Γεώργιος Μάρκου ν. Παναγιώτης Μιχαήλ, Αρ. Αγωγής: 32/07, 30.4.2012

(30)περίπου σκάλες. Βλέποντας ο ίδιος το μηχάνημα να απομακρύνεται από κοντά του, ξεκίνησε περπατητός να διασχίσει το χωράφι, κατά πλάτος, για να πάει απέναντι. Καθώς ο ίδιος περπατούσε ο εναγόμενος σταμάτησε τη θεριστική μηχανή δίπλα από το φορτηγό το οποίο το ακολουθεί για να φορτώνεται. Ο ίδιος θεωρώντας τον τρόπο που εκινείτο ασφαλή, συνέχισε να περπατά πίσω από το θεριστικό μηχάνημα σε μία απόσταση όχι λιγότερο από είκοσι

(20)μέτρα. Εξήγησε πως με αυτόν τον τρόπο όταν ο εναγόμενος θα ξεκινούσε το όχημα προχωρώντας ως ανέμενε ευθεία για να κάνει στροφή ερχόμενος πίσω προς το μέρος του, τα φώτα του οχήματος θα έπεφταν πάνω του και θα τον έβλεπε. Δεν πέρασε από το μυαλό του ότι ο Παναγιώτης θα έβαζε πισινή ταχύτητα μέσα στο χωράφι, κάτι το οποίο ουδέποτε στο παρελθόν είχε πράξει. Με βάση την εμπειρία του, ανέμενε ότι ο Παναγιώτης θα προχωρούσε μπροστά και στη συνέχεια θα έστριβε δεξιά κάνοντας στροφή προς το χωράφι που θέριζε και όχι να κινηθεί προς τα πίσω και μάλιστα αντί σε ευθεία πορεία με καμπύλη. Ενώ βρισκόταν πίσω και δεξιά από το όχημα, περίπου 20 μέτρα, άκουσε το όχημα να ξεκινά. Αντί όμως ο εναγόμενος να κινηθεί μπροστά έβαλε πισινή ταχύτητα με την οποία ακολούθησε καμπύλη πορεία προς τα πίσω και προς τα δεξιά με αποτέλεσμα το όχημα ουσιαστικά να έρθει και να τον βρει. Αποτέλεσμα τούτου ήταν να δεχτεί το κτύπημα με το πίσω αριστερό προστατευτικό μέρος του οχήματος. Το κορμί του γύρισε προς τα πίσω και έπεσε στο έδαφος ανάσκελα ενώ ο πίσω αριστερός τροχός του οχήματος πέρασε πάνω από το δεξί μέρος της λεκάνης του. Στη συνέχεια η θεριστική μηχανή έβαλε μπροστινή ταχύτητα για να στρίψει. Όταν ο ίδιος αντιλήφθηκε την πρόθεση του εναγόμενου να στρίψει το όχημα και να κινηθεί προς τα μπροστά, με πολλή προσπάθεια τραβήχτηκε προς τα αριστερά με αποτέλεσμα ο τροχός να τον βρει ξυστά, δεξιά από την κεφαλή μέχρι τη μέση. Ο εναγόμενος δεν αντιλήφθηκε ότι τον κτύπησε. Παρά τους φρικτούς πόνους κάλεσε τον εναγόμενο με το κινητό του τηλέφωνο, ενημερώνοντας τον ότι τον κτύπησε. Μετά το συμβάν ο εναγόμενος ειδοποίησε την Αστυνομία, ενώ ασθενοφόρο το οποίο προσήλθε τον μετέφερε στο Νοσοκομείο Λάρνακας. Την ημέρα του δυστυχήματος ο ίδιος φορούσε παντελόνι τζιν χρώματος μπλε ως επίσης φανέλα του ίδιου χρώματος. Ο εναγόμενος, υπέδειξε, ήταν έμπειρος οδηγός τέτοιου είδους οχημάτων, έχοντας όπως και ο ίδιος σχετική άδεια οδήγησης της θεριστικής μηχανής. Υποστήριξε ότι η πισινή κίνηση που έκανε με το εν λόγω μηχάνημα ήταν κάτι που δεν μπορούσε κανένας να προβλέψει. Ούτε ο ίδιος ούτε ο εναγόμενος στο παρελθόν είχαν επιχειρήσει κάτι τέτοιο, ενέργεια την οποία χαρακτήρισε απρόβλεπτη. Παρά το γεγονός υπέδειξε ότι από μικρός είχε χάσει το δεξί του μάτι, τούτο δεν συνέτεινε καθ΄ οιονδήποτε τρόπο στο ατύχημα, αφού έκτοτε έχει προσαρμοστεί στο να βλέπει με το ένα μάτι υποδεικνύοντας παράλληλα ότι το όχημα βρισκόταν στην αριστερή του πλευρά. Ο εναγόμενος, υποστήριξε, πριν βάλει πισινή ταχύτητα θα έπρεπε να είχε κατέβει από το όχημα για να ελέγξει ότι δεν υπήρχε οποιοσδήποτε πίσω από αυτό όπως απαιτεί η διαδικασία όταν κάποιος χειριστής μεγάλου οχήματος θελήσει να βάλει πισινή. Αποκλειστική ευθύνη για το δυστύχημα, υπέδειξε, έχει ο εναγόμενος αφού επιχείρησε να κινηθεί προς τα πίσω χωρίς να ελέγξει αν υπήρχαν άτομα στο χωράφι, χωρίς να προειδοποιήσει και χωρίς να λάβει οποιαδήποτε μέτρα ασφαλείας αν και γνώριζε ότι η πισινή αποτελούσε μια επικίνδυνη πράξη. Αντεξεταζόμενος ο μάρτυρας παραδέχθηκε πως όταν κάποιος εργάζεται με τη θεριστική μηχανή σε χωράφι, είναι δυνατό να χρειαστεί να κινηθεί προς τα πίσω, φέρνοντας ως παράδειγμα την περίπτωση που θα χρειαστεί να αποφευχθεί πιθανό εμπόδιο που θα βρει ο χειριστής μπροστά του. Η απόσταση όμως που θα καλυφθεί σε τέτοια περίπτωση, υποστήριξε, δεν μπορεί να είναι πέραν του ενός με δύο μέτρα. Την ώρα που δέχθηκε το κτύπημα από τη θεριστική μηχανή, το σώμα του ήταν γυρισμένο προς την αντίθετη πορεία από αυτήν του θεριστικού μηχανήματος, υποδεικνύοντας ότι δέχθηκε το κτύπημα από μπροστά, ευρισκόμενος ήδη δεξιά του οχήματος. Αναφερόμενος στον φωτισμό της θεριστικής μηχανής δήλωσε ότι αυτή διαθέτει φώτα μπροστά όπως και στην άκρια του πάνω μέρους του «πούμπουρου» όπως τον χαρακτήρισε, του θεριστικού μηχανήματος, ο οποίος σε κάθε περίπτωση κατά το χρόνο του δυστυχήματος ήταν γυρισμένος προς τα αριστερά για να γεμίζει το φορτηγό με τα χόρτα που στο μεταξύ θέριζε. Αποτέλεσε θέση του ότι ο εναγόμενος μπορούσε να τον δει καθ΄ ον χρόνο βρισκόταν μέσα στο χωράφι, παρά το γεγονός ότι στο πίσω μέρος της θεριστικής μηχανής δεν υπήρχαν φώτα. Οδηγοί των φορτηγών ήταν δύο πρόσωπα, ο Ανδρέας Μιχαήλ, αδελφός του εναγομένου και ο Γιάννης Θεοδοσίου οι οποίοι ουσιαστικά μεταλλάσσονταν. Ο μάρτυρας δεν ήταν σε θέση να θυμάται κατά το χρόνο που έγινε το δυστύχημα ποιος από τους οδηγούς ήταν παρών, υποδεικνύοντας πως όταν φεύγει ο ένας με γεμάτο φορτηγό έρχεται ο άλλος. Δεν ήταν επίσης σε θέση να θυμάται αν την ώρα που τον αντικατέστησε ο Παναγιώτης στο χειρισμό της θεριστικής μηχανής πήρε κάποιο από τους οδηγούς των φορτηγών στο χωριό. Εν πάση περιπτώσει και οι δύο μετά το κτύπημα που δέχθηκε έφθασαν στη σκηνή του ατυχήματος. Ευρισκόμενος στο σημείο του χωραφιού όπου κτυπήθηκε, άκουσε τον θόρυβο της θεριστικής μηχανής πλην όμως όταν δεν είδε τα φώτα της να γυρίζουν προς το χωράφι όπως ανέμενε, γύρισε προς τα πίσω για να δει τι συμβαίνει. Τότε ήταν που αντελήφθηκε τη θεριστική μηχανή να κινείται προς το μέρος του κτυπώντας του. Δεν πρόλαβε να δει την μηχανή προγενέστερα υποδεικνύοντας παράλληλα ότι το συγκεκριμένο μηχάνημα κινείται με μία ταχύτητα 7-8 χλμ την ώρα. Ο Αστυφύλακας των Βρετανικών Βάσεων Δεκέλειας με αύξων αριθμό μητρώου 185, Χριστάκης Παναγίδης, ειδοποιήθηκε όπως ανέφερε καταθέτοντας από το εδώλιο του μάρτυρα περί τις 19:30 τις 22.3.05 για το υπό συζήτηση ατύχημα. Γύρω στις 20:30-20:45 μετέβη από τη Λευκωσία στο χώρα του ατυχήματος όπου καθ΄ υπόδειξη του αξιωματικού υπηρεσίας στη σκηνή, έβγαλε αριθμό φωτογραφιών της σκηνής του ατυχήματος και του ενεχόμενου γεωργικού μηχανήματος τις οποίες παρουσίασε και εξήγησε στο Δικαστήριο (Τεκμήριο 20). Κατάθεση στην οποία ο μάρτυρας προέβη σε σχέση με το υπό συζήτηση ατύχημα παρουσίασε και σημειώθηκε ως Τεκμήριο 21 στα πλαίσια της παρούσας διαδικασίας. Ήταν ενήμερος όπως δήλωσε του γεγονότος ότι οδηγός του φορτηγού οχήματος με αρ. εγγραφής PW827 ήταν κάποιος Βούλγαρος ή Ρουμάνος, χωρίς όμως να θυμάται αν ήταν άντρας ή γυναίκα. Ενημερώθηκε προς τούτο από τον εξεταστή του δυστυχήματος. Ο ίδιος, όταν μετέβη στη σκηνή δεν εντόπισε το συγκεκριμένο πρόσωπο στο χώρο. Εκεί, εκτός από τον αξιωματικό υπηρεσίας, Πιτσιλλίδη, ήταν και ο Αστυφύλακας Πανίκος Μιχαήλ, εξεταστής του ατυχήματος, ως επίσης δύο τρεις πολίτες. Σε κάθε περίπτωση το σημείο που κτυπήθηκε ο ενάγοντας όπως αυτό αποτυπώνεται στη φωτογραφία 4 του Τεκμηρίου 20 δεν εντοπίστηκαν αίματα. Ο Αστυφύλακας των Βρετανικών Βάσεων Δεκέλειας με αύξων αριθμό μητρώου 242, Πανίκος Μιχαήλ, αποτέλεσε, ως ο ίδιος δήλωσε, τον εξεταστή του ατυχήματος. Φτάνοντας στην αγροτική περιοχή του χωριού Ξυλοτύμπου όπου επεσυνέβη το ατύχημα ενημερώθηκε ότι το ασθενοφόρο μετέφερε ήδη τον τραυματία ενάγοντα στο νοσοκομείο. Στη σκηνή εντόπισε τη θεριστική μηχανή, ένα φορτηγό και ένα διπλοκάμπινο. Οδηγός του αγροτικού μηχανήματος ήταν ο εναγόμενος Παναγιώτης Μιχαήλ τον οποίο συνάντησε στο χώρο. Ήταν το πρόσωπο που του ανέφερε κάτω από ποιες συνθήκες έγινε το ατύχημα. Τον υπέβαλε σε έλεγχο άλκοτεστ το αποτέλεσμα του οποίου ήταν μηδενική ανίχνευση αλκοόλ. Με την βοήθεια συναδέλφων του ετοίμασε πρόχειρο σχεδιαγράφημα της σκηνής του δυστυχήματος (Τεκμήριο 25). Ο Παναγιώτης Μιχαήλ του ανέφερε πως ενώ εργαζόταν στο γεωργικό μηχάνημα έλαβε τηλεφώνημα στο κινητό του τηλέφωνο από τον Γεώργιο Μάρκου, τον ενάγοντα, ο οποίος του ανέφερε ότι τον κτύπησε η θεριστική μηχανή που ο ίδιος οδηγούσε. Όπως του εξήγησε η θεριστική μηχανή δεν είχε φώτα πίσω ενώ δεν είχε προσέξει προηγουμένως το διπλοκάμπινο όχημα που χρησιμοποίησε ο ενάγοντας για να μεταβεί στο χωράφι όπου εργαζόταν. Έμαθε για το ατύχημα μόνο την ώρα που του τηλεφώνησε ο Μάρκου. Ο εναγόμενος, υπέδειξε ο μάρτυρας, δεν αρνήθηκε το δυστύχημα. Αντίθετα εξέφρασε την συμπάθεια του για το όλο περιστατικό και την λύπη του γι΄ αυτό. Έλαβε κατάθεση από τον εναγόμενο (Τεκμήριο 22). Εξασφάλισε επίσης έκθεση που ετοίμασε για το ατύχημα η επιθεωρήτρια του Γραφείου Επιθεώρησης Εργασίας Λάρνακας (Τεκμήριο 23). Κατά την άφιξη του στο χώρο του ατυχήματος, συνάντησε μία αλλοδαπή εργάτρια την Σάμσια Σβετλάνα από την Βουλγαρία, η οποία την ώρα του ατυχήματος οδηγούσε το φορτηγό μαζεύοντας αυτά που θέριζε το αγροτικό μηχάνημα που χειριζόταν ο Παναγιώτης Μιχαήλ. Δεν κρίθηκε αναγκαία η λήψη κατάθεσης από αυτή, αφού όπως τον πληροφόρησε η ίδια δεν είχε δει οτιδήποτε. Σε κάθε περίπτωση πάντως, η ως άνω αλλοδαπή του ανέφερε πως ούτε η ίδια είδε το τραυματισμένο πρόσωπο στο χωράφι. Ενόψει της κατάστασης της υγείας του ενάγοντα έγινε κατορθωτό να λάβει κατάθεση από τον ίδιο μόλις στις 25.6.05 (Τεκμήριο 24). Σε σχέση με το υπό συζήτηση ατύχημα τις ενέργειες και εξετάσεις τις οποίες ο ίδιος προέβη ετοίμασε σχετική συνοπτική έκθεση την οποία παρουσίασε επίσης στο Δικαστήριο (Τεκμήριο 26). Αναφερόμενος στο σχεδιαγράφημα του ατυχήματος που ετοίμασε, υπέδειξε ότι τα σημεία που τοποθέτησε σε αυτό του υποδείχθηκαν από τον εναγόμενο Παναγιώτη Μιχαήλ ενώ ο ενάγοντας όταν του το παρουσίασε, συμφώνησε με αυτό. Οι ιατροί Παρασκευάς Μιλτιάδους ορθοπεδικός χειρούργος, Νικόλας Νικολάου ιατρικός λειτουργός Α Τάξης-χειρούργος και ο Ιωάννης Α. Καλούδης ορθοπεδικός χειρουργός, κλήθηκαν από την πλευρά του ενάγοντα σαν μάρτυρες 4, 5 και 7 αντίστοιχα. Οι δύο πρώτοι εργάζονταν κατά πάντα ουσιώδη χρόνο στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας ενώ ο τρίτος ιδιωτεύει ως ιατρός στην πόλη της Λάρνακας. Και οι τρεις πιο πάνω ιατροί αφού αναφέρθηκαν σε ιατρικά πιστοποιητικά που εξέδωσαν για τον τραυματισμό και την περίθαλψη που ο κάθε ένας από αυτούς προσέφερε στον ενάγοντα, υποστήριξαν ουσιαστικά ότι οι τραυματισμοί και τα κατάγματα που κατά πάντα ουσιώδη χρόνο ο ενάγοντας υπέστη, ήτοι ασταθές κάταγμα λεκάνης με εξάρθρημα ιερολαγωνίου αρθρώσεως δεξιά, ως επίσης κάταγμα πρώτου και δεύτερου ιερού σπονδύλου, φαίνεται να συνάδουν με τον τρόπο που ο ενάγοντας ισχυρίζεται ότι επισυνέβη το δυστύχημα, παρά το γεγονός ότι αποτέλεσε κοινή συνισταμένη της μαρτυρίας τους ότι τέτοιου είδους κατάγματα αποτελούν σοβαρά κατάγματα, δυνάμενα να προκληθούν και από άλλες αιτίες όπως π.χ. η πτώση από μεγάλο ύψος. Τέτοια κατάγματα, όπως ανέφερε χαρακτηριστικά ο Δρ. Μιλτιάδους, μπορεί να πάθει ένας αλεξιπτωτιστής όταν πέσει από ύψος 10 μέτρων περίπου ή όπως ανέφερε ο Δρ. Νικολάου αν πέσει από ύψος πάνω στο άτομο που τραυματίζεται βάρος 200 κιλών. Σε κάθε περίπτωση επιβεβαίωσαν ότι κατάγματα της μορφής που υπέστη ο ενάγων είναι δυνατό να προκληθούν στην περίπτωση που περάσει κάποιο όχημα πάνω από τον τραυματία. Ο Δρ. Καλούδης εξήγησε πως η μελέτη των καταγμάτων που ο συγκεκριμένος ενάγοντας υπέστη, καταδεικνύει ότι η κάκωση της λεκάνης του ήταν στροφική, πράγμα που σημαίνει, όπως εξήγησε, ότι κάτι έστριψε τον ασθενή με αποτέλεσμα η μισή λεκάνη να κινηθεί με στροφικό μηχανισμό. Τέτοιος τραυματισμός εξήγησε ο συγκεκριμένος μάρτυρας μπορεί να αποβεί θανατηφόρος εξηγώντας παράλληλα ότι έχει σημασία το γεγονός εάν ο τραυματισμός συμβεί σε μαλακή επιφάνεια όπως ένα οργωμένο χωράφι ή σε σκληρή, όπως άσφαλτο ή τσιμέντο. Το στροφικό κάταγμα εξήγησε καταδεικνύει εξάλλου ότι θα ήταν δύσκολο το κάταγμα του ενάγοντα να προέλθει από κάποιο άλλο μηχανισμό όπως π.χ. πτώση από ύψος ή από μετωπική σύγκρουση. Καλούμενος ο κ. Καλούδης να σχολιάσει το γεγονός πως το θεριστικό μηχάνημα στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν επέφερε το μοιραίο, υπέδειξε ότι τούτο πιθανό να οφείλεται και στους μεγάλους οδοντωτούς τροχούς του, που επέτρεψαν στο σώμα σε κάποιο στάδιο να ξεφύγει από το συγκεκριμένο τροχό. Η Μαρία Κρανιδιώτου, επιθεωρήτρια στο Επαρχιακό Γραφείο Επιθεώρησης Εργασίας της Λάρνακας, κλήθηκε και επισκέφθηκε τη σκηνή του δυστυχήματος στις 23.3.05. Αφού έλαβε κατάθεση από τον τραυματισθέντα ενάγοντα και τον εναγόμενο Παναγιώτη Μιχαήλ (Τεκμήρια 27 και 28 αντίστοιχα) ετοίμασε και παρουσίασε σχετική έκθεση για το συμβάν, «έκθεση μη γνωστοποιήσιμου εργατικού ατυχήματος» όπως αυτή τιτλοφορείται (Τεκμήριο 23). Στην έκθεση της καταγράφονται ανάμεσα σε άλλα οι παρατηρήσεις της, σύμφωνα με τις οποίες κατά την άφιξη της ίδιας στη σκηνή του ατυχήματος αυτή είχε αλλοιωθεί αφού η θεριστική μηχανή βρισκόταν σε άλλο χωράφι ενώ όπως υπέδειξε στην πισινή πλευρά της θεριστικής μηχανής υπήρχε συνηθισμένος φωτισμός. Αντίθετα, πιο έντονος φωτισμός φαίνεται να υπήρχε στην μπροστινή πλευρά. Όπως παρατήρησε επίσης υπήρχε εξωτερικός καθρέφτης στην αριστερή πλευρά της θεριστικής μηχανής ενώ υποδεικνύει ανάμεσα σε άλλα ότι ο Παναγιώτης Μιχαήλ και ο Γεώργιος Μάρκου, συνεταίροι στη θεριστική μηχανή συνεργάζονταν στη χρήση της βοηθώντας ο ένας τον άλλο κατά την εποχή του θέρους. Εξήγησε σε κάθε περίπτωση ότι οι αναφορές στην έκθεση της ως προς τον τρόπο που επεσυνέβη το ατύχημα στηρίζονται στις καταθέσεις που η ίδια έλαβε από τους εμπλεκόμενους. Παρά το γεγονός ότι ο Παναγιώτης Μιχαήλ έκανε αναφορά ότι υπήρχε και άλλο άτομο στη σκηνή του δυστυχήματος, η ίδια μη εντοπίζοντας οποιαδήποτε ασυμφωνία μεταξύ των εμπλεκομένων σε σχέση με την εξέλιξη των γεγονότων, δεν έκρινε αναγκαία τη λήψη κατάθεσης από το συγκεκριμένο άτομο. Σε κάθε περίπτωση πάντως δεν ήταν σε θέση να θυμάται αν το άτομο αυτό ήταν άντρας ή γυναίκα. Ο Γιάννης Θεοδόση, γεωργοκτηνοτρόφος, γνωρίζει όπως δήλωσε τους διαδίκους στην παρούσα αγωγή αφού πολλές φορές εργάζονται και οι τρεις μαζί, αλληλοβοηθούμενοι σε διάφορες γεωργικές εργασίες, μεταξύ των οποίων και το θέρισμα χόρτου. Στις 22.3.05, από το πρωί προέβαιναν σε εργασίες θερισμού σε χωράφι του Παναγιώτη Μιχαήλ. Ο ίδιος ήταν ο οδηγός ενός εκ των φορτηγών που χρησιμοποιούνταν για το μάζεμα και την μεταφορά του χόρτου που θέριζε η θεριστική μηχανή. Αναφερόμενος στον τρόπο που εκτελείτο η εργασία εξήγησε ότι δίπλα από τη θεριστική μηχανή κινείται πάντα φορτηγό μέσα στο οποίο πέφτουν τα θερισμένα χόρτα. Όταν αυτό γεμίσει, φεύγει και στη θέση του μπαίνει άλλο φορτηγό. Τη συγκεκριμένη μέρα είχε τρία φορτηγά. Το ένα οδηγούσε ο ίδιος, το δεύτερο ο Ανδρέας Μιχαήλ ενώ τρίτο που ήταν εφεδρικό, αν χρειαζόταν το οδηγούσε η γυναίκα του Ανδρέα Μιχαήλ δίπλα από τη θεριστική μηχανή, στην περίπτωση, όπως εξήγησε, που αργούσε να επιστρέψει ένας από τους δύο που οδηγούσαν τα φορτηγά μεταφέροντας τα θερισμένα χόρτα. Η γυναίκα του Ανδρέα Μιχαήλ εξήγησε είναι Μολδαβή και ονομάζεται Σβέτα. Έχοντας πείρα στο χειρισμό των θεριστικών μηχανών, αφού και ο ίδιος χρησιμοποιεί τέτοια μηχανήματα, υποστήριξε ότι μέσα στο χωράφι δεν βάζεις πισινή με τέτοιου είδους μηχανήματα εκτός από μια μικρή απόσταση ένα-δύο μέτρα για να αποφύγεις ίσως κάποιο εμπόδιο π.χ. πέτρα. Για να βάλεις πισινή με το θεριστικό μηχάνημα, υπέδειξε, θα πρέπει να σου δείξει κάποιος ενώ σε περίπτωση που δεν βλέπεις δεν θα πρέπει να κινηθείς προς τα πίσω. Λίγο πριν το δυστύχημα ο ίδιος άφησε το φορτηγό του σε σημείο που ήταν σταθμευμένο το ιδιωτικό του όχημα με σκοπό να μεταβεί στο αεροδρόμιο όπου θα παραλάμβανε τη σύζυγο του. Στο δρόμο δέχθηκε τηλεφώνημα από τον Παναγιώτη Μιχαήλ ο οποίος του ανέφερε ότι «τσίλλησε τον Γιώρκο». Τηλεφώνημα δέχθηκε και από τον Ανδρέα Μιχαήλ ο οποίος του ζήτησε να περιμένει ουσιαστικά για να οδηγήσει το ασθενοφόρο στο σημείο όπου προηγουμένως εργαζόταν. Φθάνοντας στο σημείο του ατυχήματος, μετά από 2-3 λεπτά κατέφθασε και το ασθενοφόρο όπως επίσης και η Αστυνομία των Βάσεων. Τοποθέτησαν τον τραυματισμένο ενάγοντα στο ασθενοφόρο ο οποίος διακομίστηκε στο νοσοκομείο συνοδευόμενος από τον Ανδρέα Μιχαήλ. Σε κάθε περίπτωση ο μάρτυρας δεν ήταν σε θέση να θυμάται αν κατά το στάδιο που ο ίδιος πήγε στο χωράφι ήταν παρούσα και η γυναίκα του Ανδρέα Μιχαήλ. Αντίθετα ήταν βέβαιος πως όταν ο ίδιος επέστρεψε στη σκηνή, ο Ανδρέας Μιχαήλ ήταν παρών απορρίπτοντας περί του αντιθέτου υποβληθείσα θέση του συνήγορου υπεράσπισης. Καταθέτοντας ο Ανδρέας Μιχαήλ από το εδώλιο του μάρτυρα εξήγησε ότι ο ενάγοντας είναι συμπέθερος του ενώ ο εναγόμενος αδελφός του. Στις 22.3.05, ο ίδιος, η σύζυγός του μαζί με το παιδί τους, ηλικίας ενός περίπου έτους, ο Γιαννάκης Θεοδοσίου, ο ενάγοντας και ο εναγόμενος, βρισκόταν στο χωράφι εκτελώντας εργασίες θερισμού. Ο ίδιος μετέφερε με το φορτηγό του το χόρτο που θέριζαν στη φάρμα του εναγόμενου αδελφού του Παναγιώτη Μιχαήλ. Σε περίπτωση που είτε ο ίδιος είτε ο άλλος οδηγός του φορτηγού, Γιαννάκης Θεοδοσίου, δεν επέστρεφαν έγκαιρα στο χωράφι, η σύζυγος του τοποθετούσε τρίτο φορτηγό κάτω από τη θεριστική μηχανή. Σε κάποιο στάδιο ο ενάγοντας πήρε τον ίδιο για να παραλάβει το φορτηγό του Γιάννη Θεοδοσίου, το οποίο ο τελευταίος είχε σταθμεύσει σε προγενέστερο στάδιο σε άλλη περιοχή. Ο ενάγοντας αποχώρησε, ενώ ο ίδιος ξεκίνησε το φορτηγό και ανέμενε, πράγμα που ήταν αναγκαίο όπως εξήγησε για να εφοδιαστεί το σύστημα φρένων του φορτηγού με τον απαραίτητο αέρα, για να οδηγήσει το φορτηγό στο χώρο όπου διεξάγονταν οι εργασίες. Επιστρέφοντας στο συγκεκριμένο χώρο είδε τη θεριστική μηχανή να είναι σταθμευμένη σε ένα μέρος του χωραφιού ενώ το φορτηγό σε άλλο. Αντιλήφθηκε ότι κάτι συμβαίνει. Φτάνοντας στο χώρο είδε τον ενάγοντα να είναι κτυπημένος. Μετά από λίγο κατέφθασε στο χώρο ο Γιάννης Θεοδοσίου ενώ πίσω του το ασθενοφόρο και η Αστυνομία των Βάσεων. Βοήθησαν να τοποθετηθεί ο ενάγοντας στο ασθενοφόρο και ο ίδιος επιβαίνοντας στο ασθενοφόρο τον συνόδευσε στο Νοσοκομείο Λάρνακας. Δεν ήταν παρών υπέδειξε κατά το στάδιο της αντεξέτασης όταν ο εναγόμενος «τσίλλησε» τον ενάγοντα. Το συμβάν μπορεί να συνέβηκε πέντε λεπτά πριν ο ίδιος μεταβεί στη σκηνή. Εν πάση περιπτώσει όταν ο ενάγοντας τον μετέφερε για να παραλάβει το φορτηγό του Γιάννη Θεοδοσίου ήταν σκοτεινά και χρησιμοποιούσαν φώτα. Δεν υπήρχε άλλη γυναίκα στο συγκεκριμένο χωράφι η οποία εργαζόταν, παρά μόνο η γυναίκα του ιδίου ενώ παράλληλα τους επισκέφθηκε γύρω στο μεσημέρι η γυναίκα του εναγομένου για φαγητό. Η Σβετλάνα Μιχαήλ, Σβέτα όπως εξήγησε ότι την φωνάζουν, ήταν η τελευταία μάρτυρας που κλήθηκε για την πλευρά του ενάγοντα. Στις 22.3.05, δήλωσε η μάρτυρας, σχεδόν όλη τη μέρα ήταν στο χωράφι που επισυνέβη το ατύχημα με το σύζυγο της, τον Παναγιώτη Μιχαήλ, τον Γιάννη Θεοδοσίου και τον Γεώργιο Μάρκου. Την ώρα που επισυνέβη το δυστύχημα ήταν βράδυ. Η ίδια οδηγούσε το φορτηγό δίπλα από τη θεριστική μηχανή η οποία έριχνε μέσα σε αυτό τα θερισμένα χόρτα. Αντιλήφθηκε το ιδιωτικό όχημα του ενάγοντα να προσεγγίσει το χωράφι. Καθώς κινούνταν πλάι-πλάι με τη θεριστική μηχανή προς την πάνω πλευρά του χωραφιού, η θεριστική μηχανή σταμάτησε με αποτέλεσμα να σταματήσει και η ίδια το φορτηγό. Δεν είχαν τελειώσει τη γραμμή την οποία θέριζαν και η θεριστική μηχανή κινήθηκε προς τα πίσω. Η ίδια δεν γνώριζε γιατί ενήργησε με αυτόν τον τρόπο ο οδηγός της θεριστικής μηχανής. Υπέθεσε ότι ήταν για να δει καλύτερα. Η ίδια παρέμεινε με το φορτηγό στη θέση της. Η θεριστική μηχανή επανήλθε στο σημείο το οποίο σταμάτησαν και συνέχισαν μέχρι να τελειώσει η γραμμή θερισμού. Η θεριστική μηχανή στη συνέχεια γύρισε, φέγγοντας με τα φώτα της προς το χωράφι ενώ η ίδια ανέμενε να δει που θα σταματήσει για να οδηγήσει το φορτηγό δίπλα της. Ενώ ανέμενε τον οδηγό της θεριστικής μηχανής να τοποθετήσει στη σωστή θέση το μηχάνημα στο χωράφι για να οδηγήσει το φορτηγό της δίπλα του, αντιλήφθηκε τον τελευταίο να το οδηγά σε άλλο σημείο του χωραφιού. Κατέβηκε από το φορτηγό και ο εναγόμενος την πληροφόρησε ότι: «τσίλλησε τον Γιώργο με το κομπάϊν όταν έκανε πισινή». Σε λίγα λεπτά στη σκηνή κατέφθασε ο σύζυγος της. Η ίδια, ενόψει του γεγονότος ότι μαζί τους είχαν μικρό παιδί απομακρύνθηκε από τη σκηνή πηγαίνοντας στο φορτηγό. Σε κάθε περίπτωση η ίδια δεν αντιλήφθηκε το θεριστικό μηχάνημα να κτυπά τον ενάγοντα. Αντεξεταζόμενη η μάρτυρας υπέδειξε ότι στο χωράφι όταν κατά τον ουσιώδη χρόνο η ίδια οδηγούσε το φορτηγό, δεν υπήρχε άλλο άτομο. Ο σύζυγος της είχε φύγει ενωρίτερα για να φέρει άλλο φορτηγό στο χώρο. Τον μετέφερε προς τούτο ο ενάγοντας, ο οποίος επέστρεψε λίγη ώρα πριν από τον σύζυγο της στο σημείο. Δήλωσε παράλληλα ότι η απόσταση που κάλυψε το μηχάνημα θερισμού με πισινή κατεύθυνση ήταν γύρω στα 20-25 μέτρα. Η μάρτυρας δεν ήταν σε θέση να θυμάται αν μίλησε με οποιοδήποτε αστυνομικό, ενώ διευκρίνισε πως παρά το γεγονός ότι σήμερα είναι κάτοχος άδειας οδηγού, κατά τον ουσιώδη με το δυστύχημα χρόνο δεν είχε άδεια οδηγού φορτηγού οχήματος. Επιβεβαίωσε παράλληλα ότι δεν υπήρχε οποιαδήποτε Βουλγάρα στο χωράφι και ότι η ίδια είναι Μολδαβή. Έχω ακούσει και εξετάσει προσεκτικά το σύνολο της ενώπιον μου τεθείσας μαρτυρίας, χωρίς να περιοριστώ σε όσα πιο πάνω περιληπτικά έχουν εκτεθεί. Έχοντας ήδη σημειώσει τους δικογραφημένους ισχυρισμούς των δύο πλευρών, παρακολούθησα τους μάρτυρες ενώ κατέθεταν ενώπιον μου με ιδιαίτερη περίσκεψη και προσοχή και έχω σε κάθε περίπτωση καταγράψει νοητικά την εντύπωση μου από τη ζωντανή εικόνα των μαρτύρων καθ' ον χρόνο έδιναν μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου, τη συμπεριφορά και αντιδράσεις τους στις ερωτήσεις που τους υποβάλλονταν, τον τρόπο με τον οποίο απαντούσαν, τη σαφήνεια και αμεσότητα των απαντήσεων τους. Η ανάλυση των στοιχείων που οδηγούν στην αξιολόγηση της φιλαλήθειας ενός μάρτυρα, έχει, όπως αναφέρθηκε στην υπόθεση Sayed v. Πλοίου M/V Mary John κ.α.

(2002)1 Α.Α.Δ. 661, δύο επάλληλα στοιχεία. Το πρώτο αφορά στο περιεχόμενο της ίδιας της μαρτυρίας. Τα αναφερόμενα σε αυτήν υποβάλλονται στη βάσανο της εύλογα αναμενόμενης ανθρώπινης λειτουργίας και βεβαίως συγκρίνονται και με το υπόλοιπο μαρτυρικό υλικό στην υπόθεση. Το άλλο ανάγεται στην έμφυτη ικανότητα του ανθρώπου να διακρίνει από το σύνολο της προσωπικότητας αυτού που εξιστορεί κάτι αν λέει την αλήθεια. Το Δικαστήριο ασφαλώς, έχει τη δυνατότητα να αποδεχτεί μέρος μίας μαρτυρίας και να απορρίψει άλλη. Δεν υπάρχει κανόνας ότι μία μαρτυρία θα πρέπει να γίνει δεκτή ή να απορριφθεί στην ολότητα της. (βλ. Γεώργιος Σάββα ν. Αστυνομίας, Ποινική Έφεση 6497, ημερ. 13/11/98). Όπως εξάλλου έχει επισημανθεί σε σχέση με το ζήτημα στην υπόθεση Kadis v. Nicolaou and another

(1988)1 CLR 212, στη σελ. 216: "A witness may either be believed or disbelieved holly or in part according to the view taking of his credibility" Δεν παραβλέπω το γεγονός ότι ο ενάγοντας καθ' ον χρόνο κατέθετε από το εδώλιο του μάρτυρα, δεν προέβη σε καμία αναφορά για την παρουσία στο χωράφι κατά πάντα ουσιώδη χρόνο της συζύγου του Ανδρέα Μιχαήλ, Σβετλάνας Μιχαήλ. Ούτε στις καταθέσεις τις οποίες προέβη σε σχέση με το υπό εξέταση ατύχημα, τόσο στην Αστυνομία των Αγγλικών Βάσεων (Τεκμήριο 24) όσο και στην κατάθεση του προς την επιθεωρήτρια του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων (Τεκμήριο 28) κάνει οποιαδήποτε αναφορά για την παρουσία της συγκεκριμένης γυναίκας στο χώρο. Ομοίως, στην υπεύθυνη δήλωση ασφαλισμένου, (Τεκμήριο 19) την οποία υπέγραψε, στη δύσκολη έστω κατάσταση στην οποία εξήγησε ότι βρισκόταν κατά τον εν λόγω χρόνο, δεν αναφέρεται η παρουσία της συγκεκριμένης γυναίκας στο χώρο, παρά μόνο περιορίζεται στην υπόδειξη για την παρουσία του συζύγου της και του εναγομένου σε αυτήν τη διαδικασία. Αντίθετα, καταθέτοντας ενώπιον του Δικαστηρίου υπέδειξε ότι ο οδηγός του φορτηγού κατά πάντα ουσιώδη χρόνο θα πρέπει να ήταν, είτε ο Γιάννης Θεοδοσίου είτε ο Ανδρέας Μιχαήλ οι οποίοι αποτελούσαν τους οδηγούς των φορτηγών που βοηθούσαν στην ολοκλήρωση της θεριστικής εργασίας, παρά το γεγονός ως έχει τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου και γίνεται αποδεκτό, ότι ο Γιάννης Θεοδοσίου είχε ήδη αποχωρήσει από το χώρο για να παραλάβει τη σύζυγο του από το Αεροδρόμιο όπως ο ίδιος δήλωσε, ενώ ο ενάγοντας φέρεται από τους υπόλοιπους μάρτυρες της πλευράς του που αναφέρθηκαν στο ζήτημα, να ήταν το πρόσωπο που είχε μεταφέρει τον Ανδρέα Μιχαήλ για να παραλάβει το φορτηγό του Γιάννη Θεοδοσίου από το σημείο που αυτός το άφησε και να το επιστρέψει στο χωράφι όπου διεξάγονταν οι εργασίες. Εν πάση περιπτώσει η παρουσία της Σβετλάνας Μιχαήλ στο χώρο κατά πάντα ουσιώδη χρόνο, ως οδηγού μάλιστα του φορτηγού που εκινείτο παράλληλα με τη θεριστική μηχανή κατά την εκτέλεση της εργασίας όπως η ίδια δήλωσε αλλά και οι μάρτυρες Γιάννης Θεοδοσίου και Ανδρέας Μιχαήλ επιβεβαίωσαν, αποτελεί πραγματικότητα την οποία το Δικαστήριο έχοντας υπόψη το σύνολο όλων όσων έχουν τεθεί υπόψη του, αποδέχεται. Την παρουσία άλλωστε μιας γυναίκας στο φορτηγό στο οποίο φορτωνόταν το χόρτο που ο εναγόμενος κατά πάντα ουσιώδη χρόνο θέριζε επιβεβαιώνει και ο τελευταίος στην κατάθεση του προς την Αστυνομία των Βάσεων (Τεκμήριο 22), την εθνικότητα της οποίας όμως, παραδόξως προσδιορίζει ως Βουλγάρα παρά το γεγονός ότι ήταν νύμφη του και όπως ο αδελφός του, Ανδρέας Μιχαήλ δήλωσε, γνώριζε πολύ καλά ότι ήταν Μολδαβή, αφού και η αδελφή της εργαζόταν στο σπίτι του εναγόμενου αδελφού του. Ομοίως, στην κατάθεση του εναγομένου προς την επιθεωρήτρια του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων επιβεβαιώνεται το γεγονός ότι στο χώρο κατά την διάρκεια των εργασιών υπήρχε και δεύτερο άτομο το οποίο οδηγούσε το φορτηγό μέσα στο οποίο έπεφτε το θερισμένο χόρτο. Δεν παραβλέπω επίσης τη διάσταση στις τοποθετήσεις του ενάγοντα όσον αφορά την ορατότητα προς τα πίσω που ο εναγόμενος οδηγός της θεριστικής μηχανής φέρεται να είχε κατά πάντα ουσιώδη χρόνο. Επέμενε από το εδώλιο του μάρτυρα ότι ο εναγόμενος βοηθούμενος από τα μπροστινά φώτα της θεριστικής μηχανής και τα φώτα στον «πούμπουρο» του μηχανήματος, που εν πάση περιπτώσει ήταν γυρισμένος προς τα αριστερά της θεριστικής μηχανής ρίχνοντας τα θερισμένα χόρτα μέσα στο φορτηγό, μπορούσε να εντοπίσει την παρουσία του στο χώρο, θέση που έρχεται σε αντίθεση με όσα δήλωσε σχετικά με το ζήτημα στη γραπτή του κατάθεση προς την Αστυνομία των Αγγλικών Βάσεων (Τεκμήριο 24) στα πλαίσια της οποίας υπεδείκνυε μεταξύ άλλων ότι: «θέλω να αναφέρω ότι το κομπάϊν δεν είχε φώτα πισινής και επίσης ότι έγινε, έγινε από καθαρή ατυχία. Δεν έχω παράπονο από τον Πανίκκο γιατί ήταν σκοτάδι και σίγουρα δεν μπορούσε να με δει γιατί ήμουν περπατητός.» Σε σχέση με την προσπάθεια του να αποκλείσει από τη σκηνή την παρουσία της Σβετλάνας Μιχαήλ, το Δικαστήριο ασφαλώς δεν θα μπορούσε να προβεί σε αντινομικές πιθανολογήσεις για τα κίνητρα του ενάγοντα προς τούτο. Την παρουσία του συγκεκριμένου προσώπου άλλωστε στο χώρο, επιβεβαίωσε το σύνολο των μαρτύρων που η πλευρά του κάλεσε στη διαδικασία και τα οποία εργάζονταν από κοινού με τους διαδίκους για την ολοκλήρωση της εργασίας. Σημειώνω πάντως το γεγονός πως ως η ίδια η Σβετλάνα Μιχαήλ αποκάλυψε στο Δικαστήριο, τελώντας εμφανώς σε αμηχανία κατά το συγκεκριμένο στάδιο της μαρτυρίας της, κατά πάντα ουσιώδη χρόνο η ίδια δεν ήταν κάτοχος άδειας οδήγησης φορτηγού οχήματος. Η διαφοροποίηση της θέσης του άλλωστε όσον αφορά τη δυνατότητα του εναγομένου να εντοπίσει την παρουσία του κατά πάντα ουσιώδη χρόνο στο ανοικτό χωράφι, δεν μπορεί παράλληλα παρά να αποδοθεί στην προσπάθεια του να αποδώσει στον εναγόμενο την αποκλειστική ευθύνη για το συμβάν και τους τραυματισμούς του. Παρά τη δυσμενή εντύπωση που προκαλεί η εμφανής προσπάθεια του ενάγοντα, ήδη από τις πρώτες μέρες μετά το δυστύχημα μέχρι και την ημέρα που κατέθετε ενώπιον του Δικαστηρίου, να «εξαφανίσει» από τη σκηνή την παρουσία της Σβετλάνας Μιχαήλ, ως οδηγού του φορτηγού οχήματος που εκινείτο παράλληλα με τη θεριστική μηχανή, αλλά και η αναντιστοιχία των αναφορών του σε σχέση με την ορατότητα που ο εναγόμενος κατά πάντα ουσιώδη χρόνο είχε πίσω από την θεριστική μηχανή προς την κατεύθυνση που ο ενάγοντας δήλωσε ότι ευρισκόταν στο χωράφι, έχοντας κατά νου την ζωντανή του εικόνα καθ' ον χρόνο κατέθετε από το εδώλιο του μάρτυρα αισθάνομαι ότι τα πιο πάνω, από μόνα τους, δεν θα μπορούσαν να λειτουργήσουν καταλυτικά για το σύνολο της μαρτυρίας του. Ούτε αισθάνομαι ότι εκθεμελιώνουν σωρευτικά την αξιοπιστία του ως μάρτυρα σε βαθμό που το Δικαστήριο δεν θα μπορούσε να βασιστεί σε μέρος τουλάχιστο της μαρτυρίας του για την εξαγωγή συμπερασμάτων για επιμέρους ζητήματα και πτυχές που απασχολούν στην παρούσα. Το «χαμηλό» επίπεδο της μόρφωσης του ενάγοντα άλλωστε, πραγματικότητα που εύκολα μπορούσε να διακριθεί από τον τρόπο έκφρασης και άρθρωσης του λόγου του, σε καμιά περίπτωση δεν θα μπορούσε, έχοντας υπόψη τη ζωντανή εικόνα του στο μυαλό μου καθ' ον χρόνο κατέθετε από το εδώλιο του μάρτυρα, να αποτελέσει στοιχείο ικανό να πλήξει από μόνο του την ποιότητα της μαρτυρίας του. Η αμεσότητα και η πειστικότητα του καθ' ον χρόνο αναφερόταν στο ζήτημα του τρόπου με τον οποίο επισυνέβη ο τραυματισμός του, οι λεπτομερείς αναφορές του σε σχέση με την εξέλιξη των γεγονότων αναφορικά με αυτό καθ' αυτό το συμβάν του τραυματισμού του, χωρίς να περιπέσει σε καμία ουσιώδη αντίφαση, δεν αφήνουν περιθώρια αμφισβήτησης της συγκεκριμένης πτυχής της μαρτυρίας του. Οι θέσεις οι οποίες άλλωστε προέβαλε σε σχέση με τον τρόπο που επισυνέβη το δυστύχημα, όχι μόνο δεν συγκρούονται αλλά αντίθετα φαίνεται να συνάδουν και να ενισχύονται σε κάποιο βαθμό με μαρτυρία άλλων προσώπων που τέθηκε υπόψη του Δικαστηρίου. Τέτοια μαρτυρία αποτελεί για παράδειγμα η θέση της Σβετλάνας Μιχαήλ, η οποία παρά το γεγονός όπως δήλωσε ότι δεν είδε τη θεριστική μηχανή την ώρα που κτυπούσε τον ενάγοντα, εντούτοις ήταν σε θέση να επιβεβαιώσει το γεγονός ότι αντιλήφθηκε κατά τον ουσιώδη χρόνο το αυτοκίνητο του ενάγοντα να προσέρχεται στο χωράφι όπου συνεχίζονταν οι εργασίες θερισμού, όπως επίσης να επιβεβαιώσει το γεγονός ότι σε κάποιο στάδιο, αμέσως πριν από τον εντοπισμό του τραυματία, η θεριστική μηχανή κινήθηκε προς τα πίσω καλύπτοντας μία απόσταση 20 - 25 μέτρων. Την κίνηση άλλωστε της θεριστικής μηχανής προς τα πίσω κατά πάντα ουσιώδη με το ατύχημα χρόνο, κατά τρόπο που συμπλέει με τη θέση του ενάγοντα και της Σβετλάνας Μιχαήλ για το ζήτημα, επιβεβαιώνει και η πλευρά του εναγομένου στη πιο πάνω γραπτή κατάθεση που ο τελευταίος προέβη προς την επιθεωρήτρια του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, θέση που μετέφερε, υιοθετώντας την και ο εξεταστής της υπόθεσης στην έκθεση του (Τεκμήριο 21) αναφορικά για το ζήτημα. Έχοντας άλλωστε υπόψη την μαρτυρία των τριών ιατρών που παρέθεσαν τη μαρτυρία τους στα πλαίσια της ακρόασης της παρούσας υπόθεσης, η οποία και γίνεται αποδεκτή από το Δικαστήριο, αναφορικά με την πιθανότητα οι τραυματισμοί που υπέστη ο ενάγοντας να οφείλονται στο κτύπημα που δέχθηκε από τη θεριστική μηχανή αλλά και στο γεγονός ότι πέρασε με τον τρόπο που εξήγησε ο ενάγοντας από πάνω του ο τροχός της θεριστικής μηχανής ενώ αυτός βρισκόταν στο οργωμένο χωράφι, ενισχύουν επίσης την θέση του ενάγοντα ως προς τον τρόπο που προκλήθηκαν οι τραυματισμοί του. Θέση που στο τέλος της ημέρας αποτέλεσε τη μόνη θετική μαρτυρία που τέθηκε υπόψη του Δικαστηρίου ως προς τον τρόπο που συνέβη το ατύχημα, αφού η πλευρά του εναγομένου ουσιαστικά περιορίστηκε σε σχολιασμό της μαρτυρίας του ενάγοντα για το ζήτημα, υποστηρίζοντας, προτάσσοντας γενικές και αόριστες υποβολές θέσεων, ότι το ατύχημα δεν έγινε με τον τρόπο που εισηγείται ο τελευταίος. Σπεύδω παράλληλα να σημειώσω ότι οι οποιεσδήποτε διαφοροποιήσεις του ενάγοντα σε ζητήματα όπως τον τρόπο που στεκόταν και πως το σώμα του ήταν στραμμένο τελικά την ώρα ακριβώς που δέχτηκε το κτύπημα αλλά και σε σχέση με σωματικές βλάβες που ισχυρίσθηκε ότι υπέστη, όπως το σπάσιμο των πλευρών του γεγονός που δεν επιβεβαιώνεται από την ιατρική μαρτυρία, δεν θα μπορούσαν υπό το σύνολο των περιστάσεων που περιβάλλουν το υπό συζήτηση περιστατικό, ειδικότερα της έκτασης και της σοβαρότητας των τραυματισμών του, των πολλαπλών θεραπειών και επεμβάσεων τις οποίες έτυχε τόσο στην Κύπρο όσο και στο εξωτερικό αλλά και του μακρού χρόνου ο οποίος έχει διαρρεύσει από το περιστατικό να αντιμετωπιστούν απομονωμένα και μικροσκοπικά, θεωρούμενες ικανές να πλήξουν συθέμελα τη γενικότερη αξιοπιστία του ως μάρτυρα. Δεν παραβλέπω άλλωστε ότι κάποιες από αυτές ήταν αποτέλεσμα της δυσκολίας του σε κάποιες περιπτώσεις να αντιληφθεί τα ζητήματα που του ετίθεντο και της εμφανούς κούρασης του στα πλαίσια της εξαντλητικής, σε κάποιες περιπτώσεις, αντεξέτασης του. Χωρίς επουδενί το Δικαστήριο να είναι διατεθειμένο να αποδεχτεί τη θέση που ο ενάγοντας επιχείρησε να προβάλει καθ' ον χρόνο κατέθετε από το εδώλιο του μάρτυρα, σε σχέση με την ορατότητα που ο εναγόμενος είχε κινούμενος προς τα πίσω με τη θεριστική μηχανή που χειριζόταν και απορρίπτοντας ασφαλώς την γενική θέση ότι οδηγός του φορτηγού οχήματος που εκινείτο κατά πάντα ουσιώδη χρόνο δίπλα από τη θεριστική μηχανή ήταν ένας από τους δύο άνδρες οδηγούς των φορτηγών, το Δικαστήριο δεν έχει οποιαδήποτε δυσκολία να αποδεχθεί το μέρος της μαρτυρίας του όσον αφορά τον τρόπο που ισχυρίζεται ο ενάγοντας ότι επισυνέβη το περιστατικό. Την θέση του δηλαδή ότι ο τραυματισμός του οφείλεται στο γεγονός ότι η θεριστική μηχανή που ο εναγόμενος κατά πάντα ουσιώδη χρόνο χειριζόταν κινήθηκε προς τα πίσω για μια απόσταση 20-25 μέτρων με αποτέλεσμα να τον κτυπήσει, να τον ρίξει στο έδαφος και στη συνέχεια κατά τον τρόπο που ο ενάγοντας εξήγησε όταν κινήθηκε εκ νέου μπροστά να περάσει εν μέρει πάνω από το σώμα του. Πέρα από τη θετική αντίληψη του Δικαστηρίου όσον αφορά τη μαρτυρία του συνόλου των ιατρών που η πλευρά του ενάγοντα κάλεσε στη διαδικασία, την οποία το Δικαστήριο πιο πάνω έχει δηλώσει ότι αποδέχεται, καθ' όλα θετική υπήρξε η αντίληψη του Δικαστηρίου για την ποιότητα της μαρτυρίας των υπόλοιπων μαρτύρων που κατέθεσαν στα πλαίσια της παρούσας ακροαματικής διαδικασίας και οι οποίοι κατά τον τρόπο που εξήγησαν βοηθούσαν τους διαδίκους στην ολοκλήρωση της εργασίας θερισμού του χωραφιού που ενοικίαζε ο εναγόμενος (μάρτυρες ενάγοντα αρ. 8, 9 και 10). Δεν έχω καμία αμφιβολία ότι στο σύνολο τους υπήρξαν ειλικρινείς μάρτυρες, θέτοντας υπόψη του Δικαστηρίου όσα οι ίδιοι γνώριζαν για την υπό εξέταση υπόθεση και όσα αντιλήφθηκαν στη σκηνή χωρίς διάθεση να παραστήσουν γεγονότα που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Μικρές διαφοροποιήσεις στις αναφορές τους, όπως για παράδειγμα ποιους συνάντησαν στη σκηνή όταν οι ίδιοι μετέβηκαν στο χώρο ή τον χρόνο προσέλευσης τους σε σχέση με την παρουσία της Αστυνομίας ή του ασθενοφόρου στο χώρο, επιβεβαιώνουν κατά την αντίληψη μου τη γνησιότητα και την αυθεντικότητα της μαρτυρίας τους, χωρίς παράλληλα να παραβλέπω ότι η πάροδος τόσου χρόνου από το περιστατικό δεν μπορεί παρά να έχει τη δική της σημασία στη μνήμη των εν λόγω μαρτύρων. Ομοίως, δεν εντοπίζεται οτιδήποτε στη μαρτυρία του αστυνομικού φωτογράφου, του αστυνομικού εξεταστή της υπόθεσης και της επιθεωρήτριας του αρμόδιου γραφείου εργασίας, ικανό να αποστερήσει από αυτούς τον χαρακτηρισμό του «ανεξάρτητου» μάρτυρα ή να οδηγήσει στην απόρριψη της μαρτυρίας τους, όσον αφορά τα ουσιαστικά ζητήματα τουλάχιστον που απασχολούν στην παρούσα. Παρά το γεγονός ότι οι δύο τελευταίοι ελέγχονται για το γεγονός ότι ο μεν εξεταστής επέλεξε να μην πάρει γραπτή κατάθεση από πρόσωπο που ήταν παρών κατά το συμβάν, ενώ την επιθεωρήτρια δεν φαίνεται να απασχόλησε καν το ζήτημα της παρουσίας της κατά την εξέταση του συμβάντος από την πλευρά της, συγχύζοντας μάλιστα είτε την εθνικότητα είτε ακόμα και το φύλο του προσώπου που οδηγούσε το φορτηγό, είμαι πεπεισμένος ότι οι παραλείψεις τους αυτές δεν μπορούν να αποδοθούν σε οποιαδήποτε αλλότρια κίνητρα ούτε να πλήξουν την γενικότερη αντίληψη του Δικαστηρίου για την καλή ποιότητα της μαρτυρίας τους. Δεν απέκρυψαν άλλωστε την παρουσία του τρίτου προσώπου στη σκηνή, παρά μόνο για τους λόγους που ο κάθε ένας εξήγησε, δεν θεώρησαν χρήσιμη ή αναγκαία την λήψη κατάθεσης από αυτή. Το Δικαστήριο δεν έχει καμία δυσκολία να θεωρήσει τους ποιο πάνω μάρτυρες της αλήθειας, οι οποίοι έθεσαν με ειλικρίνεια υπόψη του Δικαστηρίου όσα οι ίδιοι γνώριζαν ή διαπίστωσαν για την υπόθεση, αποδεχόμενο την μαρτυρία τους. Με βάση την πιο πάνω γενικότερη τοποθέτηση και αξιολόγηση της προσκομισθείσας μαρτυρίας, βρίσκω ότι τα πραγματικά γεγονότα της υπόθεσης έχουν ως ακολούθως: «Στις 22.3.05, χρησιμοποιώντας θεριστική μηχανή που ανήκε από κοινού στους διαδίκους, ο ενάγοντας βοηθούσε τον εναγόμενο, ως η συνήθης πρακτική που ακολουθούσαν συνεργαζόμενοι μεταξύ τους στη διεκπεραίωση τέτοιας φύσης εργασιών, να θερίσει χωράφι που ενοικίασε ο τελευταίος για τις ανάγκες κτηνοτροφικής μονάδας που διατηρεί. Ανταλλάσσονταν με τον εναγόμενο στο χειρισμό της θεριστικής μηχανής. Γύρω στις 18:00 της 22.3.2005, ο εναγόμενος αντικατέστησε τον ενάγοντα στο χειρισμό της εν λόγω μηχανής, ο οποίος καθ' υπόδειξη του εναγόμενου μετέβη με το διπλοκάμπινο όχημα του μεταφέροντας ένα από τους οδηγούς των φορτηγών, τον Ανδρέα Μιχαήλ, αδελφό του εναγόμενου, σε σημείο όπου προηγούμενα ο άλλος οδηγός, Γιάννης Θεοδοσίου στάθμευσε το όχημα του, για να οδηγήσει τούτο ο Ανδρέας Μιχαήλ στο χώρο που εκτελούνταν οι εργασίες θερισμού. Είχε πια νυχτώσει όταν ο ενάγοντας οδηγώντας το διπλοκάμπινο όχημα του επέστρεψε στο σημείο των εργασιών. Στο μεταξύ οι εργασίες θερισμού συνεχίζονταν με τον εναγόμενο να οδηγεί τη θεριστική μηχανή ενώ στα αριστερά της, κατά τρόπο που να πέφτουν σε αυτό τα θερισμένα χόρτα, εκινείτο φορτηγό που οδηγούσε η σύζυγος του Ανδρέα Μιχαήλ, Σβετλάνα Μιχαήλ. Ο ενάγοντας, έχοντας σταθμεύσει το διπλοκάμπινο όχημα του στην άκρια του χωραφιού έκτασης τριάντα

(30)περίπου σκαλών, βλέποντας τη θεριστική μηχανή με το φορτηγό να απομακρύνονται από τον ίδιο και θερίζοντας να κατευθύνονται προς την άκρια του χωραφιού, εισήλθε περπατητός στο χωράφι κινούμενος κατά πλάτος του, πίσω από τα οχήματα που συνέχιζαν το θερισμό. Αντιλήφθηκε σε κάποιο στάδιο τη θεριστική μηχανή και το φορτηγό να σταματούν. Ο ίδιος συνέχισε να περπατά κινούμενος πίσω από τη θεριστική μηχανή σε μια απόσταση περί τα 20 μέτρα. Σταμάτησε έχοντας ξεπεράσει το ύψος που βρισκόταν η θεριστική μηχανή στο χωράφι για περίπου 8 μέτρα. Αντιλήφθηκε από τον θόρυβο τη θεριστική μηχανή να επανεκκινά, θεωρώντας ότι αυτή θα συνέχιζε την πορεία της κινούμενη προς τα μπροστά ως η κατεύθυνση της. Δεν έστρεψε το βλέμμα του προς το μέρος της θεριστικής μηχανής. Διαπίστωσε πως αντί η θεριστική μηχανή να κινηθεί όπως ο ίδιος ανέμενε προς τα μπροστά, εκινείτο προς τα πίσω με καμπύλη πορεία κατευθυνόμενη προς το μέρος του, μόνο όταν αποφάσισε, μεταγενέστερα και ήδη καθυστερημένα, να στρίψει το κεφάλι και το σώμα του προς τα πίσω. Χωρίς να προλάβει να αντιδράσει δέχτηκε το κτύπημα πέφτοντας στο έδαφος ενώ ο αριστερός τροχός του οχήματος, κατά τον τρόπο που ο μάρτυρας εξήγησε, πέρασε πάνω από το σώμα του. Αντιλαμβανόμενος στη συνέχεια την πρόθεση του εναγόμενου οδηγού να στρίψει το όχημα και να κινηθεί προς τα μπροστά, ο ενάγοντας κινήθηκε - σύρθηκε αριστερότερα, με αποτέλεσμα ο τροχός να περάσει ξυστά δεξιά από την κεφαλή του μέχρι τη μέση του σώματος του. Ο εναγόμενος οδηγός της θεριστικής μηχανής χωρίς να αντιληφθεί το περιστατικό συνέχισε την πορεία του για να διεκπεραιώσει την εργασία του, ενώ το φορτηγό παρέμεινε στάσιμο αναμένοντας τη θεριστική μηχανή να πάρει θέση για να μπορέσει η οδηγός του να το τοποθετήσει κατάλληλα με σκοπό τη συνέχιση του θερισμού. Στο μεταξύ ο ενάγοντας κάλεσε με το κινητό του τηλέφωνο τον εναγόμενο ενημερώνοντας τον ότι τον κτύπησε με τη θεριστική μηχανή. Αποτέλεσμα τούτου ήταν ο εναγόμενος, γυρίζοντας τη θεριστική μηχανή, αντί να την οδηγήσει στη σωστή θέση για σκοπούς συνέχισης του θερίσματος, να την οδηγήσει προς τα εμπρός φωτίζοντας με τους προβολείς που τούτη έφερε το χωράφι, όπου και εντόπισε τον τραυματία ενάγοντα. Στην οδηγό του φορτηγού η οποία κατεβαίνοντας από το φορτηγό τον προσέγγισε διερωτούμενη για τον τρόπο που οδήγησε τη θεριστική μηχανή, ο εναγόμενος ανέφερε ότι κτύπησε τον ενάγοντα καθ΄ ον χρόνο εκινείτο προς τα πίσω. Στο μεταξύ κατέφθασε στο χώρο ο Ανδρέας Μιχαήλ, ως επίσης και ο άλλος οδηγός, Γιάννης Θεοδοσίου, που νωρίτερα είχε αποχωρήσει για να παραλάβει τη σύζυγο του από το αεροδρόμιο, ο οποίος στο μεταξύ ενημερώθηκε τηλεφωνικά για το συμβάν τόσο από τον εναγόμενο όσο και από τον Ανδρέα Μιχαήλ. Στο χώρο κατέφθασε Αστυνομία και ασθενοφόρο το οποίο μετέφερε τον τραυματία ενάγοντα στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας. Αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι κατά το χρόνο του συμβάντος ήταν σκοτάδι, χωρίς ο χώρος να φωτίζεται από οποιαδήποτε άλλη πηγή φωτός πέραν από τα φώτα που διέθεταν το φορτηγό και η θεριστική μηχανή. Τα φώτα αυτά φώτιζαν το χωράφι μπροστά από τα μηχανήματα. Ειδικότερα, η θεριστική μηχανή έφερε προβολείς μπροστά ως επίσης φωτισμό στην κορυφή του κοχλία - «πούμπουρου», ο οποίος κατά πάντα ουσιώδη χρόνο ήταν στραμμένος προς τα αριστερά της θεριστικής μηχανής ρίχνοντας εντός του φορτηγού τα θερισμένα χόρτα. Δεν έφερε φώτα φωτισμού πισινής κατεύθυνσης. Ο ενάγοντας κατά το χρόνο του ατυχήματος φορούσε παντελόνι και φανέλα μπλε χρώματος. Σε συνέχεια και συνάρτηση προφανώς με την τροποποιημένη υπεράσπιση της πλευράς του εναγομένου, ο ευπαίδευτος συνήγορος του τελευταίου πρόταξε στο στάδιο των τελικών εισηγήσεων του ότι ο ενάγοντας με την αναφορά στην κατάθεση του (Τεκμήριο 24) πως ο ίδιος κατά πάντα ουσιώδη χρόνο δεν ήταν ορατός από τον εναγόμενο, αποποιήθηκε ουσιαστικά οποιασδήποτε αξίωσης σε βάρος του εναγομένου. Είναι γεγονός ότι υπάρχουν διάφοροι τρόποι παραίτησης από δικαίωμα που πηγάζει από τη διάπραξη κάποιου αστικού αδικήματος όπως είναι και η αμέλεια. Ανάμεσα σε αυτούς είναι η απαλλαγή, (release) και η παραίτηση (waiver). (βλ. Clerk & Lindsell on Torts 20th edition, Κεφ. 31, με τον τίτλο «Discharge of Torts» σελ. 2037 κ.ε.) Στη νομική σειρά συγγραμμάτων Halsbury's Laws of England 4th edition (reissue), τόμος 16

(2)σελ. 389 κ.ε., ειδικότερα στις παρ. 906 και 907, όπου γίνεται ανάλυση της έννοιας της απαλλαγής (release) και παραίτησης (waiver) αναφέρονται μεταξύ άλλων και τα ακόλουθα: «

1. Release. At law a right of action arising solely on a deed may be released only by deed, and a right of action arising otherwise may be discharged either by deed of release or by accord and satisfaction; but in equity an agreement to release the right made for valuable consideration is in all cases effective as a release, and this rule now applies both to legal and equitable rights. Moreover, even though there is no consideration, a release of an equitable interest or right may, it seems, be effected by signed writing, or even orally, provided the intention is to grant an immediate release; such a release, although not in itself effective to discharge a legal right of action, becomes effective if the legal right of action is subsequently extinguished. In practice, however, a gratuitous release of a legal or equitable right of action should be by deed». «
2. Waiver. The expression 'waiver' may, in law, bear different meanings. The primary meaning has been said to be the abandonment of a right in such a way that the other party is entitled to plead the abandonment by way of confession and avoidance if the right is thereafter asserted, and is either express or implied from conduct. .............. ....................................................... Where the waiver is not express, it may be implied from conduct which is inconsistent with the continuance of the right, without the need for writing or for consideration moving from, or detriment to, the party who benefits by the waiver, but mere acts of indulgence will not amount to waiver; nor may a party benefit from the waiver unless he has altered his position in reliance on it. The waiver may be terminated by reasonable, but not necessarily formal, notice unless the party who benefits by the waiver cannot resume his position, or termination would cause injustice to him. .................... ......................................................... Where the right is a right of action or an interest in property, an express waiver depends upon the same considerations as a release. If it is a mere statement of an intention not to insist upon the right, it is not effectual unless made with consideration; but, where there is consideration, the statement amounts to a promise and operates as a release. Even where there is no express waiver, the person entitled to the right may so conduct himself that is becomes inequitable to enforce it (this is sometimes called an implied waiver); but in such cases the right is lost of the ground either of estoppel or of acquiescence, whether by itself or accompanied by delay.» Καθόλα διαφωτιστικός εξάλλου με το ζήτημα, είναι ο λόγος της United Australia Ltd v. Barclays Bank Ltd

(1941)A.C.1, ενώ όπως υποδεικνύεται στο σύγγραμμα των Winfield and Jolowicz on Tort 17th edition, σελ. 1099, παρ. 26-2: «"Waiver" is a term used in a number of different senses in the law. It may mean conduct by the claimant which signifies an intention to give up a right of action for a legal wrong. Subject to the doctrine of promissory estoppel (which cannot be pursued here and the applicability of which to money claims is a matter of some doubt) a right of action for tort can only be "waived" in this sense by an agreement for valuable consideration or a release by deed." Επανερχόμενος στην υπό συζήτηση υπόθεση, η αναφορά του ενάγοντα στην κατάθεση του Τεκμήριο 4 ότι: «δεν έχω παράπονο από τον Πανίκκο διότι ήταν σκοτάδι και σίγουρα δεν μπορούσε να με δει γιατί ήμουν περπατητός» δεν φαίνεται να έχει τα χαρακτηριστικά που θα επέτρεπαν να εκληφθεί είτε ως απαλλαγή είτε ως παραίτηση από οποιοδήποτε νόμιμο δικαίωμα. Ούτε το Δικαστήριο θεωρεί πως με την ως άνω γενική αναφορά και εκτίμηση της κατάστασης από την πλευρά του, ο ενάγοντας αποποιήθηκε ή παραιτήθηκε από οποιοδήποτε δικαίωμα δυνατό να έλκει από τυχόν διάπραξη του αστικού αδικήματος της αμέλειας που αποδίδει στον εναγόμενο, το οποίο στη συνέχεια διεκδικεί με την καταχώρηση και την προώθηση της παρούσας αγωγής. Η ως άνω κατάθεση όπως και γενικότερα οι τοποθετήσεις του ενάγοντα, αποτελούν ασφαλώς μαρτυρικό υλικό και θέσεις που με βάση τις καλά καθιερωμένες αρχές προς τούτο, θα πρέπει, αφού τεθούν στη βάσανο της αξιολόγησης να συνεκτιμηθούν από το Δικαστήριο με το σύνολο της τεθείσας ενώπιον του μαρτυρίας για την κατάληξη εκ μέρους του Δικαστηρίου σε τελικά συμπεράσματα και ευρήματα για τα διαδραματισθέντα. Δεν διαλανθάνει άλλωστε της προσοχής του Δικαστηρίου ότι το ζήτημα της «αποποίησης» της αξίωσης του ενάγοντα κατά τον τρόπο που η πλευρά του εναγομένου εισηγείται, τέθηκε στα πλαίσια αυτής της διαδικασίας με σχετική προς τούτο τροποποίηση των δικογραφημένων θέσεων της πλευράς του εναγομένου, η οποία έλαβε χώρα κατά την πρόοδο της ακροαματικής διαδικασίας, μετά την ολοκλήρωση της μαρτυρίας του ενάγοντα, στον οποίο το πιο πάνω ζήτημα δεν τέθηκε, ούτε καν για σκοπούς σχολιασμού. Από το σύνολο των στοιχείων εξάλλου που έχουν τεθεί υπόψη του Δικαστηρίου, δεν φαίνεται στην υπό εξέταση περίπτωση να τίθεται θέμα εκ προστήσεως ευθύνης του ενάγοντα, αφού δεν έχει αποδειχθεί σχέση εργοδότη εργοδοτουμένου μεταξύ ενάγοντα και εναγομένου αντίστοιχα. Παράλληλα, με δεδομένο ότι έχει τεθεί υπόψη του Δικαστηρίου μαρτυρία σε σχέση με όλες τις πτυχές της υπόθεσης όσον αφορά την ισχυριζόμενη ευθύνη του εναγόμενου, δεν φαίνεται να είναι αναγκαία ή επιτρεπτή η επίκληση του αξιώματος res ipsa loquitur. Ήδη από το 1856, στην υπόθεση Blief v. Birmingham Waterworks

(1856)11 EX.781, η αμέλεια έχει καταγραφεί ότι αποτελεί την παράλειψη εκδήλωσης ενέργειας την οποία ένας συγκεκριμένος άνθρωπος θα εκδήλωνε ή την εκδήλωση ενέργειας την οποία ο συγκεκριμένος άνθρωπος δεν θα εκδήλωνε. Η αμέλεια, ως πραγματικό γεγονός είναι συνυφασμένη με το χρόνο, τον τόπο και τις συγκεκριμένες συνθήκες κάθε περίπτωσης, ως έχει υποδειχθεί από τον σεβαστό Δικαστή Κωνσταντινίδη στην υπόθεση Φοινικαρίδη κ.α. ν. Γεωργίου

(1991)1 ΑΑΔ 475. Το καθήκον επιμέλειας και συνεπώς η ίδια η αμέλεια ως αστικό αδίκημα, δεν εξετάζεται αφηρημένα αλλά σε συνάρτηση με το συγκεκριμένο πρόσωπο που την επικαλείται με αναφορά σε συγκεκριμένη πράξη ή παράλειψη που προκάλεσε ζημιά. (βλ. Λάππας ν. Παφίτη κ.α.

(1995)1ΑΑΔ 832). Στην υπόθεση Σωκράτους ν. Αστυνομίας

(1982)2 ΑΑΔ 1 αναφέρθηκαν μεταξύ άλλων και τα ακόλουθα σε σχέση με την αμέλεια: «Η αμέλεια σύγκειται στην παράλειψη εκπλήρωσης του καθήκοντος μέριμνας και φροντίδας για την ασφάλεια άλλων προσώπων που χρησιμοποιούν το δρόμο. Το καθήκον φροντίδας και μέριμνας (duty of care) οφείλεται σε κάθε πρόσωπο που κατά λογική πρόβλεψη μπορεί να επηρεαστεί από τις πράξεις του οδηγού, τον γείτονα, όπως επιγραμματικά αναφέρεται στην απόφαση του Λόρδου Atkin στην υπόθεση Danoch v. Stevenson

(1932)A.C.562». Στη βάση όλων όσων έχουν τεθεί υπόψη του Δικαστηρίου και έχουν γίνει αποδεκτά, γενεσιουργό αιτία του τραυματισμού του ενάγοντα στη συγκεκριμένη περίπτωση αποτέλεσε το γεγονός ότι ο εναγόμενος οδήγησε τη θεριστική μηχανή που διεύθυνε προς τα πίσω, με αποτέλεσμα να κτυπήσει και να τραυματίσει τον ενάγοντα. Το γεγονός ότι ο εναγόμενος χειριστής της θεριστικής μηχανής κατεύθυνε κατά πάντα ουσιώδη χρόνο το όχημα που διεύθυνε προς τα πίσω, από μόνο του, δεν θα μπορούσε να αποδώσει ευθύνη στον εναγόμενο για τον τραυματισμό του ενάγοντα. Το ενδεχόμενο ο χειριστής τέτοιου μηχανήματος να χρειαστεί να το οδηγήσει ανά πάσα στιγμή προς τα πίσω, για οποιοδήποτε λόγο κρίνει αναγκαίο στα πλαίσια εκτέλεσης της εργασίας του, δεν μπορεί παρά να θεωρείται, όχι μόνο στη βάση όλων όσων έχουν τεθεί υπόψη του Δικαστηρίου αλλά και της κοινής λογικής, αυτονόητο. Υπό το σύνολο άλλωστε των περιστάσεων και συνθηκών που επικρατούσαν στην περιοχή κατά πάντα ουσιώδη χρόνο, ως έγιναν αποδεκτές, ο εναγόμενος οδηγός της θεριστικής μηχανής, με δεδομένη την έλλειψη φωτισμού πίσω από τα δύο οχήματα που διεκπεραίωναν τις εργασίες θερισμού, δεν θα μπορούσε από μόνος του, λόγω και του σκότους, να εντοπίσει την παρουσία του φέροντος σκουρόχρωμα ρούχα ενάγοντα μέσα στο χωράφι, πίσω από το όχημα του. Τούτο άλλωστε φαίνεται να δηλώνει στη κατάθεση του προς της αστυνομία και ο ίδιος ο εναγόμενος, ενώ και από το σύνολο της υπόλοιπης τεθείσας μαρτυρίας για το ζήτημα, ως έγινε αποδεκτή, καταδεικνύεται πως το σκοτάδι σε συνδυασμό με την έλλειψη φωτισμού πισινής κατεύθυνσης στη θεριστική μηχανή, δεν επέτρεπαν στον εναγόμενο να εποπτεύσει κατάλληλα το χώρο στον οποίο οδηγούσε με πισινή ταχύτητα τη θεριστική μηχανή. Το ζήτημα, ωστόσο, κατά την αντίληψη μου δεν τελειώνει εδώ. Ως τέθηκε υπόψη του Δικαστηρίου χωρίς ουσιαστικά να αμφισβητηθεί, όχι μόνο από τον επίσης αδειούχο οδηγό θεριστικής μηχανής ενάγοντα αλλά και από τους μάρτυρες Ανδρέα Μιχαήλ και Γιάννη Θεοδοσίου, έμπειρους όπως δήλωσαν αδειούχους οδηγούς οχημάτων του ίδιου τύπου με την θεριστική μηχανή που οδηγούσε ο εναγόμενος, στις περιπτώσεις που υπάρχει αναγκαιότητα όχημα όπως αυτό που διεύθυνε ο εναγόμενος κατά πάντα ουσιώδη χρόνο να κινηθεί προς τα πίσω, αν ο οδηγός του δεν είναι σε θέση από μόνος του να ελέγξει και να είναι βέβαιος ότι με ασφάλεια μπορεί να το οδηγήσει προς τα πίσω, δεν το μετακινεί. Ο οδηγός θα πρέπει απαραίτητα να ζητήσει την βοήθεια άλλου προσώπου, το οποίο θα τον βοηθήσει και θα τον καθοδηγήσει με ασφάλεια για να πράξει τούτο. Με δεδομένη την αντικειμενική του αδυναμία, λόγω του σκότους και της έλλειψης φωτισμού να ελέγξει το χώρο πίσω από την θεριστική μηχανή προς τον οποίο κατεύθυνε την τελευταία, ο εναγόμενος, χωρίς να αναζητήσει βοήθεια από οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο για το εγχείρημα του να οδηγήσει προς τα πίσω το όχημα που διεύθυνε, χωρίς ουσιαστικά να είναι βέβαιος ότι με ασφάλεια ενεργούσε και χωρίς να μπορεί να ελέγξει με ασφάλεια το χώρο στον οποίο κινείτο, φαίνεται ότι αποφάσισε να καλύψει μια απόσταση γύρω στα είκοσι

(20)μέτρα κινούμενος προς τα πίσω με ελαφριά καμπύλη τροχιά, κινούμενος στα τυφλά. Στη βάση άλλωστε όλων όσων έχουν τεθεί υπόψη του Δικαστηρίου, ο εναγόμενος γνώριζε ότι στο χώρο υπήρχαν και διακινούνταν και άλλα άτομα που βοηθούσαν στην εκτέλεση της εργασίας, όπως ο ενάγοντας και οι οδηγοί των φορτηγών και το ενδεχόμενο αυτά, ανά πάσα στιγμή θα μπορούσαν να βρίσκονται και να κινούνται στο χωράφι όπου και ο ίδιος εργαζόταν. Η αμέλεια που αποδίδεται στον εναγόμενο, υπό τις περιστάσεις πάντα που περιβάλλουν την υπό εξέταση περίπτωση, έγκειται ακριβώς στην παράλειψη του να ελέγξει επαρκώς το χώρο πίσω από το όχημα που διεύθυνε ενώ οδηγούσε τη θεριστική μηχανή προς αυτήν την κατεύθυνση, κατά τρόπο ώστε να βεβαιωθεί ότι δεν υπήρχε οποιοσδήποτε πεζός ο οποίος να διακινείται σε αυτόν το χώρο και ότι με ασφάλεια μπορούσε να κατευθύνει την θεριστική μηχανή στο χώρο και με τον τρόπο που επέλεξε. Εξετάζοντας περιπτώσεις ως η υπό συζήτηση, όπου αποδίδεται δηλαδή αμέλεια στον εναγόμενο για παράλειψη νόμιμου καθήκοντος ή εκδήλωση συμπεριφορών που αποτελούν αστικά αδικήματα, συνεπεία των οποίων ο ενάγων υπέστη ζημιές που θα πρέπει να αποζημιωθούν, το Δικαστήριο, εφόσον τίθεται το ζήτημα, αφού εξετάσει και αποφασίσει πρώτα αν έχει αποδειχθεί ευθύνη και αμέλεια σε βάρος του εναγομένου, θα πρέπει στη συνέχεια να εξετάσει κατά πόσο ο ίδιος ο ενάγων έχει συντρέχουσα αμέλεια. Αποφασίζοντας το ποσοστό ευθύνης μεταξύ εναγομένου και ενάγοντα μειώνει στο τέλος το ποσό των αποζημιώσεων ανάλογα με το ποσοστό της συντρέχουσας αμέλειας του ενάγοντα. (βλ. Μαυρίδη v Dharaghji

(1990)1Α.Α.Δ. 1013). Ως έχει επιβεβαιωθεί άλλωστε στην πολύ πρόσφατη απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, Γεωργική Εταιρεία Πλατώνια Λτδ v Mohammad Al Sharif, Πολιτική Έφεση Αρ. 358/2008 ημερ. 17/1/2012: «Η συντρέχουσα αμέλεια, όπως λέχθηκε και στην Θεόδωρος Λαζάρου ν. Νέμεσις Εργοληπτική Δημόσια Εταιρεία Λτδ κ.ά., Π.Ε. αρ. 76/08, ημερ. 14.7.2011, δεν εδράζεται σε καθήκον επιμέλειας που φέρει ο ενάγων απέναντι στον εναγόμενο, αλλά στο καθήκον αυτοπροστασίας του με την επίδειξη ανάλογης επιμέλειας. Το βάρος της απόδειξης συντρέχουσας αμέλειας, το φέρει ο εναγόμενος και δεν εναπόκειται στον ενάγοντα να το αποσείσει εκ προοιμίου (Charlesworth & Perry on Negligence 7η έκδ. σελ. 146-147,παρ. 3-11).» Στην υπόθεση Χριστοδουλίδης ν. Laser Plastic Industry Ltd

(2005)1 AAΔ σελ. 556, υποδείχθηκε ανάμεσα σε άλλα ότι ο καταμερισμός της ευθύνης έχει ως συνισταμένη τη συμβολή του καθενός από τα μέρη στην πρόκληση της ζημιάς και το μέτρο είναι η λογική πρόβλεψη των συνεπειών που θα προκύψουν εξαιτίας της παρέκκλισης από το καθήκον επιμέλειας που αναλογεί στο καθένα από τα μέρη. Το Δικαστήριο ουσιαστικά ερευνά την τυχόν ύπαρξη στοιχείων από την οποία καταφαίνεται ότι ο ενάγοντας παρέλειψε να ασκήσει εύλογη φροντίδα και επιμέλεια για τη δική του ασφάλεια κατά τρόπο που να συνέβαλε στην πρόκληση των δικών του βλαβών ή ζημιάς. (βλ. Μαΐτττας ν. Γεωργίου κ.ά.

(1998)1(Α) ΑΑΔ 1 και Jones v Livox Quarries Ltd (1952 2 Q.B. 608). Κοινό μέτρο κρίσης σε κάθε περίπτωση της υπαιτιότητας του καθενός αποτελεί το εύλογα προβλεπτό των συνεπειών από τις ενέργειες του καθενός από αυτούς. Ο καταμερισμός της ευθύνης γίνεται με κριτήρια την υπαιτιότητα και την αιτιώδη συνάφεια (βλ. Stavrou ν. Papadopoulos

(1969)1 CLR 172). Στην υπόθεση Αβραάμ ν. Στυλιανού

(2002)1Α ΑΑΔ 50, υποδείχθηκε ότι ο βαθμός της απαιτούμενης προσοχής από τον ενάγοντα πεζό που κτυπήθηκε ενώ διασταύρωνε το δρόμο από αυτοκίνητο, συσχετίζεται με τις περιστάσεις και τις συνθήκες που περιστοιχίζουν το ατύχημα. Ο κανόνας που διέπει τη συμπεριφορά του ενάγοντα πεζού, ως αναφέρθηκε στην εν λόγω απόφαση, είναι ότι πρέπει να φανεί ότι ο πεζός επέδειξε, για τη δική του ασφάλεια, την προσοχή που αναμένεται από τον μέσο λογικό άνθρωπο που είναι συνυφασμένη με την έννοια της σωφροσύνης Επανερχόμενος στην υπό εξέταση περίπτωση, δεν μπορεί παρά να σημειωθεί ότι ο ενάγοντας επιστρέφοντας στο χωράφι όπου εκτελούνταν οι εργασίες θερισμού και ενώ ήταν σκοτάδι, χωρίς να κάνει γνωστή την παρουσία του εισήλθε περπατώντας στο χωράφι. Κάλυψε με αυτό τον τρόπο κάποια απόσταση εντός του χωραφιού κινούμενος σε χώρο πίσω από την θεριστική μηχανή, όπου εκ των πραγμάτων δεν ήταν ορατός, θεωρώντας πως τηρώντας μία απόσταση γύρω στα είκοσι

(20)μέτρα πίσω από τη θεριστική μηχανή που βρισκόταν σε κίνηση, τούτο ήταν αρκετό για την ασφάλεια του. Σε κάποιο στάδιο αντιλήφθηκε ότι η θεριστική μηχανή σταμάτησε. Όταν αυτή ξεκίνησε εκ νέου τη θεριστική εργασία, γεγονός που επίσης αντιλήφθηκε, ο ενάγοντας ευρισκόμενος στο σημείο του χωραφιού που είχε σταματήσει εξακολουθεί να έχει την προσοχή του στραμμένη σε άλλη κατεύθυνση. Επιτρέποντας στα αντανακλαστικά του να ατονήσουν, παραλείπει καν να στρέψει το βλέμμα του προς την κατεύθυνση της θεριστική μηχανής, επαναπαυόμενος, όπως παραδέχτηκε, στη σκέψη και στη γενικότερη αντίληψη του ότι η θεριστική μηχανή θα συνέχιζε με μπροστινή κατεύθυνση. Πολύ αργά και ήδη καθυστερημένα αποφασίζει να στρέψει το βλέμμα του προς τα πίσω για να διαπιστώσει τους κινδύνους που προοιώνιζε η ως άνω συμπεριφορά του για τη δική του ασφάλεια, χωρίς όμως πλέον να έχει τη δυνατότητα να ενεργήσει με οποιοδήποτε άλλο τρόπο, όταν η θεριστική μηχανή, αντίθετα με ότι ο ίδιος ανέμενε, κινείτο με πισινή ταχύτητα προς το μέρος του κτυπώντας και τραυματίζοντας τον. Είναι φανερό κατά την αντίληψη μου, υπό τις περιστάσεις που επικρατούσαν κατά πάντα ουσιώδη χρόνο στο χώρο, ότι η είσοδος του εναγομένου πεζή στο χωράφι, η παρουσία του σε αυτό και η εν γένει συμπεριφορά και αντιδράσεις του καθ' ον χρόνο βρισκόταν εντός του χωραφιού, όπου διεξάγονταν οι θεριστικές εργασίες, έγινε από την πλευρά του κατά τρόπο που αγνοούσε τους προφανείς κινδύνους για την ασφάλεια του, συμβάλλοντας με τις ενέργειες και τις παραλείψεις του σημαντικά στον τραυματισμό του. Υπό τις συνθήκες που περιβάλλουν την υπό εξέταση περίπτωση ως πιο πάνω έχουν εκτεθεί, συνεκτιμώντας τις αναφερθείσες αμελείς πράξεις και παραλήψεις του ενάγοντα από την μια, αλλά και του εναγομένου από την άλλη, αποτελεί κατάληξη του Δικαστηρίου ότι ο καταλογισμός της ευθύνης για το υπό αναφορά ατύχημα θα πρέπει να αποδοθεί σε ποσοστό 75% στον ενάγοντα και 25% στον εναγόμενο. Ως πιο πάνω έχει ήδη σημειωθεί, οι δύο πλευρές συμφώνησαν ότι η συνολική αξίωση του ενάγοντα όπως προβάλλεται στα πλαίσια της παρούσας αγωγής, σε περίπτωση πλήρους ευθύνης του εναγομένου, ανέρχεται σε €67.900 πλέον νόμιμο τόκο από 5.1.2007. Συνακόλουθα, κατ' εφαρμογή ανάλογου μαθηματικού υπολογισμού εκδίδεται απόφαση προς όφελος του ενάγοντα και εναντίον του εναγομένου για το ποσό των δεκαέξι χιλιάδων ενιακόσιων εβδομηνταπέντε ευρώ (€16.975,00), ποσό το οποίο θα φέρει νόμιμο τόκο από 5.1.2007 μέχρι εξόφλησης. Όσον αφορά τα έξοδα της διαδικασίας, έχοντας κατά νου τον βασικό κανόνα όπου προβλέπεται ότι αυτά θα πρέπει να ακολουθούν το αποτέλεσμα της διαδικασίας, ο εναγόμενος θα επιβαρυνθεί με αυτά όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή, υπολογιζόμενα όμως στην κλίμακα €10.000-€50.000, και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ........ Α. Δαυίδ, Α.Ε.Δ. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο