ΘΕΟΝΙΤΣΑ ΧΡΙΣΤΟΥ ΕΡΜΟΓΕΝΟΥΣ κ.α. ν. ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΕΡΜΟΓΕΝΟΥΣ κ.α., Αγωγή αρ. 1932/2011, 30 Απριλίου 2012 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2012:A124 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ Ενώπιον: Λ. Δημητριάδου-Ανδρέου, Α.Ε.Δ Αγωγή αρ. 1932/2011 Μεταξύ: 1.ΘΕΟΝΙΤΣΑ ΧΡΙΣΤΟΥ ΕΡΜΟΓΕΝΟΥΣ,από την Αραδίππου
- ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΧΡΙΣΤΟΥ ΕΡΜΟΓΕΝΟΥΣ, από την Αραδίππου
- ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥ ΕΡΜΟΓΕΝΟΥΣ, από το Ηνωμένο Βασίλειο
- ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΧΡΙΣΤΟΥ ΕΡΜΟΓΕΝΟΥΣ, από την Αραδίππου Ενάγοντες - και - ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΕΡΜΟΓΕΝΟΥΣ, από την Αραδίππου και τώρα Αυστραλία ΕΡΜΙΟΝΗ ΛΟΥΚΑ ΣΑΚΚΑ, από την Αραδίππου ΖΑΧΑΡΙΑΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΕΡΜΟΓΕΝΟΥΣ, από την Αραδίππου ΣΑΒΒΑΣ ΜΙΧΑΗΛ από το Ηνωμένο Βασίλειο ΑΝΤΡΟΥΛΛΑ ΑΡΑΚΛΕΙΤΗ, από το Ηνωμένο Βασίλειο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΣΑΒΒΑ ΜΙΧΑΗΛ, από το Ηνωμένο Βασίλειο ΜΙΧΑΗΛ ΣΑΒΒΑ ΜΙΧΑΗΛ από το Ηνωμένο Βασίλειο ΛΟΥΚΑΣ ΣΑΒΒΑ ΜΙΧΑΗΛ από το Ηνωμένο Βασίλειο Εναγόμενοι Αίτηση ημερομηνίας 22.2.12 για παραμερισμό αγωγής Ημερομηνία: 30 Απριλίου
- Εμφανίσεις: Για Αιτητή/Εναγόμενο 3: κος Α. Πασιουρτίδης. Για Καθ' ων η Αίτηση/Ενάγοντες: κος Κυριακίδης και κα Ταουξιή για Χ. Κυριακίδης Δ.Ε.Π.Ε. ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗ Με την παρούσα αίτηση ο Αιτητής/Εναγόμενος 3 επιζητεί την έκδοση διατάγματος για παραμερισμό και/ή ακύρωση της παρούσας αγωγής και/ή του κλητηρίου εντάλματος που καταχωρήθηκε στις 23/6/2011 και/ή την επίδοση του κλητηρίου εντάλματος προς τον Εναγόμενο 3 και/ή την Έκθεση Απαίτησης που καταχωρήθηκε στις 28/9/
- ΑΙΤΗΣΗ ΚΑΙ ΕΝΟΡΚΗ ΔΗΛΩΣΗ ΠΟΥ ΤΗΝ ΣΥΝΟΔΕΥΕΙ Η παρούσα Αίτηση βασίζεται στην Δ.2, θ.13, Δ.27, θ.θ.1-3 και Δ.48, θ.θ.1-9 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας, στην νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου και τις συμφυείς εξουσίες του Δικαστηρίου. Η Αίτηση συνοδεύεται από ένορκη δήλωση του Ζαχαρία Δημητρίου Ερμογένους, Εναγόμενου 3/Αιτητή. Σε αυτή αναφέρει, όπως μπορώ να συνοψίσω, τα εξής: Στις 23/6/2011 καταχωρήθηκε από τους Ενάγοντες στο Επαρχιακό Δικαστήριο Λάρνακας κλητήριο γενικώς οπισθογραφημένο εναντίον του Εναγόμενου 3 και άλλων εφτά Εναγομένων. Παρά το γεγονός ότι η υπό τον ως άνω αριθμό και τίτλο αγωγή σύμφωνα με την γενική οπισθογράφηση και την Έκθεση Απαίτησης των Εναγόντων εμπίπτει στην κατηγορία των κληρονομικών αγωγών (probate actions), εντούτοις μετά από έρευνα του δικηγόρου του ενόρκως δηλούντα στον φάκελο της υπόθεσης διαπιστώθηκε ότι κατά την καταχώρηση του ανωτέρου κλητηρίου δεν ακολουθήθηκε η διαδικασία που απαιτούν οι Θεσμοί Πολιτικής Δικονομίας. Συγκεκριμένα σύμφωνα με την Δ.2, θ.13, σε κληρονομικές αγωγές της σφράγισης του κλητηρίου εντάλματος πρέπει να προηγείται καταχώρηση ένορκης δήλωσης του ενάγοντα ή ενός από τους ενάγοντες η οποία να επιβεβαιώνει την οπισθογράφηση του κλητηρίου εντάλματος. Στη προκειμένη περίπτωση της σφράγισης του κλητηρίου εντάλματος της παρούσας αγωγής δεν προηγήθηκε η καταχώρηση της απαιτούμενης από τους Θεσμούς Πολιτικής Δικονομίας ενόρκου δηλώσεως. Όπως ο ενόρκως δηλών συμβουλεύεται από τον δικηγόρο του η πρόνοια της Δ.2, θ.13, είναι επιτακτικής φύσης και η καταχώρηση της ενόρκου δηλώσεως που προβλέπεται αποτελεί αναγκαία προηγούμενη προϋπόθεση για την έγκυρη έναρξη της διαδικασίας. Περαιτέρω η μη συμμόρφωση με τη Δ.2, θ.13, καθιστά εξ αρχής άκυρη τη διαδικασία και όλες οι διαδικασίες που ακολούθησαν είναι αυτοδίκαια άκυρες και δεν θεραπεύονται με οποιονδήποτε δικονομικό τρόπο. ΕΝΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΕΝΟΡΚΗ ΔΗΛΩΣΗ ΠΟΥ ΤΗΝ ΣΥΝΟΔΕΥΕΙ Στην Αίτηση κατεχωρήθη ένσταση στην οποία ως λόγοι ένστασης εξειδικεύονται οι ακόλουθοι: ® Δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις για έκδοση διατάγματος παραμερισμού και/ή ακύρωσης του κλητηρίου εντάλματος και/ή της επίδοσης του κλητηρίου εντάλματος της παρούσας αγωγής. ® Το αντικείμενο της παρούσας αγωγής δεν εμπίπτει στην κατηγορία των κληρονομικών αγωγών (probate actions) και/ή οι θεραπείες που επιζητούνται δεν περιλαμβάνουν ζητήματα που έχουν να κάνουν με την επικύρωση ή ανάκληση διαθήκης ή με την εξουσιοδότηση διαχειριστή και/ή ανάκληση και/ή ακύρωση διορισμού διαχειριστή ή αγωγή διαχείρισης ή αγωγή εναντίον περιουσίας αποβιώσαντος ώστε να προαπαιτείται η καταχώρηση ένορκης δήλωσης με την οποία να επιβεβαιώνεται η οπισθογράφηση του κλητηρίου εντάλματος. Το επίδικο θέμα της παρούσας αγωγής είναι η παράνομη μεταβίβαση των επιδίκων κτημάτων επ' ονόματι των Εναγομένων με ψευδείς παραστάσεις και/ή δόλο και/ή απάτη και/ή συνομωσία των Εναγομένων και ακύρωση της πιο πάνω παράνομης εγγραφής τους και δεν τίθεται θέμα παύσης διαχειριστή περιουσίας αποβιώσαντος. ® Κανένας από τους Ενάγοντες ή τους Εναγόμενους στην παρούσα αγωγή δεν έχουν την ιδιότητα διαχειριστή περιουσίας αποβιώσαντος. ® Ο Αιτητής έχει καταχωρήσει σημείωμα εμφάνισης στην παρούσα αγωγή χωρίς οποιαδήποτε διαμαρτυρία και/ή χωρίς καμία επιφύλαξη των δικαιωμάτων του και/ή με τρόπο που έχει θεραπεύσει οποιαδήποτε τυχόν αντικανονικότητα της διαδικασίας και/ή έχει παραιτηθεί ρητά ή σιωπηρά από οποιοδήποτε δικαίωμα αμφισβήτησης της καταχώρησης και/ή της επίδοσης της παρούσας αγωγής. ® Ο Αιτητής καθυστέρησε αδικαιολόγητα στην καταχώρηση της αίτησης. ® Η αίτηση είναι αντινομική και/ή παράτυπη, η δε νομική της βάση λανθασμένη και δεν μπορεί να στηρίξει την αιτούμενη θεραπεία. ® Το κλητήριο ένταλμα στην παρούσα αγωγή καταχωρήθηκε κανονικά και/ή νομότυπα. ® Η ένορκη δήλωση της αίτησης δεν αποκαλύπτει επαρκή γεγονότα που δύνανται να στηρίξουν την αιτούμενη θεραπεία. ® Η αίτηση στερείται ουσιαστικού και νομικού ερείσματος και συνιστά κατάχρηση της δικαστικής διαδικασίας. ® Η αίτηση είναι υπό τις περιστάσεις κακόπιστη και/ή καταχρηστική και/ή επιδιώκει αλλότριο σκοπό και/ή σκοπό έχει την καθυστέρηση στην εκδίκαση της υπόθεσης και/ή την κωλυσιεργία στη διαδικασία και/ή την παράλειψη του Αιτητή να καταχωρήσει Υπεράσπιση που όφειλε να καταχωρούσε από τις αρχές Δεκεμβρίου
- Η ένσταση βασίζεται στην Δ.19, θ.9, Δ.39, θ.2, και Δ.48, θ.θ.2-7 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας, στις γενικές εξουσίες, δικαιοδοσία και πρακτική του Δικαστηρίου. Η ένσταση υποστηρίζεται από ένορκη δήλωση της Εύας Παπαγεωργίου δικηγόρου στο γραφείο των δικηγόρων των Εναγόντων στην οποία, βασικά, αναφέρει τα εξής: Οι θέσεις που προβάλλονται προς υποστήριξη του αιτήματος του Εναγόμενου 3 για παραμερισμό και ακύρωση του κλητηρίου εντάλματος στην παρούσα αγωγή αλλά και της επίδοσης του σε ό,τι αφορά τα πραγματικά γεγονότα είναι προφανώς αβάσιμες και ανυπόστατες. Εξ' όσων γνωρίζει η ενόρκως δηλούσα και πληροφορείται από τους δικηγόρους των Εναγόντων και για τους νομικούς λόγους που ειδικότερα εξηγούνται στο σώμα της ένστασης, τους οποίους υιοθετεί στο σύνολο τους, η αίτηση του Εναγόμενου 3 δεν μπορεί να εγκριθεί. ΘΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΙΣΗΓΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ Κατά την εκδίκαση της παρούσας Αίτησης αμφότεροι οι συνήγοροι των διαδίκων αγόρευσαν υποστηρίζοντας τις εκατέρωθεν θέσεις τους. O κος Πασιουρτίδης εκ μέρους του Εναγόμενου 3/Αιτητή, αφού αναφέρθηκε στο ιστορικό της παρούσας υπόθεσης όπως προκύπτει από το φάκελο της υπόθεσης, επικαλέστηκε τις πρόνοιες της Δ.2,θ.13, σύμφωνα με την οποία σε κληρονομικές αγωγές της σφράγισης του κλητηρίου εντάλματος πρέπει να προηγείται καταχώρηση ένορκης δήλωσης του Ενάγοντα η οποία να επιβεβαιώνει την οπισθογράφηση του κλητηρίου εντάλματος. Αναφερόμενος δε στην έννοια της κληρονομικής αγωγής τόνισε ότι περιλαμβάνει αγωγή και άλλα ζητήματα που σχετίζονται με την επικύρωση ή την ανάκληση διαθήκης ή με την εξουσιοδότηση προς διαχειριστή ή την ανάκληση της. Αναφερόμενος στην οπισθογράφηση της απαίτησης στην παρούσα αγωγή υποστήριξε ότι από το λεκτικό των διαταγμάτων που επιζητούνται αλλά και από τη φύση τους πρόκειται για μια κληρονομική αγωγή (probate action). Ειδικότερα επεσήμανε ότι εκείνο που ουσιαστικά ζητούν οι Ενάγοντες με την παράγραφο (Α) της εν λόγω οπισθογράφησης και την παράγραφο 17Α της Έκθεσης Απαίτησης τους είναι απόφαση και/ή δήλωση του Δικαστηρίου ότι κατά πάντα ουσιώδη προς την παρούσα αγωγή χρόνο οι Ενάγοντες ήταν νόμιμοι κληρονόμοι της αποβιωσάσης Παναγιώτας Δημητρίου Ερμογένους. Πρόσθεσε ακόμη ότι με μια απλή ανάγνωση και των υπολοίπων σημείων της οπισθογράφησης αλλά και του αιτητικού που υπάρχει στην Έκθεση Απαίτησης γίνεται αντιληπτό ότι οι θεραπείες που ζητούν οι Ενάγοντες προϋποθέτουν και έχουν ως προαπαιτούμενο την αναγνώριση τους από το Δικαστήριο ως νόμιμους κληρονόμους της αποβιωσάσης. Ο κος Πασιουρτίδης εισηγήθηκε ότι εκείνο που τελικά και ουσιαστικά αποτελεί το επίδικο θέμα της παρούσας αγωγής είναι η νομιμότητα και/ή η ορθότητα ή μη της διανομής της περιουσίας της αποβιωσάσης Παναγιώτας Δημητρίου Ερμογένους δια μέσου της διαχείρισης 193/72 του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λάρνακας και, συνακόλουθα, η αναγνώριση αν η εν λόγω διαχείριση πάσχει ή όχι λόγω αυτής της παρανομίας και/ή παρατυπίας. Επεσήμανε ότι είναι αυτονόητο ότι αν μια περιουσία διανεμήθηκε παράτυπα και/ή παράνομα δια μέσου μιας διαχείρισης τότε η ίδια η διαχείριση μολύνεται και επηρεάζεται από αυτήν την παρατυπία και/ή παρανομία με αποτέλεσμα η παρούσα αγωγή να εμπίπτει στον ορισμό της κληρονομικής αγωγής. Εισηγήθηκε, επίσης, ότι ακόμη και στην περίπτωση που διαφανεί στο Δικαστήριο ότι η παρούσα περίπτωση διαφέρει διότι δεν υπάρχει διαθήκη της οποίας ζητείται η επικύρωση ή η ανάκληση εντούτοις θεωρεί ότι τα όσα ανέφερε ανωτέρω σε σχέση με την διαδικασία που πρέπει να ακολουθείται σύμφωνα με τους κανονισμούς σε περίπτωση κληρονομικών αγωγών εφαρμόζονται κατ΄ αναλογία και στις περιπτώσεις κατά τις οποίες κάποιος πεθαίνει αδιάθετος και η περιουσία του διανέμεται μέσω της διαδικασίας της διαχείρισης. Ήταν η θέση του ότι ο σκοπός του νομοθέτη δεν ήταν να ρυθμίσει μόνο τις περιπτώσεις όπου υπάρχει διαθήκη αλλά όλες τις περιπτώσεις στις οποίες προκύπτουν κληρονομικές διαφορές παρόμοιες με τα επίδικα θέματα στην παρούσα υπόθεση. Ο συνήγορος υποστήριξε ότι η ένσταση για τη μη συμμόρφωση με τη Δ.2,θ.13, μπορεί να υποβληθεί είτε με την Υπεράσπιση, είτε με χωριστή αίτηση άσχετα αν δεν έχει προταθεί στην Υπεράσπιση και ότι δεν θεωρείται ότι ο Εναγόμενος έχει παραιτηθεί από την ένσταση επειδή καταχώρησε εμφάνιση χωρίς επιφύλαξη. Περαιτέρω υποστήριξε ότι με την παρούσα Αίτηση το Δικαστήριο καλείται να εξετάσει και να αποφασίσει επί ενός αμιγώς νομικού σημείου και κάτι τέτοιο αποφασίζεται σε οποιοδήποτε στάδιο. Πρόσθεσε ότι το νομικό σημείο το οποίο εγείρεται από την παρούσα Αίτηση άπτεται της ίδιας της εγκυρότητας της εναρκτήριας κλήσης και, επομένως, δεν υπάρχει καταλληλότερο στάδιο στη διαδικασία από το παρόν στάδιο για να αποφασιστεί το επίδικο ζήτημα. Ήταν η τελική θέση του συνηγόρου ότι η πρόνοια της Δ.2,θ.13, είναι επιτακτικής φύσεως και η μη συμμόρφωση με αυτή καθιστά εξ αρχής άκυρη την διαδικασία. Επεσήμανε ότι στη παρούσα περίπτωση εφόσον πριν τη σφράγιση του κλητηρίου εντάλματος δεν καταχωρήθηκε η ένορκη δήλωση που προνοεί η Δ.2,θ.13, όλες οι διαδικασίες είναι αυτοδίκαια άκυρες, η δε περίπτωση αυτή δεν αφορά περίπτωση παρατυπίας ως προς τον τύπο της αγωγής αλλά λανθασμένη έναρξη της διαδικασίας λόγω ακριβώς της μη ύπαρξης της επιβαλλόμενης ένορκης δήλωσης. Ο κος Χ. Κυριακίδης για τους Ενάγοντες/Καθ'ων η Αίτηση, αφού αναφέρθηκε στα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης, ανέλυσε την έννοια του όρου κληρονομική αγωγή (probate action) τονίζοντας ότι έχει πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά και ότι αφορά πολύ συγκεκριμένες αξιώσεις. Όπως το έθεσε πρόκειται για αγωγή με την οποία αξιώνονται θεραπείες που αφορούν την έκδοση παραχωρητηρίου σε διαθήκη ή κληρονομιά ή αγωγή με την οποία αξιώνονται θεραπείες που αφορούν την ανάκληση τέτοιου παραχωρητηρίου ή αγωγή με την οποία αξιώνονται θεραπείες που αφορούν διαταγή που να ακυρώνει διαθήκη. Επεσήμανε δε ότι στις αγωγές «probate» έχει εισαχθεί από το αγγλικό δίκαιο μια περαιτέρω διάκριση δηλαδή όσες αγωγές αφορούν αμφισβητούμενα θέματα και όσες αφορούν μη αμφισβητούμενα θέματα. Η σημασία της πιο πάνω διάκρισης, πρόσθεσε, είναι ότι οι αγωγές που αφορούν μη αμφισβητούμενα θέματα δεν υπάγονται στη κατηγορία των αγωγών «probate», δηλαδή δεν θεωρούνται «probate actions». Αναφερόμενος στα γεγονότα της παρούσας αγωγής υποστήριξε ότι δεν αποτελεί «probate action» για τους ακόλουθους λόγους: ü Με την Έκθεση Απαίτησης δεν αξιώνονται θεραπείες που αφορούν την έκδοση παραχωρητηρίου σε διαθήκη ή κληρονομιά. ü Με την Έκθεση Απαίτησης δεν αξιώνονται θεραπείες που αφορούν την ανάκληση τέτοιου παραχωρητηρίου. ü Με την Έκθεση Απαίτησης δεν αξιώνονται θεραπείες που αφορούν διαταγή που να ακυρώνει διαθήκη. ü Η βάση της αγωγής έχει να κάμει με εξ επαγωγής εμπίστευμα (constructive trust), δόλο και απάτη και αξιώνονται θεραπείες ακύρωσης μεταβίβασης και/ή επανεγγραφής των επιδίκων τεμαχίων επ' ονόματι όλων των κληρονόμων και/ή αποζημιώσεων. Σε ό,τι αφορά τη θέση των Εναγόντων με βάση την Έκθεση Απαίτησης τους επεσήμανε ότι αυτή συνίσταται στο ισχυρισμό ότι η μεταβίβαση των επιδίκων κτημάτων έγινε κατόπιν συνομωσίας και/ή συνεργασίας όλων των Εναγομένων και/ή εκπροσώπων και/ή αντιπροσώπων και/ή εντολοδόχων τους με αποτέλεσμα η μεταβίβαση των επιδίκων κτημάτων να γίνει παράτυπα και/ή παράνομα και/ή χωρίς τη νόμιμη συγκατάθεση όλων των κληρονόμων της αποβιωσάσης κατά παράβαση της σχετικής νομοθεσίας και/ή των διατάξεων του περί Διαχείρισης Κληρονομιών Νόμου Κεφ.189 καθιστώντας την επίδικη μεταβίβαση άκυρη. Επεσήμανε δε ότι κανένας από τους Ενάγοντες ή τους Εναγόμενους στην παρούσα αγωγή δεν έχει την ιδιότητα διαχειριστή περιουσίας αποβιώσαντος αλλά όλοι είναι κληρονόμοι της επίδικης περιουσίας της αποβιωσάσης. Επεσήμανε, ακόμα, ότι σύμφωνα με την Έκθεση Απαίτησης μετά την ολοκλήρωση της διαχείρισης και την διανομή της περιουσίας οι Εναγόμενοι 1, 2 και 3 έλαβαν την επίδικη περιουσία έχοντας γνώση ότι η περιουσία της αποβιωσάσης είχε μεταβιβαστεί επ' ονόματι τους και είχε περάσει στα χέρια τους ως αποτέλεσμα παράνομης πράξης και/ή άσκησης δόλου εκ μέρους τους αφού ο κηρυχθέντας ως άφαντος και ένας εκ των πέντε νόμιμων κληρονόμων της περιουσίας της αποβιωσάσης δεν βρισκόταν σε θέση να υπογράψει τους τελικούς λογαριασμούς που είχαν κατατεθεί στο Δικαστήριο και να συμφωνήσει ή διαφωνήσει στη ρηθείσα μεταβίβαση των κτημάτων, ενεργώντας εις βάρος των νόμιμων δια νόμου κληρονομικών συμφερόντων των Εναγόντων. Ο κος Κυριακίδης υποστήριξε ότι με αυτό τον τρόπο στην ουσία δημιουργήθηκε υπέρ των Εναγόντων εξ επαγωγής εμπίστευμα (constructive trust), το οποίο απορρέει από την εφαρμογή του περί Διαθηκών και Διαδοχής Νόμου Κεφ.
- ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΙΤΗΣΗΣ Η Δ.2,θ.13 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας επί της οποίας βασίζεται η υπό κρίση Αίτηση προνοεί τα ακόλουθα: «The sealing of a writ of summons in probate actions shall be preceded by the filing of an affidavit by the plaintiff, or one of the plaintiffs, in verification of the endorsement on the writ.» Η ουσία του δικονομικού αυτού κανόνα είναι ότι σε αγωγή κληρονομίας (probate actions) πρέπει απαραίτητα να προηγείται της σφράγισης του κλητηρίου εντάλματος ένορκη δήλωση που γίνεται από τον Ενάγοντα, ή, αν είναι περισσότεροι του ενός, από οποιονδήποτε από τους Ενάγοντες η οποία ένορκη δήλωση να επαληθεύει την οπισθογράφηση του κλητηρίου. Αυτό που επιβεβαιώνεται με την ένορκη δήλωση είναι η αξίωση του Ενάγοντα και δηλώνεται το ισχυριζόμενο συμφέρον του Εναγομένου.[1] Αν δεν υπάρξει συμμόρφωση προς τον εν λόγω δικονομικό κανόνα όλες οι διαδικασίες είναι αυτοδικαίως άκυρες και δεν θεραπεύονται με οποιοδήποτε δικονομικό τρόπο. Με άλλα λόγια η προηγούμενη ένορκη βεβαίωση της οπισθογράφησης του κλητηρίου συνιστά αναγκαία προηγούμενη προϋπόθεση (condition precedent) για την έγκυρη έναρξη μιας αγωγής. Όπως τονίσθηκε στην υπόθεση Demetriou and Others v. Prodromou
(1983)1 C.L.R. 301 στη σελίδα 303: «Whatever the rationale behind this rule may have been in probate actions the filing of an affidavit as provided in Or.2,r.13 is a condition precedent to the valid initiation of the proceedings. The failure of the respondent to comply with the aforesaid rule, renders these proceedings abortive. They were never properly initiated. Consequently the proceedings in their entirety were void .» Η ένσταση για τη μη συμμόρφωση προς το δικονομικό αυτό κανόνα μπορεί να υποβληθεί είτε με την Υπεράσπιση, είτε με χωριστή αίτηση άσχετα αν δεν έχει προταθεί στην Υπεράσπιση και δεν θεωρείται ότι ο Εναγόμενος έχει παραιτηθεί από την ένσταση επειδή καταχώρησε εμφάνιση χωρίς επιφύλαξη.[2] Το ερώτημα που εγείρεται στην παρούσα υπόθεση είναι κατά πόσο η απαίτηση στην αγωγή που καταχώρησαν οι Ενάγοντες συνιστά κληρονομική διαφορά ή αγωγή κληρονομίας (probate action). Αγωγή κληρονομίας (probate action) περιλαμβάνει αγωγή και άλλα ζητήματα που σχετίζονται : - με την επικύρωση ή την ανάκληση διαθήκης - ή με την εξουσιοδότηση προς διαχείριση ή την ανάκλησή της. - Στο Σύγγραμμα Halsbury's Laws of England, 4η έκδοση, Τόμος 17, στη σελίδα 413 στη σημείωση 1 της παραγράφου 778 διαβάζουμε τα ακόλουθα σε σχέση με την έννοια της κληρονομίας (probate action): «In the Rules of the Supreme Court probate action means an action for the grant of probate of the will, or letters of administration of the estate, of a deceased person or for the revocation of such a grant or for a decree pronouncing for or against the validity of an alleged will, not being an action which is non-contentious or common form probate business." Αγωγή κληρονομίας ασκείται στην περίπτωση όπου προσβάλλεται το κύρος της διαθήκης π.χ. ένεκα πλαστογραφίας[3] ή λόγω πνευματικής ή ψυχικής ανικανότητας του διαθέτη[4] ή για ανάκληση της επικύρωσης διαθήκης[5]. Από τη νομολογία προκύπτουν δύο κατηγορίες αγωγών κληρονομίας. Η πρώτη αναφέρεται σε αυτές όπου υπάρχουν αντικρουόμενα γεγονότα ή ισχυρισμοί για δόλο κλπ. (contentious probate actions), ενώ η δεύτερη αναφέρεται σε αυτές που δεν έχουν τέτοια στοιχεία και χαρακτηρίζονται ως "non-contentious probate actions" ή "common form business". Στο Σύγγραμμα Halsbury's Laws of England 4η έκδοση Τόμος 17, σελ.780 στο απόσπασμα που ακολουθεί γίνεται η πιο πάνω διάκριση: «Probate business is divided into non-contentious or common form business, and contentious business. Common form business consists of the issue of grants of probate and letters of administration when there is no contention as to the right thereto, including the passing of probates and administrations through the court in contentious cases when the contest is terminated, and all business of a non-contentious cases when the contest is terminated, and all business of a non-contentious natere taken in court in matters of testacy and intestacy, not being proceedings in any action, and also the business of lodging caveats against the grant of probate or administration. All other business of the court, except the warning of caveats, is contentious.» (δική μου υπογράμμιση) Στο Άρθρο 2 του Περί Διαχείρισης Κληρονομιών Αποθανόντων Νόμου Κεφ.189 ορίζεται ως ακολούθως η έννοια της μη αμφισβητούμενης ή κοινού τύπου διαδικασίας επικύρωσης διαθήκης δηλαδή «non-contentious probate actions» ή «common form business»: « "μη αμφισβητούμενη ή κοινού τύπου διαδικασία επικύρωσης διαθήκης" σημαίνει τη διαδικασία με την οποία εξασφαλίζεται επικύρωση διαθήκης και διαχείριση όταν δεν υπάρχει αμφισβήτηση για το δικαίωμα αυτό, περιλαμβανομένης και της διεκπεραίωσης επικυρώσεων διαθηκών και διαχειρίσεων μέσω του Δικαστηρίου σε αμφισβητούμενες περιπτώσεις αν τερματίστηκε η αμφισβήτηση, και κάθε διαδικασία μη αμφισβητούμενης φύσης σε θέματα κληρονομικής διαδοχής εκ διατάξεων τελευταίας βούλησης και εξ αδιαθέτου κληρονομικής διαδοχής που δεν είναι διαδικασία σε οποιαδήποτε αγωγή, καθώς και τη διαδικασία καταχώρισης ανακοπών (caveats) κατά της έκδοσης επικύρωσης διαθήκης ή διαχείρισης.» Η παρούσα αγωγή, όπως προκύπτει από την Έκθεση Απαίτησης, αφορά περίπτωση παράνομης διανομής των περιουσιακών στοιχείων της αποβιωσάσης Παναγιώτας Δημητρίου Ερμογένους. Στην παρά.7 της Έκθεσης Απαίτησης προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι ο διαχειριστής της περιουσίας της αποβιωσάσης μετά την ολοκλήρωση της διαχείρισης και, αφού εξασφάλισε τις απαραίτητες απαλλαγές από το γραφείο του Εφόρου Φόρου Κληρονομιάς με την άσκηση ψευδών παραστάσεων και/ή με δόλο και/ή με απάτη και/ή με τη σύμφωνη γνώμη και/ή έγκριση και/ή συγκατάθεση και/ή εντολή των Εναγομένων 1, 2 και 3, προχώρησε και διένειμε την περιουσία της αποβιωσάσης στους νόμιμους κατά τον ουσιώδη χρόνο κληρονόμους της χωρίς τη συγκατάθεση και/ή γνώση όλων των κληρονόμων και/ή του αγνοούμενου - ο οποίος ήταν ένα από τα τέκνα και εκ των νόμιμων κληρονόμων της αποβιωσάσης - και/ή της Ενάγουσας 1, συζύγου του αγνοούμενου, κατά παράβαση των προνοιών της σχετικής νομοθεσίας και/ή παρά το γεγονός ότι γνώριζε και/ή όφειλε να γνωρίζει ότι ο αγνοούμενος δεν ήταν σε θέση να συμφωνήσει ή να διαφωνήσει με την ρηθείσα μεταβίβαση. Στην παράγραφο 15 της Έκθεσης Απαίτησης προβάλλεται, επίσης, ο ισχυρισμός ότι η μεταβίβαση των επιδίκων κτημάτων έγινε παράτυπα και/ή παράνομα και/ή χωρίς τη νόμιμη συγκατάθεση όλων των κληρονόμων της αποβιωσάσης κατά παράβαση της σχετικής νομοθεσίας και/ή ότι η επίδικη μεταβίβαση είναι άκυρη και/ή παράνομη λόγω ψευδών παραστάσεων και/ή απάτης και/ή συνωμοσίας και/ή δόλου που επιδείχθηκε από τους Εναγόμενους σε βάρος του αγνοούμενου και των Εναγόντων υπό την ιδιότητα τους ως νόμιμοι κληρονόμοι του αγνοούμενου. Με τη παρούσα αγωγή οι Ενάγοντες ζητούν με βάση την παράγραφο 17 (Α) της Έκθεσης Απαίτησης διάταγμα το οποίο να διατάττει ότι το 1/5 μερίδιο όλων των κτημάτων που κατέλειπε η αποβιώσασα ανήκει στους Ενάγοντες δυνάμει κληρονομιάς του αγνοουμένου και άφαντου συζύγου και πατέρα τους. Αξιώνουν, επίσης, με βάση την παράγραφο 17 (Β) της Έκθεσης Απαίτησης την ακύρωση όλων των μεταβιβάσεων που έγιναν και επανεγγραφή των επιδίκων τεμαχίων επ 'ονόματι όλων των κληρονόμων ως ο Νόμος ορίζει. Διαζευκτικά ζητούν, με βάση την παράγραφο 17 (Γ) της Έκθεσης Απαίτησης, εναντίον των Εναγομένων αποζημιώσεις ύψους μεταξύ €100.000-€500.000 που αντιπροσωπεύουν το 1/5 της αξίας των κτημάτων της αποβιωσάσης ως εύλογη αποζημίωση για τη ζημιά που υπέστησαν οι Ενάγοντες από την παράτυπη και/ή παράνομη διανομή της περιουσίας της αποβιωσάσης, η οποία διανεμήθηκε παράνομα και/ή παράτυπα στους Εναγόμενους διά μέσου της διαχείρισης υπ' αρ. 193/72 του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λάρνακας ή διαζευκτικά επιζητούν, με βάση την παράγραφο 17(Δ) της Έκθεσης Απαίτησης, το πιο πάνω ποσό επί τη βάση του αδικαιολόγητου πλουτισμού ισχυριζόμενοι ότι αποτελεί το ποσό που οι Εναγόμενοι ωφελήθηκαν παράνομα και/ή παράτυπα και/ή άνευ ανταλλάγματος επωφελούμενοι το κληρονομικό μερίδιο των Εναγόντων από την περιουσία της αποβιωσάσης δυνάμει κληρονομιάς του αγνοούμενου και άφαντου συζύγου και πατέρα των Εναγόντων. Από τα πιο πάνω προκύπτει ότι επίδικο θέμα στην παρούσα αγωγή είναι η νομιμότητα και/ή ορθότητα της διανομής που έγινε της περιουσίας της αποβιωσάσης Παναγιώτας Δημητρίου Ερμογένους στη διαχείριση υπ' αρ. 193/72 του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λάρνακας εφόσον οι Ενάγοντες αμφισβητούν τη γενόμενη διανομή και αποδίδουν δόλο, απάτη, ψευδείς παραστάσεις τόσο στο Διαχειριστή όσο και στους κληρονόμους τους οποίους θεωρούν συνυπαίτιους, ενώ ζητούν από το Δικαστήριο να προβεί σε αναδιανομή της περιουσίας της αποβιωσάσης αφού προηγηθεί ακύρωση όλων των εγγραφών των επιδίκων ακινήτων και επανεγγραφή τους επ' ονόματι όλων των κληρονόμων ως ο Νόμος ορίζει. Στην υπόθεση Παναγιώτη Ευστρατίου Χ''Σάββα κ.α.
(1997)1 Α.Α.Δ. 75 οι Αιτητές/Εφεσείοντες είχαν καταχωρήσει πρωτογενή Αίτηση βασιζόμενοι στα Άρθρα 52 και 53 του Κεφ.189 με την οποία ζητούσαν απόφαση ή δήλωση του Δικαστηρίου ότι : ήταν οι συγγενείς και κληρονόμοι του αποβιώσαντος, ο διαχειριστής διορίστηκε συνεπεία δόλου ή ψευδών παραστάσεων ο διορισμός του διαχειριστή έπρεπε να ανακληθεί ή ακυρωθεί, και η διανομή της περιουσίας στην οποία είχε προβεί ο διαχειριστής υπό την παραπάνω ιδιότητα έπρεπε να ακυρωθεί. Στην υπόθεση εκείνη ο Εφεσίβλητος 1/Καθ' ου η Αίτηση είχε διοριστεί διαχειριστής της περιουσίας του αποβιώσαντα. Είχε προηγηθεί Αίτηση του συνοδευόμενη από πιστοποιητικό ότι οι έξη εφεσίβλητοι (περιλαμβανομένου και του ιδίου) είναι οι μόνοι κληρονόμοι του. Στις 15.12.88 η περιουσία μεταβιβάστηκε και γράφτηκε στο όνομα των κληρονόμων κατ' εφαρμογή συμφωνίας διανομής που έκαναν μεταξύ τους. Η διαχείριση περατώθηκε στις 26.4.89 με την κατάθεση λογαριασμών από το Διαχειριστή. Οι Εφεσίβλητοι εμφανίστηκαν υπό διαμαρτυρία και υπέβαλαν μέσα στο χρονικό διάστημα που τους δόθηκε την κρινόμενη Αίτηση ζητώντας ακύρωση της όλης διαδικασίας για δύο λόγους: ότι οι απαιτήσεις των Αιτητών αποτελούσαν καθαρά κληρονομική διαφορά και οποιαδήποτε θεραπεία μπορούσε να επιδιωχθεί μόνο με κληρονομική αγωγή (probate action) μια που η διαχείριση είχε λήξει, και εφόσον στην πραγματικότητα η πρωτογενής Αίτηση ήταν κληρονομική αγωγή έπρεπε να είχε προηγηθεί της καταχώρησης ένορκη δήλωση από τον Αιτητή ή ένα από αυτούς που να βεβαιώνει τα στοιχεία που καθορίζει η Δ.2,θ.13 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας. Το Πρωτόδικο Δικαστήριο έκρινε ότι η επίκληση των Άρθρων 52 και 53 δεν παρείχε νομική βάση για την Αίτηση. Περαιτέρω αποφάσισε, ακυρώνοντας την πρωτογενή διαδικασία ότι τα αιτήματα που επεδίωκε να προωθήσει «δεν μπορεί παρά να περιλαμβάνονται στην κατηγορία των "contentious probate actions"» και ότι, συνεπώς, επιβαλλόταν να εγερθούν με κλητήριο ένταλμα αγωγής το οποίο, προτού σφραγιστεί από τον Πρωτοκολλητή, έπρεπε να συνοδεύεται από ένορκη δήλωση των Εναγόντων ή ενός από τους Ενάγοντες. Το Πρωτόδικο Δικαστήριο, προτού καταλήξει, αναφέρθηκε στη διάκριση μεταξύ κληρονομικών θεμάτων "non-contentious" ή "common form" και "contentious" απ' όπου προκύπτει ότι ο ενδεδειγμένος δικονομικός τρόπος επίλυσης κληρονομικών διαφορών περιλαμβανομένης και της αναγνώρισης κληρονομικών δικαιωμάτων είναι η αγωγή. Έκανε δε σχετική παραπομπή στο Σύγγραμμα Halsbury's Laws of England, 4η έκδοση, Τόμ.37, σελ.84 όπου κάτω από τον τίτλο "Proceedings which must be begun by writ of summons" διαβάζουμε τα εξής: «110. Proceedings which must be begun by writ of summons. The following proceedings must be begun by writ of summons:
(1).......
(2)proceedings in which a claim made by the plaintiff is based on an allegation of fraud.
(3)......
(4)......
(5)a contentious probate action.
(6)......» Η απόφαση του Πρωτόδικου Δικαστηρίου επιβεβαιώθηκε κατ' έφεση και το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι τα εγερθέντα θέματα μπορούσαν να διερευνηθούν και επιλυθούν μόνο με το ένδικο μέσο της αγωγής. Αναφορικά με το επιχείρημα για διάσωση της διαδικασίας συμφώνησε, επίσης, και με τη θέση ότι στην προκειμένη περίπτωση δεν επρόκειτο περί παρατυπίας στον τύπο της αγωγής αλλά λανθασμένης έναρξης της διαδικασίας η οποία επιφέρει ακυρότητα. Λαμβάνοντας υπόψη τη φύση και το λεκτικό των αιτουμένων θεραπειών, όπως αυτά αξιώνονται στην παρούσα αγωγή αλλά και τα επίδικα θέματα που εγείρονται από τους Ενάγοντες στην Έκθεση Απαίτησης που καταχώρησαν, θεωρώ ότι αυτά εγείρουν στην προκειμένη περίπτωση ζητήματα κληρονομικής διαφοράς με αποτέλεσμα να εμπίπτουν στην κατηγορία της κληρονομικής αγωγής (probate action) και μάλιστα της φύσης του "contentious probate action" όπως αναλύθηκε ανωτέρω. Μια τέτοια αγωγή θα έπρεπε της σφράγισης της να προηγηθεί ένορκη δήλωση του Ενάγοντα ή ενός από αυτούς με την οποία να επιβεβαιώνεται η οπισθογράφηση της αγωγής. Κάτι τέτοιο δεν έχει γίνει στην προκειμένη περίπτωση με αποτέλεσμα να μην υπάρχει συμμόρφωση με τις επιτακτικές πρόνοιες της Δ.2,θ.13 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας και, συνακόλουθα, να μην υφίσταται έγκυρη έναρξη της αγωγής. Τούτου λεχθέντος η διαδικασία καθίσταται άκυρη στην ολότητά της. ΚΑΤΑΛΗΞΗ Κατ' ακολουθίαν όλων των πιο πάνω η υπό κρίση Αίτηση επιτυγχάνει και εκδίδεται Διάταγμα ως η παράγραφος (Α). Ως αποτέλεσμα η παρούσα αγωγή λόγω της ακυρότητας της δεν μπορεί να προχωρήσει και, συνεπώς, απορρίπτεται. Τα έξοδα της παρούσας αγωγής, όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο, επιδικάζονται σε βάρος των Εναγόντων/Καθ'ων η Αίτηση και υπέρ του Αιτητή/Εναγομένου. (Υπ.) .................. Λ. Δημητριάδου-Ανδρέου, Α.Ε.Δ. Πιστόν Αντίγραφον: Πρωτοκολλητής /ΛΗ [1] Δέστε Annual Practice του 1957 όπου στη σελ.47 αναφέρονται τα εξής: "Affidavit - The affidavit which must state the interest alleged by the defendant as well as verify the plaintiff's claim should be taken with the writ to the Registrar who will sign the certificate that sufficient affidavit has been filed." [2] Δέστε Hanife Osman & Others v. Osman Mehmet
(1972)10 JSC 1035. [3] Δέστε Eleftheriades & Others v. Mavrellis & Others
(1985)1 C.L.R. 436. [4] Δέστε Antoniades and another v. Solomonidou
(1980)1 C.L.R. 44 και Ελένη Χόππη κ.α. ν. Ιακώβου Παναγή κ.α.
(1992)1 Α.Α.Δ. 534 (προσβολή κύρους διαθήκης λόγω έλλειψης δικαιοπρακτικής ικανότητας εξαιτίας πνευματικής καθυστέρησης και λόγω άσκησης αδικαιολόγητου επηρεασμού και ψυχικής πίεσης). [5] Δέστε Aitken and another v. McMeckan
(1895)A.C. 310 (a suit to revoke probate of a will) και Antoniades and another v. Solomonidou
(1980)1 C.L.R. 44). cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο