Μίλτος Χατζηνικολάου ν. Γενέθλιος Ευαγγέλου, Αρ.Αγωγής: 3385/2012, 17/12/2012 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2012:A195 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ : Χρ. Φιλίππου, Ε.Δ. Αρ.Αγωγής: 3385/2012 ΜΕΤΑΞΥ: Μίλτος Χατζηνικολάου Ενάγοντος και Γενέθλιος Ευαγγέλου Εναγόμενου ......... Ημερ. 17 Δεκεμβρίου, 2012 Για τον Ενάγοντα: κα. Κ. Λυσιώτη για Κ. Λυσιώτη & I. Μιχαήλ ΔΕΠΕ Για τον Εναγόμενο: Καμιά εμφάνιση Εναγόμενος απών Α Π Ο Φ Α Σ Η Με το ειδικά οπισθογραφημένο κλητήριο ένταλμα του ο ενάγων διεκδικεί από τον εναγόμενο γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για ζημιές που υπέστη συνεπεία του τραυματισμού του σε τροχαίο δυστύχημα που επισυνέβη στα Λιβάδια της Επαρχίας Λάρνακας στις 9.12.2011. Επί πλέον διεκδικεί νόμιμο τόκο επί των ποσών που θα επιδικασθούν από της ημερομηνίας του δυστυχήματος και τα δικηγορικά του έξοδα. Στην απουσία του εναγομένου και εφόσον το κλητήριο ένταλμα του επιδόθηκε δεόντως 2 ημέρες μετά την καταχώρηση του δηλαδή στις 6.10.2012, το Δικαστήριο μετά από σχετική αίτηση του ενάγοντος σύμφωνα με τους Θεσμούς περί Πολιτικής Δικονομίας όρισε την υπόθεση για απόδειξη και δόθηκε σχετική άδεια όπως ο ενάγων προχωρήσει προς τούτο με γραπτή ένορκη δήλωση. Σύμφωνα με τα αδιαμφισβήτητα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης, στις 9.12.2011 ο ενάγων οδηγούσε το όχημα με αριθμό εγγραφής KMQ 162 που ανήκε σε τρίτο πρόσωπο νόμιμα και κανονικά όταν o εναγόμενος ο οποίος οδηγούσε το όχημα με αριθμό εγγραφής HTN 209 στην Λεωφόρο Στυλιανού στα Λιβάδια με πορεία προς τον κυκλικό κόμβο Λιβαδιών, οδήγησε, έλεγξε και γενικά διηύθυνε το ανωτέρω αναφερόμενο όχημα του αμελώς και/ ή κατά παράβαση των εκ του νόμου και κανονισμών απορρεόντων καθηκόντων του, ώστε το όχημα του προσέκρουσε στην δεξιά λίνια της διαχωριστικής νησίδας του δρόμου και αφού ανέβηκε στην λίνια, πέρασε στην αντίθετη πορεία κυκλοφορίας και συγκρούστηκε μετωπικά με το όχημα το οποίο οδηγούσε ο ενάγοντας, το οποίο ερχόταν από απέναντι και ταξίδευε στην αριστερή λωρίδα της πορείας του, με αποτέλεσμα να προκαλέσει στον ενάγοντα σοβαρές σωματικές βλάβες, απώλειες και ζημιές. Συνεπεία της πιο πάνω οδικής συμπεριφοράς του εναγομένου είναι ο ισχυρισμός του ενάγοντος ότι το δυστύχημα οφειλόταν και/ ή συνέβηκε συνεπεία της αμέλειας και/ ή παράβασης των εκ του νόμου και κανονισμών απορρεόντων καθηκόντων του εναγομένου. Οι λεπτομέρειες της αμέλειας και/ ή παράβασης των εκ του νόμου απορρεόντων καθηκόντων του εναγομένου και κατά συνέπεια η κατ΄ ισχυρισμό αποκλειστική ευθύνη του για την πρόκληση του δυστυχήματος καθώς και οι λεπτομέρειες των ειδικών ζημιών τις οποίες έχει υποστεί ο ενάγοντας και οι αποζημιώσεις τις οποίες διεκδικεί εμφαίνονται στις λεπτομέρειες που παρατίθενται στην έκθεση απαιτήσεως. Σε σχέση με τις λεπτομέρειες των σωματικών του βλαβών θα επανέλθω στη συνέχεια στο κατάλληλο μέρος της απόφασης μου. Ο ενάγοντας πράγματι σήμερα και μετά από άδεια του Δικαστηρίου όπως προανέφερα, κατάθεσε ένορκη δήλωση όπου περιγράφει όλα τα πιο πάνω γεγονότα της υπόθεσης και επισυνάπτει σε αυτή διάφορα τεκμήρια προς απόδειξη των ισχυρισμών του. Ως τεκμ. 1 κατέθεσε την αστυνομική έκθεση, ως τεκμ. 2 το ιατρικό πιστοποιητικό που ετοίμασε ο εκ των θεραπόντων ιατρών του Δρ Κουτενιάν του Τμήματος Επειγόντων Περιστατικών του Γενικού Νοσοκομείου Λάρνακας, ως τεκμ. 3 το ιατρικό πιστοποιητικό του Δρ. Π. Μιλτιάδους, ως τεκμ. 4 το ιατρικό πιστοποιητικό του Δρ. Τ. Αναστασίου, ως τεκμ. 5 βεβαίωση λογιστών των εργοδοτών του για τα εισοδήματα του από την εργασία του, ως τεκμ. 6 έντυπο του Τμήματος Κοινωνικών Ασφαλίσεων για πληρωμή που του έγινε και ως τεκμ. 7 απόδειξη πληρωμής για την εξασφάλιση των ιατρικών πιστοποιητικών Ο ενάγοντας περαιτέρω με την ένορκη του δήλωση περιόρισε τις ειδικές αποζημιώσεις που αξιώνει στο ποσό των €363,55 που αντιστοιχεί στην απώλεια των εισοδημάτων του και στο ποσό των €95,68 που αντιστοιχεί στο κόστος σύνταξης των ιατρικών πιστοποιητικών. Η πιο πάνω μαρτυρία παρέμεινε αναντίλεκτη εφόσον ο εναγόμενος δεν εμφανίστηκε ενώπιον του Δικαστηρίου για να εκθέσει τη δική του εκδοχή αν υπάρχει και αν είναι πράγματι διαφορετική. Εν πάση περιπτώσει δεν διακρίνω από τα έγγραφα που προσκομίστηκαν οποιαδήποτε τάση υπερβολής εκ μέρους του ενάγοντος αναφορικά με τις ζημιές που υπέστη συνεπεία του τραυματισμού του και στα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε. Η ΕΥΘΥΝΗ: Το Δικαστήριο θα πρέπει πρώτα να εξετάσει και να εξακριβώσει την αμέλεια, την τυχόν συντρέχουσα αμέλεια και τον καθορισμό ευθύνης μεταξύ των διαδίκων. Στην υπόθεση Μαυρίδης v. Dharaghji κ.α.
(1990)1 Α.Α.Δ.1013 αναφέρθηκαν τα πιο κάτω από τον έντιμο Δικαστή (όπως ήταν τότε) του Ανωτάτου Δικαστηρίου κ. Στυλιανίδη: « Το ουσιαστικό δίκαιο προβλέπεται στα Άρθρα 51,57 και 64 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ.148. Η ορθή προσέγγιση του Δικαστηρίου όπως αποφασίστηκε στην υπόθεση Fitzgerald v. Lane
(1988)2 All E.R.961 η οποία ανέτρεψε την απόφαση του Lord Pearce στην υπόθεση The Miraflores and The Abades
(1967)1 All E.R.672,677 είναι: Το Δικαστήριο αποφασίζει πρώτα εάν έχει αποδειχθεί αμέλεια σε βάρος των εναγομένων. Εάν η απόφαση είναι καταφατική, τότε εξετάζει με βάση το Άρθρο 57 αν ο ενάγοντας έχει συντρέχουσα αμέλεια. Αποφασίζει το ποσοστό της ευθύνης μεταξύ των εναγομένων από τη μια, και του ενάγοντα από τη άλλη, και μειώνει το ποσό των αποζημιώσεων ανάλογα με το ποσοστό της συντρέχουσας αμέλειας του ενάγοντα.» Στην συνέχεια της ίδιας πιο πάνω απόφασης αναφέρονται: «Στον καταμερισμό της ευθύνης μεταξύ δύο οδηγών, οι καθοριστικοί παράγοντες είναι η υπαιτιότητα και η αιτιώδης συνάφεια μεταξύ της αμέλειας των δύο οδηγών της σύγκρουσης και της ζημιάς που προκλήθηκε και αποτελεί το αντικείμενο της δίκης. » Όπως έχει επισημανθεί στην υπόθεση Φοινικαρίδης v. Γεωργίου κ.α.
(1991)1 Α.Α.Δ. 475 η έννοια της αμέλειας ως πραγματικού γεγονότος συνίσταται στην παράλειψη επίδειξης εύλογης προσοχής κάτω από τις συγκεκριμένες περιστάσεις της κάθε υπόθεσης. Η συμπεριφορά ενός οδηγού εξετάζεται και κρίνεται με βάση το επίπεδο του μέσου συνετού ανθρώπου δηλαδή με βάση τη αντίληψη ενός συνηθισμένου οδηγού και όχι του ενεχομένου οδηγού (βλ. Μαρκαντώνης v. Δημάκη
(1989)1 C.L.R. 387) και ο προσδιορισμός του καθήκοντος ποικίλει ανάλογα με τα αντικειμενικά δεδομένα που επικρατούν στη σκηνή. Το καθήκον για λήψη προφυλακτικών μέτρων διαφαίνεται κατά τη λογική πρόβλεψη (βλ. Βίκης v. Νεοφύτου
(1990)1 Α.Α.Δ. 345). Στην παρούσα υπόθεση λαμβάνοντας υπόψη τις νομικές αρχές και εφαρμόζοντας τις στα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης, καταλήγω στο συμπέρασμα ότι γενεσιουργός και μόνη αιτία πρόκλησης του δυστυχήματος ήταν η οδική συμπεριφορά του εναγομένου. Σημειώνω ότι ο εναγόμενος παραδέχθηκε στην αστυνομικό που εξέτασε το δυστύχημα ότι είχε αποκοιμηθεί. Η αμέλεια του εναγομένου δεν μπορεί παρά να θεωρηθεί ως έκδηλη. Με την ενέργεια του να εισέλθει στο αντίθετο ρεύμα κυκλοφορίας, απροειδοποίητα και την αποκοπή της ελεύθερης πορείας του ενάγοντος, χωρίς να του αφήσει κανένα λογικό περιθώριο ή λογική ευκαιρία να αντιδράσει και η μη ακινητοποίηση έγκαιρα του οχήματος του, είχε ως συνέπεια την σύγκρουση του με το όχημα του ενάγοντος το οποίο έβαινε κανονικά επί της πορείας του. Κρίνω ότι υπό τις περιστάσεις ο ενάγοντας ήταν αδύνατο να προβλέψει αυτή την από κάθε άποψη αδικαιολόγητη ενέργεια του εναγομένου να εισέλθει εντός της πορείας του. Απότοκο αυτής της οδικής συμπεριφοράς του εναγομένου ήταν να παρέμβει επί της πορείας του ενάγοντος και να του αποκόψει την ελεύθερη και κανονική του πορεία με συνέπεια τη σύγκρουση και την πρόκληση του δυστυχήματος το οποίο επέφερε υλικές ζημιές στο όχημα που οδηγούσε ο ενάγοντας και τραύματα στον ίδιο. Το καθήκον για επιμελή οδήγηση δεν επεκτείνεται στη λήψη προληπτικών μέτρων έναντι της πιθανότητας εκδήλωσης αμέλειας εκ μέρους άλλων οδηγών. Η ενέργεια του εναγομένου να εισέλθει στην πορεία του ενάγοντος ήταν ξαφνική και εκδηλώθηκε όταν η απόσταση μεταξύ των δύο οχημάτων ήταν μικρή χωρίς να αφήνει στον ενάγοντα περιθώρια αντίδρασης. Τα πιο πάνω καθίστανται φανερά και από το σχεδιαγράφημα της σκηνής και τα ευρήματα σε αυτή όπως καταγράφονται σε αυτό και επομένως κρίνω ότι η εκδοχή του ενάγοντος σε σχέση με τις συνθήκες πρόκλησης του δυστυχήματος ανταποκρίνεται στη πραγματικότητα και την αποδέχομαι. Καθήκον για λήψη προστατευτικών μέτρων γεννάται όταν εκδηλωθεί κίνδυνος. Στη δοσμένη περίπτωση η στιγμή αυτή, ήταν όταν ο εναγόμενος εισήλθε με το όχημα του εντός της πορείας του ενάγοντος ο οποίος δεν κατάφερε να αποφύγει τη σύγκρουση. Κατά συνέπεια δεν υπήρχε δυνατότητα και περιθώρια εκ μέρους του άλλης αντίδρασης προς αποφυγή του δυστυχήματος. Όπως αναφέρεται και στην υπόθεση Σχίζα v. Βραχίμη
(2003)1 Α.Α.Δ. σελ. 1742 επαναλαμβάνοντας τη πάγια νομολογία: « Ένας οδηγός δε είναι συνήθως υπόχρεος να προβλέψει ότι ένα άλλο πρόσωπο μπορεί να ενεργήσει αμελώς εκτός αν η πείρα δείχνει μια συγκεκριμένη αμέλεια να είναι συνηθισμένη κάτω από τις περιστάσεις (βλ. επίσης την Panayiotou v. Mavrou
(1970)1 C.L.R. 215,219, Βλάσιος v. Αντωνίου
(1990)1 Α.Α.Δ. 815,818 και Χαριλάου v. Νικολάου, Πολ. Έφεση 11331 ημερ.23.10.2003).» Κρίνω λοιπόν ότι ο ενάγοντας δεν είχε τέτοια υποχρέωση πρόβλεψης όπως αυτή καθορίζεται στο πιο πάνω απόσπασμα υπό τις περιστάσεις και συνθήκες που έγινε το δυστύχημα και καταλήγοντας, κρίνω, ότι ο ενάγοντας δεν είχε καμιά ευθύνη για το δυστύχημα και ότι ολόκληρη η ευθύνη βάρυνε τον εναγόμενο, ο οποίος δεν επέδειξε τη δέουσα παρατηρητικότητα στο δρόμο γεγονός που αποδεικνύεται από τη πορεία που ακολούθησε παραγνωρίζοντας την υπόλοιπη τροχαία κίνηση. Κατά συνέπεια έχοντας υπόψη περαιτέρω και τις πιο πάνω αρχές καταλήγω ότι η ενέργεια του εναγομένου ήταν το αποτέλεσμα της παραβίασης του καθήκοντος επιμέλειας που όφειλε προς τον ενάγοντα και ότι το δυστύχημα οφείλεται εξ ολοκλήρου στην αμέλεια του εναγομένου. ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ: Ο ενάγοντας διατείνεται στην έκθεση απαίτησης του ότι συνεπεία του δυστυχήματος υπέστη σοβαρά τραύματα, πόνο, ταλαιπωρία, ψυχική οδύνη, απώλειες και ζημιές λεπτομέρειες των οποίων και παραθέτει ως ακολούθως:
- Αμέσως μετά το δυστύχημα μεταφέρθηκε στο Τμήμα Ατυχημάτων και Επειγόντων Περιστατικών του Γενικού Νοσοκομείου Λάρνακας. Παρουσίαζε πόνο στο στέρνο. Αφού έγιναν ακτινογραφίες οι οποίες δεν παρουσίασαν κάτι του δόθηκε άδεια ασθενείας, αναλγητικά και εξήλθε με οδηγίες. Παρέμεινε καθηλωμένος στο σπίτι του και όλες οι κινήσεις του ήταν επώδυνες.
- Λόγω του επίμονου άλγους στις 27.12.2011 ο ενάγοντας εξετάστηκε στα εξωτερικά ιατρεία του Γενικού Νοσοκομείου Λάρνακας, από ορθοπεδικό, ο οποίος διαπίστωσε ότι οι κινήσεις του αυχένα ήταν πλήρεις αλλά επώδυνες. Συνεστήθη αυχενικό κολάρο και εξέταση από γενικό χειρούργο.
