Αναφορικά με τον Μιχαήλ Αθανάση, Γεν. Αίτηση: 171/12, 20/12/2012

(1)/96, στους κ. 22, 23 και 30 των περί Διανοητικά Ασθενών Διαδικαστικούς Κανονισμούς, στο Κοινοδίκαιο, στην Επιείκεια, στην πρακτική και στη συμφυή εξουσία του Δικαστηρίου. Στην ένορκη της δήλωση αναφέρει μεταξύ άλλων ότι:

1. Τέλεσε πολιτικό γάμο με τον κ. Μιχαήλ Αθανάση (Καθ΄ου η αίτηση 1) στις 25.12.1999, στην Ουκρανία. ΄Εκτοτε εγκαταστάθηκαν στην Ορόκληνη μέχρι σήμερα. Η ίδια πήρε Κυπριακή υπηκοότητα.
2. Ο σύζυγος είναι 69 ετών συνταξιούχος της Α.Η.Κ. και λαμβάνει συνολικές συντάξεις €1.888,
4. Ο κ. Αθανάση έχει και τρία παιδιά από προηγούμενο γάμο. Πρόκειται για τους Μιχάλη, Παναγιώτη και Ανδρούλλα οι οποίοι είναι όλοι παντρεμένοι και διαμένουν με τις οικογένειες τους στην Ορόκληνη.
5. Η περιουσία του κ. Αθανάση αποτελείται από κτήματα και καταθέσεις περίπου €70.
7. Στις 11.6.2012 ο σύζυγος της μεταφέρθηκε αρχικά στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας και ακολούθως στο «Αρεταίειο» Νοσοκομείο με διάγνωση ενδοεγκεφαλικής αιμορραγίας, ισχαιμικό έμφρακτο εγκεφαλικής αρτηρίας, υπέρταση και σακχαρώδη διαβήτη. Σύμφωνα με ιατρικό πιστοποιητικό ημερ. 10.7.2012 (Τεκμήριο 7) η κατάσταση του από νευρολογικής πλευράς παρέμεινε σταθερή, με τα μάτια ανοικτά, χωρίς όμως επικοινωνία (ακινητικός μουτισμός) και έχρηζε πλέον ενός προγράμματος νευρολογικής αποκατάστασης σε κατάλληλο ίδρυμα. Τα πιο πάνω επιβεβαιώνονται και από την τελευταία εξέταση MRI ημερ. 16.10.
9. Πιστεύει ότι ο σύζυγός της είναι ανίκανος να διαχειρίζεται την περιουσία του. Επειδή αυτή πρέπει να τύχει χειρισμού και επειδή η ίδια δεν εργάζεται και εξαρτάται οικονομικώς αποκλειστικά από τον σύζυγο της, ζητά να διοριστεί η ίδια ως διαχειρίστρια. Ο σύζυγος της κάλυπτε όλα τα κοινά έξοδα όπως τα έξοδα διατροφής και συντήρησης των ιδίων και της οικίας τους. Το σύνολο των εξόδων οικίας και της ίδιας είναι €900 μηνιαίως. Πρέπει επίσης να καλυφθούν τα ιατρικά έξοδα του συζύγου της. Το Δικαστήριο διέταξε όπως επιδοθεί η αίτηση στα τρία παιδιά του κ. Αθανάση, τα οποία τελικά εμφανίστηκαν και καταχώρισαν ένσταση, στην οποίαν προέβαλαν ότι: α) Η αίτηση στηρίζεται σε ψευδείς ισχυρισμούς. β) Η Αιτήτρια δεν προέβη σε πλήρη αποκάλυψη. γ) Η Αιτήτρια δεν είναι ικανό πρόσωπο να διοριστεί ως διαχειρίστρια. δ) Δεν υπάρχουν κατεπείγουσες ή εξαιρετικές περιστάσεις. ε) Δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 32 του Ν. 14/
10. στ) Η αίτηση δεν έπρεπε να γίνει υπό μορφή γενικής αίτησης, αλλά θα έπρεπε να καταχωριστεί στο αρμόδιο Πρωτοκολλητείο. Η ένσταση συνοδεύεται από ένορκη δήλωση ενός εκ των παιδιών του κ. Αθανάση, ήτοι του κ. Παναγιώτη Αθανασίου, ο οποίος αναφέρει μεταξύ άλλων ότι:
11. Συμφωνεί πως ο πατέρας του είναι πρόσωπο ανίκανο να διαχειρίζεται την περιουσία του μετά το εγκεφαλικό επεισόδιο που υπέστη στις 11.6.
13. Αρνείται ότι η Αιτήτρια είναι πρόσωπο ικανό να διοριστεί διαχειρίστρια και ισχυρίζεται ότι πρόθεση της είναι να καλύπτονται μόνο τα προσωπικά της έξοδα.
14. Η Αιτήτρια είχε εγκαταλείψει για περίοδο 6 μηνών τον κ. Αθανάση, σε άλλο στάδιο έκρυβε παράνομα τον γιο της στην Κύπρο και ασκούσε πίεση στον πατέρα του να τον υιοθετήσει.
15. Στις 22.10.2012 καταχώρισε και ο ίδιος (ο ενόρκως δηλών) αίτηση υπ' αριθμό 13/12 με την οποία ζητά να διοριστεί ο ίδιος διαχειριστής της περιουσίας του πατέρα του. Εκείνη η αίτηση προηγείται της παρούσας και είχε καταχωριστεί ορθά και όχι υπό μορφή γενικής αίτησης σε αναρμόδιο Πρωτοκολλητείο όπως συνέβη με την παρούσα. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ Σύμφωνα με το άρθρο 3 του περί Διαχείρισης της Περιουσίας Ανίκανων Προσώπων Ν. 23

(1)/96, ο εν λόγω νόμος εφαρμόζεται στην περίπτωση προσώπου για το οποίο το Δικαστήριο ικανοποιείται ότι είναι ανίκανο πρόσωπο, απαγορεύοντας σ΄ αυτό τη διενέργεια οποιωνδήποτε πράξεων ή παραλείψεων που επιφέρουν έννομα αποτελέσματα. «Ανίκανο πρόσωπο» είναι το άτομο το οποίο λόγω - μεταξύ άλλων - εγκεφαλικής ή άλλης σωματικής βλάβης η οποία το καθιστά ανήμπορο να ασκήσει την κρίση και βούλησή του δεν μπορεί να διαχειριστεί την περιουσία του ή να διευθύνει τις υποθέσεις του. Το αρμόδιο Δικαστήριο ασκεί οποιαδήποτε από τις εξουσίες του κατόπιν αίτησης ή άλλων γραπτών παραστάσεων που υποβάλλονται από ενδιαφερόμενο πρόσωπο. Σε περίπτωση αίτησης, αυτή επιδίδεται στο ανίκανο πρόσωπο και σε οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο κρίνεται αναγκαίο από το Δικαστήριο (άρθρο 4). Για τους σκοπούς του άρθρου 4, δηλαδή της αίτησης και επίδοσης της «ενδιαφερόμενο πρόσωπο» σημαίνει: α) Τον/την σύζυγο, τους γονείς και τα τέκνα του. β) Τους Διευθυντές Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας και Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας. γ) Οποιονδήποτε άλλο πιθανόν να έχει συμφέρον στην περιουσία του ανίκανου προσώπου. Οι εξουσίες του Δικαστηρίου προβλέπονται στα άρθρα 5-8 ως εξής: i. Γενικές εξουσίες (άρθρο 5) ii. Ειδικές εξουσίες (άρθρο 6) iii. Εξουσία Διορισμού Διαχειριστή (άρθρο 7) iv. Εξουσία σε περιπτώσεις επείγουσας ανάγκης (άρθρο 8). Η εξουσία του Δικαστηρίου σε περιπτώσεις επείγουσας ανάγκης προβλέπεται στο άρθρο 8 του Νόμου το οποίο έχει ως εξής: «Σε περίπτωση που το αρμόδιο δικαστήριο ικανοποιηθεί, κατόπιν γραπτών παραστάσεων, ότι πρόσωπο δυνατό να είναι ανίκανο να διαχειρίζεται την περιουσία και να διευθύνει τις υποθέσεις του και κρίνει αναγκαία τη λήψη άμεσων, για την περίπτωση, μέτρων, έχει εξουσία, μέχρις ότου διακριβωθεί αν το πρόσωπο αυτό είναι ανίκανο να διαχειρίζεται την περιουσία του και να διευθύνει τις υποθέσεις του, να ασκήσει οποιαδήποτε από τις εξουσίες που αναφέρονται στα άρθρα 5, 6, 7 στην έκταση που αυτό κρίνεται αναγκαίο.» Είναι σαφές λοιπόν από τις πρόνοιες του εν λόγω άρθρου 8 πως οι προϋποθέσεις για την άσκηση της εξουσίας του Δικαστηρίου είναι: i. Ύπαρξη γραπτών παραστάσεων. ii. Να ικανοποιηθεί το Δικαστήριο ότι πρόσωπο δυνατό να είναι ανίκανο. iii. Να κρίνει αναγκαία τη λήψη άμεσων μέτρων. Εξετάζοντας τις πιο πάνω προϋποθέσεις κατά σειράν παρατηρούνται τα εξής: i. Γραπτές παραστάσεις Αναμφίβολα η ενδιάμεση αίτηση της Αιτήτριας, συνοδευόμενη μάλιστα από ένορκη της δήλωση με σχετικά τεκμήρια, υπερβαίνει, κατά πολύ την απαίτηση του νόμου για γραπτές παραστάσεις. Θεωρώ δηλαδή πως υπάρχουν γραπτές παραστάσεις ενώπιον του Δικαστηρίου, στη βάση των οποίων μπορεί και θα πρέπει να εξεταστεί το θέμα. Δεν διαφωνώ ότι μέχρι την έκδοση διαδικαστικών κανονισμών από το Ανώτατο Δικαστήριο (βάσει του άρθρου 18) εφαρμόζονται με τις αναγκαίες αναπροσαρμογές οι εκάστοτε ισχύοντες περί Διανοητικά Ασθενών Κανονισμοί και οι περί Πολιτικής Δικονομίας Διαδικαστικοί Κανονισμοί, πλην όμως, ούτε η πιο πάνω πρόνοια, ούτε κάποιος από τους αναφερθέντες κανονισμούς είναι δυνατό να καταργεί ή υπερισχύσει των προνοιών του άρθρου 8 του Νόμου ενόψει της ειδικότητας του ως προς το θέμα που ρυθμίζει (Lex specialis derogat legi generali). Εν πάση περιπτώσει δεν έχει υποδειχθεί κάποιος κανονισμός ο οποίος να δημιουργεί κώλυμα στην εφαρμογή του άρθρου

1. ii. Πρόσωπο δυνατό να είναι ανίκανο Ως προς αυτή την προϋπόθεση σημειώνω μόνο πως όχι μόνο υπάρχει ικανοποιητική μαρτυρία ότι ο Καθ΄ου η αίτηση 1 δυνατό να είναι ανίκανο πρόσωπο, αλλά και οι δύο πλευρές συμφωνούν ότι είναι όντως τέτοιο πρόσωπο. Παραπέμπω σχετικά στις παραγράφους 8, 9 και 10 της ένορκης δήλωσης των Καθ΄ων η αίτηση, στα σχετικά ιατρικά πιστοποιητικά τα οποία παρουσίασε η Αιτήτρια, καθώς και στο γεγονός ότι οι Καθ΄ων η αίτηση καταχώρισαν ήδη δική τους αίτηση για κήρυξη του πατέρας τους ως ανίκανου. iii. Αναγκαία η λήψη άμεσων μέτρων Η Αιτήτρια εξηγεί την ανάγκη για λήψη άμεσων μέτρων στις παραγράφους 10-14 της ένορκης δήλωσής της. Με ικανοποιητικές επεξηγήσεις και λεπτομέρειες αναφέρεται στην άμεση ανάγκη για διαχείριση της περιουσίας του Καθ΄ου η αίτηση 1, στην κάλυψη τρεχουσών αναγκών για ιατρικά και άλλα συναφή έξοδα του ιδίου, καθώς και της ίδιας, αφού ο Καθ΄ου η αίτηση μέχρι την ασθένεια του κάλυπτε τα έξοδα διατροφής και συντήρησής των και της οικίας των. Παραθέτει μάλιστα αναλυτικά κατάλογο των αναγκαίων αυτών εξόδων, τα οποία σήμερα ανέρχονται στο ποσό των €
2. Η ίδια δεν έχει οποιουσδήποτε οικονομικούς πόρους και μετά την ασθένεια του συζύγου της την βοηθούσε ο γιος της (από παλαιότερο γάμο). Η μόνη ενασχόληση των Καθ΄ων η αίτηση 2, 3 και 4 με τα πιο πάνω είναι στην παράγραφο 13 της δικής τους ένορκης δήλωσης, στην οποίαν καταγράφεται απλώς μια γενική, αόριστη και ατεκμηρίωτη άρνηση, η οποία δεν μπορεί να υπερισχύσει των εξειδικευμένων ισχυρισμών της Αιτήτριας. Ο ισχυρισμός του κ. Κούμα στην αγόρευσή του ότι η Αιτήτρια είναι σε θέση να εργάζεται δεν τεκμηριώνεται από κάποιο άλλο στοιχείο και εν πάση περιπτώσει δεν αμφισβητείται πως μέχρι στιγμής η Αιτήτρια δεν έχει κάποιο εισόδημα. Είναι δε προς τιμήν του το ότι δήλωσε πως σε περίπτωση που ασκηθεί η εξουσία του Δικαστηρίου οι Καθ΄ων οι αίτηση συμφωνούν ότι θα πρέπει να της καταβάλλεται ποσόν €900, δεχόμενος έτσι τα έξοδα που η Αιτήτρια ανέλυσε. Αμφισβητώντας προφορικά το επείγον του θέματος ο κ. Κούμας υποστήριξε πως τα ιατρικά έξοδα θα καλυφθούν από το Ταμείο της Α.Η.Κ. και άρα δεν απαιτείται κάποια άμεση ενέργεια. Είναι όμως αυτονόητο πως κάποιος πρέπει να ενεργοποιήσει τις απαραίτητες διαδικασίες για να γίνει η πιο πάνω πληρωμή , ενώ δεν αποκλείεται να προκύψουν κάποιες διαφορές είτε με το νοσοκομείο, είτε με το Ταμείο, τις οποίες σίγουρα κάποιος θα πρέπει να τις διαχειριστεί προς προστασία της περιουσίας του Καθ΄ου η αίτηση
3. Θεωρώ λοιπόν πως πληρούται και αυτή η προϋπόθεση και όντως υπάρχει επείγουσα ανάγκη άσκησης της εξουσίας του Δικαστηρίου. Διευκρινίζεται όμως πως θα κατέληγα στο ίδιο συμπέρασμα ακόμα και αν θα έπρεπε να εξετάσω την ενδιάμεση αυτή αίτηση στη βάση των προνοιών του άρθρου 32 του Ν. 14/60 και των σχετικών αρχών της νομολογίας καθότι τα υπάρχοντα στοιχεία καταδεικνύουν στον απαιτούμενο βαθμό ότι: Α) Υπάρχει σοβαρό ζήτημα προς εκδίκαση, δηλαδή η κήρυξη ή όχι ως ανίκανου του Καθ΄ου η αίτηση 1 όπως προκύπτει από τις ένορκες δηλώσεις. Β) Υπάρχει πιθανότητα επιτυχίας της αίτησης εφόσον όλοι παραδέχονται ότι ο Καθ΄ου η αίτηση 1 δεν είναι σε θέση να διαχειριστεί την περιουσία του. Γ) Αν δεν δοθεί σήμερα κάποια θεραπεία θα προκληθούν ζημιές και ανεπανόρθωτες καταστάσεις για τις οποίες θα είναι αδύνατο να αποδοθεί δικαιοσύνη σε μεταγενέστερο στάδιο, όπως π.χ. θα ήταν οι δυσμενείς συνέπειες στην πορεία της χορηγούμενης θεραπευτικής αγωγής στον Καθ' ου η αίτηση 1 και η συντήρηση της συζύγου του και της οικίας τους. Δεν παραγνωρίζω ότι η Αιτήτρια θα έχει να αντιμετωπίσει τη δυσκολία της καταχώρισης της αίτησης της ως γενικής από δικονομικής πλευράς, πλην όμως η άσκηση σήμερα της εξουσίας του Δικαστηρίου δεν καθιστά ούτως ή άλλως βέβαιη την επιτυχία της κυρίως αίτησης και το συγκεκριμένο είναι θέμα που θα εξεταστεί στα πλαίσια της κυρίως αίτησης. Λαμβάνοντας δε υπόψιν πως ο νομοθέτης επέλεξε για αυτό το στάδιο να μην απαιτήσει καν την καταχώριση αίτησης θεωρώ πως ο τρόπος με τον οποίον καταχωρίστηκε η κυρίως αίτηση δεν συνιστά κώλυμα στην χορήγηση της ενδιάμεσης θεραπείας. Θα έκρινα τέλος ότι και το ισοζύγιο της ευχέρειας κλίνει προς την άσκηση της σχετικής εξουσίας ενόψει όλων των περιστάσεων. Διορισμός Διαχειριστή Ο διορισμός διαχειριστή είναι μια από τις εξουσίες του Δικαστηρίου όπως προνοείται στο άρθρο
4. Η εισήγηση του κ. Κούμα ήταν πως σε τέτοια περίπτωση είναι ορθότερο να διοριστεί και ένας εκ μέρους των Καθ' ων η αίτηση 2-4, επιμένοντας να είναι ο Καθ' ου η αίτηση 3, ενώ ο κ. Μιχαήλ υπέδειξε τον Καθ' ου η αίτηση 2 ως πιο συνεργάσιμο. Θεωρώ ότι δεν υπάρχει διαφωνία για τον διορισμό δύο διαχειριστών και συμφωνώ ότι επί του παρόντος η επιλογή αυτή διασφαλίζει την ορθή, δίκαιη και επιμελή προσωρινή διαχείριση της περιουσίας του Καθ' ου η αίτηση
5. Λαμβάνοντας δε υπόψιν ότι ο Καθ' ου η αίτηση 3 προσφέρεται και αποδέχεται ένα τέτοιο διορισμό, ενώ παράλληλα έχει και τον χρόνο να ασχοληθεί, θεωρώ πως είναι αβάσιμες οι φοβίες του κ. Μιχαήλ. Άλλωστε όλα θα είναι υπό την επίβλεψη του Δικαστηρίου και εάν υπάρξει κάποιο πρόβλημα οποιοσδήποτε μπορεί να αποταθεί ξανά για επίλυσή του. Κατάληξη Με βάση όλα τα πιο πάνω: Α. Διορίζονται προσωρινοί Διαχειριστές της περιουσίας του Μιχαήλ Αθανάση (Α.Δ.Τ. 27387, ημερ. Γέννησης 19.4.1943) οι: i. Οξάνα Αθανασίου, σύζυγος του (Α.Δ.Τ. 1125594). ii. Παναγιώτης Αθανασίου, υιός του. Β. Οι πιο πάνω διατάσσονται όπως ασκούν από κοινού τις εξουσίες οι οποίες παραχωρούνται σ' αυτούς κατωτέρω μέχρι τελικής εκδίκασης της κυρίως αίτησης στην παρούσα ή νεωτέρων οδηγιών του Δικαστηρίου. Γ. Οι πιο πάνω προσωρινοί διαχειριστές θα έχουν την εξουσία να λάβουν ή να φροντίσουν να ληφθούν όλα τα μέτρα τα οποία κρίνουν αναγκαία ή σκόπιμα για: α) Την εν γένει διαχείριση της περιουσίας και των υποθέσεων του Μιχαήλ Αθανάση. β) Τη συντήρησή του ή για άλλο όφελος του Μιχαήλ Αθανάση (άρθρο 5(β)). γ) Τη μέριμνα προσώπων ή σκοπών για τα οποία ή για τους οποίους ο Μιχαήλ Αθανάση θα αναμενόταν να μεριμνήσει αν δεν ασθενούσε. Στα πλαίσια αυτά διατάσσεται να καταβάλλεται προς τη σύζυγο του Οξάνα Αθανασίου ποσόν €900 μηνιαίως αρχομένων από 1.12.
6. Νοείται ότι οι Διαχειριστές δεν θα έχουν την εξουσίαν πώλησης, ανταλλαγής, μεταβίβασης, υποθήκευσης, επιβάρυνσης ή διάθεσης ακίνητης περιουσίας του Μιχαήλ Αθανάση χωρίς προηγούμενη άδεια του Δικαστηρίου. Δοσοληψίες εν σχέσει με κινητήν περιουσίαν επιτρέπονται μόνον εν σχέσει με τα υπό Γ (α), (β) και (γ) ανωτέρω. Δ. Οι Διαχειριστές θα έχουν επίσης τις εξουσίες και ευθύνες που αναφέρονται στο άρθρο 6 εδ.

(1)(α), (γ), (ε), (στ), (ζ), (η), (θ) και (ι) του Ν. 23

(1)/96. Ε. Οι Διαχειριστές υποχρεούνται εντός 30 ημερών από σήμερα να υποβάλουν λεπτομερή απογραφή της σημερινής περιουσίας του ως άνω προσώπου και κάθε 12 μήνες από σήμερα και για όσο διαρκεί ο διορισμός τους να υποβάλλουν περιοδικούς λογαριασμούς στον Πρωτοκολλητή του Δικαστηρίου. Στ. Για την παρούσα αίτηση επιδικάζονται υπέρ της Αιτήτριας έξοδα ως θα υπολογιστούν συν Φ.Π.Α., τα οποία να καταβληθούν από την περιουσία του Μιχαήλ Αθανάση. Ζ. Οι πιο πάνω Προσωρινοί Διαχειριστές καλούνται να παράσχουν εγγύηση του είδους που καταχωρείται για διορισμό διαχειριστή περιουσίας αποβιώσαντος προσώπου ύψους €40.000 έκαστος, εντός 7 ημερών από σήμερα. Η. Τα πιο πάνω διατάγματα και οδηγίες ΝΑ ΣΥΝΤΑΧΘΟΥΝ και ΘΑ ΕΧΟΥΝ ΙΣΧΥ ΜΟΝΟΝ και υπό τον ΟΡΟ ότι ΘΑ ΠΑΡΑΣΧΕΘΕΙ η καθορισθείσα ΕΓΓΥΗΣΗ εντός της πιο πάνω προθεσμίας. Αντίγραφο του παρόντος να διαβιβαστεί στον Έφορο Προστασίας Περιουσίας Ανίκανων Προσώπων το συντομότερο δυνατό, φροντίδι του Πρωτοκολλητή. (Υπ.) .......... Χ. Χαραλάμπους, Ε.Δ. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο