ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΠΠΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΑΙ ΖΩΟΤΡΟΦΑΙ ΛΤΔ ν. ΒΑΣΟΥ ΑΣΠΡΟΥ, Αρ. Αγωγής: 3326/2009, 30 Μαρτίου, 2012

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΠΠΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΑΙ ΖΩΟΤΡΟΦΑΙ ΛΤΔ ν. ΒΑΣΟΥ ΑΣΠΡΟΥ, Αρ. Αγωγής: 3326/2009, 30 Μαρτίου, 2012 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2012:A87 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ Ενώπιον: Ε. Γεωργίου Αντωνίου, Ε. Δ. Αρ. Αγωγής: 3326/2009 Μεταξύ: ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΤΣΑΠΠΗΣ ΙΣΟΡΡΟΠΗΜΕΝΑΙ ΖΩΟΤΡΟΦΑΙ ΛΤΔ Ενάγουσας -και- ΒΑΣΟΥ ΑΣΠΡΟΥ Εναγομένου ------------------- Ημερομηνία: 30 Μαρτίου, 2012 Εμφανίσεις: Για Ενάγουσα Εταιρεία: κα Μ. Σουρουλά Για Εναγόμενο: κ. Θ. Θωμά Α Π Ο Φ Α Σ Η Η Ενάγουσα Εταιρεία με την αγωγή της αξιώνει από τον Εναγόμενο το ποσό των €17.548,51 δυνάμει τιμολογίων για πωληθέντα προϊόντα. Σύμφωνα με την Έκθεση Απαίτησης, η Ενάγουσα Εταιρεία είναι εταιρεία περιορισμένης ευθύνης και ασχολείται, μεταξύ άλλων, με την παραγωγή και πώληση ζωοτροφών και/ή άλλων προϊόντων. Ο Εναγόμενος ήταν πελάτης της Ενάγουσας Εταιρείας και η Ενάγουσα Εταιρεία του πώλησε και του παρέδωσε, σε διαφορετικές ημερομηνίες, διάφορα είδη ζωοτροφών για τα οποία εξέδωσε το τιμολόγιο C107002145 ημερομηνίας 31/10/2007 για το ποσό των €6.917,26, το τιμολόγιο C108005498 ημερομηνίας 05/09/2008 για το ποσό των €9.702- και το τιμολόγιο C108006948 ημερομηνίας 21/11/2008 για το ποσό των €929,

1. Ο Εναγόμενος είχε παραλάβει τα προϊόντα και είχε υπογράψει τα συγκεκριμένα τιμολόγια. Το συνολικό ποσό των τιμολογίων, το οποίο ανερχόταν στα €17.548,51 ήταν πληρωτέο εντός 30 ημερών από την ημερομηνία έκδοσης των τιμολογίων και στην περίπτωση παράληψης εξόφλησης των τιμολογίων, αυτά θα έφεραν νόμιμο τόκο. Παρά την παραλαβή των προϊόντων, ο Εναγόμενος κανένα ποσό δεν πλήρωσε έναντι της οφειλής του, παρά τις επανειλημμένες εκκλήσεις της Ενάγουσας Εταιρείας και οφείλει έκτοτε το συγκεκριμένο ποσό. Ο Εναγόμενος καταχώρησε Υπεράσπιση και Ανταπαίτηση, στην οποία κατέγραψε ότι η Ενάγουσα Εταιρεία του είχε πωλήσει και παραδώσει διάφορους σπόρους με την ονομασία «σιφονάρι» και όχι ζωοτροφές. Επιπρόσθετα, ισχυρίζεται ότι τα ποσά που καταγράφονται στα εκδοθέντα τιμολόγια δεν είναι τα ορθά. Κατά τον ισχυρισμό του, ουδέποτε υπέγραψε τα συγκεκριμένα τιμολόγια και ουδέποτε γνώριζε για τους όρους των εκδοθέντων τιμολογίων, δηλαδή ότι τα ποσά έφεραν τόκο. Παραδέχθηκε ότι δεν πλήρωσε οποιοδήποτε ποσό έναντι των τιμολογίων και περαιτέρω προώθησε τη θέση ότι η συμφωνία που είχε με την Ενάγουσα Εταιρεία, ήταν ότι η Ενάγουσα Εταιρεία θα του πωλούσε σπόρο «σιφονάρι» και όταν ο συγκεκριμένος σπόρος μεγάλωνε, θα γινόταν «μπάλες» και η Ενάγουσα Εταιρεία θα παραλάμβανε τις «μπάλες» αυτές από τον Εναγόμενο, στην τρέχουσα τιμή ανά τόνο. Μέρος από το ποσό αυτό θα εξοφλούσε το οφειλόμενο προς την Ενάγουσα Εταιρεία ποσό. Σύμφωνα με τον Εναγόμενο, ο ίδιος ενημέρωσε την Ενάγουσα Εταιρεία ότι ο σπόρος «σιφονάρι», ο οποίος του είχε πωλήσει, ήταν ελαττωματικός και δεν είχε οποιαδήποτε σχέση με τις κυπριακές καιρικές συνθήκες. Ο συγκεκριμένος σπόρος δεν απέδωσε καθόλου, παρά το γεγονός ότι ήταν καλοχρονιά και υπήρχε βροχόπτωση. Ο Εναγόμενος ανέμενε την απόδοση να είναι της τάξης του ενός τόνου σιφονάρι ανά δεκάριο γης. Λόγω της ελαττωματικότητας του σπόρου και/ή του γεγονότος ότι δεν ευδοκιμούσε για τα καιρικά δεδομένα της Κύπρου και/ή δεν είχε καμία απολύτως σχέση με τις κυπριακές καιρικές συνθήκες, ο Εναγόμενος υπέστη ζημιά. Γι' αυτό ανταπαιτεί το συνολικό ποσό των €133.000-, το οποίο επεξηγεί ως ακολούθως: €30.000- για κόπρι, €5.000- για το «κάμωμα» της γης, €10- για το φύτεμα και το κυλίνδρισμα κάθε δεκαρίου δηλαδή €12.000- για τα 1200 δεκάρια γης που καλλιέργησε, €10- για το ψέκασμα για κάθε δεκάριο γης δηλαδή €12.000- για τα 1200 δεκάρια καθώς επίσης και €59.000- ως το καθαρό ανανεωμένο κέρδος. Ο ίδιος είχε υπολογίσει ότι θα παρήγαγε 1200 τόνους και ότι θα πωλούσε κάθε τόνο «σιφονάρι» προς €160-. Πριν ξεκινήσει η ακρόαση, κατατέθηκαν, ως παραδεκτά γεγονότα, το Πιστοποιητικό Συστάσεως της Ενάγουσας Εταιρείας καθώς και το Πιστοποιητικό των Διευθυντών της και σημειώθηκαν ως Τεκμήρια 1 και
2. Για την Ενάγουσα Εταιρεία μαρτυρία έδωσε ένας εκ των Διευθυντών της, ο κ. Γεώργιος Τσαππής. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του, η Ενάγουσα Εταιρεία ασχολείται με την κατασκευή και πώληση ζωοτροφών. Ο ίδιος γνωρίζει τον Εναγόμενο γιατί η εταιρεία του, του είχε πωλήσει ζωοτροφές για τις οποίες δεν έχει πληρωθεί. Ήταν ο ισχυρισμός του ότι η συνήθης πρακτική της εταιρείας είναι να μεταφέρονται οι πωληθείσες ζωοτροφές στον πελάτη και να εκδίδεται τιμολόγιο στο οποίο να υπογράφει ο πελάτης, αγοραστής. Αυτό έγινε και στην περίπτωση του Εναγομένου, επ' ονόματι του οποίου εκδόθηκαν τα τρία τιμολόγια. Κατατέθηκαν τα τρία τιμολόγια ως Τεκμήριο
3. Στον Εναγόμενο είχε πωληθεί κριθάρι και βρόμη, δηλαδή «σιφονάρι». Ήταν περαιτέρω η θέση του ότι η Ενάγουσα Εταιρεία ασχολείται με την παραγωγή και τη διάθεση ζωοτροφών και δεν ασχολείται με την πώληση σπόρων, οι οποίοι προορίζονται για παραγωγή σποράς ή θερισμό. Το γεγονός αυτό μπορεί να διαπιστωθεί και από τις τιμές πώλησης. Οι σπόροι, οι οποίοι προορίζονται για σπορά, ήταν η θέση του, έχουν διπλάσιες ή και τριπλάσιες τιμές από τους σπόρους που προορίζονται για χρήση ως ζωοτροφές. Η τιμή του σπόρου για θερισμό ανέρχεται, ήταν η θέση του, στο ποσό των €700- με €800-. Επιπρόσθετα, ήταν ο ισχυρισμός του, ότι η δική του εταιρεία δεν έχει άδεια να πωλεί σπόρους για σπορά, γιατί ο σπόρος για σπορά είναι πιστοποιημένος και έρχεται σφραγισμένος σε σακούλια. Όσον αφορά την κατά τον ισχυρισμό του Εναγομένου συμφωνία μεταξύ της Ενάγουσας Εταιρείας και του ίδιου για την αγορά του «σιφοναριού» που θα παραγόταν, αρνήθηκε ότι η Ενάγουσα Εταιρεία είχε οποιαδήποτε συμφωνία μαζί του για να πάρει από αυτόν οποιαδήποτε προϊόντα και διερωτήθηκε γιατί να αγοράσει η Ενάγουσα Εταιρεία από τα δικά της προϊόντα. Όσον αφορά δε τις ζωοτροφές που είχε πωλήσει η Ενάγουσα Εταιρεία στον Εναγόμενο, ο ίδιος δεν γνώριζε πώς είχαν χρησιμοποιηθεί. Κατέληξε, ότι αν οι γεωργοί είχαν κέρδος €133.000- από την ετήσια σπορά, τότε έπρεπε να είναι εκατομμυριούχοι. Εξήγησε ότι ο πιστοποιημένος σπόρος εισάγεται σε σφραγισμένους σάκους με ένδειξη της ποικιλίας, της βλαστικότητας και των άλλων του χαρακτηριστικών. Όμως, η Ενάγουσα Εταιρεία δεν είχε άδεια να πωλεί πιστοποιημένους σπόρους γιατί ασχολείται μόνο με την πώληση ζωοτροφών. Όμως, γνώριζε ότι πολλοί γεωργοί αγόραζαν το σπόρο των ζωοτροφών, όπως κριθάρι, βρόμη, σιτάρι και καλαμπόκι και το έσπερναν λόγω του ότι είναι φθηνός. Στο στάδιο αυτό, ο κ. Θωμάς, συνήγορος του Εναγομένου, παραδέχθηκε ότι το συγκεκριμένο ποσό των τιμολογίων οφειλόταν στην Ενάγουσα Εταιρεία, γιατί τα προϊόντα είχαν παραληφθεί. Κατά την αντεξέταση, ο κ. Τσαππής υποστήριξε ότι η χρέωση της βρόμης καταδεικνύεται από το τιμολόγιο. Είχε χρεωθεί €400- τον τόνο. Ήταν η θέση του ότι η τιμή του πιστοποιημένου σπόρου, όσον αφορά τη βρόμη, ανέρχεται στα €800- με €1.000- τον τόνο. Εξήγησε ότι οι σπόροι της βρόμης που πωλούσε ο ίδιος, προορίζονταν για τάισμα ζώων, όπως γαϊδούρια και άλογα, τα οποία ο Εναγόμενος διατηρούσε και αυτό το γνώριζε γιατί ήταν πελάτης τους, ο Εναγόμενος, από παλαιότερα. Επέμενε στη θέση του ότι η εταιρεία του πωλεί μεγάλες ποσότητες βρόμης για τάισμα των ζώων, αφού υπάρχουν και περιπτώσεις που ταΐζονται και τα πρόβατα με βρόμη. Υποστήριξε εμφαντικά ότι ο ίδιος δεν έχει άδεια να πωλεί σπόρους για φύτεμα, αλλά έχει άδεια για την πώληση ζωοτροφών. Ισχυρίστηκε ότι αν οι κτηνοτρόφοι ή οι γεωργοί χρησιμοποιούν λανθασμένα τις ζωοτροφές, αυτό δεν αφορά την εταιρεία του. Ο ίδιος λαμβάνει παραγγελίες και αποστέλλει προϊόντα που εμπορεύεται. Δεν ενδιαφέρεται πώς θα τα χρησιμοποιήσει αυτός που τα παραγγέλνει. Ισχυρίστηκε ότι οι δικοί του σπόροι έρχονται σε σάκους ραμμένους στη μηχανή και όχι σφραγισμένους, όπως αυτοί που χρησιμοποιούνται για να φυτευτούν. Αρνήθηκε την υποβολή ότι είχε προβεί σε συμφωνία με τον Εναγόμενο για να αγοράσει τις «μπάλες» «σιφοναριού» που θα θέριζε. Ερωτηθείς για τις καιρικές συνθήκες της χρονιάς 2007-2008, ήταν η θέση του ότι δεν μπορούσε να θυμηθεί. Κατέληξε, ότι ο Εναγόμενος είχε επινοήσει το γεγονός ότι του πωλήθηκε σπόρος για σπορά μετά από τις δικές του επισκέψεις για πληρωμή του οφειλομένου ποσού. Αρνήθηκε ότι θα μπορούσε να κερδίσει, ο Εναγόμενος, το ποσό που ισχυρίζεται από το φύτεμα «σιφοναριού», αφού η ζωοτροφή δεν ευδοκιμεί. Ενώ αναφορικά με την, κατ' ισχυρισμό, συμφωνία μεταξύ τους, ήταν η θέση του ότι αν έκανε τέτοιου είδους συμφωνία θα την έκανε γραπτώς. Τελειώνοντας, ανέφερε ότι η Ενάγουσα Εταιρεία είναι η μεγαλύτερη εταιρεία ζωοτροφών στην Κύπρο και η μόνη που εξάγει σε άλλες πέντε χώρες ζωοτροφές. Δεν μπορούσε να δεχθεί τη θέση ότι ένας γεωργός τηλεφωνά σε ένα εργοστάσιο ζωοτροφών και ζητά σπόρο για σπορά. Για την Υπεράσπιση μαρτυρία δόθηκε από τρεις μάρτυρες. Πρώτος έδωσε μαρτυρία ο κ. Όμηρος Ανδρέου (Μ.Υ.1), ο οποίος ασχολείται με τη γεωργία και ιδιαίτερα με τη σπορά χωραφιών στον Άγιο Θεόδωρο της επαρχίας Λάρνακας. Ήταν η θέση του ότι το 2008-2009 είχε σπείρει χωράφια στον Άγιο Θεόδωρο μαζί με τον πατέρα του και λόγω του ότι ήταν «καλοχρονιά», υπήρχε παραγωγή τριών μπάλων «σιφονάρι» ανά σκάλα. Εξήγησε ότι το βάρος της κάθε μπάλας ανέρχεται στα 300-350 κιλά. Η κάθε μπάλα είχε τιμή πώλησης, αρχικά €180- και στη συνέχεια κατέληξε στα €150- ο σανός. Ήταν η θέση του ότι γνωρίζει τον Εναγόμενο, ο οποίος επίσης ασχολείται με τη γεωργία και σπέρνει πολλά χωράφια στον Άγιο Θεόδωρο, τα οποία είναι δίπλα από το δικό του. Τη συγκεκριμένη χρονιά ο κ. Άσπρου είχε σπείρει περίπου 80 σκάλες χωράφι και το «σιφονάρι» του, είχε ύψος μόνο 20-25 εκατοστά, ενώ το δικό του ήταν ένα μέτρο. Ο ίδιος είχε φυτέψει 9 σκάλες χωράφι και είχε θερίσει 450 κιλά κριθάρι ανά σκάλα και 11 μπάλες «ποκαλάμι». Εξήγησε ότι για κάθε σκάλα χωράφι που σπέρνεται στοιχίζει η σπορά €5-, το κυλίνδρισμα €3- με €4- και το λίπασμα €35- το σάκο. Αν το χωράφι βρίσκεται παραθαλάσσια, χρειάζεται και ειδικό φάρμακο για λίπασμα, το οποίο στοιχίζει μέχρι και €9- τη σκάλα. Ερωτηθείς, ισχυρίστηκε ότι για σπορά φυτεύεται πιστοποιημένος σπόρος, ο οποίος συνήθως αγοράζεται από τις Συνεργατικές, καθώς και σπόρος μη πιστοποιημένος από ιδιωτικές εταιρείες, γιατί είναι πιο φθηνός. Όμως το αποτέλεσμα, ήταν ο ισχυρισμός του, όσον αφορά τη σπορά, είναι ακριβώς το ίδιο. Αντεξεταζόμενος, επέμενε στην άποψη ότι η χρονιά 2008-2009 ήταν πολύ καλή χρονιά όσον αφορά τη βροχόπτωση. Και αυτό το θυμόταν γιατί είχε προηγηθεί ανομβρία. Ήταν η θέση του ότι ο κ. Άσπρος, ο Εναγόμενος, ασχολείται με τη γεωργία, αλλά έχει και ελιές. Ερωτηθείς για το πώς γνώριζε το μέγεθος των σπαρμένων στο χωράφι του κ. Άσπρου, ήταν ο ισχυρισμός του ότι είχε περάσει πρώτα από το χωράφι του κ. Άσπρου για να μπορέσει να μπει στο δικό του και η διαφορά στο μέγεθος του «σιφοναριού» ήταν τεράστια. Επίσης, γνώριζε ότι ο Εναγόμενος είχε λιπάνει το χωράφι του, γιατί τον είχε δει να βρίσκεται μέσα στο χωράφι με το μηχάνημα που βάζει λίπασμα. Ερωτηθείς αναφορικά με το τι είδους σπόρο χρησιμοποιεί ο ίδιος, ήταν η θέση του ότι ο ίδιος σπέρνει από το δικό του σπόρο, όμως πολλές φορές αγοράζει σπόρο μη πιστοποιημένο για σκοπούς οικονομίας, από την Πάφο. Συνήθως σπέρνει 250 σκάλες και έχει κέρδος γύρω στα €25- με €30- τη σκάλα. Κάθε Μάρτη, ο Οργανισμός Γεωργικών Πληρωμών (Ο.Γ.Α.) αποστέλλει στους γεωργούς μια συγκεκριμένη φόρμα στην οποία ο κάθε γεωργός καταγράφει τα χωράφια που σπέρνει και ο Ο.Γ.Α. αποζημιώνει τους γεωργούς που δεν είχαν σοδειά ή είχαν μειωμένη σοδειά. Εξήγησε ότι για να υπάρχει καλή σοδειά, θα πρέπει να είναι βροχερός ο καιρός και υποστήριξε ότι η χρονιά 2007-2008 ήταν κακή και δεν είχαν θερίσει. Απέδωσε την κακή σοδειά αρχικά στην ποιότητα του σπόρου, αλλά στη συνέχεια ισχυρίστηκε ότι μπορεί να υπάρχουν πολλά νερά ή λάσπη και να μην είναι καλή η σοδειά. Ήταν ο ισχυρισμός του ότι η τιμή του σφραγισμένου σπόρου διαφέρει από την τιμή της ζωοτροφής, αφού η ζωοτροφή είναι περίπου €100- φθηνότερη ανά τόνο και υπήρξε χρονιά που είχαν αγοράσει σπόρο €600- ανά τόνο. Δεύτερος, έδωσε μαρτυρία ο κ. Χριστόδουλος Μιχαήλ (Μ.Υ.2), Λειτουργός Α στο Επαρχιακό Γεωργικό Γραφείο Λάρνακας. Ήταν ο ισχυρισμός του ότι το έτος 2008-2009 ήταν καλή χρονιά, ιδιαίτερα από τον Οκτώβριο μέχρι τον Απρίλιο, για όλη την επαρχία Λάρνακας. Ερωτηθείς, υποστήριξε ότι σύμφωνα με τα στοιχεία του Ινστιτούτου Γεωργικών Ερευνών που υπάρχουν για το κριθάρι, το οποίο είναι παραπλήσιο της βρόμης, τα έξοδα για τη σπορά, κριθαριού, ανέρχονται στα €80- το δεκάριο. Τα συγκεκριμένα έξοδα περιλαμβάνουν την αξία του σπόρου, τις δαπάνες για τα μηχανήματα που θα χρειαστούν για την καλλιέργεια του εδάφους και τη σπορά, τα έξοδα αυτοπροστασίας για εχθρούς και ζιζάνια, το ενοίκιο της γης, τα εργατικά και τα λιπάσματα. Εξήγησε ότι η κοινή ονομασία της «βρόμης» είναι «σιφονάρι». Εξήγησε ότι το 2007-2008 υπήρχε ανομβρία και είχε δοθεί αποζημίωση σε όλες τις καλλιέργειες, ενώ δόθηκε και πρόσθετη αποζημίωση στα σιτηρά. Το 2008-2009 ήταν πολύ καλή χρονιά, αφού υπήρχε βροχόπτωση. Τη συγκεκριμένη χρονιά η παραγωγή βρόμης είχε κυμανθεί από 650-700 κιλά ανά δεκάριο και είχε φθάσει μέχρι 1125 κιλά. Κατά τη δική του άποψη, η βρόμη σπέρνεται κυρίως για να γίνει σανός ή για ενσπείρωση, δηλαδή κόβεται το χόρτο και χρησιμοποιείται κάποια μέθοδος με την οποία γίνεται αερόβια ζύμωση και χρησιμοποιείται ως τροφή για τις αγελάδες. Ισχυρίστηκε, ότι ο σπόρος της βρόμης είναι ακριβός και συνήθως χρησιμοποιείται ως τροφή για άλογα και όχι ως τροφή για τις αγελάδες ή τα αιγοπρόβατα. Το 2008-2009 η τιμή του σανού είχε ξεκινήσει, ήταν η θέση του, στα €180- τον τόνο και προοδευτικά κατέληξε στα €150- τον τόνο. Αντεξεταζόμενος, υποστήριξε ότι τις συγκεκριμένες τιμές τις γνώριζε από τα στοιχεία που τηρούνται στο Ινστιτούτο Γεωργικών Ερευνών και από την εμπειρία του. Ερωτηθείς, υποστήριξε ότι η τιμή του σφραγισμένου σπόρου σιταριού ή βρόμης, το 2008-2009, ήταν €700- τον τόνο στο Σποροπαραγωγικό Κέντρο, το οποίο υπάγεται στο Υπουργείο Γεωργίας και €650- τον τόνο από ιδιωτικές Συνεργατικές, όπως τη Σ.Π.Ε. Αθηαίνου. Όσον αφορά τις ζωοτροφές, δεν γνώριζε την τιμή για το έτος 2007-
4. Γνώριζε ότι τώρα η τιμή ανέρχεται στα €500- με €550-. Ήταν ο ισχυρισμός του ότι το Υπουργείο Γεωργίας προτρέπει, αλλά είναι και υποχρέωση του γεωργού, να σπέρνεται πιστοποιημένος σπόρος, ο οποίος πωλείται από ειδικούς οργανισμούς, οι οποίοι έχουν πιστοποιηθεί από το Τμήμα Γεωργίας. Ο ίδιος ο γεωργός, κατά την άποψή του, είναι σε θέση να καταλάβει ότι ο σπόρος είναι πιστοποιημένος, από την ετικέτα που φέρει ο κάθε σάκος. Με τον πιστοποιημένο σπόρο διασφαλίζεται σιγουριά και σταθερότητα στην παραγωγή, ενώ παράλληλα η σπορά είναι απαλλαγμένη από ασθένειες και ζιζάνια. Στην επαρχία Λάρνακας πιστοποιημένος σπόρος πωλείται από το Σποροπαραγωγικό Κέντρο, τον Ιωσηφίδη και τις διάφορες Συνεργατικές εταιρείες. Ερωτηθείς, υποστήριξε ότι δικαιούται ένας γεωργός να φυλάξει σπόρο από τις καλλιέργειές του, εάν είχε αγοράσει πιστοποιημένο σπόρο. Ισχυρίστηκε, ότι ο γεωργός που φυτεύει από τη δική του σοδειά και όχι από σφραγισμένο σπόρο, εφόσον τήρησε κάποιες καλλιεργικές φροντίδες πριν να φυλάξει το σπόρο, δεν θα έχει μεγάλο ρίσκο, απλά μπορεί να είναι μειωμένη η παραγωγή. Όμως, δεν θα είναι σημαντικά μειωμένη όπως την περίπτωση που ο σπόρος που θα φυτευτεί προέλθει από ζωοτροφή. Το ρίσκο στην περίπτωση αυτή, κατά την άποψή του, είναι πολύ μεγαλύτερο. Κατά τη δική του άποψη, θεωρείται, από το Τμήμα Γεωργίας, ότι όλοι οι γεωργοί φυτεύουν πιστοποιημένο σπόρο. Όσον αφορά αποζημιώσεις για κακές γεωργικές χρονιές, ήταν η θέση του ότι η όποια αποζημίωση, καταβάλλεται με βάση το αντίγραφο της Εκταρικής Επιδότησης που υποβλήθηκε από τους γεωργούς στον Κ.Ο.Α.Π.. Εξήγησε ότι από τη στιγμή που ένας γεωργός προβαίνει σε δήλωση στην εκταρική επιδότηση, τότε ελέγχεται από τον Κ.Ο.Α.Π. και η αποζημίωση που του δίνεται είναι ανά δεκάριο. Ήταν η θέση του ότι οι αναφορές του στα έξοδα καλλιέργειας, βασίζονται στις στατιστικές του Υπουργείου Γεωργίας, ενώ η θέση του αναφορικά με το θέμα του ύψους της παραγωγής της βρόμης τη δεδομένη χρονιά, βασιζόταν στη δική του εμπειρία και στο ύψος παραγωγής που είχε ο πειραματικός Σταθμός του Ινστιτούτου Γεωργικών Ερευνών στη Δρομολαξιά. Κατέληξε, ότι δεν δηλώνεται στο Τμήμα Γεωργίας πόσος σπόρος φυτεύτηκε ή κατά πόσο φυτεύτηκε πιστοποιημένος σπόρος. Το μόνο που δηλώνεται στον Κ.Ο.Α.Π. είναι η έκταση που ο κάθε γεωργός φυτεύει ανά χρόνο και το είδος του σπόρου που φυτεύτηκε. Οι γεωργοί όμως, ήταν ο ισχυρισμός του, φυλάνε την ετικέτα του σπόρου στο αρχεία που τηρούν. Τελευταίος έδωσε μαρτυρία ο κ. Βάσος Άσπρου (Μ.Υ.3), ο Εναγόμενος. Ήταν η θέση του ότι είναι γεωργός στο επάγγελμα και καλλιεργεί σιτηρά τα οποία επεξεργάζεται σε σανό. Ασχολείται με τη συγκεκριμένη εργασία για 25 χρόνια. Τον κ. Τσαππή τον γνωρίζει από το
5. Είχε αγοράσει από τον κ. Τσαππή πιστοποιημένο σπόρο και λίγο σιφονάρι για δοκιμή. Τα συγκεκριμένα προϊόντα ο ίδιος τα έσπειρε με την προϋπόθεση να παράξει σανό και στη συνέχεια να τον πωλήσει στην τρέχουσα τιμή. Ήταν ο ισχυρισμός του ότι είχε συμφωνήσει να αποκοπεί η αξία του τιμολογίου από την αξία του σανού, λόγω του ότι ο κ. Τσαππής είχε εργοστάσιο το οποίο επεξεργάζεται σανό σε ζωοτροφή. Όμως, λόγω ανομβρίας δεν υπήρξε παραγωγή σανού. Το έτος 2007-2008, σύμφωνα με τον ισχυρισμό του, είχε μιλήσει με τον κ. Τσαππή και του είχε υποσχεθεί ότι θα του έδεινε ο ίδιος σπόρο, με την ίδια συμφωνία που ίσχυσε το
6. Ο ίδιος, στις 05/09/2008, είχε αγοράσει βρόμη από την Ενάγουσα Εταιρεία, η οποία του παραδόθηκε απευθείας από το λιμάνι Λεμεσού στον Άγιο Θεόδωρο. Του παραδόθηκαν περίπου 23 τόνοι, όπως είχαν αφιχθεί σφραγισμένοι από το εξωτερικό. Όταν ανοίχθηκε το κοντέινερ, τα σακιά που περιείχαν τη βρόμη είχαν ετικέτα που έγραφε «Είδος Βρόμης Πιστοποιημένη Τόπος Εισαγωγής Θεσσαλονίκη Ελλάδα». Ήταν η δική του θέση ότι το σιφονάρι κατά 95% χρησιμοποιείται για σκοπούς σποράς και για την παραγωγή σανού. Ένα μικρότερο ποσοστό, 5%, χρησιμοποιείται ως τροφή για άλογα. Ο ίδιος όμως δεν είχε άλογα. Είχε συμφωνήσει, ο κ. Τσαππής, κατά τον ισχυρισμό του, ότι θα έπαιρνε μπάλες σανού προς εξόφληση των τιμολογίων. Ήταν η θέση του ότι είχε σπείρει την ποσότητα του πρώτου τιμολογίου, που ήταν το Μάιο, αρχές Νοεμβρίου, ενώ την ποσότητα του δεύτερου τιμολογίου την έσπειρε μόλις την παρέλαβε. Οι συγκεκριμένες ποσότητες σπάρθηκαν και τη χρονιά 2008-2009 υπήρχε βροχόπτωση. Οι άλλοι γεωργοί είχαν παράξει ένα με ενάμιση τόνο ανά δεκάριο, σιφονάρι. Ο ίδιος δεν είχε παράξει ούτε 200 κιλά σιφονάρι, το δεκάριο. Όσον αφορά τη σπορά, ο ίδιος είχε υποστεί, σύμφωνα με τη μαρτυρία του, αρκετά έξοδα. Είχε τοποθετήσει 300 αυτοκίνητα κόπρι, τα οποία του είχαν στοιχήσει €30.000-, η καλλιέργεια κάθε δεκαρίου του είχε στοιχήσει €5- και είχε καλλιεργήσει 1200 δεκάρια, η σπορά και το κυλίνδρισμα κάθε δεκαρίου του είχε στοιχήσει €10-, το ψέκασμα του είχε στοιχήσει €10- ανά δεκάριο και είχε υποστεί επίσης την αξία του σπόρου. Από ότι πληροφορήθηκε, οι μπάλες σιφοναριού τη συγκεκριμένη χρονιά είχαν πωληθεί αρχικά στα €180- ανά τόνο και στη συνέχεια €150-. Παραδέχθηκε ότι για το έτος 2008-2009 είχε αποζημιωθεί από τον Ο.Γ.Α. με το ποσό των €12- το δεκάριο και ότι για το ίδιο έτος είχε αποζημιωθεί από το κράτος με €6- το δεκάριο. Για να αναιρέσει τη θέση του αργότερα, ότι για το έτος 2008-2009, δεν είχε πάρει αποζημίωση. Ήταν η θέση του ότι τηλεφωνούσε του κ. Τσαππή για να τον επισκεφτεί και να δουν τη βρόμη, πλην όμως δεν «κατέληξαν», γιατί ποτέ δεν τον είχε επισκεφτεί ο κ. Τσαππής. Ερωτηθείς από το συνήγορό του, γιατί είχε αγοράσει σπόρο βρόμης από την Ενάγουσα Εταιρεία, ισχυρίστηκε ότι ο πιστοποιημένος σπόρος βρόμης στο παζάρι στοίχιζε €460- με €560-, ενώ η Ενάγουσα Εταιρεία πωλούσε πιο φθηνά. Κατέληξε, ότι ο ίδιος είχε αγοράσει από την Ενάγουσα Εταιρεία γιατί είχε εξασφαλισμένη την πώληση σανού, πλην όμως είχε υποστεί ζημιές της τάξεως των €133.000-. Κατά την αντεξέτασή του, ισχυρίστηκε ότι ασχολείτο με τη κτηνοτροφία μέχρι το 2000, αλλά υποστήριξε ότι τον καιρό που ήταν κτηνοτρόφος δεν αγόραζε ζωοτροφές από τον κ. Τσαππή. Επέμενε στη θέση του ότι ο ίδιος είναι δηλωμένος ως γεωργοκτηνοτρόφος και λαμβάνει επιδοτήσεις από τον Κ.Ο.Α.Π.. Ερωτηθείς, υποστήριξε ότι δεν καταγράφεται το είδος του σπόρου που φυτεύεται στις αιτήσεις επιδοτήσεως. Ούτε και δηλώνεται κατά πόσο είναι πιστοποιημένος ο σπόρος ή όχι. Αρνήθηκε κατηγορηματικά ότι είχε αγοράσει ζωοτροφές για να καλλιεργήσει στα κτήματά του, όμως την ίδια ώρα παραδέχθηκε ότι δεν καταγραφόταν στους σάκους που περιείχαν το σπόρο που είχε αγοράσει από την Ενάγουσα Εταιρεία, ότι ήταν σπόρος, αλλά ούτε καταγραφόταν ότι ήταν ζωοτροφή. Όταν ρωτήθηκε γιατί δεν είχε επισκεφθεί τη Συνεργατική του χωριού για να αγοράσει πιστοποιημένο σπόρο, ισχυρίστηκε ότι η Ενάγουσα Εταιρεία πωλούσε €100- πιο φθηνά από τη Συνεργατική καθώς επίσης είχε διασφαλίσει την πώληση του σανού. Ερωτηθείς για τις τιμές πώλησης του πιστοποιημένου σπόρου, ισχυρίστηκε ότι κυμαίνονταν μεταξύ €560- μέχρι €800-, ενώ ο παφίτικος σπόρος κυμαινόταν μεταξύ €560- μέχρι €700-. Παραδέχθηκε ότι γνώριζε ότι έπαιρνε ένα ρίσκο φυτεύοντας μη πιστοποιημένο σπόρο. Επίσης, παραδέχθηκε ότι είχε ρισκάρει το 2008 και υπέστη ζημιά λόγω της ανομβρίας, όμως το 2008-2009 η ζημιά του οφειλόταν στην Ενάγουσα Εταιρεία. Σε ερώτηση που του τέθηκε, ισχυρίστηκε ότι τα χωράφια του έχουν έκταση 1200 δεκάρια. Στη συνέχεια όμως, ισχυρίστηκε ότι ενοικιάζει τα συγκεκριμένα χωράφια, πλην όμως δεν υπάρχουν οποιαδήποτε ενοικιαστήρια έγγραφα. Ήταν περαιτέρω η θέση του ότι δηλώνει τη συγκεκριμένη έκταση γης στον Κ.Ο.Α.Π., ο οποίος δέχεται την έκτασή της ως δεδομένη και δεν ζητά ενοικιαστήριο έγγραφο. Ισχυρίστηκε ότι ο Κ.Ο.Α.Π. δέχεται όσα εκτάρια του αναφερθούν ότι καλλιεργούνται και στην πορεία ελέγχεται η έκταση με το μάτι από υπαλλήλους του Κ.Ο.Α.Π. Ερωτηθείς κατά πόσο είχε ελέγξει τους συγκεκριμένους σπόρους πριν τους φυτέψει, ισχυρίστηκε ότι δεν είχε ελέγξει τους σπόρους γιατί είχε αγοράσει πιστοποιημένους σπόρους. Αρχικά ισχυρίστηκε ότι η ετικέτα στο σάκο που περιείχε τους σπόρους έγραφε «Πιστοποιημένη Βρόμη», ενώ στη συνέχεια ανέφερε ότι έγραφε «Βρόμη» μόνο. Παραδέχθηκε ότι ούτε τα τιμολόγια δεν κατέγραφαν ότι η βρόμη ήταν πιστοποιημένη. Κατά τον ισχυρισμό του, ο κ. Τσαππής είχε παραδεχθεί ότι ο σπόρος ήταν ακατάλληλος για τα κυπριακά εδάφη. Ήταν περαιτέρω η θέση του ότι η Σ.Π.Ε. Αθηαίνου, καθώς και Σ.Π.Ε. η Δαλίου, είχαν παραδεχθεί ότι ο σπόρος, λόγω της προηγούμενης ανομβρίας ήταν ακατάλληλος για τα κυπριακά εδάφη και είχαν αποζημιώσει τους πελάτες τους. Ερωτηθείς, διευκρίνισε ότι ο σπόρος που είχε πωληθεί από τα Συνεργατικά Ιδρύματα, δεν είχε κριθεί ελαττωματικός, απλά δεν ήταν κατάλληλος για τα κυπριακά εδάφη. Γι' αυτό και το κράτος είχε παραδεχθεί ότι έπρεπε να αποθηκεύσει πιστοποιημένους σπόρους για τουλάχιστον δύο χρόνια. Παραδέχθηκε παράλληλα, ότι ο λόγος που οι Συνεργατικές είχαν αποζημιώσει τους πελάτες τους ήταν γιατί πωλούσαν πιστοποιημένους σπόρους. Ισχυρίστηκε ότι ο ίδιος δεν πήγε για να πάρει τη σπορά στον κ. Τσαππή, αλλά ο κ. Τσαππής τον είχε επισκεφθεί με τον υιό του και είχε δει το σανό για να τον παραλάβει, αλλά είχε την άποψη ότι είχαν πολύ υγρασία οι «μπάλες» και δεν τις παραλάμβανε. Όσον αφορά τα έξοδα που χρειάστηκαν για το κόπρι, τις €30.000-, υποστήριξε ότι ο ίδιος γνωρίζει από πέντε χρονών τη συγκεκριμένη δουλειά και γνώριζε ότι τοποθετείται κόπρι στα χωράφια κάθε δύο χρόνια. Εξήγησε ότι ένα αυτοκίνητο κόπρι, αναλογεί σε τρία δεκάρια κτήματος. Ο ίδιος είχε τοποθετήσει 300 αυτοκίνητα κόπρι, το οποίο έπαιρνε από τον κουμπάρο του χωρίς να τον χρεώνει. Ερωτηθείς, σε τι αναλογούσε το ποσό των €30.000-, ισχυρίστηκε αρχικά ότι είναι τα έξοδα μεταφοράς και στη συνέχεια ισχυρίστηκε ότι είναι τα δικά του εργατικά και η χρήση των δικών του αυτοκινήτων. Επίσης, οι υπόλοιπες χρεώσεις, κατά τον ισχυρισμό του, αφορούσαν καθαρά τα δικά του εργατικά. Το κέρδος, τις €133.000-, το είχε υπολογίσει ανά δεκάριο, με δεδομένο ότι κάθε δεκάριο θα έβγαζε ενάμιση τόνο σανό. Ισχυρίστηκε ότι λόγω της προηγούμενης ανομβρίας, η τιμή του σανού ήταν αυξημένη. Με την πείρα του είχε υπολογίσει ότι θα είχε το συγκεκριμένο κέρδος. Κατέληξε, ότι δεν υπήρχε λόγος να δηλώσει στον Κ.Ο.Α.Π. αλλά ούτε και στον Ο.Γ.Α. τη ζημιά του, γιατί ο Ο.Γ.Α. δεν αποζημιώνει τα λάθη των άλλων, αλλά μόνο τα λάθη του Θεού. Αρνήθηκε ότι είχε αγοράσει ζωοτροφές, αλλά παράλληλα παραδέχθηκε ότι γνώριζε ότι ρίσκαρε, όταν δεν φύτευε πιστοποιημένο σπόρο. Μετά την ολοκλήρωση της μαρτυρίας και οι δύο πλευρές προχώρησαν με αγορεύσεις. Ο κ. Θωμάς παραδέχθηκε ότι είχαν πράγματι υπογραφτεί τα τιμολόγια και είχαν πωληθεί ζωοτροφές, όμως ο Εναγόμενος δεν είχε λόγο να αγοράσει ζωοτροφές γιατί δεν είχε ζώα για να ταΐσει, αλλά αγοράστηκαν για να χρησιμοποιήσει το σπόρο της βρόμης για σπορά. Το μοναδικό πρόβλημα ήταν ο σπόρος, ο οποίος δεν ήταν κατάλληλος για τις καιρικές συνθήκες της Κύπρου και λόγω αυτού του γεγονότος ο Εναγόμενος υπέστη σοβαρές ζημιές, τις οποίες ανταπαιτεί. Η κα Σουρουλλά ισχυρίστηκε ότι ο Εναγόμενος παράνομα χρησιμοποίησε το σπόρο που είχε αγοράσει από την Ενάγουσα Εταιρεία, ως ζωοτροφή, για σπορά επειδή ήταν φθηνότερος από τον πιστοποιημένο σπόρο και η Ενάγουσα Εταιρεία δεν γνώριζε το σκοπό για τον οποίο ο Εναγόμενος είχε αγοράσει το σπόρο. Επιπρόσθετα, ήταν η θέση της ότι δεν έχουν αποδειχθεί οι ειδικές ζημιές τις οποίες αξιώνει ο Εναγόμενος, αφού τέτοιου είδους ζημιές θα πρέπει να αποδεικνύονται με αυστηρότητα. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ Η υπό κρίση υπόθεση θα αποφασιστεί στο ισοζύγιο των πιθανοτήτων και σύμφωνα με την κρατούσα νομολογία, ένας μάρτυρας μπορεί να γίνει πιστευτός μερικώς ή ολικώς (βλ. Γενικός Εισαγγελέας v. Μανώλη