και να τυφλώσει το καλό μάτι. Ήταν ξεκάθαρος ότι στην προκειμένη περίπτωση από το 2006 που ο Ενάγων χειρουργήθηκε δεν βρήκε ο ΜΕ3 σε οποιανδήποτε επίσκεψη να υπάρχει ενδοφθάλμια φλεγμονή ή ερεθισμός, κάτι που τον οδηγεί στο συμπέρασμα ότι είναι πολύ απίθανο αν όχι αδύνατο στο μέλλον να δημιουργηθεί στον Ενάγοντα συμπαθητική οφθαλμία. Απόλυτα κατατοπιστικός ήταν και σε σχέση με το τι συνεπάγεται από πρακτικής άποψης όταν ένα άτομο χάσει το ένα μάτι. Όπως επίσης και για το ζήτημα του πόνου και της ταλαιπωρίας που προκαλείται σε τέτοιες περιπτώσεις. Η μαρτυρία του δεν έχει αμφισβητηθεί κατά τη διάρκεια της αντεξέτασης παρά μόνον επιδιώχθηκαν κάποιες περαιτέρω διευκρινίσεις και επεξηγήσεις τις οποίες ο ΜΕ3 έδωσε. Υπήρξε δε απόλυτη συνέπεια στη μαρτυρία του σε όλα τα στάδια της εξέτασής του. Από όλα τα πιο πάνω και έχοντας εξετάσει και αξιολογήσει τη γνώμη του ΜΕ3 στο σύνολο της καταλήγω ότι ήταν καθ' όλα εμπεριστατωμένη και περιείχε την αναγκαία επιστημονική της τεκμηρίωση ενώ παρουσιάστηκε ενώπιον του Δικαστηρίου με απλό και σαφή τρόπο. Κάθε άποψη που ο ΜΕ3 διατύπωνε την επεξηγούσε πλήρως δίδοντας, όπως είπαμε και πιο πάνω, την αναγκαία τεκμηρίωση και θεμελίωση. Ως αποτέλεσμα η μαρτυρία του ΜΕ3 γίνεται στο σύνολό της αποδεχτή. Αξιολόγηση μαρτυρίας Ενάγοντα (ΜΕ2) Αξιολογώντας τη μαρτυρία του Ενάγοντα διαπίστωσα ότι αναφέρθηκε με ειλικρίνεια και θετικότητα τόσο στο είδος του τραυματισμού που υπέστη ως αποτέλεσμα του επίδικου δυστυχήματος όσο και για τη θεραπεία που έτυχε και τα κατάλοιπα που έχει. Δεν έχω διαπιστώσει να υπερβάλλει σε σχέση με αυτό το ζήτημα και, εν πάση περιπτώσει, τα όσα κατέθεσε για τον τραυματισμό του συνάδουν με την ιατρική μαρτυρία που προσκομίστηκε και τα παραδεχτά γεγονότα που έγιναν. Σημειώνω περαιτέρω ότι ο Ενάγων δεν έχει αμφισβητηθεί μέσω της αντεξέτασης για τα όσα κατέθεσε σχετικά με το θέμα αυτό. Κατ' ακολουθία της πιο πάνω αξιολόγησης η μαρτυρία του Ενάγοντα καθ' όσον αφορά το είδος του τραυματισμού του και γενικότερα του πόνου και της ταλαιπωρίας που υπέστη γίνεται αποδεκτή. ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΙΣ ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΒΛΑΒΕΣ ΤΟΥ ΕΝΑΓΟΝΤΑ Ως αποτέλεσμα της πιο πάνω αξιολόγησης αλλά και των παραδεχτών γεγονότων προχωρώ να διατυπώσω τα ευρήματα του Δικαστηρίου. ® Ο Ενάγων υπέστη σοβαρό διαμπερές τραύμα στο δεξιό οφθαλμό μετά από τροχαίο δυστύχημα και μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας και εισήχθη στο Οφθαλμολογικό Τμήμα μέσω του Τμήματος Πρώτων Βοηθειών. ® Υπεβλήθη σε μία σειρά από κλινικές, εργαστηριακές και άλλες εξετάσεις. ® Είχε υποστεί τραυματικό εγκεφαλικό οίδημα σε συνδυασμό με μία σειρά από πολλαπλά κατάγματα προσωπικού κρανίου και οστών του κόγχου. ® Ο δεξιός οφθαλμός παρουσίαζε κλινική εικόνα σοβαρού τραυματισμού χωρίς αντίληψη φωτός, ορατό πολλαπλό διαμπερές τραύμα βολβού και αιμόφθαλμο. ® Ο Ενάγων μεταφέρθηκε στο χειρουργείο όπου υπό γενική νάρκωση υπεβλήθη σε συνολική επισκόπηση του δεξιού βολβού. ® Διεγνώσθη γραμμικό τραύμα σκληρού από την 11η ώρα προς τα κάτω μέχρι την 6η ώρα σε απόσταση περίπου 13 mm από το άνω κερατοσκληρικό όριο με κατεύθυνση προς τα κάτω σε ίση περίπου απόσταση 13 mm από το κάτω κερατοσκληρικό όριο. ® Υπήρχε πλήρης διάχυση προς τα έξω και απώλεια υαλοειδούς συνοδευόμενη από απώλεια του αμφιβληστροειδούς και του χοριοειδούς χιτώνος όπως και του ακτινωτού σώματος συνοδευόμενα από εκτεταμένη εικόνα αιμορραγικών στοιχείων. ® Διενεργήθη χειρουργικός καθαρισμός του τραύματος και στη συνέχεια συρραφή του δεξιού βολβού. ® Ο Ενάγων παρέμεινε στο Οφθαλμολογικό Τμήμα όπου και υπεβλήθη σε συντηρητική θεραπεία με ενδοφλέβια έγχυση αντιβιωτικών και θεραπεία του χειρουργικού τραύματος μέχρι τη χορήγηση εξιτηρίου στις 10.9.
- ® Κατά την έξοδό του από το Νοσοκομείο είχε πλήρη απώλεια της όρασης - απουσία αντίληψης φωτός - κατά το δεξιό οφθαλμό. Ο Ενάγων παρακολουθείτο ακολούθως στα εξωτερικά ιατρεία του Νοσοκομείου και από ιδιώτη γιατρό και γιατρό στην Κύπρο, στο Ισραήλ και στην Ελλάδα. ® Υπήρξε ρήξη βολβού μεγέθους 270 μοιρών ακριβώς μπροστά από τις καταφύσεις των μυών. Φαίνεται ότι υπήρχε εκτεταμένη απώλεια ενδοφθάλμιου περιεχομένου και η σύγκλιση των χειλέων του τραύματος ήταν πολύ δύσκολη. ® Η οπτική οξύτητα ήταν αμφίβολη αντίληψη φωτός δεξιά 6/6 αριστερά. Εξέταση με σχισμοειδή λυχνία και βυθοσκόπηση του αριστερού οφθαλμού δεν έδειξε τίποτε το παθολογικό. Εξέταση με σχισμοειδή λυχνία του δεξιού οφθαλμού έδειξε ολικό ύφαιμα, οίδημα επιπεφυκότα, θολερότητα κερατοειδούς και πολύ μαλακό βολβό. Εξέταση με υπέρηχους έδειξε αποδιοργανωμένους ενδοφθάλμιους ιστούς. Ο Ενάγων αντιμετωπίστηκε με τοπικά και συστηματικά στεροειδή για περίοδο 10 ημερών. Αφού διευκρινίστηκε στον Ενάγοντα ότι η πρόγνωση με την βελτίωση της οπτικής οξύτητας είναι πτωχή διενεργήθηκε υαλοειδεκτομή του δεξιού οφθαλμού υπό γενική αναισθησία στις 19/9/
- ® Κατά την διάρκεια της εγχείρισης διαπιστώθηκε ότι ένα μεγάλο μέρος του αμφιβληστροειδούς είχε χαθεί κατά την εξωθητική ρήξη του βολβού. Υπήρχε εκτεταμένη χοριοειδική αποκόλληση λόγο υπερχοριοειδικής αιμορραγίας, μέρος της οποίας παροχετεύτηκε. Έγινε καθαρισμός της υαλοειδικής κοιλότητας και χρησιμοποιήθηκε έλαιο σιλικόνης γα επιπωματισμό του εναπομείναντος αμφιβληστροειδούς. ® Μετεγχειρητικά ο Ενάγων διατηρεί σχηματισμένο πρόσθιο θάλαμο και η ενδοφθάλμια φλεγμονή σταδιακά υποχωρεί. Είναι φανερό ότι δεν θα κερδηθεί χρήσιμη όραση από αυτό το μάτι αλλά υπάρχει καλή πιθανότητα ο βολβός να επιβιώσει πράγμα που θα βελτιώσει την κοσμητική εμφάνιση του Ενάγοντα. Αν η ενδοφθάλμια φλεγμονή δεν υποχωρήσει τελείως θα υπάρχει σοβαρή ένδειξη για εξόρυξη του βολβού για να μειωθεί ο κίνδυνος συμπαθητικής οφθαλμίας στο αριστερό μάτι. ® Αν το τραυματισμένο μάτι δημιουργεί χρονιαία φλεγμονή τότε αυτή μπορεί να επηρεάσει το καλό μάτι, να ερεθίσει τα τοιχώματα και του καλού ματιού και να τυφλώσει το καλό μάτι. Γι΄ αυτό τον λόγο πρέπει να φτιάξουμε το τραυματισμένο μάτι σε τέτοιο βαθμό που να σταματήσει την φλεγμονή, αιμορραγία, ερεθισμό. Εδώ από το 2006 που ο Ενάγων χειρουργήθηκε σε καμιά επίσκεψη ο ΜΕ3 βρήκε ενδοφθάλμια φλεγμονή ή ερεθισμό και είναι πολύ απίθανο αν όχι αδύνατο στο μέλλον να δημιουργηθεί συμπαθητική οφθαλμία. Συνήθως αυτό το φαινόμενο το βλέπουμε στους πρώτους μήνες. Αν κάποιος πάθει συμπαθητική οφθαλμία και αναγνωριστεί γρήγορα και πάρει σωστή θεραπεία τότε την σταματάς και γλυτώνεις το καλό μάτι.Αν δεν θεραπευθεί και δεν αναγνωριστεί τότε τυφλώνεται και το καλό μάτι. Αν συμβεί αφαιράς το τραυματισμένο μάτι. ® Από πρακτικής άποψης ένα άτομο που χάνει το ένα μάτι χάνει μέρος του οπτικού του πεδίου και μειώνεται η ικανότητα να κρίνει σε βάθος και σε αποστάσεις. Μειώνεται η ικανότητα της τρισδιάστατης όρασης. ® Όσον αφορά την ψυχολογία είναι υποκειμενικό ζήτημα για τον κάθε ασθενή. ® Από πλευράς πόνου και ταλαιπωρίας τους πρώτους 2 - 3 μήνες είναι πολύ επώδυνο γιατί το μάτι είναι ευαίσθητο όργανο μετά το πρώτο τρίμηνο οι ενοχλήσεις είναι ελαφριές και τώρα ο Ενάγων δεν έχει πόνο. ® Εφόσον ο Ενάγων δεν παρουσίασε φλεγμονή τόσα χρόνια είναι πολύ απίθανο να παρουσιάσει συμπαθητική οφθαλμία. Στην απίθανη περίπτωση που παρουσιαστεί αυτή η φλεγμονή γίνεται επέμβαση και περισώζεται το καλό μάτι. ® Ο βολβός του δεξιού οφθαλμού του Ενάγοντα ως όργανο έχει επιβιώσει. Ο Ενάγων έχει ένα ζωντανό μάτι που κινείται. Το χρώμα, ωστόσο, έχει αλλοιωθεί. Για την βελτίωση της εμφάνισης αναγκάζεται να φορεί έγχρωμο φακό επαφής. Για το σκοπό αυτό έχει εξασφαλίσει τέτοιους φακούς που είναι φτιαγμένοι από ειδικό πλαστικό και έχει το ίδιο σχήμα με την επιφάνεια του ματιού και πάνω σε αυτό ζωγραφίζεται η κόρη και το σχήμα έτσι ώστε τα δύο μάτια να είναι ομοιόμορφα. Στην περίπτωση του Ενάγοντα υπήρχε καλό αισθητικό αποτέλεσμα με τους φακούς που έχει εξασφαλίσει. Ο φακός έχει ημερομηνία λήξης και φθείρεται και με την πάροδο του χρόνου χρειάζεται συντήρηση, καθαρισμό και αλλαγή. ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Το Δικαστήριο είναι επιφορτισμένο με το καθήκον υπολογισμού των γενικών αποζημιώσεων του φυσικού πόνου, της ταλαιπωρίας, της απώλειας των ανέσεων και απολαύσεων της ζωής που υπέστη ο Ενάγων σαν συνέπεια του τραυματισμού του. Οι αποζημιώσεις που επιδικάζονται από τα Δικαστήρια πρέπει να είναι δίκαιες και λογικές. Στόχος είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά χωρίς να τίθεται υπέρμετρο βάρος στον αδικοπραγούντα. Όπως τονίζεται στην κλασσική, πλέον, πάνω στο ζήτημα απόφαση Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi
(1982)1C.L.R.789: «. To ποσό που επιδικάζεται πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτό. Συνεπώς, η κοινωνική δεοντολογία κατά τον ουσιώδη χρόνο είναι σε κάθε περίπτωση παράγοντας σχετικός προς το έργο μας, ειδικά σε σχέση με μη χρηματική απώλεια. Η χρηματική ζημιά, ως περισσότερο επιδεκτική μαθηματικού υπολογισμού εξαρτάται λιγότερο από κοινωνικά κριτήρια. Στόχος του εγχειρήματος είναι η κατάληξη, στο τέλος της πορείας σε αριθμό που είναι δίκαιος και εύλογος κάτω από τις περιστάσεις της υπόθεσης.» Είναι σταθερή η τάση για ελευθεροποίηση των ποσών που επιδικάζονται ως γενικές αποζημιώσεις η οποία καταλήγει σε αύξηση τους σε σύγκριση με εκείνο που θεωρείτο το μέτρο στο παρελθόν έτσι που να τοποθετείται μεγαλύτερη αξία στον ανθρώπινο πόνο και τις αγωνίες της ανικανότητας[15]. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι πραγματικότητες, όπως μπορούν να εξακριβωθούν, με γνώμονα και την αγοραστική αξία του χρήματος κατά το χρόνο της επιδίκασης των αποζημιώσεων ως αυτοτελή παράγοντα αλλά και ως συγκριτικό όταν ανατρέχουμε σε υποθέσεις του παρελθόντος στο βαθμό που αυτές σε περιπτώσεις αυτής της φύσεως θα μπορούσε να είναι βοηθητικές[16]. Τελικά, σκοπός των αποζημιώσεων είναι η αποκατάσταση του θύματος του αστικού αδικήματος στη θέση στην οποία εύλογα θα μπορούσε να αναμένεται ότι θα βρισκόταν εάν δεν τραυματιζόταν. Αυτή είναι η βασική αρχή η οποία διέπει τον καθορισμό των αποζημιώσεων στο δίκαιο των αστικών αδικημάτων υπό τον όρο πάντα ότι η ζημιά η οποία αποδίδεται είναι εύλογη μεταξύ τους[17]. Προηγούμενες αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο υπό την έννοια της αρχής του stare decisis αλλά παρέχουν καθοδήγηση. Πρέπει, επίσης, να λαμβάνεται υπόψη η συνεχής μείωση της αξίας του χρήματος[18]. Στην υπόθεση Ερωτοκρίτου κ.α. ν. Καραολή
(1998)1Α.Α.Δ.445 επισημαίνεται ότι προηγούμενες αποφάσεις αναφορικά με αποζημιώσεις μόνο ενδεικτική σημασία μπορούν να έχουν γιατί κάθε ειδική περίπτωση διαφέρει ανάλογα με το είδος και την έκταση του τραυματισμού καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε υπόθεσης. Να σημειώσουμε, τέλος, ότι είναι ταυτόχρονα νομολογημένο ότι η αυξητική τάση στις αποζημιώσεις δεν αποτελεί οδικό χάρτη για αιτιολόγηση παροχής αυξανόμενων ποσών σε κάθε περίπτωση.[19] Μελέτησα με προσοχή τα στοιχεία αριθμού υποθέσεων στις οποίες καθορίστηκαν ποσά γενικών αποζημιώσεων για παρόμοιους τραυματισμούς και τα σύγκρινα με αυτά της υπό κρίση περίπτωσης. Άντλησα καθοδήγηση από αριθμό αποφάσεων στις οποίες υπάρχει αναλογία με τη συγκεκριμένη υπόθεση, στην έκταση των κακώσεων και στα επακόλουθα, προβαίνοντας, βέβαια, στις αναγκαίες προσαρμογές και λαμβάνοντας υπόψη ότι κάθε υπόθεση έχει τις ιδιαιτερότητες της και ότι είναι σχεδόν αδύνατο να βρεθούν δύο υποθέσεις με τα ίδια ακριβώς στοιχεία[20]. Προχωρώ στη συνέχεια να αναφερθώ σε κάποιες αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου που αφορούν παρόμοιες περιπτώσεις τραυματισμού όπως η υπό εξέταση. Στην υπόθεση Παναγή ν. Θεοδώρου κ.α.
(1992)1 Α.Α.Δ. 1303, ο εφεσείων, ηλικίας 32 ετών όταν συνέβη το δυστύχημα είχε υποστεί σοβαρά και επώδυνα τραύματα που χρειάστηκαν τέσσερις μήνες νοσηλεία. Συγκεκριμένα είχε υποστεί απώλεια του αριστερού του ματιού, απώλεια της όσφρησης και μείωση της ακοής κατά 10%. Ο τραυματισμός στο πρόσωπό του άφησε τέσσερις ουλές, από τις οποίες η πιο μεγάλη είχε μήκος τέσσερις πόντους και χρειαζόταν πλαστική εγχείρηση σε δύο φάσεις. Υπήρξε κίνδυνος εμφάνισης συμπαθητικής οφθαλμίας, δηλαδή φλεγμονής στο υγιές μάτι λόγω της εξώρυξης του άλλου. Επίσης είχε υποστεί ελαφρά εγκεφαλική διάσειση, βλάβη στον αριστερό λαβύρινθο που προκαλούσε ζαλάδες ή ίλιγγο και παραπονείτο για πονοκεφάλους, ευαισθησία στην έκθεση στον ήλιο και δυσκολία στο διάβασμα για πολλή ώρα. Πρωτοδίκως του επιδικάστηκε υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων ποσό ΛΚ 16.000.- το οποίο κατ' έφεση κρίθηκε εντελώς ανεπαρκές και αντικαταστάθηκε με ποσό για ΛΚ 30.000.- Επισημαίνεται ότι η πρωτόδικη απόφαση είχε εκδοθεί στις 26.2.91 και η απόφαση κατ' έφεση στις 26.11.92. Δηλαδή πριν περίπου 20 χρόνια. Τούτου δοθέντος το ποσό των γενικών αποζημιώσεων θα ήταν σήμερα διαφορετικό με βάση τις απαιτούμενες αναπροσαρμογές που θα έπρεπε να γίνουν. Στην υπόθεση Τρύφωνος ν. Σωτηρίου
(2000)1 Α.Α.Δ. 1305 ο εφεσίβλητος σε τροχαίο δυστύχημα που ενεπλάκη τραυματίστηκε σοβαρά και απώλεσε πλήρως την όρασή του στο ένα μάτι. Και είχε μόνο μερική ασθενή αντίληψη του φωτός στο άλλο. Υπεβλήθη σε τρεις εγχειρήσεις στο εξωτερικό στην προσπάθεια βελτίωσης της κατάστασής του και σε σειρά εξετάσεων και θεραπειών. Ήταν 22 ετών όταν τραυματίστηκε. Πρωτόδικα επιδικάστηκε υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων ποσό ΛΚ 100.000.- το οποίο κατ' έφεση αυξήθηκε σε ΛΚ150.000.- Τονίστηκε δε ότι η πλήρης τύφλωση ενός νεότατου ανθρώπου δεν μπορεί παρά να έχει τραγικές, σαρωτικές και καταλυτικές συνέπειες σε κάθε πτυχή της ζωής του. Επισημάνθηκε ακόμη ότι οι υποθέσεις που αφορούν απώλεια ενός ματιού δεν μπορούν να προσφέρουν βάσει σύγκρισης αφού η διαφορά δεν είναι θέμα βαθμού αλλά ουσιαστικά μεταξύ όρασης και μη όρασης. Στην υπόθεση Αντωνίου ν. Συνεργατικού Ταμιευτηρίου Δημοσίων Υπαλλήλων Λευκωσίας Λτδ.
(2004)1 Α.Α.Δ 37 ο εφεσείων ηλικίας 63 ετών όταν επεσυνέβη το ατύχημα και έχοντας πλήρη απώλεια όρασης του δεξιού οφθαλμού από προηγούμενα χρόνια, χτύπησε στο πρόσωπο με αποτέλεσμα να προκληθεί σε αυτόν αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς στον αριστερόν οφθαλμόν η οποία κατέληξε στην απώλεια ουσιαστικά της όρασής του από τον οφθαλμόν αυτόν. Πρωτόδικα του επεδικάστη υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων το ποσό των ΛΚ60.000.- το οποίο κατ' έφεση κρίθηκε ανεπαρκές και αυξήθηκε στο ποσό των ΛΚ80.000.- Το Ανώτατο Δικαστήριο, αφού υπόμνησε την πάγια αρχή ότι ο αδικοπραγών ευθύνεται για την πλήρη έκταση της βλάβης που προκλήθηκε, έστω και αν η έκταση αυτή δεν ήταν προβλεπτή και ότι ο αδικοπραγών ευθύνεται για το θύμα του στην κατάσταση που εκείνο βρίσκεται, τόνισε ότι το Πρωτόδικο Δικαστήριο θα έπρεπε να στηριζόταν στο μόνο δεδομένο που είχε, δηλαδή το γεγονός ότι λόγω του τραυματισμού του ο εφεσείων είχε καταστεί ουσιαστικά τυφλός. Έλαβα υπόψη μου το είδος και τη φύση του τραυματισμού που ο Ενάγων υπέστη που αφορούσε σοβαρό διαμπερές τραύμα στο δεξιό οφθαλμό και που είχε ως αποτέλεσμα την πλήρη απώλεια όρασης στον οφθαλμό αυτό με όλα τα αρνητικά συνεπακόλουθα που προκύπτουν από ένα τέτοιο γεγονός σε ένα σχετικά νέο άτομο, όπως τον Ενάγοντα που είναι σήμερα 38 ετών. Έλαβα, επίσης, υπόψη μου τον πόνο και ταλαιπωρία που υπέστη ιδιαίτερα κατά τους πρώτους 2 με 3 μήνες. Δεν έχει διαφύγει ακόμη της προσοχής μου ότι, ευτυχώς, ο βολβός του δεξιού οφθαλμού του Ενάγοντα έχει επιβιώσει ως όργανο αλλά ταυτόχρονα και το ότι το χρώμα έχει αλλοιωθεί. Περαιτέρω, λαμβάνω υπόψη μου ότι ο Ενάγων έχει εξασφαλίσει ειδικούς φακούς για σκοπούς βελτίωσης της εμφάνισης του και ότι μέσω αυτών υπήρξε καλό αισθητικό αποτέλεσμα. Ένα άλλο στοιχείο που λαμβάνω υπόψη μου είναι και το ότι εφόσον δεν παρουσίασε φλεγμονή το μάτι του για τόσα χρόνια είναι πολύ απίθανο να παρουσιάσει συμπαθητική οφθαλμία κάτι που συνήθως παρουσιάζεται στους πρώτους μήνες, όπως επίσης και το γεγονός ότι, στην απίθανη περίπτωση που παρουσιαστεί τέτοια φλεγμονή, μπορεί να γίνει επέμβαση και να σωθεί το άλλο μάτι. Συνεκτιμώντας λοιπόν όλα τα πιο πάνω και γενικά τον πόνο και την ταλαιπωρία που ο Ενάγων υπέστη συνεπεία του τραυματισμού του αλλά, κυρίως, το γεγονός της μόνιμης και πλήρους απώλειας της όρασής του από τον δεξιόν οφθαλμό, κρίνω ότι ένα ποσό της τάξης των €120.000.- θα αποτελούσε για την περίπτωσή του δίκαιη και εύλογη αποζημίωση. ΜΕΛΛΟΝΤΙΚΗ ΑΠΩΛΕΙΑ ΑΠΟΛΑΒΩΝ Ανάμεσα στις αξιώσεις που εγείρει ο Ενάγων είναι και η απαίτηση για γενικές αποζημιώσεις λόγω απώλειας μελλοντικών απολαβών όπως αυτές εξειδικεύτηκαν κατά το στάδιο των τελικών αγορεύσεων από τον συνήγορο του Ενάγοντα. Η εξέταση ενός τέτοιου θέματος συναρτάται, όπως είναι λογικό, από τα πραγματικά γεγονότα και δεδομένα της υπόθεσης. Επομένως θα πρέπει να αναφερθούμε σε αυτά για να διαπιστωθεί κατά πόσον μια τέτοια απαίτηση είναι βάσιμη. Προτού το κάνουμε κρίνω αναγκαίο να θέσω συνοπτικά το νομικό πλαίσιο που διέπει το υπό εξέταση θέμα. Σύμφωνα με τη νομολογία υπάρχουν δύο τρόποι αποκατάστασης της ζημιάς αυτής. Η πρώτη μέθοδος είναι αυτή του συντελεστή ή φόρμουλα πολλαπλασιαστή και πολλαπλασιαστέου. Ο συντελεστής ή πολλαπλασιαστής είναι ο αριθμός στον οποίο καταλήγει το Δικαστήριο για να καθορίσει την απώλεια μελλοντικών εισοδημάτων που μπορεί να υπολογιστεί κατά το χρόνο της ακρόασης[21]. Η άλλη μέθοδος είναι αυτή της επιδίκασης ενός κατ΄ αποκοπή σφαιρικού ποσού χωρίς τη χρήση της μεθόδου του συντελεστή.[22] Η δεύτερη μέθοδος συνίσταται στον υπολογισμό κατά προσέγγιση ενός συνολικού ποσού προσφέρεται όπου ο κίνδυνος για μελλοντική ζημιά κρίνεται ως ορατός και υπαρκτός αλλά ελλείπουν κάποια συγκεκριμένα αριθμητικά δεδομένα ή κριτήρια πάνω στα οποία το Δικαστήριο θα ενεργήσει. Έτσι, όπου ελλείπουν τα στοιχεία για αριθμητικό προσδιορισμό της μελλοντικής ζημιάς με τη μέθοδο του πολλαπλασιαστή και του πολλαπλασιαστέου, η διαφαινόμενη ζημιά συμπλέκεται με τις γενικές αποζημιώσεις και αποτιμάται κάτω από πλατιά σκοπιά υπό το φως του συνόλου των δεδομένων της υπόθεσης. Σε ορισμένες περιπτώσεις που η χρήση του συντελεστή είναι αδύνατη ή ουχί η ενδεδειγμένη, το Δικαστήριο προβαίνει σε ένα κατ' αποκοπή υπολογισμό της απώλειας μελλοντικών εισοδημάτων. Όμως η επιλογή που παρέχεται στα Δικαστήρια να υπολογίζουν χωρίς τη μέθοδο του συντελεστή την απώλεια μελλοντικών εισοδημάτων, στην κατάλληλη περίπτωση, δεν θα πρέπει να αποτρέπει τους ενάγοντες από του να παρουσιάζουν τη δέουσα μαρτυρία. Η δυνατότητα αυτή δεν του απαλλάσσει από την υποχρέωση τους να αποδείξουν την υπόθεση τους όσο καλύτερα μπορούν, ούτε και επιτρέπει στα Δικαστήρια τον εντελώς αυθαίρετο υπολογισμό γενικών αποζημιώσεων στις οποίες θα περιλαμβάνεται γενικά και χωρίς αιτιολόγηση κάποιο ποσό ως απώλεια μελλοντικών απολαβών.[23] Αν και η επιδίκαση γενικών αποζημιώσεων σε σχέση με απώλεια απολαβών είναι μέθοδος κατ΄ αρχήν επιτρεπτή χαρακτηρίζεται ως λύση ανάγκης και θα πρέπει να εφαρμόζεται σε περιπτώσεις όπου τα δεδομένα, ενώ αποκαλύπτουν απώλεια, ή όταν γίνεται αναφορά στο μέλλον, ουσιαστικό κίνδυνο απώλειας δεν αποκαλύπτουν άμεση επίδραση πάνω στα εισοδήματα του τραυματισθέντος και, επομένως, δεν επιτρέπουν αριθμητικό υπολογισμό. Σ΄όλες τις άλλες περιπτώσεις θα πρέπει να χρησιμοποιείται η μέθοδος του συντελεστή/πολλαπλασιαστή και του πολλαπλασιαστέου. Αξιολογώντας τη μαρτυρία του Ενάγοντα σε σχέση με τα όσα κατέθεσε για τα εισοδήματα που είχε όταν επεσυνέβη το επίδικο δυστύχημα διαπίστωσα ότι ήταν κατηγορηματικός στην εκδοχή του ότι εργαζόταν ως πλασιέ σε εταιρεία που ασχολείται με γαλακτοκομικά προϊόντα λαμβάνοντας μηνιαίο μισθό ΛΚ682 (€1.165) και ταυτόχρονα ασχολείτο ως προπονητής και ποδοσφαιριστής σε Σωματείο Γ' Κατηγορίας λαμβάνοντας μηνιαίο εισόδημα ΛΚ 1.000 (€1.700). Αντεξετάστηκε έντονα ειδικά καθ' όσον αφορά το θέμα αν εργαζόταν ως ποδοσφαιριστής και προπονητής και αν ελάμβανε το συγκεκριμένο μισθό και παρέμεινε σταθερός στην εκδοχή του. Θεωρώ ότι ήταν ειλικρινής πάνω στο θέμα αυτό. Ο Ενάγων, όπως διεφάνη από την ίδια τη μαρτυρία του η οποία σε σχέση με το ότι ασχολείτο με το ποδόσφαιρο από προηγουμένως δεν αμφισβητήθηκε, κατά τον ουσιώδη χρόνο εξακολουθούσε να παίζει ποδόσφαιρο και να λαμβάνει το μισθό που ανέφερε. Βέβαια δεν απέφυγε, όταν ρωτήθηκε σχετικά κατά το στάδιο της αντεξέτασης, να διευκρινίσει ότι υπάρχει ένα χρονικό περιθώριο που μπορεί κάποιος να ασχολείται και να παίζει ποδόσφαιρο λέγοντας χαρακτηριστικά ότι για κάποιους μπορεί να είναι η ηλικία των 32 ετών και για άλλους η ηλικία των 40 ετών. Ο Ενάγων αναφέρθηκε, επίσης, και στις εργασίες που ασχολήθηκε μετά τον τραυματισμό του στο επίδικο δυστύχημα οι οποίες κατ' ουσίαν δεν έχουν αμφισβητηθεί κατά το στάδιο της αντεξέτασης. Ως αποτέλεσμα θα δεχτώ αυτό το μέρος της μαρτυρίας του Ενάγοντα προβαίνοντας στα ανάλογα ευρήματα ως ακολούθως: Κατά το έτος που έγινε το επίδικο δυστύχημα ο Ενάγων ήτο 33 ετών. Από μικρός ασχολείτο με το ποδόσφαιρο. Μετά το δυστύχημα δεν μπορεί να ασχοληθεί με το ποδόσφαιρο γιατί με ένα μάτι δεν μπορεί να παίξει ποδόσφαιρο. Κατά τον ουσιώδη χρόνο ασχολείτο παίζοντας ποδόσφαιρο στον ΄Ολυμπο Ξυλοφάγου που είναι ομάδα Γ κατηγορίας στο πρωτάθλημα της ΚΟΠ και ταυτόχρονα ήταν και προπονητής. Από τα δύο αυτά επαγγέλματα είχε εισόδημα ΛΚ1000 (€1.700). Για δύο χρόνια μέχρι την ημέρα του δυστυχήματος εργαζόταν ως πλασιέ στην εταιρεία Χαραλαμπίδη που ασχολείται με γαλακτοκομικά προϊόντα και έκανε τις παραδόσεις. Ο μισθός που λάμβανε ήταν ΛΚ682 μηνιαίως (€1.165). Μετά το δυστύχημα δεν μπορούσε να οδηγεί μεγάλα αυτοκίνητα. Κρίθηκε ο Ενάγων από τις Κοινωνικές Ασφαλίσεις ανίκανος κατά ποσοστό 75% και του καταβάλλεται σύνταξη για το ποσό των €700 μηνιαίως. Μετά το δυστύχημα εργάζεται ως προπονητής σε ερασιτεχνική ομάδα του χωριού της Ορμήδειας και λαμβάνει εισόδημα €500 το μήνα. Επίσης μετά το δυστύχημα συνεργάζεται με την εταιρεία Decor Wall Ltd. και μεσολαβεί για εξασφάλιση πελατείας και για το σκοπό αυτό του καταβάλλεται σχετική προμήθεια ανάλογα με τη μεσολάβηση που πραγματοποιεί. Από την προσαχθείσα μαρτυρία επισημαίνω ιδιαίτερα το γεγονός ότι δεν υπήρξε οποιαδήποτε ιατρική μαρτυρία που να υποστηρίζει ότι είναι ανίκανος να εργάζεται είτε ως υπάλληλος πρακτορείου, είτε ως κλητήρας, είτε ως γραφέας, είτε ως τηλεφωνητής, είτε ως πωλητής σε κατάστημα. Αντίθετα από τη μαρτυρία του Δρα Ποταμίτη προέκυψε ότι πολλοί μονόφθαλμοι οδηγούν ιδιωτικό όχημα και μπορούν να χρησιμοποιούν αυτοκίνητο εργαζόμενοι ως πλασιέ ή ως κλητήρες. Να προσθέσω περαιτέρω ότι, όπως προέκυψε από την ίδια τη μαρτυρία του Ενάγοντα, διαθέτει μόρφωση εφόσον απεφοίτησε από το Παγκύπριο Λύκειο Λάρνακας. Όσον αφορά την εργασία σε πρακτορείο επισημαίνεται ότι είναι μία ασχολία την οποία ο Ενάγων θα μπορούσε κάλλιστα να εξασκήσει αφού προηγουμένως ο ίδιος διατηρούσε πρακτορείο άσχετα αν επικαλείται σήμερα λόγους ψυχολογικούς για να μην ασχοληθεί με τέτοια εργασία και, επομένως, λόγους που ουδεμία σχέση έχουν με τον τραυματισμό του στο επίδικο δυστύχημα. Μπορεί σήμερα ο Ενάγων να μην μπορεί να ασκήσει την εργασία του πλασιέ που ασκούσε πριν το επίδικο δυστύχημα λόγω του ότι δεν μπορεί να οδηγεί μεγάλα αυτοκίνητα και έχει χάσει την επαγγελματική άδεια οδηγού, αλλά θα μπορούσε να ασχοληθεί με άλλες εργασίες. Επισημαίνεται, ακόμη, ότι από πλευράς Ενάγοντα δεν προσκομίστηκε οποιαδήποτε μαρτυρία για το τι εισόδημα μπορεί κάποιος να έχει από τα πιο πάνω αναφερόμενα επαγγέλματα που θα μπορούσε να ασκήσει και, περαιτέρω, κατά πόσον προέκυψε διαφορά ανάμεσα στο εισόδημα που λάμβανε προ του δυστυχήματος και αυτό που θα μπορούσε να λαμβάνει μετά το δυστύχημα. Περαιτέρω πλην της μαρτυρίας του ότι λαμβάνει το ποσό των €500.- εργαζόμενος ως προπονητής σε ποδοσφαιρικό σωματείο, δεν προσκόμισε οποιαδήποτε άλλη μαρτυρία για το ποσό που λαμβάνει κατά μέσο όρο μηνιαίως και από την άλλη απασχόληση που έχει συνεργαζόμενος με την εταιρεία Decor Wall Ltd. Όσον αφορά την αδυναμία του Ενάγοντα πλέον να παίξει ποδόσφαιρο μετά τον τραυματισμό που υπέστη στο επίδικο δυστύχημα και την απώλεια του ενός οφθαλμού του, πρέπει να επισημάνουμε ότι η ενασχόληση του με το ποδόσφαιρο θα ήταν για μια περιορισμένη χρονική περίοδο, όπως προέκυψε εξάλλου και από τη μαρτυρία του ιδίου και, επομένως, δεν θα μπορούσε ο Ενάγων να αξιώνει μελλοντικές απώλειες απολαβών στη βάση του τι λάμβανε κατά τη μέρα του δυστυχήματος υπό την ιδιότητα, μεταξύ άλλων, και του ποδοσφαιριστή στο Σωματείο ΟΛΥΜΠΟΣ. Με άλλα λόγια ο Ενάγων σε λίγα χρόνια μετά που επεσυνέβη το επίδικο δυστύχημα ήταν αναμενόμενο ότι θα σταματούσε να παίζει ποδόσφαιρο και, επομένως, δεν μπορεί να στηρίζει απαίτηση για μελλοντικές απώλειες εισοδημάτων στη βάση ενός επαγγέλματος ή απασχόλησης που σύντομα ήταν υποχρεωμένος να σταματήσει να εξασκεί λόγω της ηλικίας του. Από την άλλη δεν προέκυψε ότι μετά τον τραυματισμό του δεν μπορεί να ασκεί πλέον καθόλου το επάγγελμα του προπονητή. Αντίθετα, με βάση τη δική του μαρτυρία, προέκυψε ότι μετά το επίδικο δυστύχημα συνέχισε να εργάζεται ως προπονητής, όντας κάτοχος σχετικού διπλώματος προπονητή, στο Σωματείο ΟΡΜΗΔΕΙΑΣ λαμβάνοντας ένα μικρό εισόδημα της τάξεως των €500 μηνιαίως και, συνεπώς, φαίνεται να είναι σε θέση να συνεχίσει, σε κάποιο βαθμό - σίγουρα όχι στον βαθμό και έκταση που το ασκούσε προηγουμένως πριν επισυμβεί ο τραυματισμός του στο επίδικο δυστύχημα και η απώλεια του ενός οφθαλμού του - όπως προκύπτει εξάλλου και από το ύψος του εισοδήματος που λαμβάνει, την προπονητική του καριέρα ή ενασχόληση παράλληλα με κάποια άλλη εργασία από αυτές που είναι σε θέση με βάση τη μόρφωσή του να κάνει, όπως αναφέραμε ανωτέρω. Να πω και κάτι άλλο. Ο μισθός που λάμβανε ως ποδοσφαιριστής και προπονητής στο Σωματείο ΟΛΥΜΠΟΣ αφορούσε, προφανώς, και τα δύο είδη απασχόλησης και/ ή εργασίας που προσέφερε ο Ενάγων. Τούτου δοθέντος δεν μπορεί ένας να γνωρίζει ποιο θα ήταν το εισόδημα του Ενάγοντα στο μέλλον όταν θα σταματούσε πλέον το ποδόσφαιρο εάν εσυνέχιζε στο εν λόγω Σωματείο πλέον ως προπονητής μόνον. Εκείνο το οποίο προέκυψε είναι ότι κατά το χρόνο του δυστυχήματος ο Ενάγων λάμβανε το ποσό των ΛΚ1.000.- (€1.700) ως μηνιαίο εισόδημα απασχολούμενος ως ποδοσφαιριστής και προπονητής στο Σωματείο ΟΛΥΜΠΟΣ. Περαιτέρω προέκυψε ότι μετά τον τραυματισμό του στο επίδικο δυστύχημα δεν μπορεί πλέον να ασχοληθεί με το ποδόσφαιρο, ασχολία την οποία θα μπορούσε να συνεχίσει για λίγα ακόμη χρόνια εφόσον κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν ηλικίας 33 ετών. Υπό τις περιστάσεις κρίνω ότι ως αποτέλεσμα του τραυματισμού του υπήρξε απώλεια μελλοντικών εισοδημάτων από την πιο πάνω απασχόλησή του για τα αμέσως επόμενα χρόνια που ακολουθούσαν μετά την ημερομηνία του δυστυχήματος που θα μπορούσε ο Ενάγων να ασχολείται με το ποδόσφαιρο. Για σκοπούς καθορισμού της απώλειας μελλοντικών απολαβών δεν θεωρώ ορθό, επαναλαμβάνω, να υιοθετήσω τη μέθοδο του πολλαπλασιαστή και του πολλαπλασιαστέου αφού δεν υπάρχουν ενώπιον του Δικαστηρίου, με βάση τα όσα ήδη αναφέρθηκαν ανωτέρω, τα ακριβή στοιχεία και δεδομένα γι' αυτό και θα υιοθετήσω τη μέθοδο του κατ' αποκοπή ποσού. Δεν διαφεύγει, επίσης, της προσοχής μου το γεγονός ότι ο Ενάγων έχει κριθεί από το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων ανίκανος κατά ποσοστό 75% και ότι του καταβάλλεται σύνταξη ανικανότητας για το ποσό των €700 μηνιαίως. Όπως έχει νομολογηθεί, η αποτίμηση της ανικανότητας ενός προσώπου από το Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων είναι ένα από τα στοιχεία που θα μπορούσαν να ληφθούν υπόψη κατά τον προσδιορισμό της ανικανότητας, ανεξάρτητα από το ίδιο το ποσοστό αυτό καθ' εαυτό που, ασφαλώς, δεν δεσμεύει το Δικαστήριο, και, συγκεκριμένα στο θέμα της μείωσης της εισοδηματικής ικανότητας του Ενάγοντα[24]. Υπό το φως όλων των πιο πάνω δεδομένων κρίνω ότι δεν υπάρχει η απαραίτητη στερεή βάση που θα επέτρεπε την εφαρμογή της φόρμουλας πολλαπλασιαστή και πολλαπλασιαστέου. Είναι, όμως, φανερό πως ο Ενάγων, παρά το γεγονός ότι δεν προέκυψε ότι είναι ανίκανος προς εργασία, λόγω της αναπηρίας που έχει έχοντας απωλέσει την όρασή του στον ένα οφθαλμό του, θα είναι οπωσδήποτε σε μειονεκτικότερη θέση από άλλους που δεν έχουν αυτή την αναπηρία στην αναζήτηση και διατήρηση προσοδοφόρας εργασίας από αυτές, βεβαίως, που είναι σε θέση να κάνει με βάση το μορφωτικό του επίπεδο, όπως εξηγήσαμε ανωτέρω[25]. Ακόμη, όπως, ήδη επισημάναμε ανωτέρω, ένεκα της απώλειας της όρασής του στον ένα οφθαλμό αναγκάστηκε να διακόψει την απασχόλησή του ως ποδοσφαιριστής σε σωματείο Γ' κατηγορίας και να μην μπορεί να τη συνεχίσει για κάποια περαιτέρω χρόνια στο άμεσο μέλλον που θα μπορούσε να παίζει ποδόσφαιρο, χάνοντας με αυτό τον τρόπο κάποια μελλοντικά εισοδήματα. Επαναλαμβάνω. Όπου λοιπόν ελλίπουν τα στοιχεία για αριθμητικό προσδιορισμό της μελλοντικής ζημιάς με τη μέθοδο του πολλαπλασιαστή και του πολλαπλασιαστέου, όπως είναι η περίπτωση μας στην παρούσα υπόθεση, η διαφαινόμενη ζημιά συμπλέκεται με τις γενικές αποζημιώσεις και αποτιμάται κάτω από πλατιά σκοπιά υπό το φως του συνόλου των δεδομένων της υπόθεσης.[26] Λαμβάνω, επομένως, υπόψη μου την ηλικία του Ενάγοντα σήμερα - είναι 38 ετών - τη μόρφωσή του, τα κατάλοιπα του τραυματισμού του που είναι η απώλεια όρασης του από τον ένα οφθαλμό, τη δυνατότητά του να ασκεί τα επαγγέλματα που αναφέρθηκαν ανωτέρω, όπως, επίσης, και το γεγονός ότι θα μπορούσε για κάποια χρόνια στο μέλλον αν δεν επεσυνέβαινε το επίδικο δυστύχημα να ασχολείται παράλληλα και με το ποδόσφαιρο και να εξασφαλίζει επιπρόσθετο εισόδημα. Σταθμίζοντας λοιπόν και συνεκτιμώντας κάθε σχετικό παράγοντα έχω καταλήξει ότι το δίκαιο υπό τις περιστάσεις π