- Στις 23.01.2012 ο ενάγοντας εξετάστηκε από χειρούργο του Γενικού Νοσοκομείου Λάρνακας, ο οποίος κατά την κλινική εξέταση διαπίστωσε άλγος στην οπίσθια στερνική χώρα που του δυσχέραινε την αναπνοή. Υποψία κατάγματος θώρακα οδήγησε σε αξονική τομογραφία εκ της οποίας διαπιστώθηκε πλέον στις 30.01.2012 κάταγμα σώματος στέρνου μαζί με βαρύ πνευμονικό εμφύσημα. Ο ενάγοντας έλαβε οδηγίες για αναλγητική αγωγή αναπνευστικές ασκήσεις τις οποίες και ακολούθησε. Ο ενάγοντας παραδέχεται ότι ακολουθώντας τις οδηγίες των ιατρών του σήμερα η κατάσταση του είναι ικανοποιητική παρόλο ότι αρκετές φορές νοιώθει τα κατάλοιπα του κατάγματος κυρίως όταν σκύβει, όταν βήξει ή όταν προσπαθήσει να μεταφέρει βαριά αντικείμενα κάτι που αποφεύγει όμως να κάνει. Όλα τα πιο πάνω παρουσιάζονται στα ιατρικά πιστοποιητικά που παρουσίασε ο ενάγοντας. Σημαντική είναι επίσης και η μαρτυρία του ίδιου στην ένορκη δήλωση του αναφορικά με τον πόνο και ταλαιπωρία που υπέστη και εξακολουθεί να υφίσταται την οποία και αποδέχομαι. Οι ευπαίδευτοι συνήγοροι του ενάγοντος με παρέπεμψαν σε τέσσερις πρωτόδικες αποφάσεις όπου είχαν επιδικασθεί αποζημιώσεις κατά την άποψη τους για παρόμοια ή παρεμφερή τραύματα και ως προς τις συνέπειες που είχαν αυτά στα θύματα τις οποίες μεταξύ άλλων λαμβάνω υπόψη. Υπό το φως των ευρημάτων που έχουν διατυπωθεί ανωτέρω αναφορικά με τον τραυματισμό που υπέστη ο ενάγοντας από το δυστύχημα, τη θεραπεία που έτυχε, τον πόνο και ταλαιπωρία που έζησε το Δικαστήριο θα πρέπει να προβεί σε αποτίμηση της δίκαιης αποζημίωσης. Το Δικαστήριο είναι επιφορτισμένο με το καθήκον υπολογισμού των γενικών αποζημιώσεων του φυσικού πόνου, της ταλαιπωρίας, της απώλειας των ανέσεων και απολαύσεων της ζωής που υπέστη ο ενάγοντας σαν συνέπεια του τραυματισμού του. Οι αρχές που διέπουν τον προσδιορισμό του ύψους των αποζημιώσεων έχουν πλέον αποκρυσταλλωθεί μέσα από σειρά αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Οι αποζημιώσεις που επιδικάζονται από τα Δικαστήρια πρέπει να είναι δίκαιες και λογικές. Στόχος είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά χωρίς να τίθεται υπέρμετρο βάρος στον αδικοπραγούντα. Όπως τονίζεται στην κλασική πλέον πάνω στο ζήτημα απόφαση Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi
(1992)1 C.L.R.789: ".Το ποσό που επιδικάζεται πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτό. Συνεπώς η κοινωνική δεοντολογία κατά τον ουσιώδη χρόνο είναι σε κάθε περίπτωση παράγοντας σχετικός προς το έργο μας, ειδικά σε σχέση με τη χρηματική απώλεια. Η χρηματική ζημιά, ως περισσότερο επιδεκτική μαθηματικού υπολογισμού εξαρτάται λιγότερο από κοινωνικά κριτήρια. Στόχος του εγχειρήματος είναι η κατάληξη στο τέλος της πορείας σε αριθμό που είναι δίκαιος και εύλογος κάτω από τις περιστάσεις της υπόθεσης.» Στην απόφαση Νεοκλέους v. Worley
(2001)1 Α.Α.Δ. σελ. 652 η οποία παραπέμπει επίσης στην αμέσως πιο πάνω απόφαση αναφέρονται περαιτέρω ότι: « Οι αποζημιώσεις είναι το μέσο για την αποτίμηση του ανθρώπινου πόνου και της αντιμετώπισης των λειτουργικών δυσχερειών που επιφέρει ο τραυματισμός». Είναι σταθερή η τάση για ελευθεροποίηση των ποσών που επιδικάζονται ως γενικές αποζημιώσει η οποία καταλήγει σε αύξηση τους σε σύγκριση με εκείνο που θεωρείτο το μέτρο στο παρελθόν έτσι που να τοποθετείται μεγαλύτερη αξία στον ανθρώπινο πόνο και τις αγωνίες της ανικανότητας. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι πραγματικότητες όπως μπορούν να εξακριβωθούν με γνώμονα και την αγοραστική αξία του χρήματος κατά τον χρόνο της επιδίκασης των αποζημιώσεων ως αυτοτελή παράγοντα αλλά και ως συγκριτικό όταν ανατρέχουμε σε υποθέσεις του παρελθόντος στο βαθμό που αυτές σε περιπτώσεις αυτής της φύσεως θα μπορούσε να είναι βοηθητικές (βλέπε Fysko v. Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 1014,1029). Όπως αναφέρθηκε στην υπόθεση Μαυροπετρή v. Γεωργίου Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ. 66: « Η νομολογία αποκαλύπτει σταθερή άνοδο του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων, τάση που αντανακλά μεγαλύτερη ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο, την αγωνία της αναπηρίας και την ψυχική οδύνη από την περιθωριοποίηση από τις συνήθεις δραστηριότητες του ανθρώπου (βλ. μεταξύ άλλων Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi (ανωτέρω) Polykarpou v. Adamou
(1988)1 C.L.R. 727, Φοινικαρίδης και άλλη v. Γεωργίου και άλλων
(1991)1 Α.Α.Δ.475, Παναγή v. Θεοδώρου
(1992)1 (Β) Α.Α.Δ. 1303, Κωνσταντίνου v. Ιωάννου
(1993)1 Α.Α.Δ.669), Μερακλή κ.ά v. Ταλιώτη,
(1997)1 (Β) Α.Α.Δ. σελ. 1148. Σταθερή είναι όμως η αρχή του δικαίου ότι οι αποζημιώσεις πρέπει να είναι κοινωνικά παραδεκτές. Η αποζημίωση για αστικά αδικήματα δεν έχει σκοπό την τιμωρία αλλά την αποκατάσταση. Αυτή τούτη η ατέλεια του χρήματος ως μέσου για αποκατάσταση, δεν πρέπει να επενεργεί προς επαύξηση των αποζημιώσεων.» Βέβαια όπως αναφέρθηκε και στην Μερακλή (πιο πάνω): « Η τάση όμως αυτή (ανοδικής πορείας των αποζημιώσεων) δεν πρέπει να είναι ανεξέλεγκτη και πρέπει να περιορίζεται μέσα στα σωστά πλαίσια της λογικής για όλους τους διάδικους αποζημίωσης.» Τελικά σκοπός των αποζημιώσεων είναι η αποκατάσταση του θύματος του αστικού αδικήματος στη θέση στην οποία εύλογα θα μπορούσε να αναμένεται ότι θα βρισκόταν εάν δεν τραυματιζόταν. Αυτή είναι η βασική αρχή η οποία διέπει τον καθορισμό των αποζημιώσεων στο δίκαιο των αστικών αδικημάτων υπό τον όρο πάντα ότι ζημιά η οποία αποδίδεται είναι εύλογη μεταξύ τους (βλ. Μιχαήλ κ.ά. v. Συκοπετρίτη κ.ά .
(2000)1 (Β) Α.Α.Δ. σελ. 1049 και Ιακώβου v. Παπαδάκη κ.ά.
(2000)1 (Γ) Α.Α.Δ. σελ. 2079.) Προηγούμενες αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο υπό την έννοια της αρχής του Stare decisis αλλά παρέχουν καθοδήγηση. Πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη η συνεχής μείωση της αξίας του χρήματος (βλ. Polykarpou v. Adamou (πιο πάνω) όπου ο Έντιμος κ. Πικής Δικαστής (όπως ήταν τότε) υποδεικνύει: ¨ Previous awards do not give rise to binding precedent in the sense of stare decisis as pointed out in Tziellas v. The Ship Natalena H
(1982)1 C.L.R. 807,820. The offer quidance, especially awards made by Courts of the Republic that reflect the realities of the country and the purchasing power of the Cyprus pound.". Στην υπόθεση Ερωτοκρίτου κ.ά v. Καραολή,
(1998)1 (Α) Α.Α.Δ. σελ. 445 επισημαίνεται ότι προηγούμενες αποφάσεις αναφορικά με αποζημιώσεις μόνο ενδεικτική σημασία μπορούν να έχουν γιατί κάθε ειδική περίπτωση διαφέρει ανάλογα με το είδος και την έκταση του τραυματισμού καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε υπόθεσης. Στην Σπύρος Μελής και Ελένη Λτδ κ.ά. v. Πολίτη,
(2003)1 (Α) Α.Α.Δ. σελ. 590 αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: « Με δεδομένες τις αρχές αυτές (δηλαδή τη σημασία της υγείας σαν καθοδηγητικού παράγοντα στην οικονομική στάθμιση του πόνου και της ταλαιπωρίας και στη λεγόμενη αυξητική τάση των αποζημιώσεων), το έργο του δικαστηρίου σε κάθε περίπτωση παραμένει η συγκριτική αποτίμηση του τραυματισμού σε χρηματικό μέτρο, ως προς την οποία η επί μέρους νομολογία είναι σημαντική ώστε να υπάρχει και συνέχεια και σχετική βεβαιότητα στα πράγματα.» Και πιο κάτω: « Η οποιαδήποτε αυξητική τάση στις αποζημιώσεις ήταν αποτέλεσμα της ανάγκης εξισορρόπησης υπερβολικά χαμηλών αποζημιώσεων σε κατάλληλες περιπτώσεις και δεν τάσσεται ως χάρτης για αιτιολόγηση παροχής συνεχώς αυξανόμενων ποσών σε κάθε περίπτωση. Υπάρχουν πλαίσια που συναρτώνται όχι μόνο προς την νομολογία αλλά και προς τα κοινωνικά και οικονομικά δεδομένα της κοινωνίας και κυρίως προς τη σοβαρότητα της κάθε υπόθεσης, υπό το πρίσμα πάντοτε της κοινής λογικής και αντίληψης.» Θα αντλήσω καθοδήγηση από αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου αλλά και πρωτόδικων αποφάσεων Επαρχιακών Δικαστηρίων - μεταξύ άλλων και αυτών στις οποίες με παρέπεμψε η ευπαίδευτος συνήγορος του ενάγοντος - ως προς ως προς τον καθορισμό των γενικών αποζημιώσεων στις οποίες υπάρχει αναλογία με τη υπό εξέταση υπόθεση. Στην υπόθεση Μαρακλή κ.ά. v. Ταλιώτη,
(1997)1(Β) Α.Α.Δ. σελ. 1148 επιδικάσθηκε στον εφεσίβλητο αποζημίωση Λ.Κ.3.500,00 για θλάση του αυχένα (soft tissue injuries) και μωλώπιασμα του δεξιού ώμου. Υπήρξε πλήρης αποθεραπεία σε κάπως μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από τη συνήθη περίοδο που χρειάζεται για αποθεραπεία παρόμοιων κακώσεων, λόγω προϋπάρχοντος ιστορικού οστεοαρθριτικών αλλοιώσεων. Κρίθηκε εσφαλμένη η καθοδήγηση που είχε το πρωτόδικο Δικαστήριο και μειώθηκε το ποσό που επιδικάσθηκε σε Λ.Κ.1.500,00. Στην υπόθεση Παπαγγελοδήμου κ.ά. v. Ηλιάδη
(1991)1 Α.Α.Δ. σελ. 639 σε σχέση με την έφεση 7622 πρωτόδικα είχε επιδικαστεί το ποσό των Λ.Κ.1.500,00 όπου ο ενάγοντας είχε υποστεί εγκεφαλική διάσειση με απώλεια της συνείδησης και τραυματική αμνησία διάρκειας μιας περίπου ώρας, εκχυμώσεις του τριχωτού της κεφαλής, θλάση και εκχυμώσεις της κατώτερης μοίρας του αυχένα, θλάση του θώρακα και δυσπνοϊκά φαινόμενα και αιμάτωμα του δεξιού γόνατος και εκδορές στην αριστερή κνήμη. Από ακτινολογικκό έλεγχο διαπιστώθηκε κάταγμα της 10ης, 11ης και 12ης δεξιάς πλευράς, καθώς και σμίκρυνση του μεσοσπονδύλιου διαστήματος μεταξύ 6ου και 7ου αυχενικού σπονδύλου. Το εφετείο αύξησε το πιο πάνω ποσό σε Λ.Κ.2.250,00. Στην υπόθεση Δημητριάδης v. Μαρίνου που ήταν απόφαση του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας ημερ. 30.05.1994 το δικαστήριο επιδίκασε στον ενάγοντα σαν γενικές αποζημιώσεις το ποσόν των Λ.Κ.2.500,00 όπου ο ενάγοντας είχε υποστεί θλάση αυχένα, θλάση οσφύος και εγκεφαλική διάσειση. Στην υπόθεση Δημητρίου v. Ιωάννου κ.ά
(2003)1(Α) Α.Α.Δ. σελ. 274 όπου υπέστη διάστρεμμα του αυχένα και της οσφυϊκής μοίρας και με παρόμοιες συνέπειες ως προς τον χρόνο εκτός εργασίας, επικυρώθηκε ποσό Λ.Κ.800,00 και την Χαραλάμπους v. Αναστασιάδη,
(2003)1 (Γ) Α.Α.Δ. σελ. 1709 στην οποία επικυρώθηκε ποσό Λ.Κ.3.500 ως αποζημίωση όμως για πιο σοβαρά τραύματα όπως ήταν σοβαρή κάκωση και θλαστικό τραύμα της ινιακής χώρας του κρανίου, εγκεφαλική διάσειση, σοβαρά διαστρέμματα και θλάσεις αυχένα, θώρακα, ράχεως και οσφύος. Θα πρέπει να λαμβάνονται πάντοτε υπόψη η έκταση του τραυματισμού και στα επακόλουθα του και να γίνονται οι αναγκαίες προσαρμογές αφού κάθε υπόθεση έχει τις δικές της ιδιαιτερότητες. Λαμβάνοντας συνεπώς υπόψη μου τη φύση, τη έκταση και την σοβαρότητα των σωματικών βλαβών που υπέστη ο ενάγοντας όπως παρατίθενται πιο πάνω, την ταλαιπωρία και την αναστάτωση που του προκάλεσαν και καθοδηγούμενος από τη σύγχρονη τάση της νομολογίας όπως την έχω σκιαγραφήσει προηγουμένως και πως αυτή θα πρέπει να τυγχάνει εφαρμογής, κρίνω ότι ένα ποσό της τάξης των €.3.000,00 αποτελεί υπό τις περιστάσεις εύλογη αποζημίωση. ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ: Όσον αφορά τις ειδικές ζημιές επισημαίνω αρχικά την νομολογιακά καθιερωμένη αρχή ότι ο ενάγοντας έχει το βάρος να τις αποδείξει αυστηρά (βλ. Ηρακλέους v. Πέτρου
(1994)1 ΑΑΔ 239 και Κούνουνα κ.ά.v Κυριάκου & Υιός Λτδ κ.ά.
(2001)1(Γ) Α.Α.Δ. σελ. 2126 στις οποίες γίνεται αναφορά στη ρήση του Λόρδου Goddard στην υπόθεση Bonham - Carter v. Hyde Park Hotel Ltd
(1948)64 T.L.R. 177): ¨Δεν είναι αρκετό, οι ζημιές να προβάλλονται στα δικόγραφα, θα πρέπει να αποδεικνύονται με σαφήνεια και στοιχεία¨ (βλ.επίσης Ηρακλέους v. Του Ταχύπλοου σκάφους ¨Νίκη¨ κ.α.
(1994)1 Α.Α.Δ.510). Συγκεκριμένη μέθοδος απόδειξης δεν υπάρχει. Είναι πιθανόν ο τρόπος απόδειξης να διαφέρει από υπόθεση σε υπόθεση και από ζημιά σε ζημιά. Θα πρέπει όμως πάντοτε να τηρούνται οι αυστηροί κανόνες απόδειξης έστω και αν δεν εμφανίζεται ο εναγόμενος και παραμένει η όλη μαρτυρία που παρουσιάζεται αναντίλεκτη. Καταληκτικά των πιο πάνω κρίνω ότι η προσκομισθείσα μαρτυρία προς απόδειξη των ειδικών ζημιών τις οποίες υπέστη ο ενάγοντας είναι τέτοια που δεν αφήνει περιθώρια αμφισβήτησης. Ως εκ τούτου κρίνω ότι ο ενάγοντας απέδειξε στον βαθμό που επιβάλλεται τις ζημιές ύψους €459,23σ. που αφορούν απώλεια εισοδημάτων και το κόστος σύνταξης των ιατρικών πιστοποιητικών τα οποία απαιτούνταν προς απόδειξη των τραυμάτων που υπέστη. Ως εκ τούτου εκδίδω απόφαση υπέρ του ενάγοντα και εναντίον του εναγόμενου για το ποσό των €3.459,23σ. ως γενικές και ειδικές αποζημιώσεις πλέον νόμιμο τόκο επί του ποσού των €3.000,00 από της ημερομηνίας που προκλήθηκε το δυστύχημα δηλαδή από τις 9.12.2011 και επί ποσού €459,23σ. από της καταχώρησης της αγωγής πλέον δικηγορικά έξοδα τα οποία να υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή στην ανάλογη κλίμακα. (Υπ.) .............................. Χρ. Φιλίππου, Ε. Δ. ΠΙΣΤΟ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο