Χριστάκης Γεωργίου ν. Lefkaritis Industries Limited κ.α., Αρ. Αγωγής: 435/08, 10.2.2012

(1)Υπήρχε μεν μέγγενη πλην όμως αυτή δεν ήταν εφαρμοσμένη στην κυκλική τράπεζα εργασίας του τρυπανιού

(2)Δεν υπήρχε διακόπτης εκτάκτου ανάγκης (emergency stop) εγκατεστημένος πάνω στο ως άνω ηλεκτρικό τρυπάνι και

(3)Υπήρχε μικρή πινακίδα με οδηγίες χρήσης, της λειτουργίας του αναφερόμενου ηλεκτρικού τρυπανιού π.χ. Οff, Forward, Reverse.» Καταθέτοντας από το εδώλιο του μάρτυρα εξήγησε τι εννοεί με τον όρο μέγγενη και τον τρόπο λειτουργίας της, ως επίσης τη χρησιμότητα της σε εργασίες όπως αυτές που διεκπεραίωνε ο ενάγοντας κατά το χρόνο που τραυματίστηκε. Σημείωσε το γεγονός ότι εντόπισε μέγγενη σε απόσταση 50-60 μέτρων από το σημείο που βρισκόταν το τρυπάνι σε μια γωνιά του εργοστασίου, πολύ σκονισμένη, κατά τρόπο που ήταν φανερό ότι για αρκετό καιρό δεν είχε χρησιμοποιηθεί. Η συγκεκριμένη μέγγενη αποτελούσε ένα βαρύ εξάρτημα το οποίο δύο άτομα μαζί δεν μπορούσαν να την σηκώσουν. Εν πάση περιπτώσει μικρότερες μέγγενες δεν εντόπισε στο χώρο. Η εν λόγω μέγγενη, υπέδειξε, την οποία ο ίδιος δεν εξέτασε αν βρισκόταν σε λειτουργήσιμη κατάσταση, θα έπρεπε να βρισκόταν τοποθετημένη πάνω στο τρυπάνι. Αναφερόμενος στον διακόπτη έκτακτου ανάγκης (emergency stop) (ο οποίος ως διαπίστωσε δεν υπήρχε εγκατεστημένος στο συγκεκριμένο τρυπάνι) και στις δυνατότητες που αυτός παρέχει, ξεκαθάρισε ότι ουσιαστικά με αυτόν διακόπτεται άμεσα η παροχή ρεύματος δίδοντας έτσι χρόνο στο χειριστή να αντιμετωπίσει τυχόν έκτακτη κατάσταση. Δεν υπάρχει αμφιβολία, υπέδειξε, ότι η ύπαρξη του εξυπηρετεί σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό τους κανόνες ασφαλείας από το μοχλό «stop» που υπήρχε στο συγκεκριμένο τρυπάνι αφού με τον ως άνω μοχλό, όταν αυτός τοποθετηθεί στη θέση «stop», σταματά μεν η παροχή ρεύματος πλην όμως το μοτέρ του τρυπανιού εξακολουθεί να κινείται ολισθαίνοντας περιστρεφόμενο. Αντίθετα, με τη χρήση του μηχανισμού emergency stop διακόπτεται η παροχή κατά τρόπο που αυτόματα σταματά να γυρίζει το μοτέρ. Παρέπεμψε παράλληλα σε πρόνοιες νομοθεσίας σύμφωνα με τις οποίες διακόπτης εκτάκτου ανάγκης (emergency stop) επιβάλλεται να υπάρχει σε τέτοιου είδους μηχανήματα, σε προσιτά μάλιστα για τον χρήστη σημεία. Ήταν κατηγορηματικός ότι οι εργοδότες παρέβησαν την υποχρέωση τους να εγκαταστήσουν διακόπτη εκτάκτου ανάγκης (emergency stop) στο συγκεκριμένο τρυπάνι. Αναφερόμενος γενικά στο ρόλο του επιστάτη στο χώρο εργασίας, υπέδειξε ανάμεσα σε άλλα ότι αποτελεί καθήκον του να επιβλέπει την παραγωγή, υπογραμμίζοντας την υποχρέωση του να επιβλέπει και επιθεωρεί τους εργαζόμενους αν εργάζονται με ασφάλεια, εάν δηλαδή χρησιμοποιούν τη σωστή μέθοδο εργασίας ώστε να αποφεύγονται τυχόν εργατικά ατυχήματα. Ήταν υποχρέωση του επιστάτη, υποστήριξε, να υποδείξει στον ενάγοντα το σωστό τρόπο εργασίας και να επιμένει στην τοποθέτηση της μέγγενης στη θέση της, πράγμα που εξ όσων ο ίδιος αντιλήφθηκε δεν έγινε, αφού η μέγγενη εντοπίστηκε μακριά από το χώρο, να είναι εμφανώς αχρησιμοποίητη για αρκετό καιρό. Στην υπό συζήτηση περίπτωση ο εργαζόμενος-ενάγοντας δεν χρησιμοποίησε τη σωστή μέθοδο εργασίας αφού δεν τοποθέτησε τη μέγγενη στην τράπεζα εργασίας και χρησιμοποιώντας τις δυνατότητες που αυτή του παρέχει να διεκπεραιώσει με ασφάλεια την εργασία του. Όφειλαν οι εναγόμενοι, υπέδειξε, να καθοδηγήσουν τον εργαζόμενο δίδοντας του σχετικές οδηγίες για τον τρόπο που έπρεπε να ενεργήσει για να διεκπεραιώσει την εργασία την οποία του ανέθεσαν. Ο ενάγοντας, ουσιαστικά εργαζόταν χωρίς την κατάλληλη επιτήρηση και επιστασία αφού σύμφωνα με όσα ο ίδιος γνώριζε, ο επιστάτης απουσίαζε από το χώρο του εργοστασίου. Δήλωσε ενήμερος για το γεγονός ότι σε βάρος της εναγομένης εταιρείας 1 προωθήθηκε ποινική υπόθεση για το υπό εξέταση εργατικό ατύχημα, ειδικότερα η ποινική υπόθεση με αριθμό 17033/08 του Ε.Δ. Λάρνακας την οποία και παρουσίασε (Τεκμήριο 4). Και στις τρεις κατηγορίες τις οποίες αντιμετώπιζε η εναγόμενη εταιρεία 1 στα πλαίσια της εν λόγω ποινικής υπόθεσης, ήτοι την παράλειψη παροχής επιτήρησης για τη διασφάλιση της ασφάλειας και υγείας των εργοδοτουμένων τους κατά παράβαση των περί Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Νόμων του 1996 έως 2003 (1η κατηγορία), της παράλειψης λήψης αναγκαίων μέτρων ώστε ο εξοπλισμός εργασίας, οι μηχανές, τα μηχανήματα, οι συσκευές, και τα εργαλεία που τίθενται στη διάθεση των προσώπων στην εργασία να είναι κατάλληλα προς εκτέλεση εργασίας ή κατάλληλα προσαρμοσμένα προς το σκοπό αυτό, ώστε να διασφαλίζεται η ασφάλεια και υγεία των προσώπων στην εργασία, κατά την χρησιμοποίηση τους, κατά παράβαση των ως άνω Νόμων (κατηγορία 2) και παράλειψης εφοδιασμού του επιτραπέζιου τρυπανιού με κατάλληλη διάταξη επείγουσας διακοπής της λειτουργίας του κατά παράβαση Κανονισμών των περί Ελαχίστων Προδιαγραφών Ασφάλειας και Υγείας (Χρησιμοποίηση κατά την Εργασία Εξοπλισμού Εργασίας) Κανονισμών και των ως άνω Νόμων (3η κατηγορία), κρίθηκε ένοχη από το Δικαστήριο. Αντεξεταζόμενος ο μάρτυρας εξήγησε ότι η παράθεση των γεγονότων του ατυχήματος στην έκθεση του, (Τεκμήριο 1) έγινε έχοντας κατά νου πέραν από τις καταθέσεις που έλαβε από τον επιστάτη Σαμψών και τον ενάγοντα, την επιτόπια εξέταση στην οποία ο ίδιος προέβη στο χώρο του εργοστασίου, τις φωτογραφίες που έλαβε και τις παρατηρήσεις και διαπιστώσεις του ιδίου. Τον ενάγοντα συνάντησε για πρώτη φορά την ημέρα που έλαβε την ως άνω κατάθεσή του. Όπως τον ενημέρωσε ο τελευταίος κατά την εν λόγω συνάντηση τους, ποτέ στο παρελθόν δεν έγιναν οποιαδήποτε σεμινάρια στον ίδιο σε σχέση με το σωστό τρόπο εργασίας. Ούτε στα σχέδια ασφάλειας και υγείας του συγκεκριμένου εργοστασίου, τα οποία τέθηκαν υπόψη του, εντόπισε οτιδήποτε σε σχέση με την ασφαλή λειτουργία και χρήση του συγκεκριμένου τρυπανιού. Σε κάθε περίπτωση αποτέλεσε θέση του πως στην περίπτωση που ο ενάγοντας χρησιμοποιούσε το εξάρτημα με την ονομασία «ποτηράκι» για να επιτελέσει την εργασία που του ανατέθηκε, και πάλι το δυστύχημα θα συνέβαινε, κατά την άποψη του μάλιστα θα ήταν πιο βίαιο, αφού η λαμαρίνα σε αυτήν την περίπτωση δεν θα μπορούσε με τίποτα να συγκρατηθεί. Δεύτερος μάρτυρας για την πλευρά του ενάγοντα κλήθηκε ο Δρ. Γεώργιος Σιάμισιης, χειρούργος ορθοπεδικός με εξειδίκευση στη μικροχειρουργική. Τον ενάγοντα, εξήγησε ο μάρτυρας, είδε στα πλαίσια άσκησης του λειτουργήματος του πολλές φορές, την πρώτη όταν μεταφέρθηκε από το Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας στο Απολλώνιο Ιδιωτικό Νοσοκομείο μετά από σοβαρό τραυματισμό που υπέστη στο αριστερό άνω άκρο. Σε σχέση με την κατάσταση του ασθενούς-ενάγοντα, τις θεραπείες στις οποίες ο τελευταίος υπεβλήθη, μεταξύ άλλων και από τον μάρτυρα και την πρόγνωση για την κατάσταση της υγείας του, ετοίμασε στις 20/11/08 σχετική ιατρική γνωμάτευση την οποία παρουσίασε στο Δικαστήριο υιοθετώντας το περιεχόμενο της (Τεκμήριο 7). Μέρος της μεταφέρεται αυτούσιο στα πλαίσια της παρούσας. "Ο ασθενής εισήχθη στο Απολλώνειο Ιδιωτικό Νοσοκομείο στις 16:15 μ.μ. ελέγχθηκαν οι ζωτικές λειτουργίες και αμέσως εισήχθηκε στο χειρουργείο. Διάγνωση:

1. πλήρης ακρωτηριασμός αντίχειρα αριστερά με απογαντισμό.
2. συντριπτικά κατάγματα πηχεοκαρπικής και ανοικτό εξάρθρημα πηχεοκαρπικής.
3. εξελκυσμός εκτεινόντων και καμπτήρων τενόντων πηχεοκαρπικής.
4. εξελκισμός μέσου και ωλένιου νεύρου.
5. συντριπτικά κατάγματα αμφοτέρων των οστών του αντιβραχίου. Θεραπεία: 2/2/2007 Ώρα 4:30 μ.μ. ο ασθενής εισήχθη στο χειρουργείο για αποκατάσταση των ανωτέρω βλαβών υπό γενική αναισθησία.
6. ανοικτή ανάταξη και οστεοσύνθεση αμφοτέρων των οστών του αντιβραχίου
7. ανοικτή ανάταξη και οστεοσύνθεση των καταγμάτων και εξαρθρήματος του καρπού.
8. συρραφή και αποκατάσταση των τενόντων και νεύρων.
9. επανασυγγόληση του αντίχειρα αριστερά. Εξέλιξη: 3/2/2007 Ο ασθενής παραπονέθηκε για έντονο πόνο στο αντιβράχιο με επέκταση στα δάχτυλα. Διαπιστώθηκε έντονο οίδημα των δακτύλων. Κατά την εξέταση στις 6:30 π.μ. διαπιστώθηκε σύνδρομο διαμερίσματος του αντιβραχίου. Αμέσως εισήχθηκε στο χειρουργείο και έγινε διάνοιξη διαμερισμάτων αντιβραχίου. Ο ασθενής βρισκόταν σε μονάδα εντατικής νοσηλείας για αρκετές μέρες. Τα ζωτικά σημεία ήταν σταθερά. Λάμβανε τριπλή αντιβίωση, αντιπηκτικά και ναρκωτικά αναλγητικά. 5/2/2007 Έγινε αλλαγή, όπου διαπιστώθηκε ότι ο αντίχειρας λαθροβιούσε ενώ η κατάσταση του χεριού σταθερή. 9/2/2007 Αλλαγή των χειρουργικών τραυμάτων. 12/2/2007 Αλλαγή χειρουργικών τραυμάτων. Μερική επιφανειακή νέκρωση του αντίχειρα. Χειρουργικός καθαρισμός. 15/2/2007 Αλλαγή χειρουργικών τραυμάτων. Πλαστική δέρματος για κάλυψη της περιοχής διάνοιξης των διαμερισμάτων του αντιβραχίου. 9/3/2007 Νέκρωση αντίχειρα. Καθαρισμός των νεκρωμένων ιστών, ανάστροφος κρημνός αντιβραχίου βασισμένος στην κερκιδική αρτηρία. Πλήρης κάλυψη του αντίχειρα. 10/3/2007 Αλλαγή πληγής και διαπιστώθηκε ότι ο κρημνός είναι βιώσιμος. 12/3/2007 Αλλαγή πληγής. 12/4/2007 Λέπτυνση αντίχειρα υπό γενική αναισθησία. 12/5/2007 Λέπτυνση αντίχειρα υπό γενική αναισθησία 9/7/2007 Λέπτυνση αντίχειρα υπό γενική αναισθησία. 1/9/2007 Αφαίρεση τμήματος οστού και κάλυψη με δέρμα υπό γενική αναισθησία. 6/10/2007 Πλαστική δέρματος με λήψη μοσχεύματος από το αντιβράχιο και τοποθέτηση στην περιοχή ουλής της δότριας περιοχής του κρημνού και λέπτυνση αντίχειρα υπό γενική αναισθησία. 10/11/2007 Ετεροδακτυλικός νευροαγγειακός νησιδωτός κρημνός από μέσο αριστερά σε αντίχειρα αριστερά. 12/1/2008 Λέπτυνση αντίχειρα υπό γενική αναισθησία. 22/2/2008 Αφαίρεση πλάκας, βίδες αριστερής πηχεοκαρπικής, χαλάρωση του παλαμιαίου θυλάκου της πηχεοκαρπικής, Ζ-PLASTY αριστερού αντίχειρα. Υπό γενική αναισθησία. 8/5/2008 Λέπτυνση και ευθειασμός του δακτύλου. Πλαστική χειλέων της δότριας περιοχής του κρημνού του αντιβραχίου. Υπό γενική αναισθησία. 27/6/2008 Διάνοιξη 1ης μεσοδακτύλιας πτυχής με πλαστική επέμβαση και λέπτυνση αντίχειρα υπό γενική αναισθησία. 29/8/2008 Λέπτυνση αντίχειρα υπό γενική αναισθησία. 4/10/2008 Λέπτυνση αντίχειρα υπό γενική αναισθησία. 10/10/08 Laser. Πρόγνωση: Ο ασθενής βρίσκεται υπό παρακολούθηση και θα εκτελεστούν νέες επεμβάσεις αποκατάστασης. Δεν μπορεί να εκτελέσει τις καθημερινές του δραστηριότητες ούτε να αυτοεξυπηρετηθεί. Δεν θα μπορέσει να εργαστεί ξανά σαν συγκολλητής. Θα χρειαστεί φυσιοθεραπεία διότι παρουσιάζει δυσκαμψία του καρπού και του αντίχειρα. Η ικανότητα δραγμού και συσφηκτικής ικανότητας του αριστερού χεριού θα είναι ιδιαίτερα μειωμένη ακόμα και μετά από την ολοκλήρωση όλων των επεμβάσεων. Ο καρπός παρουσιάζει μόνιμη δυσκαμψία και κυρίως ανικανότητα έκτασης η οποία θα καθιστά μειωμένη την συσφηκτική ικανότητα των δακτύλων. Τα υπόλοιπα δάκτυλα παρουσιάζουν μόνιμη δυσκαμψία, αδυναμία κάμψης των αρθρώσεων ώστε ο πολφός των δακτύλων να ακουμπά την παλάμη. Ο αντίχειρας παρουσιάζει σοβαρή βράχυνση και δυσκαμψία. Η ικανότητα αντίθεσης με τα υπόλοιπα δάχτυλα είναι ιδιαίτερα μειωμένη και καταργημένη η ικανότητα εκτέλεσης λεπτών κινήσεων. Ο αντίχειρας θα είναι μόνιμα αναίσθητος. Η στροφή των αντιβραχίου είναι ιδιαίτερα μειωμένη λόγω εξάρθρημα κάτω κερκιδωλενικής άρθρωσης. Αυτό δεν θα του επιτρέπει να χρησιμοποιεί το χέρι του σε δραστηριότητες όπως βίδωμα και ξεβίδωμα, ή άνοιγμα μπουκαλιών κ.λ.π. Ο ασθενής δεν θα μπορεί να οδηγήσει κανονικό αυτοκίνητο. Ολόκληρο το αριστερό αντιβράχιο καθώς και το χέρι παρουσιάζει μόνιμη αισθητική δυσμορφία λόγω του τραυματισμού αλλά και των επεμβάσεων επανορθωτικής χειρουργικής που εκτελέστηκαν. Δεν θα μπορεί να σηκώσει βάρος χρησιμοποιώντας το αριστερό άνω άκρο." Καταθέτοντας από το εδώλιο του μάρτυρα κλήθηκε να εξηγήσει-διευκρινίσει διάφορους ιατρικούς όρους που περιλαμβάνονται στην έκθεση του Τεκμήριο
10. Εξήγησε ανάμεσα σε άλλα ότι η αναφορά του σε «απογαντισμό» σημαίνει αφαίρεση του δακτύλου σαν γάντι, κατά τρόπο δηλαδή που το δέρμα μαζί με τους ιστούς και τμήμα του οστού φεύγει, αφήνοντας πίσω του ένα τμήμα του σκελετού. Περαιτέρω, ότι με τον όρο «ανοικτό εξάρθρημα πηχεοκαρπικής» στον οποίο αναφέρεται στην ιατρική του γνωμάτευση, θα πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι εννοείται πως μία άρθρωση χάνει τη συνέχεια της αφού το ένα μέρος της άρθρωσης φεύγει τελείως από τη θέση του, ενώ ανοικτό σημαίνει όταν βγει έξω από το δέρμα. Εξήγησε επίσης ότι η αναφορά στον όρο «εξελκυσμός εκτεινόντων και καμπτήρων τενόντων πηχεοκαρπικής» θα πρέπει να εννοηθεί πως καθώς τραβήχτηκαν οι τένοντες κόπηκαν όχι εγκάρσια αλλά ξεσκιζόμενοι. Στη συνέχεια, αφού αναφέρθηκε με λεπτομέρεια στις διάφορες ενέργειες και παρεμβάσεις που έγιναν από την πλευρά του για την αντιμετώπιση του τραυματισμού του ενάγοντα, εξήγησε πως λόγω της κατάστασης του ασθενούς ήταν αναγκαίες πολλές, επώδυνες, δύσκολες και πολύωρες χειρουργικές επεμβάσεις, όλες κάτω από γενική αναισθησία. Εξήγησε παράλληλα ότι σε κάθε περίπτωση θα χρειαστεί να γίνουν ακόμη δύο χειρουργικές επεμβάσεις από τον ίδιο, το συνολικό κόστος των οποίων υπολογίζεται γύρω στις €3.000 με €4.
11. Η μία θα αφορά αφαίρεση υλικών οστεοσύνθεσης που βρίσκονται ακόμη εντός του χεριού του και η άλλη για σκοπούς περαιτέρω λέπτυνσης του αντίχειρα. Ο ασθενής υπέδειξε ο μάρτυρας θα έχει μόνιμο πρόβλημα στο χέρι ενώ λόγω των εναπομείναντων προβλημάτων που θα παρουσιάζει το χέρι του, πρέπει να υπάρχει συνεχείς ιατρική παρακολούθηση και φυσιοθεραπεία. Η τελευταία μάλιστα θα είναι μακρά και επαναλαμβανόμενη. Οι φυσιοθεραπείες είναι αναγκαίες σε μια προσπάθεια να βελτιωθεί η κατάσταση της κίνησης του αντίχειρα, υποδεικνύοντας ότι θα πρέπει να γίνονται δύο - τρεις φορές την εβδομάδα εξηγώντας ταυτόχρονα πως όταν εκτελούνται οι συγκεκριμένες φυσιοθεραπείες είναι επώδυνες. Σε κάθε περίπτωση πάντως διευκρίνισε ότι η βελτίωση που αναμένεται από τη μακρά και επίπονη φυσιοθεραπεία θα είναι «απειροελάχιστη», υποδεικνύοντας παράλληλα ότι ο αντίχειρας θα είναι μόνιμα χωρίς αίσθηση. Η κατάσταση του ασθενή δεν έχει αλλάξει πολύ από την ημέρα που ο ίδιος ετοίμασε την ιατρική του γνωμάτευση, δηλαδή στις 20/11/
12. Ουσιαστικά παραμένει σχεδόν η ίδια μέχρι και την τελευταία φορά που είχε την ευκαιρία να τον δει, δηλαδή στις 22/12/
13. Αποτέλεσε θέση του πως όταν ο αντίχειρας αχρηστεύεται ουσιαστικά αχρηστεύεται ολόκληρο το χέρι κατά 70%. Υπέδειξε περαιτέρω ότι ο καρπός του χεριού του ενάγοντα έχει μηδενική έκταση, εξηγώντας ότι δεν πάει πάνω από την ευθεία ενώ προς τα κάτω έχει μόλις 20 περίπου μοίρες κάμψη. Παράλληλα, ενώ η κανονική στροφή του αντιβραχίου είναι 180 μοίρες, από τον πλήρη υπτιασμό μέχρι τον πλήρη πρηνισμό, στην περίπτωση του ενάγοντα παρατηρείται μείωση τουλάχιστον 70% αυτής της στροφής. Όταν σε ένα χέρι, συνέχισε, αχρηστεύεται ο υπτιασμός και πρηνισμός, όταν δεν έχεις έκταση και κάμψη του καρπού, όταν έχει περιοριστεί η δύναμη δραγμού και των υπολοίπων δακτύλων ενόψει της βλάβης στους τένοντες όλων των δακτύλων στην περιοχή του αντιβραχίου, όπως ήταν η περίπτωση του ενάγοντα, τότε ολόκληρο το χέρι πάσχει σοβαρά χωρίς να μπορεί να χρησιμοποιηθεί. Αποτέλεσε θέση του Δρ. Σιάμισιη ότι η ικανότητα του ενάγοντα για χειρονακτική εργασία ή εργασία που απαιτεί τη χρήση του αριστερού του χεριού έχει απόλυτα επηρεαστεί, ενώ ο επηρεασμός αυτός είναι μόνιμος. Ο ενάγοντας, εξήγησε, δεν θα μπορεί να εκτελεί καθημερινές του δραστηριότητες ή να αυτοεξυπηρετείται. Δεν θα μπορεί να ντυθεί ή να κάνει μπάνιο, δεν θα μπορεί π.χ. να αλλάξει μία λάμπα ή να κάνει κάτι που χρειάζεται μέσα στο σπίτι, να ασχοληθεί με τον κήπο, να βοηθήσει τα παιδιά του σε διάφορες δουλειές ή τη γυναίκα του σε διάφορες δουλειές του σπιτιού. Αποτέλεσε εκτίμηση του μάρτυρα ότι ενόψει των προβλημάτων που παρουσιάζει το χέρι του ενάγοντα, πολύ λίγες δραστηριότητες θα μπορούσε να εκτελέσει με αυτό, εκτιμώντας ότι ούτε ένα ποτήρι θα είναι σε θέση να σηκώσει. Σε κάθε περίπτωση πάντως ο μάρτυρας δεν αρνήθηκε ότι υπάρχουν δραστηριότητες που ο ενάγοντας θα μπορεί να εκτελέσει με το ένα του χέρι. Εξηγώντας, για παράδειγμα, πως παρόλο που θα μπορεί να ποτίσει δεν θα μπορεί να σκαλίσει ή να φυτέψει. Τα συνολικά έξοδα του ιδίου για την θεραπεία που παρήσχε ανέρχονται σε €5.277,94σεντ, διευκρινίζοντας ότι το πιο πάνω ποσό δεν αφορά τις πληρωμές που έχει ήδη προβεί η ασφάλεια του εναγομένου σε σχέση με προηγηθείσες επεμβάσεις. Το ως άνω ποσό, εξήγησε ο γιατρός Σιάμισιης, αποτελούν χρήματα τα οποία κατέβαλε ο ίδιος ο ασθενής. Τρίτος μάρτυρας για την πλευρά του ενάγοντα κλήθηκε ο Δρ. Νίκος Μαντάς, γενικός πλαστικός χειρούργος. Εξήγησε ότι τον ενάγοντα τον παρέπεμψε κοντά του για σκοπούς εξέτασης ο Δρ. Σιάμισιης, για να διερευνηθεί η πιθανότητα παρέμβασης του ιδίου προς το σκοπό βελτίωσης ουλών που παρουσίαζε. Στη διάρκεια κάποιων επεμβάσεων αποκατάστασης από τον Δρ. Σιάμισιη επενέβη και ο ίδιος κάνοντας θεραπεία laser στο δερματικό μόσχευμα του αντιβραχίωνα του ενάγοντα και εκτελώντας πλαστική χειρουργική επέμβαση των χειλέων της δότριας περιοχής του κρημνού του αντιβραχίου. Ετοίμασε σχετικό ιατρικό πιστοποιητικό το οποίο παρουσίασε στο Δικαστήριο σημειούμενο ως Τεκμήριο
14. Τελευταία φορά που είχε την ευκαιρία να δει τον ενάγοντα ήταν κατά την έκδοση του πιστοποιητικού (Τεκμήριο 9) δηλαδή στις 10/2/
15. Σύμφωνα με το ως άνω ιατρικό του πιστοποιητικό έγιναν δύο συνεδρίες «laser Resurfacing» προς το σκοπό εξασθένησης της υπέρχρωσης που παρουσίαζε το δικτυωτό μόσχευμα που έφερε στο αντιβράχιο, με πενιχρά όμως αποτελέσματα. Ο ενάγοντας στις 10/2/2010, ημερομηνία που εκδόθηκε το πιστοποιητικό Τεκμήριο 9, παρουσιάζει βελτίωση των ουλών οι οποίες όμως πλέον παραμένουν μόνιμες με μικρό περιθώριο βελτίωσης. Οι εν λόγω ουλές εντοπίζονται στο δερματικό μόσχευμα του δεξιού αγκώνα, στο κερκιδικό χείλος του αντιβραχίου, στην καμπτική επιφάνεια του αντιβραχίου-καρπού, στη ραχιαία επιφάνεια του αντιβραχίου, στη ραχιαία επιφάνεια του καρπού καθώς επίσης στον αριστερό βραχίωνα και τον αριστερό μηρό. Θα μπορούσε, εισηγείται στην εν λόγω ιατρική του γνωμάτευση, να επαναληφθεί μια σειρά θεραπειών «laser» για πιθανή βελτίωση, οριακή πάντως, σε απώτερο χρονικό διάστημα δύο-τριών χρόνων. Καταθέτοντας ενώπιον του Δικαστηρίου ο μάρτυρας αναφέρθηκε με λεπτομέρεια στις ουλές οι οποίες εντοπίζονται στο σώμα του ενάγοντα και τις ενέργειες που έγιναν σε μια προσπάθεια να βελτιωθεί αισθητικά η εικόνα του τραυματισμένου άκρου. Εξηγώντας την έννοια του δικτυωτού μοσχεύματος υπέδειξε ότι με αυτό εννοείται πως όταν λαμβάνεται ένα μόσχευμα από ένα σημείο του σώματος για να καλυφθεί κάποιο έλλειμμα, για να μη δημιουργούνται ουλές στη δότρια χώρα αλλά και για να ληφθεί όσο το δυνατό μικρότερο μόσχευμα, ένας τρόπος για να μεγαλώσει η έκταση που θα καλυφθεί είναι να μετατραπεί αυτό το μόσχευμα σε δικτυωτό, δηλαδή ανοίγονται τρύπες στο μόσχευμα για να καταστεί δυνατή η κάλυψη μεγαλύτερης επιφάνειας. Το αισθητικό αποτέλεσμα υπέδειξε είναι κατώτερο από την περίπτωση που χρησιμοποιείται κανονικό μόσχευμα αφού η τελική επιφάνεια είναι αρκετά πιο ανώμαλη λόγω του δικτυωτού μοσχεύματος. Αποτέλεσε θέση του ότι για να εξαντληθεί το όποιο περιθώριο περιορισμένης έστω βελτίωσης, θα πρέπει συνολικά να γίνουν πέντε έως έξι θεραπείες «laser» περιλαμβανομένων και δύο - τριών θεραπειών για το δικτυωτό μόσχευμα. Έκτοτε, υπέδειξε, έχουν γίνει δύο θεραπείες για το συγκεκριμένο μόσχευμα. Σχολιάζοντας το γεγονός ότι σε πιστοποιητικό που εξέδωσε ημερ. 4/7/08 (Τεκμήριο 11) αναφέρεται ότι το συνολικό κόστος για τρεις θεραπείες «laser» ανέρχεται σε €1.500, επεμβάσεις οι οποίες όπως εξήγησε αφορούσαν το δικτυωτό μόσχευμα, ενώ σύμφωνα με τα στοιχεία που τέθηκαν υπόψη του Δικαστηρίου για δύο από αυτές τις επεμβάσεις χρέωσε μόνο €300 (1×200 και 1×100) τον ενάγοντα, υπέδειξε ότι οι τιμές που αναφέρονται στο συγκεκριμένο πιστοποιητικό είναι ενδεικτικές του κόστους για τέτοιου είδους επεμβάσεις, προβάλλοντας τη θέση ότι ο ίδιος μείωσε την αμοιβή του στο ποσό που ο ίδιος έκρινε ότι ο συγκεκριμένος ασθενής θα έπρεπε να χρεωθεί. Απορρίπτοντας την υποβληθείσα σε αυτόν θέση ότι οι αναφορές του σε σχέση με το κόστος των επεμβάσεων στις οποίες αναφέρθηκε έγινε για να αποκομίσει ουσιαστικά ο ενάγοντας περισσότερες αποζημιώσεις, επέμενε ότι το συνολικό κόστος των επεμβάσεων θα πρέπει να υπολογιστεί ότι θα ανερχόταν γύρω στα €2.000, όπως καταγράφεται στο πιστοποιητικό του Τεκμήριο
16. Η Ρίτα Φράγκου, ασφαλιστικός λειτουργός όπως η ίδια δήλωσε στο Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων της επαρχίας Λάρνακας, αποτέλεσε την τέταρτη μάρτυρας για την πλευρά του εναγόμενου. Σύμφωνα με τα στοιχεία που διαθέτει η υπηρεσία της, υπέδειξε, εργοδότης του ενάγοντα είναι η εταιρεία Lefkaritis Industries Ltd από το 1995, χωρίς βεβαίως η ίδια να αποκλείει την πιθανότητα η εργοδότηση του στην εν λόγω εταιρεία να ήταν από πιο παλιά. Η μάρτυρας αναφέρθηκε στις απολαβές του ενάγοντα κατά τα έτη 2007 μέχρι και 2010 θέτοντας υπόψη του Δικαστηρίου διάφορες καταστάσεις αποδοχών. Παραπέμποντας στην κατάσταση αποδοχών του ενάγοντα για το 2007 (Τεκμήριο 12), υπέδειξε ότι ο τελευταίος λάμβανε και το ωφέλημα του 13ου μισθού ως επίσης επίδομα Πάσχα, (14ον μισθό όπως τον προσδιόρισε). Από τον Απρίλιο του 2008, υπέδειξε, δεν έγινε οποιαδήποτε πληρωμή εισφορών κοινωνικών ασφαλίσεων, γεγονός που καταδεικνύει, υποστήριξε, ότι ο ενάγοντας από τότε δεν έλαβε οποιοδήποτε μισθό. Η μάρτυρας εξηγώντας τη διάκριση μεταξύ του επιδόματος σωματικής βλάβης, της σύνταξης αναπηρίας και της σύνταξης ανικανότητας, υπέδειξε ότι μετά από σχετική αίτηση κατεβλήθη στον ενάγοντα από το Γραφείο των Κοινωνικών Ασφαλίσεων συνεπεία του υπό συζήτηση εργατικού ατυχήματος επίδομα σωματικής βλάβης, συνολικού ύψους Λ.Κ.6.876,53 για το 2007 και 1.186,51 για την περίοδο από 1/1/08 - 1/2/
17. Εξήγησε ταυτόχρονα ότι το μέγιστο της περιόδου για την οποία μπορεί κάποιος να πάρει επίδομα σωματικής βλάβης είναι 12 μήνες. Στη συγκεκριμένη περίπτωση μετά την εξάντληση του επιδόματος σωματικής βλάβης, κατόπιν αιτήσεως του ενάγοντα, του παρασχέθηκε σύνταξη αναπηρίας από την 2/2/2008 η οποία συνεχίζει μέχρι σήμερα. Σύμφωνα με τα στοιχεία που η υπηρεσία της έχει στην κατοχή της ο βαθμός αναπηρίας του καθορίζεται στο 65% εξηγώντας ότι με βάση τις πρόνοιες τις σχετικής νομοθεσίας καταβάλλεται στον ενάγοντα σύνταξη αναπηρίας υπολογιζόμενη στο 75%. Η ως άνω σύνταξη αναπηρίας θα συνεχίσει μέχρι τη συνταξιοδότηση του εφόσον δεν έχει αποκατασταθεί ή ανάλογα βελτιωθεί η βλάβη που υπέστη μέχρι τη συντάξιμη ηλικία, η οποία στην περίπτωση του ενάγοντα μπορεί να διακυμανθεί μεταξύ 63 και 65 ετών ανάλογα με τις εισφορές του. Αντεξεταζόμενη εξήγησε ότι η σύνταξη η οποία παραχωρήθηκε στον ενάγοντα αποτελεί σύνταξη αναπηρίας και όχι σύνταξη ανικανότητας αφού σε κάποιο βαθμό κρίθηκε ότι ο ενάγοντας μπορεί ακόμα να εργαστεί. Καταθέτοντας ο ενάγοντας για την υπόθεση του υπέδειξε πως το 1985 αποφοίτησε από την Τεχνική Σχολή Λάρνακας. Μετά την ολοκλήρωση της στρατιωτικής του θητείας εργοδοτήθηκε από την εναγομένη εταιρεία αρ. 1, τους πρώτους μήνες ως εργάτης και στη συνέχεια ως συγκολλητής. Έκτοτε ασχολείτο με μεταλλικές κατασκευές χρησιμοποιώντας ηλεκτροκολλήσεις, οξυγονοκολλήσεις, μετερχόμενος εργαλεία που η εταιρεία έθετε στη διάθεση του ιδίου και των συναδέλφων του. Ανάμεσα σε αυτά και μεγάλο ηλεκτρικό τρυπάνι (Τεκμήριο 2), στο οποίο εργαζόμενος την 2/2/2007 τραυματίστηκε. Ο ενάγων στα πλαίσια της ένορκης μαρτυρίας του στο Δικαστήριο, επανέλαβε ουσιαστικά όσα καταγράφονται στην κατάθεση του ημερ. 8/3/07 για το ατύχημα (Τεκμήριο 6). Από το 1987 εργάζεται ως συγκολλητής στην εναγομένη εταιρεία
18. Στις 2/2/07, έλαβε οδηγίες από τον επιστάτη Κυριάκο Σαμψών να κατασκευάσει μεγάλα «κλιπς» διαμέτρου 3 και 4 ιντζών. Μέρος της δουλειάς του επίσης, ήταν να τρυπήσει «αγκιλάϊρα» μήκους 60 cm επί 5 cm πλάτους επί 5mm πάχους με αρίδα 13 mm. Με δεδομένο ότι στο ηλεκτρικό τρυπάνι δεν υπήρχε μέγγενη για να στερεώσει τα ως άνω σίδερα, τα ακουμπούσε πάνω στον κορμό του εν λόγω μηχανήματος για να μην μπορούν αυτά να περιστραφούν ανάλογα με τη φορά περιστροφής της αρίδας. Τη δουλειά αυτή έκανε μέχρι το μεσημέρι. Ο υπεύθυνος παραγωγής κ. Σοφοκλής Γιάγκου, ανώτερος ιεραρχικά από τον επιστάτη, του ζήτησε να τρυπήσει ένα κομμάτι λαμαρίνας γαλβανιζέ με τρύπες διαμέτρου 25 mm. Οι διαστάσεις της λαμαρίνα ήταν 60 cm μήκος επί 5 cm πλάτος επί 0,5 mm πάχος. Ο σκοπός που θα τρυπούσε τη συγκεκριμένη λαμαρίνα ήταν για να κατασκευάσει ροδέλες. Στην αναφορά του ενάγοντα ότι παρόμοιες ροδέλες υπάρχουν στην αποθήκη και ο ίδιος θα ήταν πρόθυμος να πάει να του φέρει, ο κ. Γιάγκου του απάντησε ότι επείγεται και ότι πρέπει να το κάνει αμέσως χωρίς περαιτέρω εξηγήσεις. Ταυτόχρονα έψαξε μαζί του στο κουτί το οποίο υπήρχαν οι αρίδες του τρυπανιού και αφού ο Γιάγκου βρήκε αυτή που η διάμετρος της ταίριαζε σε εξάρτημα που κρατούσε στα χέρια του, υπέδειξε στο μάρτυρα να τρυπήσει τη συγκεκριμένη λαμαρίνα με την αρίδα που εντόπισε και του υπέδειξε. Ο κ. Γιάγκου αμέσως μετά αποχώρησε από το χώρο του εργοστασίου. Ο ίδιος έβαλε τα γάντια που του παρείχε η εταιρεία και κρατώντας τη λαμαρίνα με το αριστερό του χέρι, με δεδομένο ότι δεν υπήρχε μέγγενη για να την στερεώσει ούτε μπορούσε να την ακουμπήσει πάνω στον κορμό του τρυπανιού, όπως έκανε προηγουμένως με τα «αγγυλάϊρα», αφού η λαμαρίνα όντας πολύ λεπτή θα λύγιζε και θα καταστρεφόταν, τρύπησε πρώτα τη λαμαρίνα με την αρίδα 13 mm που ήταν ήδη εφαρμοσμένη πάνω στο τρυπάνι. Έπραξε τούτο κρατώντας τη λαμαρίνα με το αριστερό του χέρι ενώ με το δεξί κρατούσε το μοχλό του τρυπανιού. Όταν την τρύπησε έσβησε το τρυπάνι βάζοντας το στη θέση «stop» και άλλαξε την αρίδα με αρίδα μεγέθους 25 mm. Χρησιμοποιώντας την ίδια διαδικασία, κρατώντας δηλαδή τη λαμαρίνα με το αριστερό του χέρι και βάζοντας το μοχλό στο forward για να γυρίσει δεξιόστροφα η αρίδα κατέβασε τον μοχλό του τρυπανιού προς τα κάτω για να ξανατρυπήσει. Την ώρα που ο μοχλός κατέβηκε προς τα κάτω για να τρυπήσει και η αρίδα εισχώρησε στη λαμαρίνα, ένιωσε την τελευταία να τείνει να γυρίσει δεξιόστροφα ως η φορά της αρίδας. Αμέσως με το δεξί του χέρι έβαλε το μοχλό στη θέση «stop» για να σταματήσει να λειτουργεί το τρυπάνι ενώ ταυτόχρονα άφησε τη λαμαρίνα από το αριστερό του χέρι σε μια προσπάθεια να απομακρύνει το χέρι του. Δυστυχώς η λαμαρίνα πιάστηκε πάνω στο γάντι που έφερε στο αριστερό του χέρι και ενόψει του γεγονότος ότι η αρίδα εξακολουθούσε να στριφογυρίζει μαζί με τον άξονα της, παρέσυρε τη λαμαρίνα μαζί με το αριστερό του χέρι δεξιόστροφα. Όταν σταμάτησε η αρίδα να γυρίζει ο ίδιος ήταν ήδη εγκλωβισμένος. Διευκρίνισε ότι το χέρι του δεν γύρισε μαζί με την αρίδα. Με την κίνηση προς τα δεξιά πιάστηκε μεταξύ της λαμαρίνας και της αρίδας. Ένιωσε απλώς ένα σφίξιμο στο χέρι. Κάλεσε βοήθεια και στο μέρος έφθασε μετά από 3-4 λεπτά ο επιστάτης Κυριάκος Σαμψών και ο συνάδελφος του Πέτρος. Ο επιστάτης, στην προσπάθεια του να τον απεγκλωβίσει, έβαλε τον μοχλό στη θέση forward και το τρυπάνι σε λειτουργία. Αποτέλεσμα τούτου ήταν το τρυπάνι να ξεκινήσει να γυρίζει δεξιόστροφα παρασύροντας περισσότερο το αριστερό του χέρι. Τότε ήταν που ένιωσε τον αντίχειρα του να κόβεται, τον καρπό του και τα κόκκαλα πιο πάνω από τον βραχίονα να σπάζουν, αισθανόμενος φρικτούς και αφόρητους πόνους. Φώναξε στον επιστάτη «Παναγιά μου Παναγία μου ρε Κυριάκο τι κάμνεις, εσκότωσες με». Παρά το γεγονός ότι ο επιστάτης στη συνέχεια έβαλε τον μοχλό στη θέση «stop» το τρυπάνι εξακολουθούσε να γυρίζει δεξιόστροφα. Όταν σταμάτησε να περιστρέφεται ο επιστάτης κατάφερε να τον απεγκλωβίσει ενώ ο ίδιος ένιωθε το διαλυμένο του χέρι να κρέμεται από το ύψος του αγκώνα. Στη συνέχεια, ο επιστάτης με λαμαρίνα και χαρτότελα έφτιαξε για το χέρι του ένα προσωρινό νάρθηκα και μεταφέρθηκε από συναδέλφους του στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας. Λόγω της σοβαρότητας της κατάστασης του χεριού του μεταφέρθηκε στο Απολλώνιο Ιδιωτικό Νοσοκομείο Λευκωσίας. Αναφερόμενος στο τρυπάνι στο οποίο τραυματίστηκε, ο μάρτυρας υπέδειξε ανάμεσα σε άλλα ότι πρόκειται για ένα πολύ παλαιό μηχάνημα, ηλικίας τουλάχιστον 40 με 50 ετών, σε άσχημη κατάσταση, χωρίς διακόπτη κινδύνου (emergency stop) ενώ παράλληλα υπέδειξε πως τον δεδομένο χρόνο ούτε η απαραίτητη μέγγενη για τη στερέωση των αντικειμένων που κάποιος ήθελε να τρυπήσει μέσω του συγκεκριμένου τρυπανιού υπήρχε. Δύο φορές ο ίδιος είχε ζητήσει στο παρελθόν από τους εργοδότες του να φέρουν μέγγενη και να τοποθετήσουν emergency stop στο συγκεκριμένο παλιό μηχάνημα. Η πρώτη φορά ήταν δύο χρόνια περίπου πριν το ατύχημα όταν η παλιά μέγγενη που υπήρχε για το συγκεκριμένο τρυπάνι μάγκωσε και δεν μπορούσε πλέον να χρησιμοποιηθεί ενώ η δεύτερη ήταν τέσσερις μήνες περίπου πριν από το ατύχημα. Καμία όμως ανταπόκριση εκ μέρους τους. Αναφερόμενος στη μέγγενη υπέδειξε ότι αυτή είναι πολύ βαριά και ότι χρειαζόταν fork lift για να μετακινηθεί, υποδεικνύοντας ότι έκτοτε είχε εγκαταλειφθεί όντας σε μη λειτουργήσιμη - χρησιμοποιήσιμη κατάσταση σε απόσταση 100 περίπου μέτρων από το χώρο που βρισκόταν το τρυπάνι, στο σημείο που σε προγενέστερο στάδιο βρισκόταν και το συγκεκριμένο τρυπάνι. Πολλές φορές, από την αρχή της εργοδότησης του στους ενάγοντες λάμβανε οδηγίες απευθείας από τον Σοφοκλή Γιάγκου να εκτελεί εργασίες. Ο Κυριάκος Σαμψών, επιστάτης στο χώρο εργασίας του, την μέρα που έγινε το ατύχημα ήταν παρών στο εργοστάσιο πλην όμως κατά το χρόνο που τούτο έγινε δεν υπήρχε επιστάτης στο εργοστάσιο. Γνώριζε τούτο γιατί ο κ. Γιάγκου του είχε αναφέρει ότι ο επιστάτης έλειπε εκτός εργοστασίου. Σε κάθε περίπτωση, υπέδειξε, ήταν η πρώτη φορά που θα τρυπούσε τόσο λεπτή λαμαρίνα «γαλβανιζέ». Θεώρησε ότι η δουλειά που του ανατέθηκε να κάμει δεν εγκυμονούσε ιδιαίτερους κινδύνους, θεωρώντας, όπως εξήγησε κατά την αντεξέταση του, ότι ο ανώτερος του ήξερε τι του έλεγε. Άλλωστε ο ίδιος ο κ. Γιάγκου έδωσε σε αυτόν τη συγκεκριμένη λαμαρίνα και τη συγκεκριμένη αρίδα την οποία θα χρησιμοποιούσε στο συγκεκριμένο τρυπάνι. Εν πάση περιπτώσει, υπέδειξε, τόσο χοντρή αρίδα όπως αυτή που του έδωσε ο κ. Γιάγκου δεν ήταν δυνατό να χρησιμοποιηθεί σε οποιοδήποτε άλλο, μικρότερο τρυπάνι που υπήρχε στο χώρο του εργοστασίου. Με την άφιξη τους στο Απολλώνιο Ιδιωτικό Νοσοκομείο εισήχθη αμέσως σε χειρουργείο όπου υποβλήθηκε σε πολύωρη χειρουργική επέμβαση υπό γενική αναισθησία. Παρέμεινε στην εν λόγω κλινική ένα περίπου μήνα ενώ δύο με τρεις εβδομάδες ήταν στην εντατική. Είχε φρικτούς πόνους, λάμβανε πολλαπλές αντιβιώσεις, αντιπηκτικά και ναρκωτικά παυσίπονα αφού όπως εξήγησε οι πόνοι δεν σταματούσαν ούτε δευτερόλεπτο να τον κτυπούν. Συνολικά υποβλήθηκε σε 17 περίπου χειρουργικές επεμβάσεις όλες με ολική αναισθησία πέραν δε των επεμβάσεων στο χέρι του που είχε υποστεί τον τραυματισμό υπεβλήθη σε επέμβαση και στο μηρό, περιοχή από την οποία λήφθηκε μόσχευμα, όπου χρειάστηκε αρκετές μέρες για να επουλωθούν οι πληγές. Μέχρι το τέλος του 2011, σύμφωνα με τον ιατρό του Δρ. Σιάμισιη, θα βρίσκεται με άδεια ασθενείας. Από την ημέρα του τραυματισμού του είναι αναγκαίο να λαμβάνει καθημερινά παυσίπονα αφού οι πόνοι δεν σταματούν. Πέραν του Δρ. Σιάμισιη που ήταν ο θεράπων χειρούργος γιατρός του, σε μία από τις επεμβάσεις συμμετείχε και ο Δρ. Μαντάς ενώ παράλληλα ο εν λόγω ιατρός του έκανε θεραπεία με «laser». Περί τα τέλη του Φεβρουαρίου του 2009 άρχισε τις φυσιοθεραπείες. Μέχρι την ημέρα που κατέθετε είχε κάνει 64 φυσιοθεραπείες ενώ υπολογίζει ότι θα χρειαστούν, σύμφωνα με τους γιατρούς του και άλλες, σε μια προσπάθεια να πετύχει την ελάχιστη έστω δυνατή βελτίωση. Πριν από το δυστύχημα ήταν υγιείς χωρίς κανένα απολύτως πρόβλημα, "ήμουν ένα θηρίο με λίγα λόγια", όπως χαρακτηριστικά ανέφερε. Η δουλειά του συγκολλητή, υπέδειξε χρειάζεται δύο δυνατά και υγιή χέρια. Είναι αδύνατο για τον ίδιο, εξαιτίας της κατάστασης του χεριού του να εργαστεί σαν συγκολλητής. Όλα τα δάχτυλα του αριστερού του χεριού είναι εξαιρετικά αδύνατα και έχουν μειωμένη κίνηση. Οι άκριες τους δεν μπορούν να ακουμπήσουν στην παλάμη του ούτε μπορούν να σφίξουν. Ο ίδιος δεν μπορεί να σφίξει ή να κρατήσει οποιοδήποτε αντικείμενο με το αριστερό του χέρι. Ο αντίχειρας του δεν μπορεί να λειτουργήσει κανονικά, είναι πολύ πιο κοντός από ότι θα έπρεπε, δεν έχει αίσθηση, δεν κινείται, ούτε μπορεί να λυγίσει. Ο καρπός του συγκεκριμένου χεριού του δεν μπορεί να περιστραφεί κανονικά. Η παλάμη του δεν μπορεί να κινηθεί καθόλου προς τα πάνω ενώ προς τα κάτω κινείται ελάχιστο. Εξήγησε ότι δεν μπορεί να εκτελέσει μια σειρά από εργασίες και λειτουργίες, αφού το αριστερό του χέρι είναι εξαιρετικά αδύνατο χωρίς να μπορεί να συγκρατήσει οποιοδήποτε αντικείμενο. Για παράδειγμα, υπέδειξε, δεν μπορεί να ανοίξει μπουκάλι, να καθαρίσει πορτοκάλι, να χρησιμοποιήσει μαχαιροπίρουνα αφού το αριστερό του χέρι δεν μπορεί να κρατήσει ούτε πιρούνι ούτε μαχαίρι. Ακόμη και για να φάει το φαγητό του εξαρτάται από τη σύζυγο του. Ούτε μπάνιο μπορεί μόνος του να κάνει αφού δεν μπορεί να σκουπιστεί με τη πετσέτα ούτε μόνος του να ντυθεί έχει τη δυνατότητα. Παράλληλα, ενόψει του γεγονότος ότι το χέρι του δεν μπορεί να μετακινήσει μοχλό ταχυτήτων δεν μπορεί να οδηγήσει κανονικό αυτοκίνητο. Πριν το δυστύχημα ασχολείτο με το κυνήγι το ψάρεμα και την κηπουρική ενώ μετά από αυτό στερήθηκε όλα τα πιο πάνω. Ακόμα και στη θάλασσα που προσπάθησε να πάει, έχοντας πάντα τυλιγμένο το χέρι του με επιδέσμους και προσπαθώντας να κρύψει τα σημάδια στο πόδι του με την πετσέτα, ο κόσμος τον κοιτούσε περίεργα. Στην προσπάθεια του να μην φαίνονται τα άσχημα σημάδια στον μηρό του, κοντό παντελόνι φορεί μόνο όταν είναι στο σπίτι του. Νιώθει ότι είναι σε μειονεκτική θέση αφού δεν μπορεί να εξασκήσει το επάγγελμα του και όλο το βάρος έχει πέσει πάνω στη σύζυγο του. Μια από τις ανησυχίες του είναι ότι πιθανόν σε κάποιο στάδιο να ξεκινήσουν και τα οικογενειακά προβλήματα εξαιτίας του τραυματισμού του. Μη έχοντας γραφειακές γνώσεις δεν μπορεί να εξασκήσει γραφειακή δουλειά. Ενόψει της κατάστασης της υγείας του, αισθάνεται ότι είναι πολύ δύσκολο να εξασφαλίσει οποιαδήποτε εργασία με την οποία θα μπορούσε να ζήσει την οικογένεια του. Παραδέχθηκε ότι του προσφέρθηκε από τους εναγομένους μια θέση τηλεφωνητή με μειωμένο μισθό από ότι ελάμβανε όταν εργαζόταν στην εργασία του και ορισμένα άλλα ωφελήματα, πλην όμως δεν του εξασφαλίζεται ότι θα τον εργοδοτήσουν μέχρι τη συνταξιοδότηση του, κάτι που τον ανησυχεί πολύ σοβαρά. Αντεξεταζόμενος ο ενάγοντας επέμενε πως όταν ο κ. Γιάγκου στις 2/2/07 του έδωσε εντολή να διεκπεραιώσει την εργασία, ήταν πολύ πιεστικός χωρίς να του αφήνει περιθώρια. Ο ίδιος, έχοντας γνώση του γεγονότος πως αν λάβεις «τρίτη επιστολή» από τη διεύθυνση, σημαίνει ότι αυτόματα απολύεσαι και έχοντας ήδη λάβει μία επιστολή - παρατήρηση περί το 2003, δεν ήθελε «να μαυροπινακιστεί» ούτε να διακινδυνέψει να χάσει τη δουλειά του για μερικές ροδέλες. Είχε εξάλλου υπόψη του ότι η διεύθυνση έδιωχνε τους παλιούς εργάτες και προσελάμβανε νέους, αλλοδαπούς κατά προτίμηση, ενώ δεν έλειπαν και οι απειλές ότι το εργοστάσιο θα έκλεινε. Σχολιάζοντας περαιτέρω τις αναφορές του συνηγόρου ότι μπορούσε να εκτελέσει την εργασία που του ανατέθηκε χρησιμοποιώντας «ποτηράκια» ή ακόμη να συγκρατήσει τη λαμαρίνα με σφικτήρες, υπέδειξε ότι στα 20 χρόνια περίπου που εργοδοτείτο στην εταιρεία, ποτέ δεν είδε να υπάρχουν ή να χρησιμοποιούνται «ποτηράκια» στο χώρο του εργοστασίου, ενώ σε σχέση με τους σφικτήρες υπέδειξε ότι δεν ήταν δυνατό να λειτουργήσουν στη συγκεκριμένη περίπτωση ενόψει του γεγονότος ότι η λαμαρίνα ήταν πολύ λεπτή και με γλιστερή επιφάνεια. Άλλωστε, εισηγήθηκε, ο σφικτήρας δεν είναι διαμορφωμένος για να μπορέσει να εφαρμοστεί στην τράπεζα του συγκεκριμένου τρυπανιού. Όσον αφορά δε το εξάρτημα-εργαλείο με το όνομα inox cutter, το οποίο του αναφέρθηκε και τη δυνατότητα να εκτελεστεί η εργασία με αυτό, ο μάρτυρας δήλωσε άγνοια για την ύπαρξη του συγκεκριμένου εργαλείου. Τη συγκεκριμένη μέρα ακολούθησε τις εντολές του κ. Γιάγκου θεωρώντας ότι ο τελευταίος, όντας το «αφεντικό» και πιο έμπειρος από τον ίδιο ήξερε τι του έλεγε να κάνει. Προσπάθησε να εκτελέσει την εντολή του ανώτερου του όπως αυτός του είπε, εξηγώντας ότι οι εντολές τόσο του κ. Γιάγκου όσο και του επιστάτη Σαμψών ήταν, ελλείψει μέγγενης να χρησιμοποιούν τον κορμό του τρυπανιού για να στερεώνονται τα υλικά που χρησιμοποιούν για να τρυπήσουν, προφανώς θεωρώντας οι τελευταίοι ότι αν χρησιμοποιήσουν με αυτό τον τρόπο το μηχάνημα θα ήταν ασφαλισμένο. Υπέδειξε παράλληλα ότι όπως στο παρελθόν είχε ζητήσει να αντικατασταθεί η παλαιά και σε μη λειτουργήσιμη κατάσταση μέγγενη έτσι είχε, δύο φορές, ζητήσει από τους εναγόμενους να εγκαταστήσουν στο συγκεκριμένο τρυπάνι διακόπτη κινδύνου (emergency stop). Τέλος, αρνήθηκε κατηγορηματικά ότι έτυχε οποιασδήποτε εκπαίδευσης για σκοπούς τήρησης των κανόνων ασφαλείας στο εργοστάσιο. Ο Όμηρος Μοτίτης, διευθυντής προσωπικού της εναγομένης εταιρείας 1, αποτέλεσε τον πρώτο μάρτυρα για την πλευρά της υπεράσπισης που κλήθηκε στο Δικαστήριο. Αμέσως μετά το ατύχημα, δήλωσε, μαζί με τον διευθυντή του εργοστασίου μετέβη στο τμήμα Πρώτων Βοηθειών του Νοσοκομείου Λάρνακας όπου αφού διαπιστώθηκε η σοβαρότητα του ατυχήματος μερίμνησαν να παραπεμφθεί ο ενάγοντας σε ιδιωτική κλινική στη Λευκωσία για να αντιμετωπιστεί η κατάσταση από ειδικό μικροχειρουργό. Ο ενάγοντας εισήχθη αμέσως στο χειρουργείο του Απολλώνιου Ιδιωτικού Νοσοκομείου στη Λευκωσία όπου και ξεκίνησαν οι χειρουργικές επεμβάσεις και θεραπείες. Η εταιρεία του, πέραν από τις υποχρεώσεις της συνέχισε να καταβάλλει κανονικά στον ενάγοντα τον μισθό του όπως επίσης κατέβαλε όλα τα ιατρικά και φαρμακευτικά έξοδα μέχρι και ένα χρόνο μετά το ατύχημα. Παραπέμποντας σε επιστολές ημερ. 12/2/09 και 6/3/09, (Τεκμήρια 18 και 19 αντίστοιχα), σημείωσε ότι η εταιρεία του, ήδη από τον Φεβρουάριο του 2009 προσφέρθηκε να εργοδοτήσει τον ενάγοντα σαν τηλεφωνητή, προσφορά που ο ίδιος απέρριψε. Κατά την πρόοδο της εξέτασης του επανέλαβε ότι η πρόταση για εργοδότηση του ενάγοντα, με συγκεκριμένους όρους τους οποίους αναφέρθηκε, εξακολουθεί να ισχύει υποδεικνύοντας ότι η προσφορά της εργασίας θα καλύπτει μέχρι και το 63ον έτος της ηλικίας του ενάγοντα. Αντεξεταζόμενος ο μάρτυρας, συμφώνησε ότι στον ενάγοντα καταβλήθηκε η μισθοδοσία του μέχρι τις 9/3/
19. Σε αυτό το σημείο είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι η συνήγορος του ενάγοντα ενημέρωσε το Δικαστήριο ότι η πλευρά του τελευταίου αποδέχτηκε την πρόταση εργοδότησης της πλευράς των εναγομένων, όπως αυτή προβλήθηκε και ενώπιον του Δικαστηρίου από τον μάρτυρα Μοτίτη, κοινοποιώντας μάλιστα την επιστολή αποδοχής του ενάγοντα ημερ. 16/4/11 και προς το Δικαστήριο. Δεύτερος μάρτυρας για την πλευρά της υπεράσπισης κλήθηκε ο Κυριάκος Σαμψών, επιστάτης εδώ και 30 χρόνια στο εργοστάσιο της εναγόμενης εταιρείας
20. Σε σχέση με το υπό συζήτηση ατύχημα προέβη σε κατάθεση στο Διευθυντή του Τμήματος Εργασίας κ. Πατέρα (Τεκμήριο 3). Σύμφωνα με αυτήν, το περιεχόμενο της οποίας υιοθέτησε, ανάμεσα στις αρμοδιότητες του είναι να κατανέμει τη δουλειά στους υπαλλήλους ως επίσης να ελέγχει αν αυτή η εργασία διεκπεραιώνεται σωστά και σύντομα. Την ημέρα του ατυχήματος είχε αναθέσει στον ενάγοντα να τρυπήσει σίδερα συγκεκριμένου τύπου και μεγέθους, και αποχώρησε από το εργοστάσιο για να επιστρέψει γύρω στις 12:00 το μεσημέρι. Ο κ. Γιάγκου, υπέδειξε, έδωσε εντολή στον ενάγοντα να τρυπήσει τη συγκεκριμένη λαμαρίνα. Επιστρέφοντας στο εργοστάσιο και ευρισκόμενος στο γραφείο του άκουσε κάποιο να φωνάζει. Βγαίνοντας έξω αντιλήφθηκε ότι επρόκειτο για τον Χριστάκη που εργαζόταν στο μεγάλο τρυπάνι. Βλέποντας το αριστερό του χέρι τυλιγμένο στην αρίδα κατάλαβε ότι το πρόβλημα ήταν σοβαρό. Ο μοχλός του συγκεκριμένου τρυπανιού, υπέδειξε, έχει τρεις θέσεις. Εξήγησε ότι τοποθετώντας τον μοχλό προς τα πάνω το τρυπάνι γυρίζει δεξιόστροφα, προς τα κάτω αριστερόστροφα ενώ στη μεσαία θέση το τρυπάνι είναι σε θέση «stop». O ίδιος τοποθέτησε τον μοχλό προς τα πάνω νομίζοντας ότι θα σταματούσε να λειτουργεί πλην όμως το τρυπάνι ξεκίνησε να γυρίζει δεξιόστροφα. Αμέσως το επανέφερε στη μεσαία θέση όπου και σταμάτησε. Απελευθερώνοντας το χέρι του ενάγοντα από το γάντι που φορούσε αντιλήφθηκε ότι έμεινε μόνο το απογυμνωμένο κόκκαλο του αντίχειρα ενώ τα υπόλοιπα δάχτυλα ήταν εντάξει. Οδήγησε τον ενάγοντα στο γραφείο του όπου ψηλώνοντας το μανίκι της φόρμας του αντιλήφθηκε ότι το χέρι του ενάγοντα ήταν σπασμένο αφού προεξείχε το κόκκαλο. Αμέσως παραπέμφθηκε στις Πρώτες Βοήθειες του Γενικού Νοσοκομείου Λάρνακας μαζί με το δέρμα του αντίχειρα, τυλιγμένο σε χαρτομάντιλο. Στη βάση του τρυπανιού δεν υπήρχε μέγγενη, ενώ όπως εκ των υστέρων διαπίστωσε την ώρα του ατυχήματος ο ενάγοντας δεν εργαζόταν στη δουλειά που ο ίδιος του είχε αναθέσει αλλά τρυπούσε ένα κομμάτι λαμαρίνα με μεγάλη αρίδα, εργασία που του είχε αναθέσει ο υποδιευθυντής κ. Σοφοκλής Γιάγκου. Κακώς, υποδεικνύει, ο ενάγοντας κρατούσε τη συγκεκριμένη λαμαρίνα με το χέρι του, προβάλλοντας ότι όφειλε να ρωτήσει τον ίδιο με ποιο τρόπο να τρυπήσει τη συγκεκριμένη λαμαρίνα. Καταθέτοντας από το εδώλιο του μάρτυρα, ο κ. Σαμψών υπέδειξε ότι ο ενάγοντας ήταν τεχνίτης με αρκετή πείρα. Γι' αυτό και ο ίδιος του εμπιστευόταν τις δύσκολες δουλειές. Οι εργασίες που διεκπεραιώνουν στο εργοστάσιο υποστήριξε, αφορούν τόσο χοντρά όσο και λεπτά μέταλλα, παραδέχθηκε ωστόσο ότι με τέτοιου είδους μέταλλο όπως αυτό που ο ενάγοντας κρατούσε την ώρα του δυστυχήματος, σπάνια ασχολούνται. Δεν ήταν πάντως σε θέση να θυμάται, αν ο ενάγοντας ξανατρύπησε στο παρελθόν τέτοιου είδους και πάχους λαμαρίνα. Αναφερόμενος στους ασφαλείς τρόπους για το τρύπημα ενός μετάλλου του είδους που κατά πάντα ουσιώδη χρόνο ο ενάγοντας προσπαθούσε να τρυπήσει, υποστήριξε ότι τούτο μπορεί να γίνει με τη χρήση ενός εξαρτήματος που ονομάζεται inox cutter. Ένας άλλος τρόπος είναι με τη χρήση ειδικής αρίδας που ονομάζεται «ποτηράκι», ενώ ένας τρίτος τρόπος που μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ήταν να συσφιχτεί η λεπτή λαμαρίνα ανάμεσα σε χοντρά μέταλλα κατά τρόπο που να γίνει όπως το σάντουιτς, υποδεικνύοντας ότι και πάλι θα χρειαζόταν η ορθή διαδικασία με το μέγεθος των αρίδων. Παρά το γεγονός ότι η θέση του ήταν πως τις πιο πάνω μεθόδους ένας έμπειρος τεχνίτης θα πρέπει κανονικά να τις γνωρίζει, δεν ήταν σε θέση να πει, παρά το γεγονός ότι ερωτήθηκε προς τούτο, αν ο συγκεκριμένος ενάγοντας θα έπρεπε να γνωρίζει τις ως άνω μεθόδους. Αποτέλεσε θέση του πως η μέγγενη η οποία βρισκόταν στην περιοχή που παλιά ήταν εγκατεστημένο το τρυπάνι ήταν σε λειτουργήσιμη κατάσταση, έστω και αν ήταν σκονισμένη, δεν ήταν σε θέση όμως να θυμάται ποιος από τους εργάτες και πότε την χρησιμοποίησε τελευταία φορά. Συμφώνησε ότι επρόκειτο για βαρύ εξάρτημα το οποίο χρειαζόταν δύο τουλάχιστον άτομα να το μετακινήσουν υποδεικνύοντας παράλληλα ότι συνήθως αυτή μετακινείτο με την βοήθεια fork lift. Σε κάθε περίπτωση πάντως αποτέλεσε θέση του πως με τη χρήση της μέγγενης δεν θα μπορούσε να γίνει η συγκεκριμένη εργασία, αφού στην περίπτωση που σφίξεις ένα λεπτό μέταλλο στη μέγγενη τούτο θα παραμορφωθεί. Ο μάρτυρας δεν ήταν σε θέση να θυμάται αν ο ενάγοντας δύο χρόνια πριν από το δυστύχημα αλλά και στη συνέχεια, τέσσερις μόλις μήνες πριν από το δυστύχημα, του υπέβαλε παράπονο σε σχέση με το γεγονός ότι η συγκεκριμένη μέγγενη δεν λειτουργούσε. Μετά το υπό συζήτηση δυστύχημα, υπέδειξε, τοποθετήθηκαν δύο διακόπτες κινδύνου «emergency stop» στο τρυπάνι, ένα το οποίο μπορούσε ο χειριστής να χρησιμοποιήσει με το χέρι και ένα άλλο με το πόδι. Αποτέλεσε εν πάση περιπτώσει θέση του μάρτυρα ότι οι διακόπτες κινδύνου τοποθετήθηκαν «απλώς για να είναι καλυμμένοι από τον Νόμο», αφού σύμφωνα με τον ίδιο δεν αποτελούν τίποτε άλλο παρά «ένα διακοσμητικό στοιχείο». Υποστήριξε επί τούτου ότι ουσιαστικά ο διακόπτης κινδύνου διακόπτει το ρεύμα, πλην όμως το τρυπάνι εξακολουθεί να γυρίζει μερικά δευτερόλεπτα αφού λειτουργεί με γρανάζια. Αποτέλεσε περαιτέρω θέση του μάρτυρα ότι την ώρα που ο ίδιος ακούοντας τις φωνές για βοήθεια του ενάγοντα το χέρι του τελευταίου ήταν τυλιγμένο στην αρίδα, που σημαίνει, ως υποστήριξε, ότι «τη ζημιά την έπαθε». Αρνήθηκε ότι το σπάσιμο του χεριού και η όλη ζημιά στο χέρι του ενάγοντα προέκυψε από τη δική του ενέργεια να ξεκινήσει κατά λάθος το τρυπάνι. Πρώτο μέλημα του όταν πλησίασε τον ενάγοντα στο τρυπάνι ήταν να σταματήσει το τελευταίο. Τελώντας σε σύγχυση, στην προσπάθεια του να σταματήσει το τρυπάνι το έθεσε για δευτερόλεπτα σε λειτουργία. Δεν αρνήθηκε ότι ο μοχλός την ώρα που ο ίδιος επισκέφθηκε τη σκηνή βρισκόταν στη μέση, απέδωσε όμως την αντίδραση του στη σύγχυση αναγνωρίζοντας ότι προέβη σε λανθασμένη κίνηση, προσθέτοντας πως όταν αντιλήφθηκε το λανθασμένο της ενέργειας του το διόρθωσε αμέσως. Ο Σοφοκλής Γιάγκου είναι ανώτερος από τον ίδιο, αφού ήταν ο υποδιευθυντής και ως electrical engineer (ηλεκτρολόγος-μηχανολόγος), το επάγγελμα του σχετίζεται με τη χρήση μηχανημάτων. Σίγουρα πάντως ο ενάγοντας δεν θα αρνείτο εντολή από τον κ. Γιάγκου. Υπέδειξε όμως πως αν δεν γνώριζε πώς και με ποιο τρόπο θα την εκτελούσε θα έπρεπε να περιμένει για να τον συμβουλευτεί. Συμφώνησε ότι στην περίπτωση που ο ίδιος απουσίαζε από το χώρο του εργοστασίου δεν υπήρχε άλλο άτομο να τον αντικαταστήσει. Παραδέχθηκε ότι ο ενάγοντας καμία φορά δεν χρησιμοποίησε το εξάρτημα inox cutter για να βγάλει τρύπες σε λαμαρίνα, παρά το γεγονός ως υποστήριξε ότι γνώριζε για την ύπαρξη του. Δεν ήταν σε θέση παράλληλα να θυμάται αν σε οποιοδήποτε χρόνο ο ίδιος έδειξε στο συγκεκριμένο εργάτη πώς να χρησιμοποιεί το συγκεκριμένο εξάρτημα. Σε σχέση με τα «ποτηράκια» υποστήριξε επίσης ότι μπορεί ο ενάγοντας να μην τα χρησιμοποίησε ξανά, παραδεχόμενος ότι ποτέ δεν εξήγησε ο ίδιος στο συγκεκριμένο εργαζόμενο πως βγαίνουν τρύπες με τα ποτηράκια, γνωρίζει όμως πώς εργάζονται υποστηρίζοντας πως όταν προσλαμβάνεται ένας τεχνίτης θεωρείται ότι γνωρίζει κάποια πράγματα. Ούτε τη μέθοδο «σάντουιτς» εξήγησε σε οποιοδήποτε στάδιο στον ενάγοντα. Τρίτος μάρτυρας για την πλευρά των εναγομένων κλήθηκε ο Σοφοκλής Γιάγκου, διευθυντής παραγωγής και προγραμματισμού της εναγομένης εταιρείας 1, μέχρι τις 31/12/10 όπως δήλωσε, ημερομηνία που αποχώρησε από την ως άνω εταιρεία ως πλεονάζον προσωπικό. Γνωρίζει υπέδειξε ο μάρτυρας ότι ο ενάγων Χριστάκης Γεωργίου, υπάλληλος για 20 περίπου χρόνια της εναγομένης 1 εταιρείας, τραυματίστηκε, όταν το χέρι του μπλέχτηκε σε τρυπάνι κατά τον χρόνο που ο ίδιος του ανέθεσε να τρυπήσει μία λαμαρίνα. Λόγω της πείρας του ενάγοντα ο ίδιος απευθύνθηκε σε αυτόν αναθέτοντας του να τρυπήσει μια λεπτή λαμαρίνα. Παραδέχτηκε ότι ζήτησε η συγκεκριμένη εργασία να γίνει στον πιο σύντομο χρόνο, πλην όμως, υπέδειξε, τούτο δεν σήμαινε ότι θα έπρεπε να σταματήσουν τα πάντα για να γίνει η συγκεκριμένη εργασία. Γνωρίζοντας ότι ο συγκεκριμένος εργάτης είχε την πείρα και τη γνώση να την διεκπεραιώσει, δεν υπέδειξε στον τελευταίο πώς θα εκτελέσει την εργασία. Ο ενάγοντας εάν δεν γνώριζε πώς να εκτελέσει την συγκεκριμένη εργασία θα συμβουλευόταν τον επιστάτη. Τη στιγμή που απευθύνθηκε στον ενάγοντα ο επιστάτης απουσίαζε από το χώρο του εργοστασίου. Καμία επίπτωση δεν θα είχε ο ενάγοντας αν έλεγε ότι δεν μπορούσε να εκτελέσει τη συγκεκριμένη εργασία. Οι εναγόμενοι ουδέποτε απέλυσαν υπάλληλο για το λόγο ότι ο τελευταίος δεν γνώριζε να κάνει μια εργασία και ήθελε περισσότερες πληροφορίες. Ήταν πάγια τακτική άλλωστε της εταιρείας, ότι οι εργάτες οτιδήποτε δεν ήξεραν να κάνουν θα έπρεπε να απευθυνθούν στον επιστάτη ή να επανέλθουν στον ίδιο ενημερώνοντας τον ότι δεν μπορεί να γίνει μια δουλειά ή δεν γνωρίζουν πώς να την κάνουν. Αντεξεταζόμενος ο μάρτυρας απέρριψε τη θέση ότι ο ίδιος υπέδειξε στον ενάγοντα την αρίδα ή ότι πλησίασε καν το τρυπάνι, υποδεικνύοντας απλά ότι ονόμασε το μέγεθος της τρύπας που ήθελε να βγει πάνω στη συγκεκριμένη λαμαρίνα. Γνώριζε ότι στην αποθήκη υπήρχαν ροδέλες, πλην όμως το πάχος που ο ίδιος ήθελε δεν ήταν όπως αυτών που υπήρχαν στην αποθήκη. Από τη στιγμή που ο ίδιος έδωσε οδηγίες, λόγω της πείρας του ενάγοντα ήλπιζε ότι ο τελευταίος θα χρησιμοποιούσε τέτοιους τρόπους ώστε να μην συμβεί το ατύχημα. Πάντως από το δικό του μυαλό του δεν πέρασε η ιδέα ότι τρυπώντας τη συγκεκριμένη λαμαρίνα αυτή θα μπορούσε να γυρίσει. Ζήτημα Ευθύνης : Νομική πτυχή / Αξιολόγηση / Ευρήματα Η υποχρέωση επιμέλειας του εργοδότη προς τους εργοδοτούμενους του, αποτελεί ουσιαστικά καθήκον που πηγάζει από το κοινοδίκαιο. Οι εργοδότες έχουν υποχρέωση να λαμβάνουν κάθε εύλογη φροντίδα για την ασφάλεια των προσώπων που εργοδοτούν (Wilsons & Glight Co Ltd v. English

(1938)A.C. 57 και In Foulder v. Canadian Pacific Steamships

(1969)1 All E.R. 283). Ως άλλωστε έχει υποδειχθεί στην υπόθεση United Brick Works Ltd v. Ευαγγέλου

(1992)1 Α.Α.Δ. 123, στην Κύπρο η προστασία των εργαζομένων αποτελεί διακηρυγμένο συνταγματικό στόχο, (άρθρο 9) στο πλαίσιο της εξασφάλισης των θεμελιακών δικαιωμάτων του ανθρώπου, στα οποία αναμφίβολα περιλαμβάνεται και η ασφάλεια του στον τόπο της εργασίας του. Η ψήφιση του νόμου για την Ασφάλεια και Υγεία στην Εργασία (Ν.89(Ι)/96)έχει θεσμοθετήσει, ενσωματώνοντας ουσιαστικά στο συγκεκριμένο νομοθέτημα, τις αρχές του κοινοδικαίου που αφορούν το καθήκον του εργοδότη προς τον εργοδοτούμενο για την ασφάλεια του τελευταίου κατά το χρόνο της εργοδότησης του. Σημειώνεται παράλληλα πως ως έχει ήδη κατ' επανάληψη νομολογηθεί, το άρθρο 51 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, καλύπτει και την υποχρέωση του εργοδότη να παράσχει στον εργοδοτούμενο του λογικά ασφαλείς συνθήκες εργασίας και να μην τον εκθέτει σε περιττούς κινδύνους. Όπως υποδεικνύεται στο 2ο τόμο του συγγράμματος των Αρτέμης και Ερωτοκρίτου "Αστικά Αδικήματα Δίκαιο και Αποφάσεις", στη σελ. 12: "Ο εργοδότης υπέχει υποχρέωση επιμέλειας προς τους εργοδοτουμένους του να τους παρέχει ασφαλές σύστημα ασφαλείας, ασφαλή μηχανήματα και εξοπλισμό και ικανούς συνεργοδοτούμενους.". Το γενικό καθήκον της επιμέλειας του εργοδότη προς εργοδοτούμενους του, σύμφωνα με τους συγγραφείς του ως άνω συγγράμματος, θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι έχει τέσσερις πτυχές: (α)την εργοδότηση ικανού προσωπικού, (β) την προμήθεια ασφαλούς εξοπλισμού και μηχανημάτων, (γ) την παροχή ασφαλούς συστήματος εργασίας που περιλαμβάνει και επαρκή επίβλεψη και (δ) την τήρηση ασφαλούς χώρου εργασίας. Το ως άνω καθήκον του εργοδότη απέναντι στους υπαλλήλους του είναι απόλυτο. Η φύση του καθήκοντος αυτού αναλύεται, μεταξύ άλλων και στο σύγγραμμα Clerk and Lindsell on Torts 14η έκδοση, παρ. 965-971 σελ. 578 - 592. Πότε ένα σύστημα εργασίας είναι ασφαλές και γενικότερα πότε ο εργοδότης έχει εκπληρώσει το γενικό του καθήκον για εύλογη μέριμνα για την ασφάλεια των υπαλλήλων του, εξαρτάται από τις περιστάσεις της κάθε υπόθεσης. Βλέπε Αλεξάνδρου ν. Θ. Κυριάκου & Υιοί Λτδ

(1997)1 (Α) Α.Α.Δ. 506, Κωνσταντίνου ν. Pfassouri Plantations

(1992)1 Α.Α.Δ. 720, Στρατμάρκο Λτδ ν. Μιχαήλ

(1989)1 Α.Α.Δ. (Ε) 435, Metalco (Heaters) Ltd ν. Νεοφύτου κ.α.

(1997)1(Α) Α.Α.Δ. 211 και Χριστοφή κ.α. v Θεοδούλου κ.α.

(2007)1 Α.Α.Δ. 512. Στην υπόθεση Κωνσταντίνου ν. The Cyprus Fasouri Plantations, (ανωτέρω) αναφέρθηκε μεταξύ άλλων ότι δεν υπάρχει απόλυτη υποχρέωση του εργοδότη να επινοήσει σύστημα εργασίας απαλλαγμένο απόλυτα από κινδύνους. Πρέπει δε να αποδεικνύεται πάντοτε η αιτιώδης συνάφεια μεταξύ τυχόν αδυναμίας του συστήματος εργασίας ή της τυχόν παράλειψης μέριμνας από τον εργοδότη με το ζημιογόνο αποτέλεσμα. (Βλέπε επίσης Μιχαηλ ν. Τουνιά κ.α.

(2005)1 ΑΑΔ 19) Ένα σύστημα ασφαλείας δεν είναι ασφαλές αν δεν προστατεύει ικανοποιητικά τα πρόσωπα που εργοδοτούνται από κάποιο συγκεκριμένο κίνδυνο που μπορεί λογικά να προβλεφθεί και που μπορεί να αντιμετωπιστεί με προστατευτικά μέτρα των οποίων η λύση είναι αφενός πρακτικά εφικτή και αφετέρου η δαπάνη που συνεπάγεται δεν είναι εντελώς δυσανάλογη προς το είδος και το μέγεθος του κινδύνου που στοχεύουν να αποφύγουν. (Βλέπε Manthopoulos Plastics Ltd v. Χατζηιωσήφ

(1983)1 ΑΑΔ 291). Ως έχει τεθεί στην υπόθεση L.P. Transbeton Ltd v. Σταύρου κ.α.

(2009)1 ΑΑΔ 304: "Το καθήκον τον εργοδότη να παρέχει ασφαλές σύστημα εργασίας στους εργοδοτούμενους του εξυπακούει ότι η οργάνωση της εργασίας, η διαδικασία που ακολουθείται κατά την εκτέλεση της εργασίας, τα μέτρα ασφάλειας που λαμβάνονται, ο αριθμός των υπαλλήλων που εργοδοτούνται αλλά και η επίβλεψη που γίνεται, είναι τέτοια που παρέχουν εύλογη προστασία στους εργοδοτούμενους. Η υποχρέωση του εργοδότη επιβάλλει τη λήψη εύλογων μέτρων παροχής συστήματος εργασίας, το οποίο να είναι εύλογα ασφαλές, λαμβανομένων υπόψιν των κινδύνων που είναι κατ΄ ανάγκην εγγενείς στο όλο εγχείρημα. (Δέστε General Cleaning Contractors Ltd n. Christmas [1953] A.C. 180). Όταν υπάρχει καθήκον παροχής ασφαλούς συστήματος εργασίας, εκ μέρους του εργοδότη, αυτός δεν επιτελεί το καθήκον του απλά και μόνον παρέχοντας ασφαλές σύστημα εργασίας, αλλά επιπρόσθετα πρέπει να λάβει και εύλογα μέτρα για να διασφαλίσει ότι το σύστημα επιτηρείται και εφαρμόζεται. Αυτό εξ' υπακούει την παροχή οδηγιών προς τους εργοδοτούμενους και επίσης κάποιας μορφής εποπτεία και επίβλεψη του συστήματος εργασίας." Εξετάζοντας περιπτώσεις ως η υπό συζήτηση, όπου αποδίδεται δηλαδή αμέλεια στον εναγόμενο και παράληψη νόμιμου καθήκοντος, συμπεριφορών συνεπεία των οποίων ο ενάγων υπέστη ζημιές που θα πρέπει να αποζημιωθούν, το Δικαστήριο, εφόσον τίθεται το ζήτημα, αφού εξετάσει και αποφασίσει πρώτα αν έχει αποδειχθεί αμέλεια και ευθύνη σε βάρος του εναγομένου, θα πρέπει στη συνέχεια να εξετάσει κατά πόσο ο ίδιος ο ενάγων έχει συντρέχουσα αμέλεια. Αποφασίζοντας το ποσοστό ευθύνης μεταξύ εναγομένου και ενάγοντα μειώνει στο τέλος το ποσό των αποζημιώσεων, ανάλογα με το ποσοστό της συντρέχουσας αμέλειας του ενάγοντα. (βλ. Μαυρίδη v Dharaghji

(1990)1Α.Α.Δ. 1013). Ως έχει επιβεβαιωθεί άλλωστε στην πολύ πρόσφατη απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, Γεωργική Εταιρεία Πλατώνια Λτδ v Mohammad Al Sharif, Πολιτική Έφεση Αρ. 358/2008 ημερ. 17/1/2012: «Η συντρέχουσα αμέλεια, όπως λέχθηκε και στην Θεόδωρος Λαζάρου ν. Νέμεσις Εργοληπτική Δημόσια Εταιρεία Λτδ κ.ά., Π.Ε. αρ. 76/08, ημερ. 14.7.2011, δεν εδράζεται σε καθήκον επιμέλειας που φέρει ο ενάγων απέναντι στον εναγόμενο, αλλά στο καθήκον αυτοπροστασίας του με την επίδειξη ανάλογης επιμέλειας. Το βάρος της απόδειξης συντρέχουσας αμέλειας, το φέρει ο εναγόμενος και δεν εναπόκειται στον ενάγοντα να το αποσείσει εκ προοιμίου (Charlesworth & Perry on Negligence 7η έκδ. σελ. 146-147,παρ. 3-11).» Το βάρος απόδειξης μετατίθεται όταν η μαρτυρία του ενάγοντα εγείρει ζήτημα συντρέχουσας αμέλειας (βλ. Ηρακλέους v Χήρα κ.α. 1996 1(Β) Α.Α.Δ. 1374). Στο Σύγγραμμα Munkman on Employer's Liability 15η έκδοση, στη σελ. 204, παρ. 6.10 αναφέρονται μεταξύ άλλων και τα ακόλουθα σε σχέση με το ζήτημα της συντρέχουσας αμέλειας: «6.10 Contributory negligence means some act or omission by the injured person which constituted a fault, in that it was a blameworthy failure to take reasonable care for his or her own safety and which has materially contributed to the damage caused. In Froom v. Butcher

(1976)QB 286 at 291 Lord Denning MR said: "Negligence depends on a breach of duty, whereas contributory negligence does not. Negligence is a man's carelessness and breach of duty to others. Contributory negligence is a man's carelessness in looking after his own safety. He is guilty of contributory negligence if he ought reasonably to have foreseen that, if he did not act as a reasonable prudent man, he might hurt himself". Ως άλλωστε έχει υποδειχθεί μεταξύ άλλων στην υπόθεση Μιχαλάκης Ευαγγέλου ν. Ναυτιλιακής Εταιρείας Αμαθούς Λτδ κ.ά.

(1997)1 ΑΑΔ 187: "Η συντρέχουσα αμέλεια έχει ως λόγο τη συμβολή του τραυματισθέντα με πράξεις ή παραλείψεις του ιδίου, στην πρόκληση της βλάβης την οποία υπέστη ή τη σοβαρότητά της. Εφόσον αποδεικνύεται (συντρέχουσα αμέλεια), επιμερίζεται η ευθύνη μεταξύ του ενάγοντα και του αμελούς εναγομένου, ανάλογα με την υπαιτιότητα ενός εκάστου και την αιτιώδη σχέση μεταξύ των υπαίτιων πράξεων ή παραλείψεων τους και της επελθούσας βλάβης - (βλ. μεταξύ άλλων, Χριστοδούλου ν. Γρηγορίου

(1989)1(Ε) ΑΑΔ 178, Άδωνης Αλεξάνδρου ν. Άντρης Σωτηρίου Λεβέντη (Π.Ε.8452 και 8463 - (24/4/1996), Ειρήνη Ιορδάνου κ.ά ν. Γιάγκου Κυριάκου κ.ά - (Π.Ε.9081/(20/12/1996). Στην πράξη, η συντρέχουσα αμέλεια ενεργεί ως παράγοντας μετριασμού των αποζημιώσεων, τις οποίες μπορεί να κληθεί να καταβάλει το πρόσωπο το οποίο ευθύνεται για αμελή πράξη ή παράλειψη." Στην υπόθεση Χριστοδουλίδης ν. Laser Plastic Industry Ltd

(2005)1 AAΔ σελ. 556, υποδείχθηκε ανάμεσα σε άλλα ότι ο καταμερισμός της ευθύνης έχει ως συνισταμένη τη συμβολή του καθενός από τα μέρη στην πρόκληση της ζημιάς και το μέτρο είναι η λογική πρόβλεψη των συνεπειών που θα προκύψουν εξαιτίας της παρέκκλισης από το καθήκον επιμέλειας που αναλογεί στο καθένα από τα μέρη. Το Δικαστήριο ουσιαστικά ερευνά την τυχόν ύπαρξη στοιχείων από την οποία καταφαίνεται ότι ο ενάγοντας παρέλειψε να ασκήσει εύλογη φροντίδα και επιμέλεια για τη δική του ασφάλεια κατά τρόπο που να συνέβαλε στην πρόκληση των δικών του βλαβών ή ζημιάς. (βλ. Μαΐτττας ν. Γεωργίου κ.ά.

(1998)1(Α) ΑΑΔ 1 και Jones v Livox Quarries Ltd (1952 2 Q.B. 608). Κοινό μέτρο κρίσης σε κάθε περίπτωση της υπαιτιότητας του καθενός αποτελεί το εύλογα προβλεπτό των συνεπειών από τις ενέργειες του καθενός από αυτούς. Ο καταμερισμός της ευθύνης γίνεται με κριτήρια την υπαιτιότητα και την αιτιώδη συνάφεια (βλ. Stavrou ν. Papadopoulos

(1969)1 CLR 172). Έχω ακούσει και εξετάσει προσεκτικά το σύνολο της ενώπιον μου τεθείσας μαρτυρίας, χωρίς να περιοριστώ σε όσα πιο πάνω περιληπτικά έχουν εκτεθεί. Έχοντας ήδη σημειώσει τους δικογραφημένους ισχυρισμούς των δύο πλευρών, παρακολούθησα τους μάρτυρες ενώ κατέθεταν ενώπιον μου με ιδιαίτερη περίσκεψη και προσοχή και έχω σε κάθε περίπτωση καταγράψει νοητικά την εντύπωση μου από τη ζωντανή εικόνα των μαρτύρων καθ' ον χρόνο έδιναν μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου, τη συμπεριφορά και αντιδράσεις τους στις ερωτήσεις που τους υποβάλλονταν, τον τρόπο με τον οποίο απαντούσαν, τη σαφήνεια και αμεσότητα των απαντήσεων τους. Η ανάλυση των στοιχείων που οδηγούν στην αξιολόγηση της φιλαλήθειας ενός μάρτυρα, έχει, όπως αναφέρθηκε στην υπόθεση Sayed v. Πλοίου M/V Mary John κ.α.

(2002)1 Α.Α.Δ. 661, δύο επάλληλα στοιχεία. Το πρώτο αφορά στο περιεχόμενο της ίδιας της μαρτυρίας. Τα αναφερόμενα σε αυτήν υποβάλλονται στη βάσανο της εύλογα αναμενόμενης ανθρώπινης λειτουργίας και βεβαίως συγκρίνονται και με το υπόλοιπο μαρτυρικό υλικό στην υπόθεση. Το άλλο ανάγεται στην έμφυτη ικανότητα του ανθρώπου να διακρίνει από το σύνολο της προσωπικότητας αυτού που εξιστορεί κάτι αν λέει την αλήθεια. Το Δικαστήριο ασφαλώς, έχει τη δυνατότητα να αποδεχτεί μέρος μίας μαρτυρίας και να απορρίψει άλλη. Δεν υπάρχει κανόνας ότι μία μαρτυρία θα πρέπει να γίνει δεκτή ή να απορριφθεί στην ολότητα της. (βλ. Γεώργιος Σάββα ν. Αστυνομίας, Ποινική Έφεση 6497, ημερ. 13/11/98). Όπως εξάλλου έχει επισημανθεί σε σχέση με το ζήτημα στην υπόθεση Kadis v. Nicolaou and another

(1988)1 CLR 212, στη σελ. 216: "A witness may either be believed or disbelieved holly or in part according to the view taking of his credibility" Κρίνεται χρήσιμο στο στάδιο αυτό να σημειωθεί πως κατά την πρόοδο της ακροαματικής διαδικασίας, μεταξύ άλλων, δηλώθηκε ως παραδεκτό γεγονός ότι εργοδότης του ενάγοντα ήταν η εναγομένη εταιρεία 1 η οποία ανήκει στον όμιλο εταιρειών της εναγομένης 2 και ότι οι εισφορές των Κοινωνικών Ασφαλίσεων καταβάλλονταν από την εναγομένη εταιρέια1 ενώ οι επιταγές που αφορούσαν τον μισθό του ενάγοντα εκδίδονταν από την εναγομένη 2. Εστιάζοντας στο ζήτημα της ευθύνης που στο στάδιο αυτό απασχολεί και στρέφοντας κατά προτεραιότητα την προσοχή μου στη μαρτυρία του επιθεωρητή εργασίας Κυριάκου Πατέρα, εξαρχής θα πρέπει να εντοπιστεί ότι η μαρτυρία του δεν μπορεί, στη βάση των ακαδημαϊκών του προσόντων αλλά και της προηγούμενης εμπειρίας και ενασχόλησης του με το αντικείμενο των εργατικών ατυχημάτων, παρά να αντιμετωπιστεί ως μαρτυρία εμπειρογνώμονα (βλ. Θεοσκέπαστη Φαρμ ν. Κυπριακής Δημοκρατίας

(1990)1 ΑΑΔ 984 και Νικολάου ν. Σταύρου

(1992)1 ΑΑΔ 746). Ιδιότητα που εν πάση περιπτώσει δεν αμφισβητήθηκε από την πλευρά της υπεράσπισης. Είναι αρκετό να σημειωθεί ότι η συμπεριφορά στο εδώλιο ενός εμπειρογνώμονα - μάρτυρα, παραμένει ένα από τα στοιχεία για να κριθεί η αξία της γνώμης του (Starfiber - Class v. Elneta Trading Ltd

(1992)1 A.A.Δ. 275). Η μαρτυρία εξάλλου των εμπειρογνωμόνων μαρτύρων, σύμφωνα με τη νομολογία, δεν δεσμεύει το Δικαστήριο, αλλά πάντως το βοηθά με την παράθεση των σχετικών επιστημονικών κριτηρίων να καταλήξει στα δικά του ανεξάρτητα συμπεράσματα. (βλ. Cross on Evidence, 5η έκδοση, σελ. 446, Republic v. Χαχολιάδης

(1992)1 AAΔ σελ. 746). Δεν παραβλέπω ασφαλώς το γεγονός ότι οι τοποθετήσεις του μάρτυρα Πατέρα, σε σχέση με τον τρόπο που επισυνέβη το ατύχημα, προέρχονται από τις καταθέσεις που έλαβε από εμπλεκόμενους, ειδικότερα τον ίδιο τον ενάγοντα και τον επιστάτη Σαμψών. Μετέφερε βασικά στο Δικαστήριο την εκδοχή των πιο πάνω προσώπων για το ζήτημα. Παράλληλα όμως επισκέφθηκε και ο ίδιος τον χώρο του εργοστασίου όπου επισυνέβη το ατύχημα, τον επιθεώρησε προβαίνοντας σε σχετικές παρατηρήσεις και διαπιστώσεις οι οποίες ως κωδικοποιούνται στην έκθεση του (τεκμήριο 1) δεν αμφισβητήθηκαν. Κατά τον ίδιο τρόπο δεν αμφισβητήθηκαν οι θέσεις του ότι η εναγόμενη εταιρεία 1 κρίθηκε ένοχη και στις τρείς κατηγορίες που αντιμετώπισε, στα πλαίσια της ποινικής υπόθεσης υπ αρ.17033/2008 του Ε.Δ. Λάρνακας. Έχοντας υπόψη τον σαφή και θετικό του λόγο, δεν έχω αμφιβολία ότι υπήρξε ειλικρινής με το Δικαστήριο μάρτυρας, γνώστης του αντικειμένου για το οποίο κλήθηκε να καταθέσει, αρκούντος αποστασιοποιημένος από τις δύο πλευρές που αντιδικούν στην παρούσα διαδικασία. Δεν έχω οποιαδήποτε δυσκολία να αποδεχτώ τις τοποθετήσεις του, σε σχέση με τις διαπιστώσεις που ο ίδιος προβαίνει, όπως αυτές αποτυπώνονται στην έκθεση του και υιοθετώντας τις να τις καταστήσω εύρημα του Δικαστηρίου. Με λόγο απλό και κατανοητό εξήγησε άλλωστε στο Δικαστήριο, πείθοντας για την ορθότητα των θέσεων του, την λειτουργία είτε της μέγγενης είτε του διακόπτη εκτάκτου ανάγκης (emergency stop), την χρησιμότητα και το ρόλο που αυτά διαδραματίζουν, όχι μόνο στην διεκπεραίωση εργασίας όπως αυτή που ο ενάγοντας εκτελούσε κατά πάντα ουσιώδη χρόνο αλλά και στην ασφάλεια ενός εργαζόμενου. Κατά τον ίδιο τρόπο πειστικές και αποδεκτές κρίνονται οι θέσεις του για το τι θα επακολουθούσε αν ο ενάγοντας στη συγκεκριμένη περίπτωση επιχειρούσε να εκτελέσει την εργασία που του ανατέθηκε χρησιμοποιώντας το εξάρτημα γνωστό ως «ποτηράκι», ως και την αποτελεσματικότητα που θα είχε η χρήση της μέγγενης από πλευράς ασφάλειας. Ο μάρτυρας δεν δίστασε να παραδεχτεί ότι ο ίδιος δεν προέβη σε έλεγχο κατά πόσο λειτουργεί ή όχι η μέγγενη την οποία εντόπισε σε απόσταση από το τρυπάνι, ούτε ότι στήριξε τη θέση του ότι αυτή ήταν σε αχρησιμοποίητη κατάσταση από την όψη της και μόνο και ειδικότερα από το γεγονός ότι ήταν σκονισμένη. Το γεγονός και μόνο ότι βρισκόταν «παραπεταμένη» ανάμεσα σε λαμαρίνες στο χώρο του εργοστασίου και σκονισμένη στο συγκεκριμένο χώρο, από μόνο του, δεν επιτρέπει με ασφάλεια την υιοθέτηση αυτής της συμπερασματικής του κατάληξης. Τούτο, ανεξάρτητα από το γεγονός ότι το Δικαστήριο για τους λόγους που πιο κάτω θα αναφερθούν αποδέχεται το γεγονός ότι η μέγγενη κατά πάντα ουσιώδη χρόνο δεν βρισκόταν σε λειτουργήσιμη-χρησιμοποιήσιμη κατάσταση. Καθόλα θετική υπήρξε η αντίληψη μου για την ποιότητα της μαρτυρίας του ενάγοντα όσον αφορά τον τρόπο που επισυνέβη το δυστύχημα. Χωρίς αντιφάσεις ή αυτοαναιρέσεις, με λόγο απλό και σταθερό αναφέρθηκε με λεπτομέρεια στην εξέλιξη των γεγονότων, από τη στιγμή της λήψης των οδηγιών από τον Σοφοκλή Γιάγκου για την εκτέλεση της εργασίας μέχρι τον τραυματισμό του. Δεν έχω αμφιβολία ότι υπήρξε ειλικρινής με το Δικαστήριο, θέτοντας υπόψη του τα γεγονότα όπως ο ίδιος τα βίωσε, χωρίς διάθεση να παραστήσει γεγονότα που δεν ανταποκρίνονταν στην πραγματικότητα σε σχέση με τον τρόπο που εξελίχτηκαν αυτά τα γεγονότα. Άλλωστε η μαρτυρία και οι τοποθετήσεις του σε σχέση με τον τρόπο που επισυνέβη αυτό καθ΄ αυτό το ατύχημα, δεν έτυχαν ουσιαστικής αμφισβήτησης. Αντίθετα με τα πιο πάνω, το Δικαστήριο σε καμία περίπτωση δεν θα μπορούσε, στηριζόμενο στις αναφορές και τοποθετήσεις του ΜΥ Σαμψών να καταλήξει σε τελικά συμπεράσματα και ευρήματα για τα ζητήματα που εδώ ενδιαφέρουν. Σπεύδω να σημειώσω πως την ως άνω αντίληψη του Δικαστηρίου δεν διαμορφώνει ασφαλώς η σε κάποιο βαθμό κατανοητή, ανθρώπινη αντίδραση του, ότι ο ίδιος δεν ευθύνεται καθ' οιονδήποτε τρόπο για τον τραυματισμό του ενάγοντα και για χρόνια συναδέλφου του. Άλλωστε δεν δίστασε στην εξέλιξη της μαρτυρίας του να παραδεχθεί, αντεξεταζόμενος, ότι κατά την εξέλιξη των γεγονότων τελώντας σε σύγχυση ενήργησε λανθασμένα, θέτοντας το τρυπάνι που ήταν σταματημένο εκ νέου σε λειτουργία. Η τελευταία θέση του, δεν μπορεί παρά να σημειωθεί παράλληλα ότι έρχεται σε αντίθεση με τους δικογραφημένους ισχυρισμούς των εναγομένων για το ζήτημα, κατά τρόπο που κλονίζει την εκδοχή των τελευταίων για την εξέλιξη των γεγονότων κατά τον ουσιώδη χρόνο. Η επίδειξη από την πλευρά του, καθ' όλη την διάρκεια που κατέθετε από το εδώλιο του μάρτυρα, υπερβολικής «πίστης» και «αφοσίωσης» στους εργοδότες του, όπως ο ίδιος προφανώς την αντιλαμβανόταν, ήταν φανερή. Δήλωσε άλλωστε από το εδώλιο του μάρτυρα προς το Δικαστήριο, ότι ο ίδιος θεωρούσε τον εαυτό του «εκπρόσωπο της εταιρείας». Στην προσπάθεια του να εξυπηρετήσει κατά την αντίληψη του την υπόθεση των εργοδοτών του, σε αρκετές περιπτώσεις ήταν φανερό ότι απέφευγε, ηθελημένα, να τοποθετηθεί με σαφήνεια σε διάφορα ζητήματα που του ετίθεντο, δηλώνοντας ότι δεν ήταν σε θέση να θυμάται. Στην ως άνω προσπάθεια εντάσσεται η δήλωση του ότι δεν θυμόταν αν ο ενάγοντας όχι μόνο δύο χρόνια πριν από το ατύχημα αλλά και τέσσερις μόλις μήνες πριν από αυτό, είχε απευθυνθεί στον ίδιο παραπονούμενος τόσο για το γεγονός ότι η μέγγενη δεν μπορούσε να χρησιμοποιηθεί αλλά και για την αναγκαιότητα εφαρμογής, επιτέλους, διακόπτη εκτάκτου ανάγκης (emergency stop) στο τρυπάνι. Το γεγονός εξάλλου ότι δεν ήταν σε θέση να θυμάται πότε ήταν η τελευταία φορά που χρησιμοποιήθηκε στο εργοστάσιο που ο ίδιος επιστατούσε την εκτέλεση των εργασιών η μέγγενη, δεν μπορεί επίσης παρά να ενταχθεί στην ως άνω προσπάθεια του. Αφαιρεί παράλληλα από την ποιότητα της μαρτυρίας του το γεγονός πως ενώ η αρχική τοποθέτηση του ήταν ότι στο συγκεκριμένο εργοστάσιο ασχολούνται τόσο με χοντρά όσο και με λεπτά μέταλλα, στην εξέλιξη της μαρτυρίας του παραδέχτηκε ότι σπάνια εκτελούσαν εργασίες σε τόσο λεπτά μέταλλα, για να δηλώσει και πάλι ότι δεν ήταν σε θέση να θυμάται αν ο ενάγοντας είχε ποτέ στο παρελθόν ασχοληθεί με τέτοιου είδους και πάχους λαμαρίνα. Οι αναφορές του εξάλλου σε σχέση με τον «διακοσμητικό» ρόλο που μπορεί να παίξει ο διακόπτης κινδύνου (emergency stop) πέραν του γεγονότος ότι έρχονται σε πλήρη αντίθεση με την τοποθέτηση του εμπειρογνώμονα Πατέρα για το ζήτημα, η οποία έχει ήδη γίνει αποδεκτή από το Δικαστήριο, ασφαλώς δεν πείθουν και απορρίπτονται. Κατά τον ίδιο τρόπο απορρίπτεται η θέση του ότι η χρήση μέγγενης δεν προσφερόταν για την εκτέλεση της εργασίας που ανατέθηκε στον εναγόμενο. Ο μάρτυρας Πατέρας εξήγησε και σε αυτήν την περίπτωση με τρόπο πειστικό και παραστατικό, πείθοντας το Δικαστήριο για το αντίθετο. Ο μάρτυρας δεν δίστασε ακόμη να υποστηρίξει αρχικά ότι δεν ήταν σε θέση να γνωρίζει αν ο κ. Γιάγκου, ηλεκτρολόγος - μηχανολόγος και διευθυντής στο εργοστάσιο, ανώτερος ιεραρχικά από τον ίδιο, ήταν σε θέση να δίνει εντολές στους εργοδοτούμενους, για να υποδείξει όμως στη συνέχεια, σε άλλο σημείο της μαρτυρίας του, ότι ο ενάγων ασφαλώς και θα έπρεπε να εκτελέσει την εντολή που έλαβε από τον κ. Γιάγκου. Δεν διαφεύγει παράλληλα της προσοχής του Δικαστηρίου πως επιμένοντας ο μάρτυρας ότι υπήρχαν άλλοι τρόποι εκτέλεσης της εργασίας που ανατέθηκε στον ενάγοντα, στους οποίους αναφέρθηκε και εξήγησε, υποστήριξε ότι ο ενάγοντας ως έμπειρος τεχνίτης θα έπρεπε να τους γνωρίζει. Τούτο, παρά το γεγονός ότι στη βάση όλων όσων έχουν τεθεί υπόψη του Δικαστηρίου χωρίς να αμφισβητηθούν, ο ενάγοντας μετά την ολοκλήρωση της στρατιωτικής του θητείας εργοδοτήθηκε από τους εναγομένους αρχικά ως εργάτης και στη συνέχεια ως συγκολλητής, χωρίς ο ίδιος ποτέ, ως παραδέχθηκε, να εξηγήσει στον τελευταίο τους πιο πάνω τρόπους εργασίας που εισηγήθηκε ως ασφαλείς τρόπους εκτέλεσης της εργασίας. Προφανώς αυτός ήταν και ο λόγος που όταν κλήθηκε συγκεκριμένα να τοποθετηθεί αν ο ενάγοντας γνώριζε αυτούς τους τρόπους, δήλωσε ότι δεν ήταν σε θέση να γνωρίζει τούτο. Ούτε η θέση του μάρτυρα πως όταν ο ίδιος έσπευσε στο σημείο που βρισκόταν εγκλωβισμένος ο ενάγοντας στο τρυπάνι, ο ενάγων είχε ήδη «πάθει τη ζημιά» μπορεί να γίνει αποδεκτή. Η σαφής και κάθετη τοποθέτηση εξάλλου του ίδιου του ενάγοντα, για το χρόνο που αποκόπηκε ο αντίχειρας του και τα κόκκαλα του αριστερού του άκρου έσπασαν, μετά δηλαδή την παρέμβαση του επιστάτη και την επανεκκίνηση του τρυπανιού, ο οποίος έχει ήδη κριθεί αξιόπιστος μάρτυρας για το ζήτημα, δεν επιτρέπουν την υιοθέτηση της ως άνω συμπερασματικής τοποθέτησης του μάρτυρα Σαμψών. Όπως ο μάρτυρας Σαμψών δήλωσε, αντιλήφθηκε τους τραυματισμούς του ενάγοντα ο οποίος έφερε γάντι στο χέρι, μόνο μετά την απελευθέρωση του χεριού του τελευταίου από το τρυπάνι και αφού μεταφέρθηκε στο γραφείο του, χρονικό σημείο που ο μάρτυρας ανασηκώνοντας την φόρμα του ενάγοντα είχε την ευκαιρία να δει τα κόκκαλα του χεριού του τελευταίου να είναι σπασμένα και να προεξέχουν από το δέρμα του. Εμφανής ήταν η προσπάθεια του μάρτυρα Γιάγκου να αποστασιοποιηθεί από το ατύχημα που οδήγησε στον τραυματισμό του ενάγοντα κατά πάντα ουσιώδη χρόνο. Δεν έχω αμφιβολία ότι ο μάρτυρας ήταν ειλικρινής στις αναφορές του πως μετά τις οδηγίες που έδωσε στον ενάγοντα αποχώρησε από το χώρο του εργοστασίου, αναμένοντας την εκτέλεση της εντολής του το συντομότερο, επενδύοντας ουσιαστικά στην εμπειρία του ενάγοντα για την διεκπεραίωση της εργασίας. Αποδεκτή γίνεται ακόμα και η θέση του ότι οι εναγόμενοι δεν συνήθιζαν να απολύουν κάποιο εργοδοτούμενο τους απλά γιατί ζητούσε οδηγίες και ρωτούσε λεπτομέρειες για να διεκπεραιώσει μια εργασία που του ανατέθηκε. Με δεδομένο ότι δεν έχει αμφισβητηθεί το γεγονός ότι ο συγκεκριμένος μάρτυρας προσεγγίζοντας τον ενάγοντα κρατούσε στα χέρια του το εξάρτημα για το οποίο προοριζόταν η λαμαρίνα που θα τρυπούσε ο ενάγοντας, αναζητώντας τη σωστή διάμετρο που θα έπρεπε να έχει η τρύπα στην λαμαρίνα, δεν πείθει η θέση του πως στην συγκεκριμένη περίπτωση ανέφερε στον ενάγοντα μόνο το μέγεθος χωρίς να υποδείξει στον ενάγοντα, ως ήταν η θέση του τελευταίου, την αρίδα που θα εξυπηρετούσε τον πιο πάνω σκοπό. Έχοντας ήδη καταλήξει στην υιοθέτηση της μαρτυρίας του ενάγοντα σε σχέση με την εξέλιξη των γεγονότων που γενικότερα περιβάλλουν την υπό συζήτηση υπόθεση και ειδικότερα του τρόπου που επεσυνέβη το ατύχημα, καθιστώντας την και εύρημα του Δικαστηρίου, σημειώνοντας ειδικότερα ότι ο τραυματισμός του ενάγοντα επισυνέβη όχι κατά το στάδιο που το χέρι του εγκλωβίστηκε απλώς με τον τρόπο που ο ίδιος εξήγησε στο τρυπάνι, αλλά μετά την παρέμβαση του επιστάτη και την ενέργεια του τελευταίου να θέσει εκ νέου τον μοχλό εκκίνησης του τρυπανιού στη θέση 'forward', με αποτέλεσμα το ακινητοποιημένο τρυπάνι να ξεκινήσει και πάλι να γυρίζει δεξιόστροφα παρασύροντας το αριστερό χέρι του ενάγοντα και τραυματίζοντας το, αναπόδραστη είναι η κατάληξη ότι γενεσιουργό αιτία του ατυχήματος και του τραυματισμού του ενάγοντα αποτέλεσε η παρέμβαση του επιστάτη, ο οποίος, τελώντας σε σύγχυση ως παραδέχθηκε έθεσε εκ νέου σε λειτουργία το τρυπάνι, με αποτέλεσμα τον σοβαρό τραυματισμό του ενάγοντα του οποίου το χέρι μέχρι τότε απλώς εγκλωβίστηκε χωρίς να τραυματιστεί. Ακόμα όμως και αν η αντίληψη του Δικαστηρίου όσον αφορά την εξέλιξη των γεγονότων ήταν διαφορετική, θεωρώντας δηλαδή το όλο περιστατικό ως ένα ενιαίο πλέγμα γεγονότων που αρχίζει με τη λήψη των οδηγιών για εκτέλεση της εργασίας από τον Γιάγκου μέχρι τον τραυματισμό του ενάγοντα, χωρίς δηλαδή να αποδίδεται ο τραυματισμός στην επέμβαση του επιστάτη των εργοδοτών του ενάγοντα, με τον τρόπο που πιο πάνω έχει εξηγηθεί, η αντίληψη του Δικαστηρίου σε σχέση με την ευθύνη των εναγομένων και πάλι δεν θα μπορούσε να είναι διαφορετική. Το απαρασάλευτο εύρημα μέσω των παραδεκτών γεγονότων ότι ο ενάγοντας τελούσε στην υπηρεσία της εναγομένης 1, στοιχειοθετεί την υποχρέωση του εργοδότη για επίδειξη της δέουσας επιμέλειας για την ασφάλεια του εργοδοτούμενου του. Στη βάση όλων όσων έχουν γίνει αποδεκτά, στη συγκεκριμένη περίπτωση οι εργοδότες παρέλειψαν να εξασφαλίσουν ασφαλή σύστημα εργασίας και ασφαλή μέσα εργασίας στον ενάγοντα εργοδοτούμενο τους. Ο τελευταίος κλήθηκε ουσιαστικά να εκτελέσει την εργασία του χρησιμοποιώντας ατελή μέσα, αφού το συγκεκριμένο τρυπάνι δεν έφερε καν τον εκ του Νόμου, ως τέθηκε χωρίς να αμφισβητηθεί, προβλεπόμενο διακόπτη επείγουσας διακοπής της λειτουργίας του (emergency stop). Στη βάση όλων όσων έχουν γίνει αποδεκτά σε σχέση με την χρησιμότητα και τον τρόπο λειτουργίας του ως άνω διακόπτη επείγουσας διακοπής της λειτουργίας, είναι φανερό ότι η ύπαρξη του κατά τον χρόνο του ατυχήματος θα έδινε την ευκαιρία στον ενάγοντα - εργαζόμενο εφαρμόζοντας τον εν λόγω μηχανισμό να αποφύγει όχι μόνο τον τραυματισμό του αλλά ακόμη και τον εγκλωβισμό του χεριού του. Η ως άνω παράλειψη τους αποτελεί ασφαλώς παράλειψη καθήκοντος που επιβάλλεται και από τον Νόμο και τους σχετικούς κανονισμούς (περί Ασφάλειας και Υγείας στην Eργασία νόμοι του 1996 έως 2003 και περί Ελαχίστων Προδιαγραφών Ασφάλειας και Υγείας (χρησιμοποίηση κατά την εργασία εξοπλισμού εργασίας κανονισμοί του 2001-2004) ως παραδέχτηκε ουσιαστικά και ο επιστάτης Σαμψών, για την οποία οι εναγόμενοι φέρουν ευθύνη απέναντι στον ενάγοντα. Περαιτέρω, ο ενάγοντας εκ των πραγμάτων δεν είχε τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσει μέγγενη, προσαρμόζοντας την στο σχετικό τρυπάνι, αφού ως γίνεται αποδεκτή η θέση του τελευταίου προς τούτο, η μέγγενη για αρκετό διάστημα βρισκόταν σε απόσταση από το τρυπάνι και σε μη χρησιμοποιήσιμη κατάσταση. Η απουσία μέγγενης στη συγκεκριμένη περίπτωση η οποία θα μπορούσε να προσαρμοστεί στο τρυπάνι και να χρησιμοποιηθεί για την εκτέλεση με ασφάλεια της συγκεκριμένης εργασίας, κατά τον τρόπο που ο μάρτυρας Πατέρας εξήγησε, πείθοντας το δικαστήριο προς τούτο, αποτελεί παραβίαση της υποχρέωσης εγκατάστασης ασφαλούς συστήματος εργασίας. (βλ. SWIPE Ltd v. Αναστασίας Σταυρινού (Στυλλή)

(1998)1 ΑΑΔ 2375). Η ευθύνη των εναγομένων στη συγκεκριμένη περίπτωση στοιχειοθετείται επίσης, κατά την αντίληψη μου, από το γεγονός ότι οι εναγόμενοι ουσιαστικά παρέλειψαν να δώσουν στον ενάγοντα οδηγίες ως προς τις προφυλάξεις που θα έπρεπε αυτός να λάβει εκτελώντας τη συγκεκριμένη εργασία. Το ζήτημα, κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες δεν μπορούσε να αφεθεί στη φροντίδα του ενάγοντα, έστω και αν ο τελευταίος παρουσιάζεται να είναι έμπειρος εργάτης. Ως έχει άλλωστε τεθεί υπόψη του Δικαστηρίου και γίνεται αποδεκτό, στο συγκεκριμένο εργοστάσιο όχι μόνο σπάνια ασχολούνταν γενικά με αυτό το είδος και πάχος της λαμαρίνας, αλλά ο ενάγοντας ουδέποτε στο παρελθόν ασχολήθηκε με τέτοιου είδους και πάχους μέταλλα. Ρητή ήταν εξάλλου η δήλωση του επιστάτη ότι ο ίδιος ουδέποτε στο παρελθόν είχε εξηγήσει στον ενάγοντα, η εμπειρία του οποίου φαίνεται να αποκτήθηκε εξ ολοκλήρου στα πλαίσια της εικοσαετούς περίπου εργοδότησης του στο εργοστάσιο των εναγομένων, οποιαδήποτε από τις τρεις μεθόδους που ο ίδιος ισχυρίστηκε από το εδώλιο του μάρτυρα ότι αποτελούσαν ασφαλείς τρόπους για να εκτελεστεί η συγκεκριμένη εργασία. Δεδομένη είναι εξάλλου η ευθύνη του εργοδότη, να προστατεύει τον εργοδοτούμενο του από τυχόν λανθασμένο σύστημα εργασίας που ο τελευταίος ακολουθεί, μέσω του επιστάτη και της ανάλογης πάντα επιστασίας, η οποία πρέπει να είναι άμεση. Δεν παραβλέπω ασφαλώς το γεγονός ότι η επιστασία δεν θα πρέπει αναγκαστικά να είναι συνεχείς, παρά μόνο όπου οι συνθήκες είναι τέτοιες που την επιβάλλουν (βλ. Tsaggaris ν. Kamamounas and another

(1982)1 CLR 93). Δυστυχώς όμως στη συγκεκριμένη περίπτωση δόθηκαν οι οδηγίες για την εκτέλεση της εργασίας χωρίς το πρόσωπο που τις έδωσε να ενδιαφερθεί για τον τρόπο που αυτή θα εκτελείτο ή για οτιδήποτε άλλο, γνωρίζοντας εν πάση περιπτώσει ότι ο επιστάτης κατά πάντα ουσιώδη χρόνο απουσίαζε από το εργοστάσιο, επενδύοντας αποκλειστικά στην εμπειρία του ενάγοντα την οποία προφανώς λανθασμένα υπερτίμησε, αφού ως κατεδείχθη αυτή δεν κάλυπτε την συγκεκριμένη εργασία, Έχοντας ήδη καταλήξει σε καταφατική απάντηση όσον αφορά το ερώτημα εάν οι εργοδότες υπέχουν ή όχι ευθύνης για το υπό συζήτηση εργατικό ατύχημα, ότι απασχολεί στη συνέχεια είναι η τυχόν ύπαρξη συντρέχουσας αμέλειας του ενάγοντα στην υπό συζήτηση περίπτωση. Με δεδομένο το εύρημα, στη βάση όλων όσων έχουν τεθεί και έγιναν αποδεκτά από το Δικαστήριο, ότι ο τραυματισμός του ενάγοντα επήλθε συνεπεία της παρέμβασης και των ενεργειών του επιστάτη, ο οποίος τελώντας σε σύγχυση έθεσε σε λειτουργία το τρυπάνι, με αποτέλεσμα να παρασυρθεί το εγκλωβισμένο χέρι του ενάγοντα και να τραυματιστεί, οποιαδήποτε συζήτηση στη συγκεκριμένη περίπτωση για συντρέχουσα αμέλεια του ενάγοντα αισθάνομαι ότι είναι, εκ των προτέρων, αχρείαστη. Καμία αιτιώδης σχέση φαίνεται να υπάρχει μεταξύ του γεγονότος ότι το χέρι του ενάγοντα εγκλωβίστηκε απλώς, όταν πιάστηκε το γάντι που έφερε σε αυτό στη λαμαρίνα που προσπαθούσε να τρυπήσει, με τον τραυματισμό τελικά που ο τελευταίος υπέστη όταν το σταματημένο τρυπάνι τέθηκε εκ νέου σε λειτουργία από τον προστρέξαντα για βοήθεια επιστάτη. Το γεγονός και μόνο ότι το χέρι του ενάγοντα είχε σε προγενέστερο στάδιο εγκλωβιστεί, χωρίς όμως μέχρι τότε ο τελευταίος να υποστεί οποιουσδήποτε τραυματισμούς όπως αυτοί τέθηκαν υπόψη του Δικαστηρίου, δεν αποκαλύπτει ασφαλώς οποιαδήποτε συμβολή του ενάγοντα στον τραυματισμό που ακολούθησε. Ο αρχικός εγκλωβισμός του χεριού του είναι προφανώς ανεξάρτητος με τον τραυματισμό του ενάγοντα που τελικά ακολούθησε. Ο τελευταίος κάλεσε σε βοήθεια για να απεγκλωβίσει το χέρι του που μέχρι τότε είχε απλώς εγκλωβιστεί μεταξύ της λαμαρίνας και του ήδη σταματημένου τρυπανιού. Ούτε όμως τα γεγονότα που περιβάλλουν την παρούσα υπόθεση, συνολικά θεωρούμενα, ως έχει γίνει αποδεκτό ότι εξελίχθηκαν, επιτρέπουν κατά την αντίληψη μου την απόδοση μεριδίου ευθύνης στον ενάγοντα. Ουσιαστικά ο ενάγοντας στην προσπάθεια του να εκτελέσει την εργασία που του ανατέθηκε, μετήλθε τον τρόπο που ο ίδιος γνώριζε και που εμμέσως πλην σαφώς του υποδείχθηκε από τον Γιάγκου, όταν ο τελευταίος εντοπίζοντας την αρίδα συγκεκριμένου διαμετρήματος που εξυπηρετούσε τον σκοπό του, την παρέδωσε στον ενάγοντα μαζί με την συγκεκριμένη λαμαρίνα για να εκτελέσει ο τελευταίος την συγκεκριμένη εργασία. Ως τέθηκε υπόψη του Δικαστηρίου η συγκεκριμένη αρίδα, λόγω της διαμέτρου της, δεν μπορούσε ούτως ή άλλως να εφαρμοστεί σε οποιοδήποτε άλλο τρυπάνι, παρά μόνο στο συγκεκριμένο, ελλειμματικό όπως έχει γίνει αποδεκτό για σκοπούς ασφάλειας τρυπάνι. Ο Γιάγκου, ιεραρχικά ανώτερος από τον επιστάτη και ο οποίος πολλές φορές έδινε απευθείας οδηγίες για εκτέλεση εργασιών, δεν τον καθοδήγησε καθ' οιονδήποτε τρόπο όσον αφορά την εκτέλεσης εργασίας που του ανέθεσε. Όπως άλλωστε ο ίδιος ο Γιάγκου παραδέχθηκε, ούτε από το δικό του μυαλό πέρασε η ιδέα ότι τρυπώντας τη συγκεκριμένη λαμαρίνα αυτή θα μπορούσε να γυρίσει. Ο ενάγοντας, ο οποίος ουδέποτε στο παρελθόν εργάστηκε σε τέτοιου είδους και πάχους λαμαρίνα, χωρίς να λάβει οποιαδήποτε καθοδήγηση από το διευθυντή παραγωγής και προγραμματισμού που του έδωσε την εντολή, έχοντας υπόψη ότι ο Γιάγκου ζήτησε η δουλειά να γίνει «στον πιο σύντομο χρόνο», ουσιαστικά επιχείρησε να εκτελέσει την εργασία με τον τρόπο που μέχρι τότε οι εργάτες μετέρχονταν όταν εκτελούσαν εργασίες στο συγκεκριμένο τρυπάνι, χωρίς δηλαδή τη χρήση της μέγγενης η οποία ούτως ή άλλως δεν ήταν σε λειτουργήσιμη κατάσταση. Σημειώνεται εξάλλου το γεγονός πως παρά την προσπάθεια του επιστάτη Σαμψών να εξηγήσει ότι υπήρχαν διαφορετικοί τρόποι εκτέλεσης της εργασίας, για μερικούς από τους οποίους ούτος ή άλλως το Δικαστήριο διατηρεί επιφυλάξεις ενόψει της αποδοχής της μαρτυρίας του Πατέρα για το ζήτημα, ουδέποτε στο παρελθόν φαίνεται να εξηγήθηκε στον συγκεκριμένο εργάτη-συγκολλητή η δυνατότητα διαφορετικού τρόπου εκτέλεσης αυτής της εργασίας. Το γεγονός ότι ο ενάγοντας ακολούθησε μέθοδο εκτέλεσης εργασίας την οποία αναγνώρισε ότι εγκυμονούσε προφανείς κινδύνους, δεν συνιστά απαραίτητα συντρέχουσα αμέλεια εκ μέρους του. Η χρήση του τρυπανιού στην απουσία κατάλληλης μέγγενης που να είναι σε χρησιμοποιήσιμη κατάσταση, φαίνεται ότι ακολουθείτο και στο παρελθόν. Στην απόδοση συντρέχουσας αμέλειας δεν θα πρέπει να παραγνωρίζεται η περιορισμένη επιλογή ως προς τον τρόπο και τα μέσα με τα οποία εκτελεί την εργασία ένας εργοδοτούμενος η οποία του ανατίθεται. Όπως άλλωστε έχει υποδειχθεί στην υπόθεση SWIPE Ltd (ανωτέρω), κατά το στάδιο που εξετάζεται το ενδεχόμενο απόδοσης συντρέχουσας αμέλειας σε ένα εργαζόμενο, δεν πρέπει να παραγνωρίζεται το γεγονός ότι λόγω της επιθυμίας του τελευταίου να ανταποκριθεί στις οδηγίες του εργοδότη του, μπορεί να οδηγηθεί σε παρακινδυνευμένες πράξεις. Όπως υποδεικνύεται μεταξύ άλλων στο σύγγραμμα Munkman on Employer's Liability 15η έκδοση σελ. 222, στην παρ. 6.63: ".... the court have recognised that the employee is not placed in the same circumstances as the employer. That principle was memorably articulated by Lord Oaksey in General Cleaning Contractors Ltd v. Christmas [1953] AC 180 at 189/190: 'Employers are not exempted from this duty by the fact that the men are experienced and might, if they were in the position of an employer, be able to lay down a reasonably safe system of work themselves. Workmen are not in the position of employers. Their duties are not performed in the calm atmosphere of a boardroom with the advice of experts. They have to make their decisions on narrow sills and other places of danger and in circumstances where the dangers are obscured by repetition.' " Στο ίδιο ως άνω σύγγραμμα εξάλλου, στις παράγραφο 6.65 της σελ 222, αναφέρεται πως: «6.65. It is also not necessarily negligent for a worker to follow the method of work accepted by the employer, even if it involves obvious risk. It is not the duty of a worker to break way from the employer's methods and devise a safer system, although he may have as much skill and experience as the employer». Στη συνέχεια, ο συγγραφέας του ως άνω συγγράμματος παραπέμπει στην απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου της Ιρλανδίας, Stewart v. Killeen Paper Mills Ltd

(1959)IR 436, υποδεικνύοντας ότι σε αυτή τονίστηκε πως όπου αποδεικνύεται η ύπαρξη μιας συνηθισμένης πρακτικής για την οποία ο εργοδότης θα έπρεπε να ήταν ενήμερος όπως επίσης για τους κινδύνους που εγκυμονούσε αυτή η πρακτική, είναι δύσκολο να αποδοθεί στον εργαζόμενο συντρέχουσα αμέλεια επειδή εφαρμόζει αυτήν την πρακτική. Ο Δικαστής Kingsmill Moore, ασχολούμενος με το ζήτημα της σπουδής και του ζήλου ενός εργοδοτούμενου να εξυπηρετήσει τον εργοδότη του, της ταχύτητας με την οποία κατά περίπτωση θα πρέπει να ενεργήσει και της εφαρμογής μεθόδου εργασίας που πάγια χρησιμοποιείται, έθεσε το ζήτημα ως εξής στην εν λόγω απόφασή του: ' . is entitled to take into account that the action was taken by the workman in furtherance of the interest of his master and that zeal may have dulled the edge of caution: that the action was one undertaken to meet a situation where if anything was to be done it had to be rapidly and without deliberation: and that, if the act was one which was customarily performed, the master ought to have been aware of the practice and its danger, and ought to have taken steps to forbid it. Where it can be shown that a regular practice exists unchecked it is difficult to convict of contributory negligence a workman who follows such practice.΄ Στο ίδιο σύγγραμμα γίνεται αναφορά και στην υπόθεση Moffat v. Atlas Hydraulic Loaders Ltd

(1992)SLT 1123, OH, όπου ο εργοδοτούμενος, ενεργώντας με βάση συνηθισμένη πρακτική καθάριζε μηχανή που βρισκόταν σε λειτουργία οπόταν και τραυματίστηκε. Κρίθηκε ότι ήταν ενθουσιώδης και πρόθυμος υπάλληλος που επιθυμούσε να εκτελέσει την εργασία του όσο καλύτερα μπορούσε και ο οποίος κατά τον ουσιώδη χρόνο δεν είχε προβληματιστεί ιδιαίτερα για τη συγκεκριμένη μέθοδο εργασίας που ακολουθούσε. Υπογραμμίστηκε ότι τέτοιοι υπάλληλοι δεν μπορεί παρά να προστατεύονται από τις συνέπειες της δικής τους προθυμίας και ενθουσιασμού. Η κατάληξη ήταν ότι δεν υπήρχε συντρέχουσα αμέλεια από την πλευρά του εργοδοτουμένου. Στη σελ. 223 του ως άνω συγγράμματος μεταφέρεται το πιο κάτω απόσπασμα της εν λόγω απόφασης: «The pursuer was found to be 'a keen and willing employee who had been anxious to get on with his job, as best he could, and who had not, at the time, given any great deal of thought as to how or why be adopted a particular method of work . Such employees must, of course, be protected against the consequences of their own zeal and enthusiasm.' (per Lord Mainoch at 1124), hence no contributory negligence.» Στην υπό συζήτηση περίπτωση το πρόσωπο που έδωσε την εντολή στον ενάγοντα να εκτελέσει την εργασία, υπέδειξε παράλληλα στον τελευταίο ότι ήθελε αυτή να εκτελεστεί το συντομότερο δυνατό, χωρίς να αφήνει σε αυτόν πολλά περιθώρια όσον αφορά τον χρόνο που αυτή θα έπρεπε να εκτελεστεί. Ούτε καν την ευκαιρία να του προσκομίσει παρόμοιες ροδέλες από την αποθήκη του έδωσε. Ο ενάγοντας, μη έχοντας ξανακάνει την συγκεκριμένη εργασία, παρά το γεγονός ότι αντιλαμβανόταν γενικότερα πως η χρήση του συγκεκριμένου τρυπανιού χωρίς την ύπαρξη διακόπτη έκτακτης ανάγκης και χωρίς την μέγγενη εγκυμονούσε κάποιους κινδύνους, γεγονός για το οποίο στο παρελθόν διαμαρτυρήθηκε στον επιστάτη, θεωρώντας ως ο ίδιος το έθεσε πως ο ανώτερος του ήξερε τι του έλεγε να κάνει, θέλοντας παράλληλα να αποφύγει να «μαυροπινακιστεί», έχοντας παράλληλα κατά νου το γεγονός ότι πλείστοι όσοι συνάδελφοι του απολύοντο και στις θέσεις τους προσλαμβάνονταν αλλοδαποί εργάτες, αποφάσισε να εκτελέσει την εργασία, χρησιμοποιώντας ουσιαστικά το τρυπάνι κατά τον τρόπο που μέχρι τότε ο ίδιος και οι άλλοι συνάδελφοι του το χρησιμοποιούσαν στο εργοστάσιο, χωρίς δηλαδή να στερεώσει τη λαμαρίνα στη μέγγενη που δεν ήταν άλλωστε, από μακρού χρόνου, διαθέσιμη. Η επιλογή εξάλλου να μην εκτελέσει άμεσα την εντολή του υπεύθυνου παραγωγής του εργοστασίου, ο οποίος με την παράδοση σ΄ αυτόν της αρίδας συγκεκριμένου διαμετρήματος, του υποδείκνυε ουσιαστικά τον τρόπο που θα έπρεπε να εργαστεί για να την φέρει άμεσα σε πέρας, αλλά να αναμένει τον επιστάτη, δεν είναι ενδεχόμενο το οποίο, υπό το σύνολο των συνθηκών και την αλυσίδα των γεγονότων όπως αυτά κατά πάντα ουσιώδη χρόνο εξελίσσονταν, εύκολα θα μπορούσε να ακολουθήσει στην συγκεκριμένη περίπτωση. Ως έχει άλλωστε υποδειχθεί στην υπόθεση United Brick Works Ltd (ανωτέρω), η υλική, οικογενειακή και κοινωνική ευημερία ενός εργαζομένου εξαρτώνται από τα οικονομικά μέσα που παρέχει η εργασία του. Ενόψει όλων των πιο πάνω, αισθάνομαι ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν θα μπορούσε να αποδοθεί συντρέχουσα αμέλεια στον ενάγοντα. ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΒΛΑΒΕΣ Σε σχέση με τις σωματικές βλάβες του ενάγοντα συνεπεία του υπό συζήτηση ατυχήματος ουσιαστική μαρτυρία προσέφεραν στο Δικαστήριο ο Δρ. Γεώργιος Σιάμισιη (ΜΕ2), ο Δρ. Νίκος Μαντάς (ΜΕ3) και ο ίδιος ο ενάγοντας. Η (ΜΕ4) Ρίτα Φράγκου, συνέδεσε επίσης με τη μαρτυρία της τα αποτελέσματα του τραυματισμού του ενάγοντα με το βαθμό αναπηρίας του τελευταίου. Δόθηκε επίσης στο Δικαστήριο η ευκαιρία να επιθεωρήσει το τραυματισμένο αριστερό άκρο του ενάγοντα κατά την πρόοδο της ακροαματικής διαδικασίας, ενώ παράλληλα τέθηκαν υπόψη του δύο πρόσφατες φωτογραφίες (Τεκμήρια 17 και 17Α αντίστοιχα) που το απεικονίζουν. Η υπεράσπιση δεν αμφισβήτησε τις σωματικές βλάβες που ο ενάγοντας υπέστη συνεπεία του τραυματισμού του. Τα ιατρικά ευρήματα αλλά και η εν γένει μαρτυρία που προσκομίστηκε από την πλευρά του ενάγοντα για το ζήτημα παρέμεινε ουσιαστικά αναντίλεκτη. Ομοίως δεν αμφισβήτησε τις εγχειρήσεις και άλλες θεραπείες που έλαβαν χώρα για την αντιμετώπιση τους. Ούτε το βαθμό αναπηρίας που αυτός έχει συνεπεία του τραυματισμού του. Ως τέθηκε αλώστε υπόψη του Δικαστηρίου κατά την πρόοδο της διαδικασίας, σχεδόν το σύνολο των εξόδων για τις εγχειρήσεις αυτές και άλλες θεραπείες καλύφθηκαν ήδη από τους εναγόμενους. Ούτε οι μελλοντικές εγχειρήσεις που δηλώθηκε από τον Δρ. Σιάμισιη (ΜΕ2) και τον Δρ. Μαντά (Μ.Ε.3) ότι είναι αναγκαίες για την αντιμετώπιση της κατάστασης του ενάγοντα αμφισβητήθηκαν. Παρά την αμφισβήτηση του κόστους των επεμβάσεων που ο Δρ. Μαντάς υπέδειξε ότι μπορούν επιπρόσθετα να γίνουν για σκοπούς βελτίωσης της κατάστασης του ενάγοντα, το κόστος των εγχειρήσεων που ο Δρ. Σιάμισιης υπέδειξε ως αναγκαίες δεν αμφισβητήθηκε. Ουσιαστική αμφισβήτηση υπήρξε μόνο για τα αποτελέσματα των τραυματισμών του ενάγοντα. Έχοντας κατά νου τα ακαδημαϊκά προσόντα και την επαγγελματική εμπειρία των ΜΕ2 και ΜΕ3, τα οποία ρητά δηλώθηκε από την πλευρά των εναγομένων ότι δεν αμφισβητούνται, αποτελεί κατάληξη μου ότι οι μάρτυρες είναι εμπειρογνώμονες κατά τρόπο που η προσέγγιση της μαρτυρίας τους θα γίνει με βάση τις αρχές προσέγγισης μαρτυρίας εμπειρογνώμονα. Πέραν των όσων πιο πάνω έχουν αναφερθεί σε σχέση με τη μαρτυρία εμπειρογνώμονα χρήσιμο είναι να σημειωθεί ότι κατ΄ εξαίρεση προς τον γενικό κανόνα που απαγορεύει την έκφραση γνώμης από μάρτυρα, ένας εμπειρογνώμονας μπορεί να εκφράσει γνώμη σε σχέση με ζητήματα που εμπίπτουν στη σφαίρα της ειδικότητας του. Ως πιο πάνω έχει ήδη σημειωθεί, δεν αμφισβητήθηκε η μαρτυρία των ΜΕ2 και ΜΕ3 σε σχέση με τα ευρήματα τους και τις ενέργειες στις οποίες προέβηκαν για αντιμετώπιση τους. Οι μάρτυρες ούτως ή άλλως με τρόπο σαφή και θετικό, πείθοντας για την αλήθεια του λόγου τους, εξήγησαν με λεπτομέρεια στο Δικαστήριο την κατάσταση που αντιμετώπιζε ο ενάγοντας και τις ενέργειες που ο καθένας από αυτούς προέβηκε για την αντιμετώπιση της. Αποδέχομαι τη μαρτυρία τους αυτή στο σύνολο της, καθιστώντας την παράλληλα εύρημα και του Δικαστηρίου. Δεν θεωρώ αναγκαίο να τις επαναλάβω και σε αυτό το στάδιο της παρούσας. Ούτε έχει οποιοδήποτε ενδοιασμό το Δικαστήριο να αποδεχτεί τις τοποθετήσεις του μάρτυρα Σιάμισιη όσον αφορά τις δυσκολίες που ο ενάγοντας θα αντιμετωπίζει στην καθημερινή του ζωή, σε όλες τις εκφάνσεις της, συνεπεία της κατάστασης του χεριού του, όπως αυτές καταγράφονται στις προγνώσεις του στην ιατρική του γνωμάτευση (τεκμήριο 7) και τις εξήγησε κατά το στάδιο που κατέθετε από το εδώλιο του μάρτυρα. Οι τοποθετήσεις του μάρτυρα όταν τεθούν στη βάσανο της αξιολόγησης, της εξέτασης της λογικής συνέπειας και συνέχειας τους, στη βάση όλων όσων έχουν τεθεί υπόψη του Δικαστηρίου και έγιναν αποδεκτά, φαίνεται να συνάδουν πλήρως με την σοβαρή και μόνιμη βλάβη που το αριστερό χέρι του ενάγοντα έχει υποστεί, τέτοια, που ως τέθηκε από την μάρτυρα Ρ. Φράγκου (Μ.Ε.4), χωρίς να αμφισβητηθεί, την μαρτυρία της οποίας έχοντας υπόψη τον πληροφοριακό κυρίως χαρακτήρα της στο σύνολο της αποδέχομαι, κρίθηκε ανάπηρος σε ποσοστό 65% λαμβάνοντας σχετική σύνταξη που με βάση τους ανάλογους πίνακες στο σχετικό νόμο υπολογίζεται στο 75%. Κατά τον ίδιο τρόπο, το Δικαστήριο αποδέχεται την θέση του Δρ. Μαντά (Μ.Ε.3) ότι υπάρχει πάντα το ενδεχόμενο βελτίωσης των μόνιμων ουλών που ο ενάγοντας φέρει στο σώμα του ως τις περιγράφει στη μαρτυρία του, βελτίωση όμως οριακή και περιορισμένη. Παρά το γεγονός ότι γίνεται αποδεκτή η θέση του μάρτυρα ότι για να εξαντληθεί αυτό το ενδεχόμενο θα πρέπει ουσιαστικά να επαναληφθούν 3-4 συνεδρίες laser σε βάθος 2-3 χρόνων, το Δικαστήριο για λόγους που εξηγούνται σε άλλο σημείο της παρούσας δεν είναι διατεθειμένο να υιοθετήσει την θέση του για το συνολικό κόστος αυτών των συνεδριών. Οι αναφορές του ενάγοντα εξάλλου τόσο για την έκταση του τραυματισμού του όσο και για τις συνέπειες που αυτός έχει στη ζωή του, δεν αποτέλεσαν καν αντικείμενο αντεξέτασης. Σημειώνεται σε κάθε περίπτωση ότι οι θέσεις του τόσο όσο αφορά την έκταση του τραυματισμού του όσο και για τις συνέπειες που ο τραυματισμός αυτός έχει στη καθημερινότητα του ενάγοντα, καθ' ων χρόνο ο τελευταίος με τη μαρτυρία του εξηγούσε την υποκειμενική διάσταση του ζητήματος, επιβεβαιώνονται στη συντριπτική τους πλειοψηφία από την τεθείσα ενώπιων του Δικαστηρίου και ήδη αποδεκτή, ιατρική μαρτυρία. Παρά το γεγονός ότι ελέγχεται σε κάποιες περιπτώσεις, όταν για παράδειγμα επέμενε πως ούτε ένα «τενεκεδάκι» του αναψυκτικού μπορεί πλέον να ανοίξει, ενόψει του σοβαρού τραυματισμού του στο αριστερό χέρι, ως επίσης η αναφορά του ότι δεν μπορεί να κυκλοφορήσει με κοντό παντελόνι λόγω της δύσμορφης ουλής στο πόδι του, παρά το γεγονός ότι ο Δρ. Μαντάς υπέδειξε ότι η ότι η εν λόγω ουλή έχει επουλωθεί πολύ καλά, αισθάνομαι ότι σε γενικές γραμμές δεν επέτρεψε στο σημείο της υπερβολής να παρεισφρήσει στη μαρτυρία του, κατά τρόπο που να κλονίζει την γενικότερη ποιότητα της για το ζήτημα που εδώ ενδιαφέρει. Δεν έχω αμφιβολία ότι ο ενάγοντας υπήρξε καθ' όλα ειλικρινής για την δυσκολία του να εκτελέσει ορισμένες καθημερινές λειτουργίες και εργασίες που προϋποθέτουν την χρήση, έστω και υποστηρικτικά σε κάποιο βαθμό του αριστερού του χεριού ή ακόμη για την πλήρη αδυναμία του να εκτελέσει κάποιες από αυτές, όπως παραστατικά αναφέρθηκε σε αυτές ο ίδιος αλλά και ο Δρ. Σιάμισιης συνεπεία της αναπηρίας και δυσλειτουργικότητας του χεριού του. Ούτε έχω αμφιβολία για τους δυνατούς και συνεχόμενους πόνους που αντιμετώπισε και εξακολουθεί μέχρι σήμερα να αντιμετωπίζει, με αποτέλεσμα να είναι αναγκαία, μέχρι και σήμερα, η λήψη παυσίπονων χαπιών. Ομοίως, δεν έχω στο μυαλό μου αμφιβολία ότι υπήρξε ειλικρινής όταν προέβαλλε τη θέση πως πέραν από τα προβλήματα που αντιμετωπίζει συνεπεία της δυσλειτουργικότητας του χεριού του, ο ίδιος δικαιολογημένα αισθάνεται άβολα για το τραυματισμένο, ακρωτηριασμένο και δύσμορφο άκρο του, το οποίο αναγκάζεται να καλύπτει με επιδέσμους. ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ Για το ζήτημα που εδώ ενδιαφέρει, θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι δύο πλευρές δήλωσαν και το Δικαστήριο διακήρυξε ως κοινά παραδεκτά γεγονότα ότι: (α) Σε σχέση με το ποσό και την απαίτηση που περιγράφεται στην παράγραφο 6Β της έκθεσης απαίτησης, δηλαδή την απώλεια εσόδων εργασίας από 9/3/08 μέχρι την ημερομηνία καταχώρησης της έκθεσης απαίτησης, ήτοι 13/2/09, το ποσό αυτό ανέρχεται σε €34.639 το οποίο αποτελεί το καθαρό ποσό (αφαιρουμένων δηλαδή κοινωνικών ασφαλίσεων, συνδρομή συντεχνίας και φόρου εισοδήματος) το οποίο θα εισέπραττε ο ενάγοντας από την εργασία την οποία έκανα κατά τον ουσιώδη χρόνο. (β) Οι καθαρές απολαβές του ενάγοντα (αφαιρουμένων δηλαδή της αναλογία των κοινωνικών ασφαλίσεων, συνδρομή συντεχνίας και φόρου εισοδήματος) από την εργασία του κατά τον επίδικο χρόνο ήτοι από τις 13/2/09 ανέρχονταν σε €2.580,17σεντ μηνιαίως. Η ετήσια προσαύξηση δε στον μισθό του ενάγοντα από την ημέρα του δυστυχήματος ανέρχεται σε 2,57% η οποία τερματίζεται τον Δεκέμβριο του 2009, αφού μετά την εν λόγω ημερομηνία ενόψει του γεγονότος ότι ο τελευταίος έφτασε στην πιο ψηλή κλίμακα δεν είχε δικαίωμα άλλης προσαύξησης. (γ) Όσον αφορά το ύψος του ποσού για τις φυσιοθεραπείες, όπως αυτό δικογραφείται στην παράγραφο 6Ε της έκθεση απαίτησης συμφωνήθηκε ότι μέχρι στιγμής έχει καταβληθεί το ποσό των €1.800. (δ) Παρά το γεγονός ότι το συνολικό ποσό για ιατρικά έξοδα, πιστοποιητικά και φάρμακα ανέρχεται σε €5.859,43 ενόψει του γεγονότος ότι για το συγκεκριμένο κονδύλι που περιγράφεται στην παράγραφο 6Α της έκθεσης απαίτησης δικογραφείται μικρότερο ποσό, ο ενάγοντας περιορίζεται σε αυτό, ήτοι στο ποσό των €5.782. Για σκοπούς πληρότητας της παρούσας, σε συνάρτηση πάντα με το ζήτημα των διεκδικούμενων αποζημιώσεων στα πλαίσια της υπό εξέταση υπόθεσης, αισθάνομαι ότι το Δικαστήριο θα πρέπει να αναφερθεί στην εξέλιξη των γεγονότων για την εργασία που προσφέρθηκε τελικά στον ενάγοντα από την πλευρά των εναγομένων. Σύμφωνα με τα στοιχεία του φακέλου της διαδικασίας, η πλευρά των εναγομένων με επιστολή της ημερ. 12/02/2009 προσέφερε στον τραυματισθέντα εναγόμενο εργοδότηση στη θέση του τηλεφωνητή. Δυστυχώς, παρά το γεγονός ότι προηγήθηκε και αίτηση για περαιτέρω και καλύτερες λεπτομέρειες σε σχέση με το ζήτημα της προσφερόμενης εργοδότησης όπως αυτό προβαλλόταν επίσης στους δικογραφημένους ισχυρισμούς της υπεράσπισης και ενώ εκδόθηκε σχετικό διάταγμα του Δικαστηρίου για το ζήτημα, στο οποίο η πλευρά των εναγομένων σύμφωνα με τα στοιχεία του φακέλου φαίνεται να ανταποκρίθηκε, η συνεννόηση μεταξύ των συνηγόρων των δύο πλευρών και η πλήρης αποσαφήνιση των όρων εργοδότησης που προσφέρθηκε στον εναγόμενο, έγινε κατορθωτή μόλις κατά την εξέλιξη της ακροαματικής διαδικασίας και στα πλαίσια της ένορκης μαρτυρίας του Όμηρου Μοτίτη, διευθυντή προσωπικού των εναγομένων, με την τελική αποδοχή της προσφερόμενης εργοδότησης από την πλευρά του ενάγοντα μέσω επιστολής ημερ. 19/04/2011 προς τους εναγομένους η οποία κοινοποιήθηκε και στο Δικαστήριο. Το ζήτημα όμως δεν τελειώνει εδώ. Μετά τη λήξη της άδειας ασθενείας του ενάγοντα, (τέλος Δεκεμβρίου του 2011) και όταν ο ενάγοντας παρουσιάστηκε για ανάληψη της εργασίας που του προσφέρθηκε από τους εναγομένους, δεν του επιτράπηκε τούτο από τους τελευταίους, με αποτέλεσμα την προώθηση αίτησης για επανάνοιγμα της υπόθεσης. Παρά την αρχική καταχώρηση ένστασης στην πιο πάνω αίτηση, μέσω της οποίας η πλευρά των εναγομένων αμφισβητούσε μεταξύ άλλων την αποδοχή της προσφερθείσας εργοδότησης από τον ενάγοντα, στη συνέχεια η ένσταση στο πιο πάνω δικονομικό διάβημα αποσύρθηκε για να δηλώσει ο ευπαίδευτος συνήγορος των εναγομένων όταν το Δικαστήριο επανάνοιξε την υπόθεση, ότι προφανώς επρόκειτο για «ασυνεννοησία» μεταξύ των εναγομένων και των δικηγόρων τους, καλώντας παράλληλα τον ενάγοντα να προσέλθει άμεσα στα γραφεία των εναγομένων για ανάληψη της προσφερθείσας εργασίας. Σε κάθε περίπτωση, ο ενάγοντας από την εργασία του τηλεφωνητή που του προσφέρθηκε από την πλευρά των εναγομένων, μέχρι και την ηλικία των 63 ετών ως διευκρίνισε ο Ο. Μοτίτης, πέραν των άλλων ωφελημάτων, θα λαμβάνει μισθό €1200 μηνιαίως, ήτοι €1028.40 καθαρό ποσό ως διευκρινίστηκε στο Δικαστήριο. Το Δικαστήριο είναι επιφορτισμένο με το καθήκον υπολογισμού των γενικών αποζημιώσεων. Αποζημιώσεων δηλαδή για το φυσικό πόνο, την ταλαιπωρία, την απώλεια των ανέσεων και απολαύσεων της ζωής που υπέστη ο Ενάγων σαν συνέπεια του τραυματισμού του. Οι αρχές που διέπουν τον προσδιορισμό του ύψους των αποζημιώσεων έχουν πλέον αποκρυσταλλωθεί μέσα από σειρά αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Οι αποζημιώσεις που επιδικάζονται από τα Δικαστήρια πρέπει να είναι δίκαιες και λογικές. Η αποζημίωση για αστικά αδικήματα δεν έχει σκοπό την τιμωρία αλλά την αποκατάσταση. Στόχος είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά χωρίς να τίθεται υπέρμετρο βάρος στον αδικοπραγούντα. Σκοπός των αποζημιώσεων είναι η αποκατάσταση του θύματος του αστικού αδικήματος στη θέση στην οποία εύλογα θα μπορούσε να αναμένεται ότι θα ευρισκόταν εάν δεν τραυματιζόταν. (βλέπε Paraskevaides (Overseas) Ltd. v. Christofi

(1982)1 C.L.R. 789) Έκδηλα αυξητική, παρουσιάζεται μέσα από τη νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου της Δημοκρατίας, η τάση στην καταβολή αποζημιώσεων για την αντίκρυση του ανθρώπινου πόνου. Σχετικές είναι οι υποθέσεις Paraskevaides (Overseas) Ltd. (ανωτέρω), Παναγή ν. Θεοδώρου

(1992)1 ΑΑΔ 1303, Polycarpou v. Adamou

(1988)1C.L.R. 727, Χριστοφόρου ν. Χαραλάμπους

(1993)1 ΑΑΔ, 560, Χριστοδούλου ν. Αγαθοκλέους Πολ. Ε. 9117 ημερ. 18.4.97 και Miller Rosa Mαρία κ.α. ν. Ute Petek Πολ. Ε. 10408 ημερ. 16.12.99. Παράγοντες οι οποίοι θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τον προσδιορισμό της αποζημίωσης η οποία θα πρέπει να δίδεται για σκοπούς γενικών αποζημιώσεων, αποτελούν μεταξύ άλλων, η σοβαρότητα των τραυμάτων που υπέστη το πρόσωπο το οποίο διεκδικεί τις αποζημιώσεις, ο πόνος, η οδύνη, η ταλαιπωρία και η διάρκεια της δυσχέρειας. (Βλ. σχετικά Μαυροπετρή ν. Λουκά

(1995)1 ΑΑΔ, σελ. 66, Αλεξάνδρου ν. Λεβέντη, Π.Ε. 8452 και 8463 ημερ. 24.4.96 και Ηρακλέους ν. Πίτρου,

(1994)1 ΑΑΔ σελ. 239.). Στην υπόθεση Lankuttis v Νικόλα,

(2002)1B ΑΑΔ 1128, αναφέρονται και τα ακόλουθα για την σταθερή άνοδο του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων, τάση που ως υποδείχθηκε και στην Μαυροπετρή (ανωτέρω), αντανακλά μεγαλύτερη ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο, την αγωνία της αναπηρίας και την ψυχική οδύνη από την περιθωριοποίηση από τις συνήθεις δραστηριότητες ενός ανθρώπου: «Η πρόσφατη σταθερή νομολογία μας θέλει τις αποζημιώσεις για σωματική αναπηρία, φυσικό και ψυχικό πόνο να αυξάνονται εξελικτικά. Η τάση αυτή της νομολογίας δεν οφείλεται σε συναισθηματική απόκλιση προς τα θύματα. Βασίζεται στις πραγματικότητες της ζωής. Τα Δικαστήρια έχουν επίγνωση της υψηλής αξίας που συνεχώς αποδίδεται από πολιτισμένες κοινωνίες στη σωματική ακεραιότητα και ψυχική υγεία του ατόμου μέλους της. Η πνευματική και σωματική υγεία συναποτελούν το προαπαιτούμενο στοιχείο για την καλή ποιότητα ζωής του ανθρώπου. Οι αποζημιώσεις, που εκφράζονται σε χρήμα αποσκοπούν όσο είναι δυνατό με το υλικό τους στοιχείο να προσφέρουν κάποια ποιότητα ζωής στο θύμα, επαναφέροντας την, όσο είναι δυνατό, στην προ του δυστυχήματος κατάσταση. Γι' αυτό και οι αποζημιώσεις πρέπει να αντικατοπτρίζουν την αγοραστική αξία του χρήματος ώστε να προσεγγίζεται η εύλογη αποκατάσταση ζημιάς.» Αποτελεί εμπεδωμένη πλέον αρχή ότι προηγούμενες αποφάσεις που αφορούν το ποσό των αποζημιώσεων μόνο ενδεικτική σημασία μπορεί να έχουν, αφού κάθε ειδική περίπτωση διαφέρει ανάλογα με το είδος και την έκταση του τραυματισμού καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες της κάθε υπόθεσης. Δεν αποτελούν δηλαδή προηγούμενες επί του θέματος αποφάσεις δεσμευτικό προηγούμενο, υπό την έννοια του stare decisis, αλλά παρέχουν απλά καθοδήγηση. Η καθοδήγηση που προσφέρεται ενδείκνυται, πάντοτε βέβαια με τις απαραίτητες αναπροσαρμογές που εδράζονται στην αναλογία των τραυμάτων και των επακόλουθων τους, την ιδιαιτερότητα των συνθηκών που περιβάλλουν κάθε υπόθεση, τον παράγοντα του χρόνου και την αναπόφευκτη μείωση της αξίας του χρήματος, χωρίς να παραβλέπεται το στοιχείο του πληθωρισμού. (Βλ. σχετικά Σπύρου ν. Χατζηχαραλάμπους

(1988)1Ε ΑΑΔ 498, Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου κ.α.

(1991)1 ΑΑΔ σελ. 465, Ορφανίδου ν. Πέρναρου

(1994)1 AAΔ, σελ. 253 και Ανδρέου ν. Junguirth

(1995)1 AAΔ σελ. 431. Σε κάθε περίπτωση πάντως, δεν διαλανθάνει της προσοχής του Δικαστηρίου ο λόγος της απόφασης στην υπόθεση Σπύρος Μελής και Ελένη Λτδ v. Πολίτη

(2003)1Α Α.Α.Δ. 590, σύμφωνα με τον οποίο η αυξητική τάση στις αποζημιώσεις δεν αποτελεί οδικό χάρτη για αιτιολόγηση παροχής αυξανόμενων ποσών σε κάθε περίπτωση. Άντλησα καθοδήγηση από αριθμό αποφάσεων στις οποίες υπάρχει, σχετική πάντα, αναλογία με τη συγκεκριμένη υπόθεση στην έκταση των κακώσεων και στα επακόλουθα τους, προβαίνοντας βέβαια στις αναγκαίες προσαρμογές και λαμβάνοντας υπόψη ότι κάθε υπόθεση έχει τις ιδιαιτερότητες της ως επίσης ότι προηγούμενες αποφάσεις σε σχέση με το ποσό των αποζημιώσεων μόνο ενδεικτική σημασία μπορεί να έχουν αφού είναι σχεδόν αδύνατο να βρεθούν δύο υποθέσεις με τα ίδια ακριβώς στοιχεία ενώ κάθε περίπτωση διαφέρει ανάλογα με το είδος και την έκταση του τραυματισμού καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες της. (βλέπε Ερωτοκρίτου κ.α. v. Καραολή

(1998)1Α Α.Α.Δ. 445) Στην υπόθεση Εταιρεία Αναψυκτικών Κεάν Λτδ ν. Κωνσταντίας Ανδρέου

(1994)1 ΑΑΔ 553, η Εφεσίβλητη υπέστη ακρωτηριασμό του αντίχειρα, του δείκτη και του μέσου δακτύλου, όλα στο ύψος της πρώτης φάλαγγας. Υπέφερε με αρκετούς πόνους, έχασε τη λειτουργικότητα του αριστερού χεριού, είχε προβλήματα στο να εργαστεί εκτός οικίας ως επίσης και στις οικιακές εργασίες όπως πλύσιμο πιάτων, στρώσιμο κρεβατιού και άλλα, όπως για παράδειγμα να κουμπώνει το παντελόνι της και να κάνει μπάνιο και άλλες παρόμοιας φύσης εργασίες. Εκδήλωσε στο τέλος και ψυχολογικά προβλήματα. Μελλοντικά λέχθηκε ότι θα χρειαζόταν να υποβληθεί σε πλαστικές χειρουργικές επεμβάσεις προς βελτίωσης της κατάστασής της. Στην εφεσίβλητη πρωτόδικα επιδικάστηκε ποσό Λ.Κ.7.000 υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων το οποίο κατ' έφεση αυξήθηκε σε Λ.Κ.10.000. Στην υπόθεση Βαρβάρα Χρίστου Μιχαήλ ν. Φίλιος Γ. Συκοπετρίτης Λτδ

(2000)1 ΑΑΔ 1049 η Εφεσείουσα υπέστη αποκοπή του αριστερού της χεριού από το ύψος του καρπού σε εργατικό ατύχημα. Η εφεσείουσα αποστερήθηκε της δυνατότητας για χειρονακτική εργασία, καθιστάμενη, εν μέρει, εξαρτώμενη από τους πλησίον της για την αυτοεξυπηρέτηση της. Ο ακρωτηριασμός της επέφερε σε αυτή και ψυχικά τραύματα. Μετατράπηκε από ένα χαρούμενο και κοινωνικά δραστήριο πρόσωπο σε άτομο μελαγχολικό, αποκομμένο από τον κοινωνικό περίγυρο. Ποσό Λ.Κ.20.000 το οποίο της επιδικάστηκε υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων από το Πρωτόδικο Δικαστήριο δεν αμφισβητήθηκε στα πλαίσια της έφεσης που ακολούθησε, από οποιοδήποτε των διαδίκων, και παρέμεινε ως είχε από το Δευτεροβάθμιο Δικαστήριο. Στην υπόθεση Γενικός Εισαγγελέας ν. Σταύρος Στυλιανού κ.α.

(2002)1 ΑΑΔ 1718, ο ενάγων υπέστη ακρωτηριασμό των τεσσάρων δακτύλων του αριστερού του χεριού και μέρους της αριστερής του παλάμης από το ύψος της μεσότητας των μετακαρπίων. Παρουσίαζε επίσης απώλεια του δέρματος κατά τη ραχιαία επιφάνεια της αριστερής παλάμης. Τα αποτελέσματα της επέμβασης ήταν πολύ καλά και ο ενάγων εξήλθε του νοσοκομείου με τη προτροπή όπως ακολουθήσει ειδικό πρόγραμμα φυσιοθεραπείας. Το τραύμα επουλώθηκε πλήρως, όμως, από λειτουργικής πλευράς το αριστερό του χέρι ήταν άχρηστο. Δεκαπέντε μήνες μετά το ατύχημα υποβλήθηκε σε μικροχειρουργική επέμβαση προς μεταφορά και εμφύτευση δακτύλου στο χέρι από το αριστερό κάτω άκρο. Η βλάβη όμως δεν αποκαταστάθηκε σε βαθμό που το νέο δάκτυλο να έχει την ίδια λειτουργική ικανότητα και εμφάνιση του φυσιολογικού. Ο ενάγων που ήταν εντελώς αδύνατο να ασκεί την χειρονακτική του ενασχόληση κρίθηκε ότι η αναπηρία του ήταν της τάξης του 75%. Το ποσό των Λ.Κ.50.000 που επιδικάστηκε στον ενάγοντα υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων από το πρωτόδικο Δικαστήριο, κρίθηκε από το Δευτεροβάθμιο Δικαστήριο ικανοποιητικό. Στην υπόθεση Ζαχαρία κ.α. ν. Καραολή

(2004)1(Α) Α.Α.Δ. 72, επικυρώθηκαν κατ' έφεση οι επιδικασθείσες γενικές αποζημιώσεις £28.000 σε καθηγήτρια μαθηματικών ηλικίας 35 ετών, που τραυματίστηκε σοβαρά στο δεξί χέρι. Παρά το καλό αποτέλεσμα που προέκυψε από τις αλλεπάλληλες χειρουργικές επεμβάσεις (δέκα) και την φυσιοθεραπεία, παρέμειναν μόνιμα προβλήματα δυσκαμψίας και αδυναμία σύσφιξης του δεξιού χεριού καθώς και περιορισμός κινητικότητας, αντιμετωπίζοντας δυσκολία συγκράτησης αντικειμένων, απασχόλησης με όλες τις δουλειές του σπιτιού και προσωπικής περιποίησης καθώς και δυσκολίες στην εργασία της. Παρουσίασε ψυχολογικά προβλήματα, έχοντας δύσμορφες ουλές σε όλη την έκταση του βραχίονα και στην εμπρόσθια επιφάνεια του αντιβραχίου. Έχοντας πάντα κατά νου όλες τις πιο πάνω αρχές που θα πρέπει να διέπουν το ζήτημα του προσδιορισμού των γενικών αποζημιώσεων σε περιπτώσεις ως η υπό συζήτηση, με γνώμονα τη γενικότερη ιατρική μαρτυρία η οποία τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου όπως αυτή έγινε αποδεκτή από το Δικαστήριο σε σχέση με τους τραυματισμούς του ενάγοντα, αλλά και το σύνολο της αποδεκτής μαρτυρίας για τους τραυματισμούς και τις συνέπειες τους για το πρόσωπο του τελευταίου, είναι φανερό ότι ο ενάγοντας υπέστη σοβαρότατο τραυματισμό, τα αποτελέσματα του οποίου θα τον συνοδεύουν σε όλες τις εκφάνσεις της υπόλοιπης ζωής του ως πιο πάνω έχω ήδη καταλήξει. Κατάλοιπα που θα του επιβάλλουν περιορισμούς ακόμα και σε απλές καθημερινές του δραστηριότητες, υποβαθμίζοντας την ποιότητα της ζωής του, καθιστώντας τον σε κάποιες περίπτωσης εξαρτώμενο από άλλα πρόσωπα. Δεν παραβλέπω παράλληλα το γεγονός ότι στην υπό συζήτηση περίπτωση ο ενάγοντας υπεβλήθη στα πλαίσια της αντιμετώπισης των συνεπειών από τον τραυματισμό του, σε δεκαεπτά συνολικά χειρουργικές επεμβάσεις, επώδυνες δύσκολες και πολύωρες, όπως έχουν χαρακτηριστεί από τον γιατρό που τις διενήργησε, όλες υπό γενική αναισθησία, ενώ παράλληλα έχει επιβεβαιωθεί η αναγκαιότητα να υποβληθεί σε ακόμη δύο χειρουργικές επεμβάσεις, κάτω επίσης από γενική αναισθησία. Πέραν δε της ταλαιπωρίας και του πόνου που έχει υποστεί, ο οποίος μέχρι και σήμερα τον ταλαιπωρεί και για την αντιμετώπιση του εξακολουθεί να λαμβάνει παυσίπονα χάπια, δεδομένη είναι η αναγκαιότητα για μόνιμη ιατρική παρακολούθηση και η υποβολή σε μια σειρά επώδυνων φυσιοθεραπειών, πέραν από τις πολλές που έχει ήδη υποβληθεί. Ούτε μπορεί κανείς να παραβλέψει πέραν από την σοβαρή δυσλειτουργικότητα που καθιστά εν πολλοίς το αριστερό του άκρο άχρηστο, τη δυσμορφία που παρουσιάζει το ακρωτηριασμένο αριστερό του χέρι και τις μόνιμες ουλές που θα φέρει τόσο σε αυτό όσο και στη δότρια περιοχή του μηρού. Συνεκτιμώντας σε όλα τα πιο πάνω, τον πόνο και την ταλαιπωρία που ο ενάγων υπέστη συνεπεία του τραυματισμού, το μακρότατο χρονικό διάστημα που βρισκόταν με άδεια ασθενείας, την αγωνία της επιβεβαιωμένης αναπηρίας του σε ποσοστό 65% πέραν από τη ψυχολογική φόρτιση που έχει συνεπεία της εικόνας που παρουσιάζει το χέρι του το οποίο φροντίζει να καλύπτει έκτοτε με επιδέσμους, την απώλεια των ανέσεων και απολαύσεων της ζωής συνεπεία τούτου, αλλά και της γενικότερης κατάστασης του ιδίου, θεωρώ ότι το ποσό των €140.000 αποτελεί για την περίπτωση του δίκαιη και εύλογη αποζημίωση. Διεκδικείται από την πλευρά του ενάγοντα, στα πλαίσια των γενικών αποζημιώσεων και αποζημίωση για απώλεια μελλοντικών απολαβών. Στην υπό εξέταση περίπτωση φαίνεται να υπάρχει βάση η οποία επιτρέπει την εφαρμογή της μεθόδου του συντελεστή και του πολλαπλασιαστέου για τον υπολογισμό των μελλοντικών απολαβών, αφού ο ενάγοντας ήταν υπάλληλος με σταθερό μηνιαίο εισόδημα το οποίο απώλεσε και το οποίο, αφού βεβαίως αφαιρεθεί το ποσό του μισθού που θα λαμβάνει στο μέλλον από την νέα εργασία που του έχει προσφερθεί από την πλευρά των εναγομένων και ό ίδιος ήδη έχει αποδεχτεί, μπορεί να αποτελέσει τη βάση για τον προσδιορισμό των μελλοντικών εισοδημάτων που θα απολέσει με τη μέθοδο του πολλαπλασιαστή. (βλέπε McGregor on Damages 18η έκδοση, σελ. 1336 κ.ε., παρ. 35-065 κ.ε. κάτω