Γιώργος Λαμπριανού ν. ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΛΟΙΖΟΣ ΙΟΡΔΑΝΟΥΣ ΛΤΔ, Αρ. Αγωγής :- 649/04, 28/6/2012 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDPAF:2012:A90 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΦΟΥ Ενώπιον :- Μ. Α. Ματθαίου Α. Ε. Δ. Αρ. Αγωγής :- 649/04 Μεταξύ :- Γιώργος Λαμπριανού Ενάγων και ΟΙΚΟΔΟΜΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ ΛΟΙΖΟΣ ΙΟΡΔΑΝΟΥΣ ΛΤΔ Εναγόμενη Ημερομηνία :- Πέμπτη 28η Ιουνίου 2012 Για τον Ενάγοντα :- κα. Ευαγγελία Πουλλά (Για ν΄ ακούσει απόφαση :- Αυτοπροσώπως/ .......... ) Για την Εναγόμενη :- κος. Γεώργιος Χατζηνεοφύτου (Για ν΄ ακούσει απόφαση :- Αυτοπροσώπως/ κα. Αγνή Μάγου ) Τελική Απόφαση ΕΙΣΑΓΩΓΗ
- Σύμφωνα με την εκδοχή του στις 18/3/2002 ο ενάγων υπέστη τραύματα μετά από πτώση του στο έδαφος εντός τεμαχίων γης της εναγομένης στα οποία εκτελούνταν οικοδομικές εργασίες (στο εξής το κατ΄ ισχυρισμό ατύχημα θα αναφέρεται ως το «επίδικο περιστατικό»).
- Τα τεμάχια γης αυτά είναι τα τεμάχια 36 και 38 του Φύλλου/Σχεδίου 45/59 στη τοποθεσία Πετρίδια της Έμπας στην επαρχία Πάφου. Παρά και το γεγονός ότι τα τεμάχια βρίσκονταν στη διαδικασία διαχωρισμού τους σε οικόπεδα, διατηρώντας υπόψη και τον τρόπο περιγραφής τους εντός των δικογράφων, στο εξής θα αναφέρονται ως τα «οικόπεδα της εναγομένης».
- Με τη προβολή της υπεράσπισης της η εναγόμενη εταιρεία αποδέχεται μεν την ιδιοκτησία των οικοπέδων της αλλά αρνείται και απορρίπτει τους υπόλοιπους ισχυρισμούς του ενάγοντα ως προς τα όσα συνέβηκαν σε σχέση με το επίδικο περιστατικό. Αρνείται ακόμη και τον ισχυρισμό ότι το συγκεκριμένο ατύχημα συνέβη εντός των οικοπέδων της. Η ΜΑΡΤΥΡΙΑ
- Προς απόδειξη της αξίωσης τους κατέθεσε τόσο ο ίδιος ο ενάγων ως Μ. Ε. 1 όσο και άλλοι 12 μάρτυρες. Δηλαδή, ο Τάκης Σωκράτους ως Μ. Ε. 2, ο Δρ. Γιώργος Νικάνδρου ως Μ. Ε. 3, ο Δρ. Χρίστος Φωτίου ως Μ. Ε. 4, η Αφροδίτη Νικηφόρου Ττοουλιά ως Μ. Ε. 5, ο Δρ. Χρίστος Τομπάζος ως Μ. Ε. 6, η Νίκη Πέτρου ως Μ. Ε. 7, ο Νίκος Καστανιάς ως Μ. Ε. 8, ο Δρ. Γιώργος Μεταξάς ως Μ. Ε. 9, ο Δρ. Όμηρος Διαμαντής ως Μ. Ε. 10, η Ανθή Πέτρου ως Μ. Ε. 11, η Κατερίνα Χατζηχαραλάμπους ως Μ. Ε. 12 και η Ελένη Παχίτη ως Μ. Ε.
- Προς υποστήριξη της υπεράσπισης της για την εναγόμενη εταιρεία κατέθεσαν ο Βάσος Δημητρίου ως Μ. Υ. 1, ο Γιώργος Σαπαρίλλας ως Μ. Υ. 2 και ο Δρ. Ηλίας Γεωργίου ως Μ. Υ.
- Το Δικαστήριο έχει μελετήσει ενδελεχώς τη μαρτυρία η οποία παρουσιάστηκε και διατηρεί αυτή υπόψη του στο σύνολο της κατά την αξιολόγηση της. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ
- Αναφορικά με την αξιολόγηση της μαρτυρίας, διατηρώντας υπόψη και τον όγκο αυτής[1], τόσο από άποψης αριθμού μαρτύρων όσο και της έκτασης της μαρτυρίας ορισμένων μαρτύρων, θεωρώ ότι παρέχεται περιθώριο έτσι ώστε αυτή να γίνει με αναφορά στο είδος της μαρτυρίας. Δηλαδή με κατηγοριοποίηση της μαρτυρίας.
- Δίχως παράλληλα βεβαίως να παραγνωρίζεται και η αξιολόγηση της αξιοπιστίας του κάθε μάρτυρα ο οποίος κατέθεσε. Όπως αυτή η ατομική αξιολόγηση προκύπτει τόσο από τον τρόπο με τον οποίο ο κάθε μάρτυρας κατέθεσε όσο και από το ίδιο το περιεχόμενο της προφορικής κατάθεσης του. Σε συνάρτηση βεβαίως με το υπόλοιπο της μαρτυρίας η οποία παρουσιάστηκε κατά την ακροαματική διαδικασία στο βαθμό στον οποίο αυτή θα μπορούσε να κριθεί ότι επηρεάζει την ατομική αξιολόγηση της αξιοπιστίας του οποιουδήποτε μάρτυρα.
- Θεωρώ ότι η μαρτυρία στο σύνολο της θα μπορούσε να διαιρεθεί σε 3 είδη. Πρώτο, η ιατρική μαρτυρία. Δεύτερο, η μαρτυρία η οποία έχει σχέση με την οικονομική πτυχή της αγωγής κυρίως υπό την έννοια των ειδικών αποζημιώσεων τις οποίες διεκδικεί ο ενάγων και τρίτο, η μαρτυρία η οποία έχει σχέση με το ίδιο το επίδικο περιστατικό, δηλαδή το κατ΄ ισχυρισμό ατύχημα το οποίο ο ενάγων υπέστη. 10.Το Δικαστήριο συνειδητά επιλέγει όπως εξετάσει τη μαρτυρία με τη σειρά η οποία αναφέρεται πιο πάνω καθότι παρά και το γεγονός ότι σε περίπτωση κατά την οποία κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας αναφορικά με το περιστατικό καταλήξει σε συμπέρασμα ότι η εναγόμενη δεν φέρει οποιαδήποτε ευθύνη προς επιδίκαση οποιωνδήποτε αποζημιώσεων εντούτοις θα πρέπει να εξεταστούν και οι άλλες δύο κατηγορίες μαρτυρίας προς καθορισμό των γενικών αποζημιώσεων και ειδικών αποζημιώσεων. Έτσι ώστε σε περίπτωση ανατροπής κατ΄ έφεση του συμπεράσματος του Δικαστηρίου σε σχέση με το θέμα της ευθύνης να μην υπάρχει κενό σε αυτή την απόφαση αναφορικά με το θέμα των αποζημιώσεων. 11.Επιπλέον, το Δικαστήριο θα καταλήξει σε συμπεράσματα ως προς το ύψος τόσο των ειδικών όσο και των γενικών αποζημιώσεων αλλά και του τόκου ο οποίος θα μπορούσε να επιδικαστεί στη συγκεκριμένη περίπτωση προτού προχωρήσει σε αξιολόγηση της μαρτυρίας αναφορικά με το επίδικο περιστατικό. Καθότι θεωρώ ότι η αξιολόγηση της μαρτυρίας αναφορικά με το επίδικο περιστατικό δεν επηρεάζεται είτε, πρώτο, από την αξιολόγηση της ιατρικής μαρτυρίας (με μοναδική εξαίρεση βεβαίως τον τρόπο πρόκλησης των τραυμάτων του ενάγοντα) ή της μαρτυρίας αναφορικά με τις ειδικές αποζημιώσεις είτε, δεύτερο, από τον καθορισμό των γενικών αποζημιώσεων επί τη βάσει της αξιολόγησης τόσο της ιατρικής μαρτυρίας όσο και της μαρτυρίας του ενάγοντα στο βαθμό στον οποίο αυτή σχετίζεται με αυτό τον υπολογισμό και όχι με το ίδιο το επίδικο περιστατικό. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ 12.Διευκρινίζω ότι η ιατρική μαρτυρία δεν είναι δυνατό να ιδωθεί και αξιολογηθεί δίχως παράλληλα να λαμβάνεται υπόψη και η μαρτυρία του ίδιου του ενάγοντα ως προς τις σωματικές βλάβες τις οποίες υπέστη και τις κατ΄ ισχυρισμό επιπτώσεις αυτών στη ζωή του. Στο βαθμό στον οποίο η μαρτυρία του ενάγοντα έχει σχέση τόσο με την αντιμετώπιση όσο και με τις κατ΄ ισχυρισμό συνέπειες των τραυμάτων τα οποία υπέστη θεωρώ ότι αυτή αποτελεί απαραίτητη βάση για την αξιολόγηση της όλης ιατρικής μαρτυρίας η οποία παρουσιάστηκε ως προς την επιστημονική πτυχή αυτών των συνεπειών. 13.Συνεπώς θεωρώ ότι θα ήταν ορθότερο όπως το Δικαστήριο πρώτα αξιολογήσει τη μαρτυρία του ίδιου του ενάγοντα, στον βαθμό στον οποίο κρίνεται ότι η αξιολόγηση της ιατρικής μαρτυρίας επηρεάζεται από την αξιολόγηση αυτής της μαρτυρίας, προτού προχωρήσει στην αξιολόγηση της ιατρικής μαρτυρίας. 14.Κατ΄ αρχάς προβάλει ορισμένους ισχυρισμούς ο ενάγων αναφορικά με τη χρονική εμπλοκή συγκεκριμένων γιατρών στη παρακολούθηση της κατάστασης της υγείας του σε σχέση βεβαίως με τις συνέπειες των τραυμάτων του από το επίδικο περιστατικό. Η αξιολόγηση τόσο της μαρτυρίας στο σύνολο της όσο και της αξιοπιστίας του ενάγοντα επί του συγκεκριμένου θέματος οδηγεί το Δικαστήριο στο συμπέρασμα ότι στη πορεία ο ενάγων ανεπιτυχώς «επιστράτευσε» ουσιαστικά τη μαρτυρία των Μ. Ε. 3 και 4, δηλαδή αυτή των Δρ. Νικάνδρου και Δρ. Φωτίου αντίστοιχα, με σκοπό να ενισχύσει την ιατρική μαρτυρία προς υποστήριξη της αξίωσης του για την επιδίκαση αποζημιώσεων. Κάτι το οποίο κρίνεται εντελώς αχρείαστο καθότι η μαρτυρία τόσο του Μ. Ε. 9, Δρ. Μεταξά, όσο και των υπολοίπων μαρτύρων του οι οποίοι παρουσίασαν ιατρική μαρτυρία, δηλαδή οι Μ. Ε. 6 και 10, Δρ. Τομπάζος και Δρ. Διαμαντής, με εξαίρεση των προαναφερομένων μαρτύρων Μ. Ε. 3 και 4, Δρ. Φωτίου και Δρ. Νικάνδρου, κρίνεται υπεραρκετή έτσι ώστε να υποστηρίξει εκείνους τους ισχυρισμούς του εντός των δικογράφων του αναφορικά με τις συνέπειες στην κατάσταση της υγείας του από τα τραύματα του ως αποτέλεσμα του επίδικου περιστατικού οι οποίοι εν τέλει κρίνεται ότι είναι δυνατό να γίνουν δεκτοί από το Δικαστήριο ως βάσιμοι. 15.Η αντεξέταση του ενάγοντα επί του συγκεκριμένου θέματος οδηγεί το Δικαστήριο σε συμπέρασμα ότι όντως ο ίδιος δεν άρχισε να επισκέπτεται ή συμβουλεύεται τους Μ. Ε. 3 και 4, δηλαδή τους Δρ. Νικάνδρου και Δρ. Φωτίου αντίστοιχα, αμέσως μετά από την έξοδο του από το Γενικό Νοσοκομείο Πάφου. Αξίζει να σημειωθεί ότι κατά τη πρώτη του εξέταση από τον Μ. Υ. 3, Δρ. Γεωργίου (τεκμήριο 34, δηλαδή ιατρική έκθεση ημερομηνίας 6/9/2005), δεν αναφέρεται οτιδήποτε σχετικό στο ιστορικό του σε σχέση με επίσκεψη σε άλλους ιδιώτες γιατρούς ή η προσκόμιση οποιουδήποτε σχετικού εγγράφου (όπως, παραδείγματος χάριν, γίνεται εντός του τεκμηρίου 35). Το μοναδικό ιατρικό πιστοποιητικό το οποίο τέθηκε στη διάθεση του Μ. Υ. 3, Δρ. Γεωργίου ήταν βεβαίως το αρχικό πιστοποιητικό το οποίο εκδόθηκε στις 12/6/2003 από τον Μ. Ε. 9, Δρ. Μεταξά (τεκμήριο 3). Βεβαίως τα ιατρικά πιστοποιητικά των Μ. Ε. 3 και 4, δηλαδή των Δρ. Νικάνδρου και Δρ. Φωτίου αντίστοιχα, εκδόθηκαν σε μεταγενέστερες ημερομηνίες κατά τον Ιανουάριο και Οκτώβριο του
- Λογικά όμως θα αναμενόταν όπως ο ενάγων εάν όντως είχε τύχει οποιασδήποτε ιατρικής συμβουλής ή γνώμης από τους Μ. Ε. 3 και 4 να είχε εκθέσει αυτή στον Μ. Υ. 3, Δρ. Γεωργίου, κατά την εξέταση του από τον ίδιο στις 28/7/
- Ιδιαίτερα δε σε σχέση με την κατ΄ ισχυρισμό άποψη του Μ. Ε. 3, Δρ. Νικάνδρου, αναφορικά με την αναγκαιότητα χειρουργικής επέμβασης. 16.Μάλιστα, όπως εύστοχα εντοπίστηκε από τον ευπαίδευτο συνήγορο της εναγομένης κατά την αντεξέταση του ενάγοντα, στην αρχική έκθεση απαίτησης του ο ενάγων αναφέρει στον ενικό ότι μετά την έξοδο του από το Γενικό Νοσοκομείο Πάφου επισκέφθηκε και ιδιώτη ειδικό χειρούργο ορθοπεδικό γιατρό. Ισχυρισμός ο οποίος παρέμεινε αναλλοίωτος παρά και την μεταγενέστερη τροποποίηση της έκθεσης απαίτησης. Οι απαντήσεις οι οποίες δόθηκαν από τον ενάγοντα επί αυτού του θέματος δεν ενισχύουν με οποιοδήποτε τρόπο την αξιοπιστία των ισχυρισμών του ως προς το ότι είχε επισκεφθεί ιδιώτες γιατρούς προ της αρχικής εξέτασης του από τον Μ. Υ. 3, Δρ. Γεωργίου. 17.Διευκρινίζω αναφορικά με την αξιολόγηση του ενάγοντα σε σχέση με την ιατρική μαρτυρία ότι γενικά τα όσα ανέφερε ο ενάγων ως προς τις επιπτώσεις των τραυμάτων τα οποία υπέστη, υπό την υποκειμενική έννοια δηλαδή όπως αυτός τα βιώνει επί καθημερινής βάσης, κρίνονται αξιόπιστα. Βεβαίως δεν είναι δυνατό να έχει και ούτε και έχει οποιαδήποτε σημασία η αναφορά της οποιασδήποτε θέσης ή και γνώμης του ενάγοντα αναφορικά με τη πορεία της μελλοντικής εξέλιξης των αρχικών του τραυμάτων και της γενικότερης κατάστασης της υγείας του, ανεξάρτητα από κατά πόσο αυτή βασιζόταν στη δική του αντίληψη της ιατρικής συμβουλής την οποία είχε λάβει. Ο ενάγων έχει παρουσιάσει ιατρική μαρτυρία και είναι αυτή η οποία ως μαρτυρία γνώμης λαμβάνεται υπόψη από το Δικαστήριο στον καθορισμό αυτής της πορείας. Απλά διευκρινίζεται ότι δεν διαπιστώνεται ο ενάγων ως μάρτυρας να ήταν υπερβολικός ή αναξιόπιστος ως προς τα όσα ανέφερε σε σχέση με τις υποκειμενικές συνέπειες των τραυμάτων του στη γενικότερη κατάσταση της υγείας του όπως αυτός τις βίωσε και βιώνει επί καθημερινής βάσης. 18.Παρά και τη διαφορετική επιλογή της σειράς παρουσίασης των μαρτύρων του ενάγοντα θεωρώ ότι θα ήταν ορθότερο χρονολογικά όπως το Δικαστήριο αρχίσει την αξιολόγηση της ιατρικής μαρτυρίας με αναφορά στη μαρτυρία του Μ. Ε. 8, Δρ. Γιώργου Μεταξά. Ο μάρτυρας αυτός ήταν ο πρώτος γιατρός ο οποίος βρέθηκε αντιμέτωπος με το πρόβλημα το οποίο αντιμετώπιζε ο ενάγων αμέσως μετά από το επίδικο περιστατικό. Προχώρησε αυθημερόν σε ανάταξη του κατάγματος και ακινητοποίηση του σε γύψινο επίδεσμο (βλ. σχετικά το τεκμήριο 3). Θεωρώ ότι ο μάρτυρας αυτός είναι το πιο αρμόδιο άτομο να εκφράσει άποψη αναφορικά με την αρχική κατάσταση των καταγμάτων του ενάγοντα βάσει και της άμεσης γνώσης και εμπλοκής του στη πρώτη αντιμετώπιση των με προοπτική ασφαλώς την κατά το μέγιστο δυνατό καλύτερη επούλωση τους. Εύστοχα υποστήριξε την ορθότητα της διάγνωσης του όταν αυτή, κατά την αντεξέταση του, αμφισβητήθηκε μερικώς (δηλαδή, ως προς την ύπαρξη οστεοχονδρίτιδας) με την εξής αναφορά. Ότι είναι ο ίδιος ο οποίος παρακολουθούσε τον ενάγοντα από την ημέρα του ατυχήματος μέχρι και σήμερα. Προσθέτοντας ότι κάποιος ο οποίος θα έλθει εκ των υστέρων να αξιολογήσει μία ακτινογραφία (των καταγμάτων δηλαδή του ενάγοντα) θα πρέπει να έχει υπόψη του το ιστορικό του ασθενούς και τις προγενέστερες ακτινογραφίες. 19.Αξίζει να σημειωθεί το εξής. Παρά και τις αναφορές στη μαρτυρία σε «κάταγμα» στον ενικό ασφαλώς ο ενάγων υπέστη όχι ένα κάταγμα αλλά ουσιαστικά τρία. Δηλαδή, αυτό της κνήμης, της περόνης και του αστράγαλου του αριστερού του ποδιού. 20.Η μαρτυρία του Μ. Ε. 9, Δρ. Μεταξά, αξιολογείται θετικά καθώς απαντούσε ευθέως και με παραδειγματική σαφήνεια και απλότητα τις ερωτήσεις οι οποίες τίθεντο σε αυτόν. Υποστήριζε με επιστημονική και εμπεριστατωμένη επάρκεια αλλά παράλληλα σεμνό τρόπο τις οποιεσδήποτε θέσεις του αναφορικά με την κατάσταση της υγείας του ενάγοντα και τις μελλοντικές προοπτικές ως προς τη πιθανή εξέλιξη της. Η μαρτυρία τόσο αυτού του μάρτυρα όσο και του Μ. Υ. 3, Δρ. Γεωργίου, υπήρξε ιδιαίτερα υποβοηθητική για το Δικαστήριο έτσι ώστε αυτό να οδηγηθεί σε μία όσο το δυνατό καλύτερη αντίληψη της σημασίας της μαρτυρίας όλων των εμπειρογνωμόνων οι οποίοι κατέθεσαν αναφορικά με τη κατάσταση της υγείας του ενάγοντα. 21.Επιπλέον, διαπιστώνεται η ύπαρξη μίας πειστικής σταθερότητας και βασιμότητας των θέσεων τις οποίες ο μάρτυρας αυτός υποστήριξε με αναφορές στα όσα στοιχεία είχε στη διάθεση του έτσι ώστε να οδηγηθεί σε μία όσο το δυνατό ορθότερη διάγνωση αναφορικά με την κατάσταση της υγείας του ενάγοντα. 22.Ο μάρτυρας αυτός δεν αποκλείει τη πιθανότητα το κάταγμα του αστραγάλου να μετατραπεί σε ελεύθερο οστεοχόνδρινο τεμάχιο μέσα στην άρθρωση προσθέτοντας ότι εάν αυτό συμβεί τότε θα χρειαστεί χειρουργική επέμβαση. Γι΄ αυτό ακριβώς το λόγο εισηγήθηκε ότι ο ενάγων θα πρέπει να παρακολουθείται κατά τακτά χρονικά διαστήματα τουλάχιστον δύο φορές το χρόνο. Βεβαίως επί αυτού του θέματος υπενθυμίζω ότι ο μάρτυρας αναφέρει σχετικά στο ιατρικό πιστοποιητικό του ημερομηνίας 6/11/2009 ότι ο ακτινολογικός έλεγχος έδειξε κάταγμα του αστραγάλου χωρίς παρεκτόπιση (stable fibrous non-union). Μάλιστα σε αναφορά του διατηρώντας υπόψη και το τεκμήριο 23 (ακτινογραφία της αριστερής ποδοκνημικής άρθρωσης ημερομηνίας 12/4/2010) ισχυρίστηκε ότι, συγκριτικά με προηγούμενη γνώμη του, στο θόλο του αστραγάλου στο σημείο όπου είναι η οστεοχονδρίτιδα υπάρχει παρεκτόπιση. Πρόσθεσε επίσης ότι θα αναπτυχθεί και μετατραυματική οστεοαρθρίτιδα. Βεβαίως ερωτήθηκε και πάλι επί του ιδίου θέματος κατά την κύρια εξέταση του σε σχέση με το τεκμήριο 23 και διευκρίνισε ότι χρειαζόταν νέα ακτινογραφία για να είναι σίγουρος αν υπάρχει παρεκτόπιση και ότι αυτό εννοούσε σε σχέση με το ότι θα πρέπει να παρακολουθείται ο ενάγων. 23.Ορισμένες άλλες επισημάνσεις του Δικαστηρίου όπως αυτές προκύπτουν από τη καθολικά θετική αξιολόγηση τόσο της αξιοπιστίας όσο και γενικότερα της βασιμότητας της μαρτυρίας του Μ. Ε. 9, Δρ. Μεταξά είναι οι ακόλουθες. 23.
- Ο μάρτυρας αυτός ήταν σαφής κατά την αντεξέταση του ως προς το ότι η διαπίστωση του κατάγματος του θόλου του αστραγάλου χωρίς παρεκτόπιση εμπίπτει στη κατηγορία της οστεοχονδρίτιδας. 23.
- Σαφής επίσης ως προς το ότι η αναφορά της φράσης "stable fibrous non-union" ισοδυναμούσε ουσιαστικά με διαπίστωση ύπαρξης οστεοχονδρίτιδας. 23.
- Σε σχέση με την αναφορά του ότι η οστεοχονδρίτιδα είναι η κατάσταση η οποία οδηγεί στην οστεοαρθρίτιδα εξήγησε ότι θα πρέπει να γίνουν και νέες ακτινογραφίες έτσι ώστε να διαπιστωθεί εάν δημιουργείται και οστεοαρθρίτιδα. Τόνισε δηλαδή ότι παρά και το δεδομένο ότι με τη τελευταία ακτινογραφία δεν διαπιστώνεται οστεοαρθρίτιδα ο ενάγων θα πρέπει να παρακολουθείται. 24.Αναφορικά με τον Μ. Ε. 3, Δρ. Γιώργο Νικάνδρου διαπιστώνεται ότι ο μάρτυρας αυτός δίχως την απαραίτητη έρευνα, μελέτη και προετοιμασία προς υποστήριξη των συμπερασμάτων του ουσιαστικά προέβαλε θέσεις τις οποίες στη συνέχεια δεν ήταν ικανός να υποστηρίξει με επιστημονικά πειστική μαρτυρία. Παραδείγματος χάριν, συνοπτικά αναφέρει στο ιατρικό πιστοποιητικό του (τεκμήριο 4) σε σχέση με τη ποδοκνημική άρθρωση ότι ο ενάγων, παρά το ότι λόγω του νεαρού της ηλικίας του, δεν μπορεί να υποστεί ριζικές αλλαγές όπως η ολική αρθροπλαστική ή η αρθρόδεση εντούτοις στο μέλλον θα αναγκαστεί να τις υποστεί. Πραγματικά διατηρώντας υπόψη τη μαρτυρία του Μ. Υ. 3, Δρ. Γεωργίου επί του προκειμένου, αλλά και την αποτυχία υποστήριξης από τον Μ. Ε. 3, Δρ. Νικάνδρου αυτής της θέσης του με σαφή και εμπεριστατωμένη μαρτυρία, το Δικαστήριο δεν είναι δυνατό καν να τη δεχτεί ως αξιόπιστη και στη συνέχεια να θεωρήσει ότι αυτό το οποίο προκύπτει είναι απλά διαφορά γνώμης μεταξύ της μαρτυρίας δύο εμπειρογνωμόνων μαρτύρων. 25.Καθόλου δεν προκύπτει από την ιατρική μαρτυρία στο σύνολο της ή ακόμη και τη μαρτυρία του ίδιου του ενάγοντα ως προς τις επιπτώσεις των τραυμάτων του μέχρι την ημερομηνία της προφορικής κατάθεσης του, ότι ο ενάγων είτε υποφέρει είτε κινδυνεύει να υποφέρει από τα ανάλογα ακραία ουσιαστικά συμπτώματα δυσκολίας στη χρήση της ποδοκνημικής άρθρωσης έτσι ώστε να δικαιολογείται, παραδείγματος χάριν, η αρθρόδεση, δηλαδή η ολική καταστροφή της ποδοκνημικής άρθρωσης του αριστερού ποδιού του και κατάργηση της οποιασδήποτε κίνησης της άρθρωσης. Το Δικαστήριο αποδέχεται ως αξιόπιστη επί του προκειμένου τη θέση την οποία με πειστικότητα υποστήριξε ο Μ. Υ. 3, Δρ. Γεωργίου, παρά την εκτεταμένη αντεξέταση την οποία υπέστη, ως προς το ότι δηλαδή τέτοια χειρουργική επέμβαση είναι εκτός ιατρικής λογικής και πρακτικής. 26.Αξίζει να υπενθυμίσω ότι ο Μ. Ε. 3, Δρ. Νικάνδρου, αναφέρει συγκεκριμένα στην προφορική κατάθεση του ότι 7 μήνες περίπου μετά από την πρώτη εξέταση αφαιρέθηκε ο γύψινος επίδεσμος ενώ στη συνέχεια μετά από 6 μήνες περίπου ο ίδιος διαπίστωσε το εξής πρόβλημα. Αποσπαστική οστεοχονδρίτιδα του αριστερού αστραγάλου. Δηλαδή, ο μάρτυρας αυτός ισχυρίστηκε ότι ο ενάγων από τον Απρίλη περίπου του 2003 έπασχε από το συγκεκριμένο πρόβλημα. Εύλογα δημιουργείται το εξής ερώτημα. Εάν όντως υπήρχε αυτό το πρόβλημα τότε γιατί δεν αναφέρεται στην έκθεση απαίτησης η οποία καταχωρήθηκε στις 10/1/2006, δηλαδή σχεδόν 3 χρόνια αργότερα; Ενώ 4 χρόνια αργότερα, στις 7/5/2007 καταχωρήθηκε αίτηση τροποποίησης με την οποία ουσιαστικά ο ενάγων εισήγαγε ως μέρος των ισχυρισμών του και στοιχεία τα οποία σαφώς προκύπτουν από το ιατρικό πιστοποιητικό το οποίο ο μάρτυρας αυτός εξέδωσε στις 10/10/
- 27.Επιπλέον εάν όντως διαπιστώθηκε η ύπαρξη αποσπαστικής οστεοχονδρίτιδα από τον Απρίλιο του 2003 τότε γιατί δεν εισηγήθηκε ο μάρτυρας αυτός όπως αυτό επιβεβαιωθεί με αξονική τομογραφία; Σύμφωνα δηλαδή και με τη μαρτυρία του Μ. Ε. 10, Δρ. Διαμαντή. Η μαρτυρία του οποίου, ακόμη και 3 ½ χρόνια περίπου μετά από την κατ΄ ισχυρισμό διάγνωση του Δρ. Νικάνδρου, είναι διαφορετική. Καθότι καταλήγει, ως ακτινολόγος βεβαίως, ότι υπάρχει ασταθής αλλά μη μετατοπισμένη οστεοχόνδρινη βλάβη του αστραγάλου (τεκμήριο 8Α). Αποδοχή της αξιοπιστίας του Μ. Ε. 3, Δρ. Νικάνδρου, επί του προκειμένου σε συνδυασμό και με αποδοχή της αξιοπιστίας του Δρ. Διαμαντή (έστω και εάν αυτός δεν είναι ορθοπεδικός) θα σήμαινε ουσιαστικά ότι ενώ υπήρχε απόσπαση τεμαχίου από το οστό 3 ½ χρόνια προηγουμένως πλέον μετά και από τη πάροδο αυτού του χρόνου αυτό είχε επιστρέψει στη προηγούμενη του θέση. Είναι χαρακτηριστικό και αυτό το δεδομένο της αντιφατικής φύσης της ιατρικής μαρτυρίας την οποία ο ίδιος ο ενάγων παρουσίασε προς απόδειξη των συνεπειών των τραυμάτων τα οποία αναμφίβολα υπέστη. 28.Βεβαίως ισχυρίστηκε ο Μ. Ε. 3, Δρ. Νικάνδρου ότι προτάθηκε στον ενάγοντα μαγνητική τομογραφία από το 2003 έως 2004 αλλά δυστυχώς αυτή είχε γίνει μέσα στο
- Αυτός ο ισχυρισμός όμως δεν ενισχύει με οποιοδήποτε τρόπο είτε τη βασιμότητα είτε την αξιοπιστία του συγκεκριμένου μάρτυρα ως προς τη κατ΄ ισχυρισμό διαπίστωση του αναφορικά με την αριστερή ποδοκνημική άρθρωση του ενάγοντα. Διαπίστωση επίσης την οποία απέτυχε να υποστηρίξει με πειστικό τρόπο κατά την αντεξέταση του η οποία υπεισήλθε σε λεπτομέρειες επί του συγκεκριμένου θέματος με ιδιαίτερη αναφορά και αντιπαράθεση με την υπόλοιπη διαθέσιμη ιατρική μαρτυρία. 29.Ούτε και έπεισε ο μάρτυρας αυτός ως προς την αναγκαιότητα για χειρουργική επέμβαση με αναφορά ως προς το ότι η συμπεριφορά του ενάγοντα επί του προκειμένου δεν ήταν υποβοηθητική. Εάν όντως αυτή ήταν η επιλογή του ενάγοντα και ο ίδιος, βάσει της δικής του γνώμης, διαφωνούσε ως προς την ύπαρξη αυτής της αναγκαιότητας, τότε η χορήγηση οποιασδήποτε άλλης εναλλακτικής συντηρητικής θεραπείας (παραδείγματος χάριν, χορήγηση αντιφλεγμονωδών) αναπόφευκτα αναδείκνυε μία αποδοχή από τον ίδιο του καθορισμού της αντιμετώπισης του προβλήματος του ενάγοντα όχι βάσει της ιατρικής του γνώμης αλλά της κατ΄ ισχυρισμό συμπεριφοράς του ενάγοντα. Πραγματικά δεν έπειθε ο μάρτυρας με αναφορές αυτού του είδους ως προς το θέμα της αναγκαιότητας ή μη χειρουργικής επέμβασης. Θα μπορούσε δηλαδή κάλλιστα να υποστήριζε τη δική του γνώμη με αναφορά σε επιστημονικά δεδομένα και όχι στην κατ΄ ισχυρισμό μη υποβοηθητική συμπεριφορά του ενάγοντα. 30.Εύλογα δημιουργείται η εντύπωση στο Δικαστήριο ότι ουσιαστικά έσπευσε με την έναρξη της προφορικής κατάθεσης του να προβάλει ο Δρ. Νικάνδρου αυτό τον ισχυρισμό έτσι ώστε να συνδέσει την ύπαρξη της οστεοχόνδρινης βλάβης με το συγκεκριμένο τραύμα. Εφόσον δηλαδή σύμφωνα με το ιστορικό του ασθενούς το οποίο είχε λάβει. ο ενάγων δεν είχε οποιοδήποτε πρόβλημα πριν από το ατύχημα. Σε μία προσπάθεια δηλαδή να ενισχύσει την άποψη του επί του προκειμένου. Όμως πραγματικά, διατηρώντας υπόψη στο σύνολο της όλη την ιατρική μαρτυρία, αυτή η γνώμη του επί του συγκεκριμένου θέματος δεν είναι δυνατό όχι μόνο να γίνει δεκτή ως ορθή αλλά ούτε καν και ως αξιόπιστη, ιδιαίτερα δε σε σχέση με το χρονικό σημείο με το οποίο αυτή η κατ΄ ισχυρισμό διαπίστωση του συνδέεται. 31.Αναφορικά με την αξιολόγηση της μαρτυρίας του Μ. Ε. 4, Δρ. Χρίστο Φωτίου βασική διαπίστωση του Δικαστηρίου είναι ότι αυτή αποτελείται κυρίως από γενικόλογες αναφορές στους τύπους καταγμάτων τα οποία ο ενάγων υπέστη δίχως παράλληλα να πείθεται το Δικαστήριο ότι όντως ο μάρτυρας αυτός παρακολουθούσε τον ενάγοντα ως ασθενή από την ημερομηνία την οποία ισχυρίστηκε, δηλαδή τις 29/3/
- Υπενθυμίζω ότι επί του προκειμένου ούτε και η μαρτυρία του ενάγοντα έχει κριθεί πειστική. Ως προς τη χρονική πτυχή δηλαδή εμπλοκής του Δρ. Φωτίου στην παρακολούθηση του ως εξωτερικός ασθενής. 32.Ασφαλώς οι γενικολογίες του Μ. Ε. 4, Δρ. Φωτίου τόσο σε σχέση με την κατάσταση υγείας του ενάγοντα όσο και με την ιατρική μαρτυρία η οποία παρουσιάστηκε αναφορικά με αυτή, δεν ενισχύουν με οποιοδήποτε τρόπο τη πειστικότητα της μαρτυρίας του. Καθώς αυτές θα μπορούσαν να τύχουν εφαρμογής σε οποιαδήποτε περίπτωση παρόμοια με αυτή του ενάγοντα. 33.Ούτε και η χρήση επιφανειακά πολύπλοκων φράσεων σε αντικατάσταση απλών εννοιών, ενδεχομένως με απώτερο στόχο τον εντυπωσιασμό του Δικαστηρίου, προκάλεσαν οποιαδήποτε θετική εντύπωση αναφορικά με τη βασιμότητα της γνώμης αυτού του μάρτυρα. Αντιθέτως ως αποτέλεσμα η μαρτυρία αυτού του μάρτυρα κρίνεται αόριστη. Σημασία θα είχε η συνάρτηση των γενικότερων γνώσεων του μάρτυρα αυτού με τη συγκεκριμένη περίπτωση υπό εξέταση με αυτή την αγωγή. Ως επίσης παράλληλα και η απλή επεξήγηση με κατανοητή ορολογία των διαπιστώσεων του ίδιου του μάρτυρα. 34.Σαφής η προσπάθεια του μάρτυρα αυτού να επικρίνει τη γνώμη του συναδέλφου του, δηλαδή του Μ. Υ. 3, Δρ. Ηλία Γεωργίου. Ανεξάρτητα όμως και από τη θετική αξιολόγηση της μαρτυρίας του Δρ. Γεωργίου ο τρόπος με τον οποίο η γνώμη του αμφισβητήθηκε από τον Δρ. Φωτίου δεν κρίνεται πειστικός. Διαπιστώνεται μία επιφανειακή απλότητα σε αυτό τον τρόπο αμφισβήτησης καθότι ο μάρτυρας αυτός προέβαλε ερωτήματα αναφορικά με τα συμπεράσματα του συναδέλφου του δίχως παράλληλα να βοηθά ως προς την ανεύρεση των ορθών απαντήσεων ή συμπερασμάτων. Επιχειρηματολογούσε ουσιαστικά ο Δρ. Φωτίου αναφορικά με την έλλειψη ορθότητας της γνώμης του συναδέλφου του δίχως προηγουμένως ή ακόμη και στη συνέχεια να είχε πείσει ως προς την ορθότητα της δικής του γνώμης. Μάλιστα στο μέρος της αντεξέτασης του αναφορικά με τη πιθανότητα ανάπτυξης οστεοαρθρίτιδας διαπιστώνεται προχειρότητα, σύγχυση και ακόμη και άγνοια του σε σχέση με τη συγκεκριμένη περίπτωση του ενάγοντα, καθώς αναφερόταν στην ύπαρξη συντριπτικού κατάγματος το οποίο συμπεριλάμβανε άρθρωση ωσάν το ρωγμώδες κάταγμα του αστραγάλου ήταν και αυτό συντριπτικό, όπως δηλαδή τα κατάγματα της κνήμης και περόνης. 35.Επιπλέον, αυτό το οποίο διαπιστώνεται είναι ότι η μαρτυρία του Δρ. Φωτίου σε μεγάλο βαθμό επαναλαμβάνει τη μαρτυρία του Δρ. Μεταξά δίχως να προσθέτει οτιδήποτε το ουσιαστικό σε σχέση με αυτή. Μαρτυρία την οποία αχρείαστα επιβεβαιώνει καθότι η μαρτυρία του Δρ. Μεταξά κρίνεται πειστική από μόνη της δίχως να απαιτείται η οποιαδήποτε ενίσχυση της από τον Δρ. Φωτίου. Η εμπλοκή του οποίου στην ίδια τη θεραπεία του ενάγοντα κρίνεται ως περιστασιακή και ελάχιστης σημασίας. 36.Αυτό το οποίο είναι πραγματικά αξιοσημείωτο αναφορικά με την ιατρική μαρτυρία των τριών βασικών μαρτύρων την οποία παρουσίασε ο ενάγων (δηλαδή, του Δρ. Φωτίου, Δρ. Νικάνδρου και Δρ. Μεταξά) είναι ότι αυτή, ιδωμένη στο σύνολο της, δεν είναι σύμφωνη ως προς την αναγκαιότητα να υποβληθεί μελλοντικά ο ενάγων σε χειρουργική επέμβαση σε σχέση με τη ποδοκνημική του άρθρωση. 37.Επί του προκειμένου ο Δρ. Μεταξάς εξήγησε, όπως αναφέρεται και πιο πάνω, ότι ο ενάγων θα πρέπει να παρακολουθείται κατά τακτά χρονικά διαστήματα γιατί υπάρχει μεγάλη πιθανότητα μετατόπισης του κατάγματος του αστραγάλου και μετατροπής του σε ελεύθερο οστεοχόνδρινο τεμάχιο προσθέτοντας ότι εάν συμβεί αυτό τότε θα χρειαστεί χειρουργική επέμβαση. 38.Αξίζει να σημειωθεί επί του προκειμένου ότι ο Μ. Ε. 9, Δρ. Μεταξάς, εισηγείται την αναγκαιότητα χειρουργικής επέμβασης υπό συγκεκριμένη αίρεση. Δηλαδή, εάν συμβεί το προαναφερόμενο γεγονός. Ενώ ο Δρ. Νικάνδρου όχι μόνο αναφέρεται σε διαφορετικού είδους χειρουργικές επεμβάσεις (δηλαδή, ολική αρθροπλαστική του αστραγάλου ή αρθρόδεση) αλλά επιπλέον θεωρεί δεδομένο ότι ο ενάγων θα πρέπει να υποστεί αυτές τις επεμβάσεις στο μέλλον. 39.Επί του ιδίου θέματος παρατηρείται ότι από τη μαρτυρία του Μ. Ε. 4, Δρ. Φωτίου προκύπτουν τα εξής. Επί του ιατρικού πιστοποιητικού του (τεκμήριο 5) δεν υπάρχει οποιαδήποτε αναφορά σε μία τέτοια αναγκαιότητα ενώ ούτε και από το σύνολο της προφορικής κατάθεσης του αναδεικνύεται η ύπαρξη μίας σαφής δικής του θέσης υπέρ της αναγκαιότητας χειρουργικής επέμβασης ή και της προβλεπτικότητας μίας τέτοιας επέμβασης ή ακόμη και η ύπαρξη συμφωνίας με τον Μ. Ε. 3, Δρ. Νικάνδρου, ως προς το επακριβές είδος της επέμβασης. 40.Ο ίδιος με τη μαρτυρία του επικεντρώθηκε σε συγκεκριμένη επέμβαση, δηλαδή αυτή της αρθρόδεσης καθώς αναφέρθηκε εκτεταμένα στον καταλυτικό επηρεασμό της κινητικότητας της άρθρωσης. Ουσιαστικά κλήθηκε ο μάρτυρας αυτός να σχολιάσει τα όσα αναφέρει επί του προκειμένου ο Μ. Ε. 3, Δρ. Νικάνδρου εντός του δικού του ιατρικού πιστοποιητικού (τεκμήριο 4) το οποίο σημειωτέον εκδόθηκε 9 μήνες μετά από το δικό του ιατρικό πιστοποιητικό. Στη συνέχεια συνέδεσε ο μάρτυρας αυτός την αναγκαιότητα για χειρουργική επέμβαση με την ένταση του συνεχές άλγους ως το μοναδικό σχετικό κριτήριο. 41.Αυτό το οποίο διαπιστώνεται είναι ότι ο μάρτυρας αυτός όχι με δική του πρωτοβουλία ή βάσει δικής του άποψης η οποία να είχε εκφρασθεί κατά την έκδοση του δικού του ιατρικού πιστοποιητικού, αλλά σχολιάζοντας την άποψη άλλου γιατρού με την ίδια ειδικότητα ο οποίος κατέθεσε προς υποστήριξη της αξίωσης του ενάγοντα, έσπευσε με προχειρότητα στο βαθμό του εφικτού να ενισχύσει αυτή την άποψη. Ανεπιτυχώς όμως καθότι η άποψη του Μ. Ε. 3, Δρ. Νικάνδρου, δεν πείθει από μόνη της αλλά ούτε και με την απόπειρα ενίσχυσης της από τον μάρτυρα αυτό, ο οποίος, εν πάση περιπτώσει, δεν κρίνεται πειστικός ως μάρτυρας. 42.Ο μοναδικός μάρτυρας ο οποίος ενέμεινε ως προς την ύπαρξη της αναγκαιότητας και μάλιστα συγκεκριμένων ειδών χειρουργικής επέμβασης είναι ο Δρ. Νικάνδρου (δηλαδή, ολική αρθροπλαστική αστραγάλου ή αρθρόδεση). Ασφαλώς η έλλειψη μίας σταθερής και συμπαγούς θέσης η οποία αρραγώς να προκύπτει από την ιατρική μαρτυρία την οποία ο ενάγων παρουσίασε αναπόφευκτα υπονομεύει τη βασιμότητα εκείνου του μέρους της με το οποίο προβάλλεται ως δεδομένη αυτή η αναγκαιότητα. Ιδιαίτερα δε όταν αυτό το μέρος της ιατρικής μαρτυρίας δεν κρίνεται πειστικό ενόψει όχι μόνο της αξιολόγησης της ιατρικής μαρτυρίας η οποία παρουσιάστηκε από την εναγόμενη αλλά και από την υπόλοιπη ιατρική μαρτυρία την οποία ο ενάγων παρουσίασε προς υποστήριξη της αξίωσης του. 43.Αναφορικά με τον Μ. Ε. 6, Δρ. Χρίστο Τομπάζο παρατηρείται ότι η διάγνωση του μάρτυρα αυτού αναφορικά με ακτινογραφίες οι οποίες έγιναν σε δύο χρονικά απομακρυσμένες ημερομηνίες (στις 14/11/2005, δηλαδή, το τεκμήριο 10 και στις 12/4/2010, δηλαδή το τεκμήριο 24) είναι ουσιαστικά η ίδια όπως αναγράφεται επί των σχετικών τεκμηρίων. Με αναφορά και στις δύο περιπτώσεις σε αραίωση της οστικής δοκιδώσεως της άνω έσω αρθρικής επιφάνειας αστραγάλου η οποία να συνηγορεί υπέρ της ύπαρξης οστεοχονδρίτιδος. Τόνισε ο μάρτυρας αυτός ότι η ειδικότητα του είναι αυτή του ακτινολόγου και όχι του ορθοπεδικού δίδοντας όμως παράλληλα με ειλικρίνεια επαρκείς και σαφείς απαντήσεις επί των όσων θεμάτων ερωτήθηκε διαφωτίζοντας με αυτό τον υποβοηθητικό τρόπο το Δικαστήριο αναφορικά με θέματα τα οποία επίσης προέκυψαν από τη μαρτυρία των γιατρών οι οποίοι κατείχαν την ειδικότητα του ορθοπεδικού και κατέθεσαν κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας. 44.Αναφορικά με τον Μ. Ε. 10, Δρ. Όμηρο Διαμαντή παρατηρείται ότι αν και έχει την ίδια ειδικότητα με τον Μ. Ε. 6, Δρ. Τομπάζο, από το 1984 ασχολείται με αξονική τομογραφία και από το 2001 με μαγνητική τομογραφία. Ο ίδιος είχε προβεί σε μαγνητική τομογραφία της αριστερής ποδοκνημικής άρθρωσης του ενάγοντα στις 22/9/2006 (τεκμήρια 8, 8Α, 20Γ και 26). Όπως εξήγησε, με την εξέταση είχε διαπιστωθεί μία οστεοχόνδρινη βλάβη του αστραγάλου στην οποία γίνεται διαχωρισμός ενός μικρού τμήματος του οστού πλησίον της άρθρωσης με συνοδό βλάβη του υπερκείμενου χόνδρου που καλύπτει το τεμάχιο λόγω τοπικής περιφερειακής οστεονέκρωσης. Πρόσθεσε ότι αυτός είναι ο ορισμός της οστεοχόνδρινης βλάβης του αστραγάλου. Ο μάρτυρας αυτός κατέθετε με επάρκεια και σταθερότητα υποστηρίζοντας τη γνώμη του με αναφορά στα δεδομένα σύμφωνα με τον ίδιο σε σχέση με την κατ΄ ισχυρισμό οστεοχόνδρινη βλάβη στον αστράγαλο του ενάγοντα. 45.Παρά και την έκφραση γνώμης αναφορικά με το θέμα της οστεοχονδρίτιδας ο ρόλος αυτού του μάρτυρα όπως ουσιαστικά και του Μ. Ε. 6, Δρ. Τομπάζου, ήταν διαγνωστικός. Χρήσιμος δηλαδή ως προς τον εντοπισμό συμπτωμάτων ή συνεπειών των τραυμάτων του ενάγοντα. Μάλιστα όταν ερωτήθηκε κατά την κύρια εξέταση του ποια θα ήταν η εξέλιξη των τραυμάτων του ενάγοντα σύμφωνα με την εμπειρία του απάντησε ευθέως ότι ο καταλληλότερος γι΄ αυτά τα πράγματα είναι ο ορθοπεδικός. Ενώ και ο Μ. Ε. 6, Δρ. Τομπάζος διευκρίνισε στη τελευταία απάντηση του κατά την αντεξέταση του ότι είναι ακτινολόγος και όχι ορθοπεδικός τονίζοντας ουσιαστικά ότι με αυτό τον τρόπο περιορίζονται οι γνώσεις του. Χαρακτηριστικά επίσης απάντησε και ο Μ. Ε. 10, Δρ. Διαμαντής, κατά την αντεξέταση του, σε συγκεκριμένη ερώτηση ότι δεν μπορούσε να απαντήσει διότι ο ίδιος είναι ακτινολόγος και ότι καταγράφει ευρήματα τονίζοντας σε άλλη ερώτηση ότι ο ίδιος δεν είναι κλινικός γιατρός έτσι ώστε να ασχολείται με αιτίες παθήσεων. 46.Το Δικαστήριο αποδέχεται αμφότερους αυτούς τους μάρτυρες ως ειλικρινείς και αξιόπιστους διατηρώντας ταυτόχρονα υπόψη τον περιορισμό τον οποίο οι ίδιοι έθεσαν τόσο ως προς τις γνώσεις τους ως επίσης και τον καθαρά διαγνωστικό ρόλο τους όπως αυτός σαφώς προκύπτει από το σύνολο της μαρτυρίας τους. Υποβοηθητικός ουσιαστικά ο ρόλος αυτών των μαρτύρων παρά καθοριστικός ως προς τα επίδικα θέματα αναφορικά με τις κατ΄ ισχυρισμό σωματικές βλάβες του ενάγοντα ή ακόμη και τα ίδια τα αίτια αυτών των σωματικών βλαβών, υπό την έννοια δηλαδή η κατ΄ ισχυρισμό οστεοχόνδρινη βλάβη να μην είχε προκληθεί από τραυματισμό της ποδοκνημικής άρθρωσης. 47.Όσο και να ενέμεινε ο ευπαίδευτος συνήγορος της εναγομένης να λάβει απαντήσεις από τον Μ. Ε. 10, Δρ. Διαμαντή ως προς το κατά πόσο θα μπορούσε να διαγνωστεί εάν μία περίπτωση οστεοχονδρίτιδας είναι τραυματική ή παθογενής, σταθερά ο μάρτυρας του εξηγούσε ότι ο ειδικός γι΄ αυτό το θέμα είναι ο ορθοπεδικός και ότι οι ίδιοι (άτομα δηλαδή της δικής του ειδικότητας) δεν ασχολούνται με τέτοια θέματα και ότι απλώς γράφουν το τι βλέπουν στη μαγνητική τομογραφία. Σαφώς διαπιστώνεται βάσει της μαρτυρίας αυτών των δύο μαρτύρων, οι οποίοι εν πάση περιπτώσει δεν έδωσαν συγκεκριμένες απαντήσεις στις ερωτήσεις του ευπαίδευτου συνηγόρου της εναγομένης, ότι ο καθορισμός αυτών των θεμάτων εναπόκειται κυρίως στην αξιολόγηση της μαρτυρίας η οποία δόθηκε από τους μάρτυρες οι οποίοι κατείχαν την ειδικότητα του ορθοπεδικού. 48.Αξίζει απλά να σημειωθεί ότι ο Μ. Ε. 6, Δρ. Τομπάζος, αναφερόμενος γενικά σε περιπτώσεις οστεοχόνδρινης βλάβης εξήγησε ότι αν και αυτή μπορεί με τη κατάλληλη αγωγή να αυτοιαθεί υπάρχουν περιπτώσεις όπου παραμένει χρόνια ή μπορεί και τμήμα του οστού να αποκοπεί οπότε προκύπτει η απολυματική οστεοχονδρίτιδα ή σχαλιδωτική οστεοχονδρίτιδα. Επεξήγησε δε σε σχέση με το ότι έχει παραμείνει οστεοχονδρίτιδα μέχρι και το 2010 σημαίνει ότι έχει γίνει χρόνια και δεν έχει αυτοθεραπευθεί. Πρόσθεσε ότι η συγκεκριμένη οστεοχονδρίτιδα δεν είναι πρόσφατη. Ούτε όμως και είναι μετατοπισμένη αλλά διαχωριστική, δηλαδή το οστό κάνει ένα διαχωρισμό. Όταν ερωτήθηκε σε σχέση με τη διαφορά μεταξύ διαχωριστικής και μετατοπισμένης οστεοχονδρίτιδας εξήγησε ότι στη διαχωριστική μερικές φορές το κομμάτι μπορεί να αποκοπεί εντός της αρθρώσεως και άλλες φορές παραμένει στη θέση του. Σε περιπτώσεις όπου κοπεί και περιπέσει εντός της αρθρώσεως τότε αυτό το κομμάτι πρέπει να αφαιρεθεί. Ανέφερε ότι όλες οι οστεοχονδρίτιδες έχουν το ίδιο μηχανισμό ανεξάρτητα από τα αίτια ολοκληρώνοντας περιληπτικά ότι είναι η άσηπτη νέκρωση του οστού και μπορεί να αυτοιαθεί ή να σπάσει εντός της άρθρωσης ή να παραμείνει στη θέση του. 49.Ο Μ. Ε. 10, Δρ. Διαμαντής ερωτήθηκε αναφορικά με το νόημα της διάγνωσης του στο τεκμήριο 8Α. Ως προς το τι εννοούσε με τις φράσεις ασταθής μη μετατοπισμένη οστεοχόνδρινη βλάβη του αστραγάλου και μέτρια ενδαρθρική συλλογή. Εξήγησε ότι εάν μετά το διαχωρισμό, υγρό της άρθρωσης περάσει τη ρήξη του χόνδρου που καλύπτει το οστικό τεμάχιο και περιβάλει αυτό το οστικό τεμάχιο τότε υπάρχει κίνδυνος αυτό να μετατοπιστεί και ότι αυτό εννοούσε όταν αναφερόταν σε ασταθή οστεοχόνδρινη βλάβη. Διευκρίνισε ότι υπήρχε μεγάλη πιθανότητα μετατόπισης. Δηλαδή, να κοπεί το συγκεκριμένο τεμάχιο, να φύγει από τη θέση του και να κινείται μέσα στην άρθρωση. Κάτι το οποίο θα δημιουργούσε προβλήματα στη κίνηση του ποδιού ως επίσης και οστεοαρθρίτιδα. 50.Προκύπτει βεβαίως μία εκ πρώτης όψεως σημαντική διαφορά μεταξύ της μαρτυρίας των δύο αυτών μαρτύρων καθώς ο Μ. Ε. 10, Δρ. Διαμαντής αναφέρθηκε σε αποσπαστική οστεοχόνδρινη βλάβη. Ισχυρίστηκε δηλαδή ότι είχε μετατοπιστεί λίγο ένα τεμάχιο του οστού. Εντούτοις ανέφερε ακολούθως ότι επειδή υπάρχει διαφορετική γνώμη συνιστάται συμπληρωματική εξέταση με αξονική τομογραφία εκμηδενίζοντας με αυτό τον τρόπο τη σημασία της προκαταρκτικής του άποψης. 51.Αναφορικά με τον Μ. Υ. 3, Δρ. Ηλία Γεωργίου αποτελεί βασική διαπίστωση του Δικαστηρίου ότι η μαρτυρία αυτού του μάρτυρα διακρίνεται τόσο από συνοχή όσο και καθαρότητα καθώς κατά τη διάρκεια της προφορικής κατάθεσης του απαντούσε ερωτήσεις και υποβολές με επιστημονική επάρκεια και λογική σταθερότητα. Βεβαίως η θετική αξιολόγηση της αξιοπιστίας αυτού του μάρτυρα δεν οδηγεί αυτόματα σε αποδοχή όλων των θέσεων τις οποίες εξέφρασε αναφορικά με τη κατάσταση της υγείας του ενάγοντα. Οι θέσεις αυτές αξιολογούνται σε σύγκριση και με τις θέσεις τις οποίες εξέφρασαν άλλοι μάρτυρες είτε με την ίδια είτε με συναφή ειδικότητα επί των ιδίων θεμάτων. 52.Συγκεκριμένα ως προς την ουσία της μαρτυρίας αυτού του μάρτυρα διατηρώντας υπόψη στο σύνολο της την ιατρική μαρτυρία κρίνω ότι ήταν ιδιαίτερα πειστικός ως προς το ότι το συντριπτικό κάταγμα ήταν αποτέλεσμα άσκησης εξωτερικής βίας όπως όταν τρέχει κάποιος. Δεν κρίνεται όμως με τον ίδιο τρόπο πειστικός ως προς το ότι πραγματικά υπάρχει πιθανότητα η οστεοχόνδρινη βλάβη να μην συνδέεται με τον τραυματισμό του ενάγοντα. Άλλωστε και ο ίδιος ο μάρτυρας όπως κατ΄ επανάληψη τόνισε κατά τη διάρκεια της αντεξέτασης του δεν απέκλειε το ενδεχόμενο όντως αυτή να συνδεόταν. 53.Αναφέρει στο συμπέρασμα του στη σελίδα 5 της συμπληρωματικής ιατρικής του έκθεσης (τεκμήριο 35) σε σχέση με το γεγονός ότι 4 ½ χρόνια μετά από το ατύχημα εξέταση μαγνητικής τομογραφίας κατέδειξε οστεοχονδριτική περιοχή στην έσω επιφάνεια του αστραγάλου αντίστοιχα με την περιοχή του έσω σφύρου τα εξής. Ως προς το γεγονός ότι η διαπίστωση του ευρήματος αυτού προέκυψε 4 ½ χρόνια μετά από το ατύχημα η άποψη του είναι ότι αυτό καθιστά ανασφαλή την οποιαδήποτε σαφή γνωμάτευση. Παράλληλα όμως ο ίδιος δεν αποκλείει τη σύνδεση αυτή. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει σε σχέση με το συμπέρασμα του ότι καθίσταται ανασφαλής η οποιαδήποτε σαφής γνωμάτευση αυτό «.πηγάζει από το γεγονός ότι υπάρχει μεν πιθανότητα το . εύρημα να ήταν αποτέλεσμα του παλαιού προ 4 ½ ετών από την ληωη (sic) της τομογραφίας τραυματισμού, ταυτόχρονα όμως υπάρχει πιθανότης να μην συσχετίζεται με τον συγκεκριμένο τραυματισμό». Δηλαδή, αυτό το οποίο διαπιστώνεται είναι ότι ο μάρτυρας αυτός δεν είναι απόλυτος ως προς την οποιαδήποτε θέση ότι η οστεοχόνδρινη βλάβη αποκλείεται να συνδέεται με τον τραυματισμό τον οποίο ο ενάγων αρχικά υπέστη. Δηλαδή το κάταγμα στον αριστερό αστράγαλο του. 54.Επί αυτού του θέματος διατηρώντας υπόψη τη θετική αξιολόγηση της αξιοπιστίας και βασιμότητας της γνώμης του Μ. Ε. 9, Δρ. Μεταξά, κρίνω ότι η οστεοχονδρίτιδα στην αριστερή ποδοκνημική άρθρωση είναι όντως τραυματική, δηλαδή αποτέλεσμα του τραυματισμού τον οποίο υπέστη στις 18/3/
- Επιπλέον, θεωρώ αξιοσημείωτο ότι ούτε και ο Μ. Υ. 3, Δρ. Γεωργίου ουσιαστικά αποκλείει την ύπαρξη της οστεοχονδρίτιδας. Όπως αναφέρει σχετικά στη σελίδα 5 του ιατρικού πιστοποιητικού του ημερομηνίας 30/10/2007 σε σχέση με εξέταση η οποία έγινε στις 19/10/2007 (τεκμήριο 35) η μαγνητική τομογραφία κατέδειξε οστεοχονδριτική περιοχή στην έσω επιφάνεια του αστραγάλου αντίστοιχα με την περιοχή του έσω σφυρού. Η διαφορά γνώμης μεταξύ του Μ. Ε. 9, Δρ. Μεταξά και του Μ. Υ. 3, Δρ. Γεωργίου εστιάζεται στη σύνδεση της οστεοχόνδρινης βλάβης με τον τραυματισμό του ενάγοντα στη περιοχή της ποδοκνημικής άρθρωσης παρά στην ίδια την ύπαρξη της. 55.Αξίζει να σημειωθεί σε σχέση με τη θέση του Μ. Υ. 3, Δρ. Γεωργίου, ως προς το ότι το συντριπτικό κάταγμα ήταν αποτέλεσμα άσκησης εξωτερικής βίας όπως όταν τρέχει κάποιος ότι ο Μ. Ε. 9, Δρ. Μεταξάς κατά την αμφισβήτηση της γνώμης του ως προς την ύπαρξη οστεοχονδρίτιδας απάντησε ότι θα έπρεπε να καταφύγει στη βιβλιογραφία που αναφέρεται σε αυτού του είδους κατάγματος το οποίο ονόμασε ως οστεοχόνδρινο κάταγμα του θόλου του αστραγάλου (fracture of the dome of the talus) τα οποία, όπως εξήγησε, είναι αποτέλεσμα βίαιης πρόσκρουσης του αστραγάλου στη κάτω άρθρωση της επιφάνειας της κνήμης και περόνης (mortise). 56.Παρατηρείται επίσης ως θέμα παρεμφερές προς την αναγκαιότητα χειρουργικής επέμβασης ότι συμφωνεί ο Μ. Ε. 9, Δρ. Μεταξάς, με τη θέση του Μ. Υ. 3, Δρ. Γεωργίου, για πιθανότητα παρουσίασης ένδειξης για αρθροσκοπικό καθαρισμό της οστεοχονδριτικής περιοχής. Καθώς ανέφερε σχετικά ότι στο παρόν στάδιο η μόνη ενδεδειγμένη θεραπεία είναι ο αρθροσκοπικός καθαρισμός της βλάβης και παρακολούθηση. 57.Σαφώς επίσης δήλωσε ο Μ. Ε. 9, Δρ. Μεταξάς, ότι δεν υπήρχε επί του παρόντος ένδειξη είτε αρθρόδεσης είτε αρθροπλαστικής της ποδοκνημικής άρθρωσης. Τονίζοντας παράλληλα ότι επιβάλλεται η παρακολούθηση και προσθέτοντας το εξής αξιοσημείωτο. Όταν ακτινολογικά εμφανιστεί παρεκτόπιση του οστεοχόνδρινου τεμαχίου τότε θα πρέπει να γίνει αρθροσκοπικός καθαρισμός. Επεξήγησε δε ότι η αναφορά του στο ιατρικό πιστοποιητικό του (τεκμήριο 13) ως προς την ύπαρξη σταθερής ινώδους ψευδάρθρωσης (stable fibrous non-union) ότι εφόσον παραμένει απαρεκτόπιστο τότε χρειάζεται μόνο παρακολούθηση κλινική και ακτινολογική. 58.Διατηρώντας υπόψη όλη την αξιόπιστη ιατρική μαρτυρία θεωρώ ότι δεν θα πρέπει να αποκλειστεί εντελώς η πιθανότητα ύπαρξης αναγκαιότητας κάποιας μορφής χειρουργικής επέμβασης στο μέλλον σε σχέση με την αριστερή ποδοκνημική άρθρωση του ενάγοντα. Διαπιστώνεται όμως ότι η μαρτυρία η οποία έχει παρουσιαστεί δεν παρέχει ασφαλή βάση επί της οποίας να επιδικαστεί γι΄ αυτό το σκοπό οποιοδήποτε συγκεκριμένο ποσό ως ειδικές αποζημιώσεις. Ως εκ τούτου το Δικαστήριο θα λάβει υπόψη και τον πιθανό κίνδυνο της δημιουργίας της αναγκαιότητας κάποιας μορφής χειρουργικής επέμβασης ως ένα επιπρόσθετο σχετικό παράγοντα ο οποίος θα πρέπει να ληφθεί υπόψη από το Δικαστήριο κατά τον υπολογισμό των γενικών αποζημιώσεων οι οποίες θα μπορούσαν να επιδικαστούν προς όφελος του ενάγοντα. Τονίζω παράλληλα ότι ο συνυπολογισμός του παράγοντα αυτού του κινδύνου δεν λαμβάνεται υπόψη υπό την έννοια ή μορφή ουσιαστικά ενός οποιουδήποτε προκαθορισμένου ποσού ως προς το κόστος μίας τέτοιας επέμβασης αλλά ως ένας υπαρκτός κίνδυνος ο οποίος αποτελεί μέρος των όλων συνεπειών τις οποίες ο ενάγων κρίνεται ότι υπέστη από τον τραυματισμό του. ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΙΑΤΡΙΚΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑ 59.Διατηρώντας υπόψη την αξιολόγηση της ιατρικής μαρτυρίας το Δικαστήριο καταλήγει στις ακόλουθες διαπιστώσεις αναφορικά με τις σωματικές βλάβες τις οποίες υπέστη ο ενάγων και τις συνέπειες αυτών. 60.Κατ΄ αρχάς διευκρινίζεται ότι δεν υπάρχει οποιαδήποτε αμφιβολία ως προς το είδος των τραυμάτων τα οποία ο ενάγων αρχικά υπέστη. Η οποιαδήποτε διαφορά γνώμης στην ιατρική μαρτυρία εντοπίζεται ως προς τις ίδιες τις συνέπειες αυτών των τραυμάτων. 61.Επομένως, παρατίθενται πιο κάτω τα τραύματα τα οποία αρχικά υπέστη ο ενάγων από το επίδικο περιστατικό. 61.
- Συντριπτικό κάταγμα αριστερής κνήμης και περόνης. 61.
- Ρωγμώδες κάταγμα αριστερού αστραγάλου. 62.Αναφορικά με τις συνέπειες αυτών των τραυμάτων ως προς το είδος θεραπείας το οποίο αρχικά κρίθηκε αναγκαίο το Δικαστήριο καταλήγει στις εξής διαπιστώσεις. 62.
- Εισαγωγή στο Γενικό Νοσοκομείο Πάφου στις 18/3/
- 62.
- Ανάταξη του συντριπτικού κατάγματος υπό γενική αναισθησία. 62.
- Ακινητοποίηση του αριστερού ποδιού με γύψινο επίδεσμο. 62.
- Έξοδος από το Γενικό Νοσοκομείο Πάφου στις 23/3/
- 62.
- Τοποθέτηση στις 21/5/2002 ειδικού περιπατητικού γύψου (τύπου Sarmiento) για μερική σταδιακή φόρτιση του αριστερού σκέλους. 62.
- Αφαίρεση του γύψινου επιδέσμου στις 22/10/
- 62.
- Χορήγηση συνολικά αναρρωτικής άδειας μέχρι 30/11/2002 (βλ. σχετικά τη μαρτυρία του Μ. Ε. 9, Δρ. Μεταξά[2]). 62.
- Φυσιοθεραπεία μετά την αφαίρεση του γύψινου επιδέσμου λόγω της μετατραυματικής δυσκαμψίας και οστεοπόρωσης. 62.
- Χορήγηση θεραπείας για τη μετατραυματική οστεοπόρωση. 63.Αναφορικά με τις συνέπειες αυτών των τραυμάτων ως προς την κατάσταση της υγείας του ενάγοντα μετά την αφαίρεση του γύψινου επιδέσμου το Δικαστήριο καταλήγει στις διαπιστώσεις οι οποίες παρατίθενται πιο κάτω. Οι διαπιστώσεις αυτές αναφέρονται μεν στην αρχική κατάσταση της υγείας του ενάγοντα αλλά στη συνέχεια επικεντρώνονται στη κατάσταση αυτή μέχρι και την εκδίκαση της αγωγής αλλά και τη πιθανώς προδιαγραφόμενη πορεία εξέλιξης αυτής της κατάστασης. 64.Έχοντας ως βάση τη κλινική εξέταση από τον Δρ. Μεταξά στις 10/6/2003 και τα όσα ο ενάγων ανέφερε κατά τη διάρκεια της και τα οποία στη συνέχεια κρίθηκαν ως αξιόπιστο μέρος της προφορικής κατάθεσης του κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας, το Δικαστήριο καταλήγει στις εξής διαπιστώσεις αναφορικά με την κατάσταση της υγείας του ενάγοντα κατά τη συγκεκριμένη ημερομηνία. 64.
- Πώρωση των συντριπτικών καταγμάτων της κνήμης και περόνης σε πρόσθια γωνίωση με ευμεγέθη πόρο. 64.
- Ύπαρξη άλγους στη ποδοκνημική άρθρωση και οιδήματος κατά τη διάρκεια της ημέρας. 64.
- Περιορισμός των κινήσεων της ποδοκνημικής άρθρωσης κυρίως στον υπτιασμό και πρηνισμό. 64.
- Επώδυνη βάδιση κυρίως στη φάση του "toe off". 64.
- Δυσκολία στη βάδιση κυρίως στα δάκτυλα και λιγότερο στις πτέρνες η δε οδήγηση είναι επώδυνη και περιορισμένη. 65.Έχοντας ως βάση τη κλινική εξέταση από τον Δρ. Μεταξά στις 14/10/2009 και τα όσα ο ενάγων ανέφερε κατά τη διάρκεια της και τα οποία στη συνέχεια κρίθηκαν ως αξιόπιστο μέρος της προφορικής κατάθεσης του κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας, το Δικαστήριο καταλήγει στις εξής διαπιστώσεις αναφορικά με την κατάσταση της υγείας του ενάγοντα κατά τη συγκεκριμένη ημερομηνία. Στο βαθμό στον οποίο βεβαίως αυτές οι διαπιστώσεις διαφέρουν έστω και σε κάποιο βαθμό από τις προαναφερόμενες σε σχέση με την κλινική εξέταση στις 10/6/
- Παραδείγματος χάριν, θεωρώ περιττό να επαναλαμβάνεται η διαπίστωση ότι τα κατάγματα της κνήμης και περόνης έχουν πωρωθεί με πρόσθια γωνίωση. Επί του προκειμένου ο ίδιος ο Μ. Ε. 9, Δρ. Μεταξάς, διευκρίνισε ότι το δεύτερο ιατρικό πιστοποιητικό του δεν αναιρεί το πρώτο. 65.
- Οίδημα στην αριστερή ποδοκνημική άρθρωση. 65.
- Άλγος με δυσκολία στη βάδιση στα δάκτυλα. 65.
- Βάδιση με χωλότητα. 65.
- Περιορισμός της πελματιαίας κάμψης του αριστερού άκρου ποδός κατά 10°. 65.
- Βράχυνση αριστερού κάτω άκρου κατά 1 εκατοστό. 65.
- Κάταγμα του θόλου του αστραγάλου χωρίς παρεκτόπιση (stable fibrous non-union) δηλαδή ύπαρξη οστεοχονδρίτιδας. 65.
- Η οστεοχονδρίτιδα κατατάσσεται στη κατηγορία της τραυματικής οστεοχονδρίτιδας χωρίς παρεκτόπιση. 66.Οι διαπιστώσεις του Δικαστηρίου ως προς τη κατάσταση της υγείας του ενάγοντα μέχρι και την εκδίκαση της αγωγής αλλά και τη πιθανώς προδιαγραφόμενη πορεία εξέλιξης αυτής της κατάστασης είναι οι ακόλουθες. 66.
- Μελλοντική ανάπτυξη μετατραυματικής αρθρίτιδας της ποδοκνημικής άρθρωσης. 66.
- Πιθανότητα το κάταγμα του αστραγάλου να μετατραπεί σε ελεύθερο οστεοχόνδρινο τεμάχιο μέσα στην άρθρωση. 66.
- Επιβαλλόμενη αναγκαιότητα παρακολούθησης του ενάγοντα κατά τακτά χρονικά διαστήματα, τουλάχιστον δύο φορές το χρόνο, προς εντοπισμό της πιθανής μετατροπής του κατάγματος του αστραγάλου σε ελεύθερο οστεοχόνδρινο τεμάχιο μέσα στην ποδοκνημική άρθρωση. 66.
- Πιθανή αναγκαιότητα χειρουργικής επέμβασης σε περίπτωση κατά την οποία το κάταγμα του αστραγάλου μετατραπεί σε ελεύθερο οστεοχόνδρινο τεμάχιο μέσα στην ποδοκνημική άρθρωση. 67.Παρατηρώ απλά ότι η βράχυνση του αριστερού ποδιού του ενάγοντα κατά ένα εκατοστό δεν έχει επισημανθεί από οποιοδήποτε μάρτυρα ή ακόμη και από τον ίδιο τον ενάγοντα ως παράγοντας ο οποίος να επηρεάζει με οποιοδήποτε σημαντικό τρόπο τη βάδιση του. Βεβαίως όπως ο ίδιος ο ενάγων ανέφερε για τους γιατρούς δεν χρειαζόταν για το ένα εκατοστό να τοποθετηθεί ανύψωση παπουτσιού. Ούτε και ο ίδιος το θεώρησε αναγκαίο παρά και την αναφορά του ως προς τις πιθανές συνέπειες της ασυνείδητης μεταφοράς βάρους στο ένα πόδι και με τη πάροδο του χρόνου την έναρξη ενοχλήσεων στη μέση. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ 68.Σύμφωνα με τη νομολογία μας ένας διάδικος οφείλει να αποδείξει με κατάλληλη μαρτυρία τα κονδύλια που συνιστούν ειδική ζημιά και τα οποία έχει προηγουμένως συμπεριλάβει στο δικόγραφο του (βλ. σχετικά την απόφαση Ηρακλέους ν. Πίτρου
(1994)1 Α. Α. Δ. 239). 69.Ως προς τις ειδικές αποζημιώσεις κατ΄ αρχάς διευκρινίζω ότι το Δικαστήριο δεν εντοπίζει οποιοδήποτε λόγο με βάση τον οποίο να μην ήταν σε θέση να επιδικάσει τα ποσά σε σχέση με τα οποία ο ενάγων έχει παρουσιάσει εξοφλητική απόδειξη (βλ. σχετικά τα τεκμήρια 7, 9, 11 και 12) και τα οποία συμποσούνται στο ποσό των €492,
- Αν και τα ποσά αυτά θα μπορούσαν να είχαν καθοριστεί με περισσότερη ακρίβεια εντός της έκθεσης απαίτησης θεωρώ ότι οι γενικές αναφορές σε ιατρικά έξοδα και κόστος ιατρικών εξετάσεων στις υποπαραγράφους (α) και (ε) της παραγράφου 10, ενόψει και της απουσίας οποιασδήποτε διαφορετικής θέσης επί του θέματος[3], μπορούν να κριθούν ως επαρκείς έτσι ώστε να καλύπτονται αυτά τα έξοδα. Ως έξοδα δηλαδή τα οποία ο ενάγων υπέστη για τους γενικούς σκοπούς οι οποίοι αναφέρονται εντός αυτών των υποπαραγράφων. 70.Διευκρινίζω επί αυτού του θέματος ότι το Δικαστήριο δεν θεωρεί ότι εμπίπτουν σε αυτή τη κατηγορία ποσά τα οποία απλώς αναφέρονται επί τεκμηρίων τα οποία δεν αποτελούν εξοφλητικές αποδείξεις. Όπως, παραδείγματος χάριν, τα ιατρικά πιστοποιητικά του Μ. Ε. 3, Δρ. Νικάνδρου και του Μ. Ε. 4, Δρ. Φωτίου (αντίστοιχα τεκμήρια 4 και 5). 71.Τέλος, αναφορικά με τα ποσά για τα οποία έχει προσφερθεί μαρτυρία σε Κυπριακές Λίρες το Δικαστήριο έχει μετατρέψει αυτά τα ποσά με ισοτιμία £0,585274 προς €1,
- Η ισοτιμία αυτή ισχύει βεβαίως όχι μόνο αναφορικά με τις ειδικές αποζημιώσεις τις οποίες διεκδικεί ο ενάγων αλλά και σε σχέση με μετατροπή ποσών από ευρώ σε Κυπριακές Λίρες (για σκοπούς σύγκρισης), όπως, παραδείγματος χάριν, το ποσό εισοδήματος ως φορολογητέο κέρδος το οποίο αναγράφεται επί της δήλωσης εισοδήματος για το έτος 2008 (μέρος του τεκμηρίου 17). 72.Παρά και το γεγονός ότι ο ενάγων παρουσίασε μαρτυρία ιδιωτών γιατρών και ακτινολόγων κρίνω ότι δεν απέδειξε με κατάλληλη μαρτυρία την αμοιβή αυτών των ατόμων έτσι ώστε να δικαιούται την επιδίκαση αυτής ως μέρος των ειδικών ζημιών του. Όπως, παραδείγματος χάριν, των Μ. Ε. 3 και Μ. Ε. 4, Δρ. Νικάνδρου και Δρ. Φωτίου. Οι μάρτυρες αυτοί αναφέρουν συγκεκριμένο ποσό επί των ιατρικών πιστοποιητικών τους. Καμία απόδειξη όμως δεν παρουσιάστηκε σχετικά με τη πληρωμή οποιουδήποτε ποσού από τον ενάγοντα. 73.Ούτε και κρίνεται ικανοποιητική η αόριστη επί αυτού μαρτυρία του ενάγοντα. Δεν αρκεί απλώς να ισχυρίζεται γενικά ο ενάγων ότι πλήρωσε τον οποιοδήποτε γιατρό ή άλλο μάρτυρα το οποιοδήποτε τελικό συνολικό ποσό. Θα έπρεπε να ήταν σε θέση να παρουσιάσει σχετική απόδειξη ή αποδείξεις για τη κάθε περίπτωση. 74.Ούτε και η μαρτυρία των ίδιων των γιατρών ή ακτινολόγων κρίνεται με οποιοδήποτε τρόπο επαρκής έτσι ώστε να καθίσταται εφικτή η επιδίκαση της οποιασδήποτε αμοιβής τους ως μέρος των ειδικών ζημιών του ενάγοντα. 74.
- Ο Μ. Ε. 3, Δρ. Νικάνδρου δεν ανέφερε οτιδήποτε σχετικό κατά την κύρια εξέταση του. Εντούτοις, διατηρώντας υπόψη και το περιεχόμενο του ιατρικού πιστοποιητικού του όπου αναφέρεται συγκεκριμένο ποσό ιατρικών εξόδων, καθηκόντως αντεξετάστηκε σε σχέση με την ιατρική του αμοιβή. Πραγματικά δεν υποστήριξε με ανάλογα πειστική μαρτυρία είτε το ποσό το οποίο αναφέρεται επί του πιστοποιητικού του είτε το οποιοδήποτε μέρος αυτού. Αρκέστηκε ο μάρτυρας αυτός σε γενικές και αόριστες αναφορές όπως, παραδείγματος χάριν, ότι σε μερικές επισκέψεις είσπραττε χρήματα ενώ σε άλλες όχι ή ότι έγιναν και σημαντικές εκπτώσεις λόγω αδυναμίας του ενάγοντα να πληρώνει. Ως προς τον ίδιο τον τρόπο είσπραξης ανέφερε ότι ο ίδιος δεν ασχολείται με τα λογιστικά και ότι δεν ήξερε καν πως λειτουργούσε το "reception" σε σχέση με την έκδοση ή μη αποδείξεων ή εάν ο ενάγων ζητούσε την έκδοση τους. Ακόμη και σε υπεκφυγή κατέφευγε ο μάρτυρας αυτός όταν ερωτήθηκε εάν έδιδε απόδειξη όταν ήταν μόνος του ισχυριζόμενος ότι δεν θυμάται αν ο ενάγων πλήρωνε στην «ώρα του» προσθέτοντας ότι δεν πιέζει τους ασθενείς του να πληρώσουν πάραυτα. Εν πάση περιπτώσει όταν ο ενάγων ερωτήθηκε κατά την αντεξέταση του εάν ο ενάγων έπαιρνε απόδειξη αναφορικά με τις κατ΄ ισχυρισμό πληρωμές του προς τον Δρ. Νικάνδρου απάντησε ότι δεν έπαιρνε. Πραγματικά όπως και να ιδωθεί η μαρτυρία αυτού του μάρτυρα μόνο ως ανεπαρκής είναι δυνατό να κριθεί σε σχέση με την απόδειξη του οποιουδήποτε κονδυλίου σε σχέση με την ιατρική του αμοιβή. 74.
- Αναφέρει και ο Μ. Ε. 4, Δρ. Φωτίου, ένα ποσό επί του ιατρικού πιστοποιητικού του ως ιατρικά έξοδα. Ενώ κατά την κύρια εξέταση του προέβη και αυτός σε γενικές και αόριστες αναφορές. Όπως, παραδείγματος χάριν, ότι μερικές φορές χρέωνε και άλλες δεν χρέωνε τον ενάγοντα. Προφορικά ανέφερε ένα διαφορετικό ποσό από αυτό το οποίο αναφέρεται επί του ιατρικού πιστοποιητικού του. Ποσό το οποίο αόριστα περιέγραψε ως «γύρω στα €700,00». Ούτε και αυτός ο μάρτυρας ήταν σε θέση με ικανοποιητική μαρτυρία να υποστηρίξει τον οποιοδήποτε ισχυρισμό του ενάγοντα ως προς τη πληρωμή του οποιουδήποτε συγκεκριμένου ποσού προς αυτόν. Ο ενάγων ισχυρίστηκε ότι έδωσε ποσό £500,00 προς τον Δρ. Φωτίου αλλά αμέσως μετά πρόσθεσε ότι ουδέποτε του είχε δώσει οποιαδήποτε απόδειξη. Πραγματικά ούτε και αυτός ο ισχυρισμός είναι δυνατό να γίνει δεκτός ως ικανοποιητική μαρτυρία προς αυστηρή απόδειξη οποιουδήποτε μέρους των ειδικών ζημιών του ενάγοντα. 74.
- Αξίζει επίσης να σημειωθεί, στο βαθμό στον οποίο θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι η οποιαδήποτε χρέωση των Μ. Ε. 3 και 4, Δρ. Νικάνδρου και Δρ. Φωτίου προκύπτει από συσχετισμό με μεγάλο αριθμό επισκέψεων του ενάγοντα στα ιατρεία τους κατά τη διάρκεια μίας μακράς χρονικής περιόδου, ότι το Δικαστήριο δεν δέχεται ως αξιόπιστη αυτή τη πτυχή της μαρτυρίας είτε αυτών των μαρτύρων είτε του ίδιου του ενάγοντα. Δηλαδή, ως προς τη πρώτη ημερομηνία έναρξης των κατ΄ ισχυρισμό επισκέψεων ή τον αριθμό αυτών ή και τη χρονική περίοδο εντός της οποίας αυτές κατ΄ ισχυρισμό εντάσσονται. 74.
- Ο Μ. Ε. 10, Δρ. Διαμαντής, ανέφερε κατά την κύρια εξέταση του ένα ποσό ως τα έξοδα του για να παρουσιαστεί στο Δικαστήριο κατά την δικάσιμο στις 16/6/
- Θεωρώ ότι το ποσό αυτό δεν είναι δυνατό να ενταχθεί στο κορμό των ειδικών αποζημιώσεων τις οποίες ο ενάγων διεκδικεί σύμφωνα με την έκθεση απαίτησης του, έτσι ώστε να τυγχάνει καν εξέτασης με αυτή την απόφαση. Ακόμη όμως και να είναι δυνατό να θεωρηθεί ως μέρος των ειδικών ζημιών τις οποίες ο ενάγων διεκδικεί με την αγωγή του κρίνω ότι η απλή αναφορά ενός μάρτυρα σε ένα ποσό δίχως οποιαδήποτε ικανοποιητική αιτιολογία δεν αποτελεί επαρκής μαρτυρία έτσι ώστε να αποδεικνύεται με την ανάλογη αυστηρότητα το κονδύλι αυτό ως μέρος των ειδικών αποζημιώσεων τις οποίες ο ενάγων διεκδικεί. 75.Παρατηρείται απλώς ότι ο ενάγων δεν παρουσίασε οποιεσδήποτε αποδείξεις αναφορικά με το κόστος οποιωνδήποτε φαρμάκων ή μεταφορικών. Έδωσε κάποιους γενικούς ισχυρισμούς και υπολόγισε και ένα ποσό κατά την αντεξέταση του (€500,00) αλλά η μαρτυρία αυτή δεν κρίνεται ικανοποιητική προς απόδειξη αυτού του μέρους των ειδικών ζημιών του ενάγοντα. 76.Αναφορικά με τη μαρτυρία της Μ. Ε. 6, Νίκης Πέτρου, υπαλλήλου στο Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων στην Πάφο, διαπιστώνεται απλά ότι αυτή επιβεβαιώνει την αυθεντικότητα του τεκμηρίου
- Η ανυπαρξία του ιατρικού πιστοποιητικού με βάση το οποίο δόθηκε η άδεια ασθενείας προς τον ενάγοντα μεταξύ των ημερομηνιών 18/3/2002 και 31/12/2002 δικαιολογήθηκε από τη μάρτυρα αυτή ενώ ο οποιοσδήποτε υπαινιγμός κατά την αντεξέταση της ότι ο ενάγων θα μπορούσε να έχει οποιοδήποτε άλλο πρόβλημα υγείας εκτός από ορθοπεδικό, ενόψει και της υπόλοιπης μαρτυρίας επί του συγκεκριμένου θέματος, κρίνεται εντελώς ανεδαφικός. 77.Αν και με την έκθεση απαίτησης του ο ενάγων διεκδικεί ποσό £12.500,00 ως απώλεια απολαβών από 1/1/2003 μέχρι 25/1/2006 η ευπαίδευτη δικηγόρος του περιόρισε τον ισχυρισμό του για απώλεια απολαβών σε €10.000,00 ετησίως. Θεωρώ ότι η δήλωση αυτή δεν είναι σαφής ή επαρκώς ασφαλής έτσι ώστε να βασιστεί επί αυτής το Δικαστήριο. Ιδιαίτερα δε εάν ληφθεί υπόψη τόσο η ισοτιμία μεταξύ Κυπριακής λίρας και του ευρώ όσο και το γεγονός ότι ο ενάγων επίσης διεκδικεί ποσό £9.000,00 ως απώλεια απολαβών από την ημερομηνία του επίδικου περιστατικού μέχρι την 1/1/
- Συνεπώς, προς αποφυγή πρόκλησης οποιασδήποτε αδικίας στον ενάγοντα, το Δικαστήριο θα εξετάσει την αξίωση του ενάγοντα όπως αυτή έχει αρχικά διατυπωθεί εντός της έκθεσης απαίτησης του. 78.Προφανώς η ευπαίδευτη δικηγόρος του ενάγοντα με τη δήλωση της αναφερόταν στη μείωση της εισοδηματικής ικανότητας του ενάγοντα παρά στην ολική απώλεια επί ετήσιας βάσης. Εν πάση περιπτώσει η δήλωση αυτή δεν αναιρεί και τα όσα σχετικά ο ενάγων αναφέρει εντός της έκθεσης απαίτησης του. Ότι δηλαδή οι απολαβές του ήταν £850,00 μηνιαίως ή ακόμη και περισσότερες και ότι αυτές συνεχώς αυξάνονταν. Προ του επίδικου περιστατικού βεβαίως. Ενώ στη συνέχεια, σύμφωνα και πάλι με την έκθεση απαίτησης, ο ενάγων λόγω των σωματικών βλαβών του «.είναι εντελώς αδύνατο να μπορέσει να εργαστεί περισσότερες από μερικές ώρες την ημέρα». Προβάλει επίσης ισχυρισμούς ότι αναγκάστηκε να ενοικιάσει γραφείο έτσι ώστε να μπορεί να ξεκουράζεται μετά από κάθε κούρσα και ότι αναγκάστηκε να μοιραστεί την εργασία του με άλλο πρόσωπο με αποτέλεσμα να μειωθούν οι απολαβές του (ενώ αυτές θα ήταν συνεχώς αυξανόμενες) και έτσι είχε και θα εξακολουθεί να έχει μειωμένες απολαβές κατά £500,00 το χρόνο. 79.Κατ΄ αρχάς διαπιστώνω ότι από την όση αξιόπιστη μαρτυρία έχει παρουσιάσει ο ενάγων δεν αναδεικνύεται οποιοσδήποτε λόγος με βάση τον οποίο το Δικαστήριο να καταλήξει σε συμπέρασμα ότι ο ενάγων μπορούσε να εργαστεί κατά τη διάρκεια της περιόδου μεταξύ της ημερομηνίας του επίδικου περιστατικού και το τέλος του έτους
- Αποδέχεται το Δικαστήριο όχι μόνο ότι όντως ο ενάγων βρισκόταν εκτός εργασίας με αναρρωτική άδεια μεταξύ των ημερομηνιών 18/3/2002 μέχρι 1/1/2003 αλλά επιπλέον ότι δεν είχε τη δυνατότητα να εργαστεί κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου. Συνεπώς, κρίνεται ότι η περίοδος αυτή (η οποία στο εξής θα καλείται η «πρώτη περίοδος») αποτελεί βάση υπολογισμού πλήρης απώλειας απολαβών από τον ενάγοντα. Απομένει προς κρίση το ποσό της απώλειας απολαβών του ενάγοντα γι΄ αυτή τη πρώτη περίοδο. 80.Σύμφωνα με την αξιολόγηση της μαρτυρίας η οποία ακολουθεί το Δικαστήριο κρίνει ότι η απώλεια του ενάγοντα γι΄ αυτή τη περίοδο για την οποία θα μπορούσε να επιδικαστεί απώλεια εισοδήματος ως ειδικές αποζημιώσεις είναι το ποσό των £7.000,00 (δηλαδή, ποσό €11.960,21). Καταλήγει το Δικαστήριο σε αυτό το συμπέρασμα λαμβάνοντας υπόψη ένα μέσο όρο του δηλωθέντος φορολογητέου κέρδους για τα έτη 1997 έως και 2001 (σύνολο £40.500,00/5 έτη= £8.100,00 - £1.000,00 ως δηλωμένο φορολογητέο κέρδος για το 2002=£7.100 το οποίο στρογγυλοποιείται στο ποσό των £7.000,00). 81.Αναφορικά με τη δεύτερη χρονική περίοδο η οποία αναφέρεται στην έκθεση απαίτησης μεταξύ των ημερομηνιών 1/1/2003 μέχρι 25/1/2006 (στο εξής θα καλείται η «δεύτερη περίοδος») και πάλι με βάση την όση αξιόπιστη μαρτυρία ο ενάγων παρουσίασε αυτό το οποίο τίθεται προς κρίση πέραν και από τον καθορισμό του ποσού το οποίο θα μπορούσε να αποτελέσει βάση υπολογισμού της απώλειας απολαβών είναι τόσο η δυνατότητα του ενάγοντα να εργαστεί όσο και η μείωση αυτής της δυνατότητας. 82.Αναφορικά με τους ισχυρισμούς τους οποίους ο ενάγων προέβαλε ως προς τη δυνατότητα του να επιστρέψει στην εργασία του αλλά και τον επηρεασμό αυτής της δυνατότητας, κυρίως υπό την έννοια μείωσης της και παράλληλης μείωσης του εισοδήματος του, το Δικαστήριο λαμβάνει υπόψη του την ιατρική μαρτυρία, όπως αυτή έχει αξιολογηθεί, έτσι ώστε να καταλήξει σε συμπέρασμα, πρώτο, ότι κατά τη διάρκεια της πρώτης περιόδου, ο ενάγων αδυνατούσε πλήρως να εργαστεί και δεύτερο, ότι κατά τη διάρκεια της δεύτερης περιόδου η ημερομηνία κατά την οποία ο ενάγων ήταν πλέον σε θέση να επιστρέψει στην άσκηση του επαγγέλματος του ήταν αμέσως μετά από τη λήξη της αναρρωτικής του άδειας, δηλαδή από την 1/1/
- Ενώ δεν διαπιστώνεται με βάση τη μαρτυρία η οποία παρουσιάστηκε ότι έκτοτε είχε επηρεαστεί η αποδοτικότητα ή η εισοδηματική ικανότητα του από τους τραυματισμούς του και τις συνέπειες αυτών σε οποιοδήποτε συγκεκριμένο ποσοστό. 83.Επί αυτού του τελευταίου σημείου αξίζει να σημειωθεί ότι όπως ο ίδιος ο ενάγων ισχυρίστηκε η αγορά αυτόματου αυτοκινήτου έτσι ώστε να διευκολύνεται κατά την οδήγηση[4] έγινε το 2005 ενώ προηγουμένως, παρά και τον οποιοδήποτε ισχυρισμό του ως προς τον πόνο τον οποίο η οδήγηση του προκαλούσε ή και επιπρόσθετη κούραση δεν ισχυρίστηκε σε οποιοδήποτε σημείο ότι μέχρι και την αγορά του αυτόματου αυτοκινήτου δεν ήταν σε θέση, παρά και την ύπαρξη των οποιωνδήποτε περιορισμών, να ασκήσει τα καθήκοντα του ως οδηγός ταξί. Η κατ΄ ισχυρισμό αναγκαιότητα για διαλλείματα σύμφωνα με τη μαρτυρία του για να μπορεί να ξεκουράζεται μετά από κάθε κούρσα, ασφαλώς δεν συνάδει με τον ισχυρισμό εντός της έκθεσης απαίτησης σε σχέση με τη συνεχή παρουσίαση σοβαρών πόνων μετά από λίγη ώρα οδήγησης και ότι υποφέρει από οιδήματα της ποδοκνημικής (παράγραφος 11). Ουσιαστικά παρατηρείται η ύπαρξη μίας τάσης υπερβολής γενικά στην έκθεση απαίτησης η οποία μάλιστα δεν συνάδει καν με τη μαρτυρία του ενάγοντα επί του προκειμένου. 84.Ο ενάγων κατέθεσε σχετικά με τη δυνατότητα του να εργαστεί και τον κατ΄ επέκταση επηρεασμό αυτής υπό την έννοια απώλειας ή μείωσης των απολαβών του. Επιπλέον, παρουσίασε και διάφορα σχετικά τεκμήρια όπως, παραδείγματος χάριν, φορολογικές δηλώσεις εισοδήματος για ορισμένα έτη τόσο προ της ημερομηνίας του επίδικου περιστατικού όσο και μετά από αυτή. Παρουσίασε ο ενάγων στοιχεία από ένα ευρύ χρονικό φάσμα τα οποία προκύπτουν από φορολογικές δηλώσεις εισοδήματος και ειδοποιήσεις για επιβολή φορολογίας αναφορικά με τα έτη από το 1992 μέχρι και το έτος 2008 (βλ. σχετικά τα τεκμήρια 16, 16Α, 17, 17Α και 19). 85.Θεωρώ ότι αυτά τα στοιχεία αποτελούν μία αντικειμενική βάση επί της οποίας παρέχεται η δυνατότητα να αξιολογηθεί τόσο η βασιμότητα των ισχυρισμών του ενάγοντα εντός της έκθεσης απαίτησης του[5] όσο και η αξιοπιστία του ιδίου αναφορικά με τον επηρεασμό της εισοδηματικής ικανότητας του ως αποτέλεσμα των τραυματισμών του από το επίδικο περιστατικό. 86.Διατηρώντας υπόψη αυτά τα στοιχεία πραγματικά είναι άξιον απορίας πως ανέμενε ο ενάγων είτε να γίνουν δεκτοί ως βάσιμοι οι ανάλογοι ισχυρισμοί εντός της έκθεσης απαίτησης του είτε ο ίδιος να κριθεί αξιόπιστος επί του προκειμένου. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται από το Δικαστήριο στο ποσό το οποίο ο ίδιος ο ενάγων δήλωνε ως φορολογητέο κέρδος από το έτος 1992 μέχρι και το έτος
- Αναδεικνύεται από αυτά τα στοιχεία ότι οι ισχυρισμοί του ενάγοντα δεν ευσταθούν. 87.Θεωρώ ότι δεν χρειάζεται η οποιαδήποτε λεπτομερής παράθεση ή ανάλυση των στοιχείων αυτών εντός αυτής της απόφασης. Τα ποσά αναφέρονται επί των τεκμηρίων και το Δικαστήριο έχει προβεί σε ανάλογη ανάλυση τους και συσχετισμό τους με τα όσα ο ενάγων ισχυριζόταν κατά τη διάρκεια της προφορικής κατάθεσης του. Το όλο θέμα δεν αφορά οτιδήποτε περισσότερο από εφαρμογή στοιχειωδών αριθμητικών πράξεων τόσο μεταξύ της πρώτης και δεύτερης περιόδου όσο και εντός της κάθε περιόδου αναφορικά με τα έτη σε σχέση με τα οποία ο ενάγων έχει παρουσιάσει σχετική μαρτυρία. 88.Διευκρινίζω επίσης ότι τα όσα ο ενάγων ανέφερε ως παράγοντες σχετικούς με τη διακύμανση του εισοδήματος του, όπως, παραδείγματος χάριν, αύξηση ή μείωση τουρισμού ή ακόμη και της «ποιότητας» του τουρισμού ή της πτώσης της στερλίνας, ασφαλώς δεν αποτελούν παράλληλα παράγοντες οι οποίοι να συνδέονται με τα τραύματα του. 89.Εν τέλει κρίνω ότι η εισοδηματική ικανότητα του ενάγοντα δεν έχει επηρεαστεί καθόλου ως αποτέλεσμα των τραυμάτων του από το επίδικο περιστατικό. Μάλιστα υπήρξε αύξηση στα εισοδήματα του μετά από τη πρώτη περίοδο. Ενώ η ενοικίαση γραφείου θεωρώ ότι δεν είναι δυνατό να συνδεθεί άρρηκτα με τα όσα ο ενάγων ισχυρίστηκε ως προς την αναγκαιότητα ύπαρξης χώρου για ανάπαυση του έτσι ώστε το ποσό του ενοικίου να πρέπει να προστεθεί ως μέρος του κέρδους το οποίο θα μπορούσε διαφορετικά να πραγματοποιεί ανά έτος εάν δεν είχε υποστεί τους τραυματισμούς από το επίδικο περιστατικό. 90.Θεωρώ ότι η ενοικίαση αυτή αποτελούσε μέρος της όλης συνεργασίας του ενάγοντα με το ξενοδοχείο από το οποίο ενοικίαζε το συγκεκριμένο γραφείο. Μάλιστα ο ίδιος ο ενάγων δήλωσε ότι από αυτή τη συνεργασία η δουλειά του αυξήθηκε πέραν του 100% εφόσον είχε μονοπώλιο τη πελατεία του ξενοδοχείου. 91.Ούτε και έχει πεισθεί το Δικαστήριο από τα όσα ο ενάγων ανέφερε σε σχέση με τη συνεργασία του με τον αδελφό του ως λόγος ο οποίος επηρέασε αρνητικά τα αναμενόμενα κέρδη από την άσκηση του επαγγέλματος του ή ουσιαστικά ότι η συνεργασία αυτή προέκυψε ως άμεσο αποτέλεσμα της μείωσης της δυνατότητας του να εργαστεί όπως κατ΄ ισχυρισμό μπορούσε πριν από το επίδικο περιστατικό και τα τραύματα τα οποία είχε υποστεί ως αποτέλεσμα αυτού. Μάλιστα εάν ληφθούν υπόψη οι ισχυρισμοί του ιδίου λογικό θα ήταν λόγω και της αύξησης της εργασίας του να επεδίωκε τη συνεργασία με κάποιο άλλο άτομο έτσι ώστε να ήταν σε θέση να αντεπεξέλθει στις αυξημένες του υποχρεώσεις. 92.Δεν πείθει δηλαδή ο ενάγων με τα όσα ανέφερε ότι είναι λόγω των τραυμάτων του που χρειάστηκε να συνεργαστεί με κάποιο άλλο άτομο ή να ενοικιάσει γραφείο. Ούτε ότι εάν ήταν υγιής και δεν είχε πρόβλημα με το πόδι του τα εισοδήματα του κατά το έτος 2003 θα μπορούσαν να είχαν ξεπεράσει το ποσό των £18.000,
- Ο ισχυρισμός αυτός κρίνεται ως μέρος της όλης υπερβολής η οποία σε διάφορα σημεία χαρακτήριζε τη προφορική κατάθεση του ενάγοντα. Υπενθυμίζω ότι η ενοικίαση του καταστήματος ως γραφείο, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του αλλά και το τεκμήριο 18 άρχισε τον Οκτώβριο του 2003 ενώ η συνεργασία με το αδελφό του άρχισε το 2004 αν και βεβαίως ισχυρίστηκε ότι και προηγουμένως αναγκαζόταν να δίδει δουλειά σε άλλους συναδέλφους του για να τα βγάζει πέρα. 93.Εν τέλει διαπιστώνεται ότι ο ενάγων έχει αποτύχει να αποδείξει είτε την οποιαδήποτε απώλεια είτε την οποιαδήποτε μείωση εισοδημάτων του σε σχέση με τη δεύτερη περίοδο. ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΙΣ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ 94.Διατηρώντας υπόψη την αξιολόγηση της μαρτυρίας σε σχέση με τις ειδικές αποζημιώσεις το Δικαστήριο καταλήγει στην εξής βασική διαπίστωση. Ότι σύμφωνα με τα όσα αναφέρονται πιο πάνω το Δικαστήριο θα ήταν σε θέση να επιδικάσει προς όφελος του ενάγοντα το συνολικό ποσό των €12.452,29 (δηλαδή, €492,08 συν €11.960,21) ως ειδικές αποζημιώσεις. ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΩΝ 95.Αναφορικά με τις γενικές αποζημιώσεις το Δικαστήριο διατηρεί υπόψη του σχετική νομολογία. Στην απόφαση Tziellas v. The Ship "Nadalena H"
(1982)1 C. L. R. 807, στις σελίδες 820 έως 821 αναφέρει σχετικά ο Πικής Δ. (όπως ήταν τότε), ότι θα πρέπει το Δικαστήριο να καταλήγει σε ένα ποσό το οποίο να είναι δίκαιο σε σχέση με την απώλεια του τραυματισθέντος διαδίκου αλλά να είναι παράλληλα και δίκαιο προς τον εναγόμενο υπό την έννοια ότι δεν θα πρέπει να επιβάλλει επί αυτού ένα κοινωνικά απαράδεκτο βάρος. 96.Αναφέρει σχετικά, επίσης ο Πικής Π., στη σελίδα 1061 της απόφασης Μιχαήλ ν. Φίλιου Γ. Συκοπετρίτη Λτδ.
(2000)1Β Α. Α. Δ. 1049, τα ακόλουθα,:- «Ο σκοπός των αποζημιώσεων είναι η αποκατάσταση του θύματος του αστικού αδικήματος στη θέση, στην οποία εύλογα θα μπορούσε να αναμένεται ότι θα ευρισκόταν, εάν δεν τραυματιζόταν. Αυτή είναι η βασική αρχή, η οποία διέπει τον καθορισμό των αποζημιώσεων στο δίκαιο των αστικών αδικημάτων υπό τον όρο πάντα ότι η ζημία, η οποία αποδίδεται, είναι εύλογη μεταξύ των διαδίκων.» 97.Ουσιαστικά στόχος του Δικαστηρίου σε αυτή την αγωγή ως προς το συγκεκριμένο καθορισμό είναι η κατάληξη σε μία δίκαιη και εύλογη αποζημίωση ως το ποσό των γενικών αποζημιώσεων το οποίο θα μπορούσε να επιδικαστεί προς όφελος του ενάγοντα. Αναμφίβολα, όπως και σε κάθε άλλη περίπτωση, σχετικοί και βασικοί παράγοντες είναι η φύση των τραυμάτων τα οποία υπέστη ο ενάγων ως επίσης και ο πόνος και ταλαιπωρία ο οποίος προκλήθηκε από αυτά τα τραύματα και οι γενικότερες συνέπειες αυτών των σωματικών βλαβών σε σχέση με τη ποιότητα της ζωής του. Ασφαλώς βοηθητική, αν και όχι δεσμευτική, καθοδήγηση αντλείται από αποζημιώσεις οι οποίες επιδικάστηκαν σε παρόμοιες περιπτώσεις όπως αυτές προκύπτουν από τη νομολογία μας. 98.Παρά και την επικέντρωση της προσοχής τόσο των δικηγόρων όσο και των μαρτύρων κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας στο κάταγμα της αριστερής ποδοκνημικής άρθρωσης του ενάγοντα και τις συνέπειες αυτού το Δικαστήριο δεν παραγνωρίζει και τη παράλληλη ύπαρξη του κατάγματος ή ουσιαστικά των καταγμάτων της κνήμης και περόνης του αριστερού ποδιού του ενάγοντα. 99.Στη συνέχεια το Δικαστήριο θα αναφέρεται σε αυτά τα κατάγματα στον ενικό λόγω της εγγύτητας μεταξύ τους σε σχέση με το σημείο του ποδιού του ενάγοντα όπου αυτό τραυματίστηκε.
- Το είδος αυτού του κατάγματος ήταν συντριπτικό ενώ ασφαλώς δεν είναι δυνατό να παραγνωρίζεται από το Δικαστήριο και ο τρόπος επούλωσης αυτού του κατάγματος, ακριβώς λόγω και της συντριπτικής του φύσης, με ευμεγέθη πόρο και πώρωση σε πρόσθια γωνίωση ή με εφίππευση της περόνης (δηλαδή, το ένα οστό καβαλικεμένο πάνω στο άλλο) όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ο Μ. Ε. 9, Δρ. Μεταξάς.
- Διατηρείται υπόψη βεβαίως και το αποτέλεσμα αυτού του είδους επούλωσης, δηλαδή η βράχυνση του αριστερού ποδιού του ενάγοντα κατά 1 εκατοστό. Ως επίσης και οι συνέπειες αυτής της βράχυνσης έστω και στον ελάχιστο βαθμό στον οποίο αυτές αναδείχτηκαν από τη μαρτυρία κυρίως από τον ίδιο τον ενάγοντα παρά τους γιατρούς οι οποίοι κατέθεσαν σχετικά.
- Παράλληλα το Δικαστήριο δεν παραγνωρίζει και άλλες συνέπειες από τους τραυματισμούς του ενάγοντα όπως, παραδείγματος χάριν, τον περιορισμό της πελματιαίας κάμψης του αριστερού κάτω άκρου του ποδιού του ενάγοντα ή την αναμενόμενη ανάπτυξη μετατραυματικής αρθρίτιδας.
- Ως άλλος σχετικός παράγοντας σε σχέση με τον καθορισμό των γενικών αποζημιώσεων λαμβάνεται υπόψη και ο πιθανός κίνδυνος δημιουργίας της αναγκαιότητας κάποιας μορφής χειρουργικής επέμβασης (βλ. σχετικά τη παράγραφο 58 αυτής της απόφασης). Ενώ αναμφίβολα λαμβάνονται υπόψη ο αρχικά έντονος πόνος και η ταλαιπωρία την οποία ο ενάγων υπέστη για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα με την ακινητοποίηση του ποδιού του με γύψινο επίδεσμο ως επίσης και η επακόλουθη αναγκαιότητα φυσιοθεραπείας και το παρατεταμένο άλγος και οίδημα της ποδοκνημικής άρθρωσης.
- Το Δικαστήριο έχει μελετήσει σχετική νομολογία ως προς το ύψος των γενικών αποζημιώσεων οι οποίες επιδικάστηκαν σε περιπτώσεις με παρόμοια τραύματα όπως αυτά τα οποία υπέστη ο ενάγων έτσι ώστε να αποκτήσει μία όσο το δυνατό σαφέστερη εικόνα επί του θέματος. Στην απόφαση της Πολιτικής Έφεσης Αρ. 286/2007, ημερομηνίας 16/7/2010, Γιαπάτου ν. Σάββα κ. ά. ένα από τα δύο βασικά τραύματα τα οποία υπέστη ο εφεσείων ήταν συντριπτικό κάταγμα του κάτω τριτημορίου της δεξιάς κνήμης και περόνης με γραμμοειδή επέκταση στη ποδοκνημική άρθρωση. Στη συγκεκριμένη περίπτωση υπήρχε και προϋπάρχουσα κατάσταση από χειρουργικές επεμβάσεις τις οποίες ο εφεσείων υπέστη στη παιδική του ηλικία. Σύμφωνα με την ιατρική μαρτυρία υπήρχε η πιθανότητα μελλοντικής ανάπτυξης μετατραυματικής αρθρίτιδας. Το πρωτόδικο Δικαστήριο δεν έλαβε υπόψη του αυτή τη πιθανότητα και το Ανώτατο Δικαστήριο αύξησε το ποσό των γενικών αποζημιώσεων από £18.000,00 (δηλαδή, €30.754,83) σε ποσό €40.000,
- Στην απόφαση Κούρρης ν. Παπαδοπούλου ν. Νικολάου
(1998)1Β Α. Α. Δ. 1147, ο εφεσείων, περίπου 35 ετών κατά τον ουσιώδη χρόνο, υπέστη ανοικτό συντριπτικό κάταγμα του κάτω τρίτου της δεξιάς κνήμης και περόνης. Το πρωτόδικο Δικαστήριο, σε σχέση με αγωγή η οποία καταχωρήθηκε το 1990, επιδίκασε ποσό γενικών αποζημιώσεων ύψους £7.000,00 (δηλαδή, €11.960,21) το οποίο το Ανώτατο Δικαστήριο επικύρωσε.
- Έχοντας υπόψη τα όσα αναφέρονται πιο πάνω σε αυτό το μέρος της απόφασης καταλήγω σε συμπέρασμα ότι το ποσό των €50.000,00 αποτελεί εύλογο και δίκαιο ποσό ως αυτό των γενικών αποζημιώσεων το οποίο θα μπορούσε να επιδικαστεί προς όφελος του ενάγοντα. ΤΟ ΘΕΜΑ ΤΟΥ ΤΟΚΟΥ
- Αναφορικά με τη νομική πτυχή επί του θέματος του τόκου επί των επιδικαζόμενων ποσών σε μία δικαστική απόφαση σε σχέση με αστικό αδίκημα διατηρώ υπόψη μου τα ακόλουθα.
- Σύμφωνα με το άρθρο 58Α του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου (Κεφ. 149 όπως αυτό τροποποιήθηκε), στο βαθμό στον οποίο αυτό κρίνεται σχετικό με τα περιστατικά αυτής της αγωγής, σε «.οποιαδήποτε ενώπιον οποιουδήποτε δικαστηρίου διαδικασία για την είσπραξη αποζημιώσεων για σωματική βλάβη . συνεπεία αστικού αδικήματος το Δικαστήριο επιδικάζει, εκτός αν είναι ικανοποιημένο ότι συντρέχουν ειδικοί περί του αντιθέτου λόγοι, ετήσιο τόκο ύψους ίσου με το ύψος του τόκου που καθορίζεται σύμφωνα με τις διατάξεις των εδαφίων
(2),
(3)και
(4)του άρθρου 33 του περί Δικαστηρίων Νόμου, αναφορικά με ολόκληρο ή μέρος του ποσού των αποζημιώσεων που έχουν επιδικαστεί, για ολόκληρη ή για μέρος της περιόδου μεταξύ της ημερομηνίας κατά την οποία γεννήθηκε το αγώγιμο δικαίωμα και της ημερομηνίας καταχώρησης της αγωγής» (οι υπογραμμίσεις είναι δικές μου).
- Επίσης, όπως προνοείται με την επιφύλαξη του άρθρου 58, σε σχέση με αυτή την αγωγή, το επιτόκιο ανέρχεται σε 8% από την έναρξη της ισχύος του περί Αστικών Αδικημάτων (Τροποποιιητικού) Νόμου του 1996 μέχρι την ημερομηνία έναρξης της ισχύος του περί Αστικών Αδικημάτων (Τροποποιητικού) Νόμου του 2008 και από την ημερομηνία αυτή μέχρι την τελική αποπληρωμή του ποσού της απόφασης το επιτόκιο καθορίζεται σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 58Α.
- Σύμφωνα με το εδάφιο
(2)του άρθρου 33 του περί Δικαστηρίων Νόμου (Ν. 14/60όπως αυτός τροποποιήθηκε) κάθε απόφαση «.περιλαμβανομένου του μέρους αυτής το οποίον αφορά εις τα δικηγορικά έξοδα, εκτός εάν άλλη πρόβλεψις εγένετο εν τη αποφάσει δυνάμει του εδαφίου
(1), θα φέρει . τόκο προς 5.5% ετησίως από την ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής ή εν σχέσει με εκκρεμούσες αγωγές, από την ημερομηνία έναρξης της ισχύος του περί Δικαστηρίων (Τροποποιητικού) (Αρ. 2) Νόμου του 2008, μέχρι τελικής αποπληρωμής, του χρέους». 110. Υπάρχει σχετική επιφύλαξη στο εδάφιο
(2)του άρθρου 33 σύμφωνα με την οποία το Δικαστήριο δύναται, όταν συντρέχουν λόγοι, να επιδικάσει τόκο σε ολόκληρο το επιδικαζόμενο με την απόφαση ποσό, για μέρος μόνο της περιόδου μεταξύ της ημερομηνίας καταχώρησης της αγωγής και της ημερομηνίας έκδοσης της απόφασης ή σε μέρος μόνο του επιδικαζόμενου με την απόφαση ποσού, για ολόκληρη ή μέρος μόνο της περιόδου μεταξύ της ημερομηνίας καταχώρησης της αγωγής και της ημερομηνίας έκδοσης της απόφασης. Υπενθυμίζω απλά ότι μέχρι την τροποποίηση του 2008 το προβλεπόμενο επιτόκιο ήταν 8%. 111. Αναφέρεται επίσης σχετικά με το θέμα του τόκου στη σελίδα 496 της απόφασης Φοινικαρίδης κ. ά. ν. Γεωργίου κ. ά.
(1991)1 Α. Α. Δ. 475, ότι ως προς το θέμα του τόκου είναι δυνατό να διαδραματίσει ρόλο ο τρόπος με τον οποίο προωθήθηκε η αγωγή προς εκδίκαση. Παραδείγματος χάριν, όπως σημειώνεται σχετικά, σε περιπτώσεις όπου παρατηρείται αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθηση της αγωγής θα ήταν λανθασμένο να επιδικάζεται τόκος χωρίς να ληφθεί υπόψη η καθυστέρηση αυτή. Προσθέτοντας ότι για όσο χρόνο διαρκεί η αδικαιολόγητη καθυστέρηση ο ενάγων στερείται τα χρήματα στα οποία δικαιούται από δικό του σφάλμα.
- Έχοντας παραθέσει σχετικές αναφορές στη νομική πτυχή του θέματος του τόκου το Δικαστήριο θα προχωρήσει σε αναφορά στα σχετικά δεδομένα αναφορικά με το θέμα του τόκου επί των ποσών των αποζημιώσεων τα οποία θα μπορούσαν να επιδικαστούν σε αυτή την αγωγή.
- Ασφαλώς το πρώτο και βασικό χρονικό δεδομένο είναι η ημερομηνία του επίδικου ατυχήματος, δηλαδή η ημερομηνία 18/3/
- Η ημερομηνία αυτή αποτελεί αφετηρία για όλες τις υπόλοιπες σχετικές ημερομηνίες. Ενώ οι υπόλοιπες ημερομηνίες καθορίζουν σε συνδυασμό μεταξύ τους ανάλογες χρονικές περιόδους η καθεμία εκ των οποίων έχει τη δική της σημασία σε σχέση με το θέμα υπό εξέταση. Έχει σημασία επίσης το χρονικό σημείο κατά το οποίο θα ήταν δυνατό να κριθεί ότι η κατάσταση της υγείας του ενάγοντα είχε πλέον σταθεροποιηθεί επαρκώς έτσι ώστε να του προσφερόταν η δυνατότητα ή ουσιαστικά η ευχέρεια καταχώρησης αυτής της αγωγής. Ασφαλώς θα μπορούσε ο ενάγων να καταχωρούσε την αγωγή του με τη πρώτη ευκαιρία μετά από το επίδικο ατύχημα και στη συνέχεια να καθυστερούσε στη καταχώρηση της έκθεσης απαίτησης του μέχρι και τη σχετική σταθεροποίηση της κατάστασης της υγείας του.
- Σύμφωνα με τα δεδομένα τα οποία προκύπτουν βάσει της αξιολόγησης της μαρτυρίας θεωρώ ότι η κατάσταση της υγείας του ενάγοντα είχε σταθεροποιηθεί επαρκώς με σαφείς πλέον ενδείξεις ως προς τη μελλοντική πορεία της εξέλιξης αυτής της κατάστασης έτσι ώστε να μπορούσε να είχε καταχωρήσει είτε αγωγή είτε την έκθεση απαίτησης σε αγωγή την οποία θα είχε ήδη καταχωρήσει εντός χρονικής περιόδου περίπου 10 έως και 12 μηνών από την ημερομηνία του επίδικου ατυχήματος.
- Η αγωγή του ενάγοντα καταχωρήθηκε στις 15/3/2004, δηλαδή σχεδόν ακριβώς 2 χρόνια μετά από την ημερομηνία του επίδικου ατυχήματος, ενώ η αρχική έκθεση απαίτησης (δηλαδή, προ της τροποποίησης της) καταχωρήθηκε περίπου 22 μήνες αργότερα στις 25/1/
- Λαμβάνοντας υπόψη τα όσα αναφέρονται πιο πάνω διαπιστώνω ότι η καθυστέρηση τόσο στη καταχώρηση της αγωγής όσο και της έκθεσης απαίτησης δεν δικαιολογείται.
- Με αυτά τα δεδομένα υπόψη μου κρίνω ότι δεν θα ήταν ορθό και δίκαιο, όπως επιδικαστεί τόκος σε ολόκληρο το ποσό των αποζημιώσεων για ολόκληρη τη περίοδο μεταξύ της ημερομηνίας γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος, δηλαδή της ημερομηνίας του επίδικου ατυχήματος και της ημερομηνίας καταχώρησης της αγωγής.
- Βάσει των ίδιων δεδομένων εκτιμώ ότι θα πρέπει να αφαιρεθεί μία περίοδος τουλάχιστον 3 ετών ως η περίοδος η οποία καλύτερα αντικατοπτρίζει στο σύνολο της την καθυστέρηση η οποία παρατηρείται είτε στη καταχώρηση της αγωγής είτε στη καταχώρηση της έκθεσης απαίτησης. Δηλαδή αυτό το οποίο κρίνεται είναι ότι ο τόκος που θα μπορούσε να επιδικαστεί θα υπολογιζόταν έχοντας ως αφετηρία όχι την ημερομηνία του επίδικου περιστατικού αλλά τις 18/3/
- Τέλος, αναφορικά με το ύψος του επιδικαζόμενου τόκου επί του ποσού αυτής της απόφασης μέχρι και μετά από τις 15/10/2008, ασφαλώς διατηρώ υπόψη μου τα όσα προνοούνται σχετικά από το άρθρο 58Α του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου όπως αυτό τροποποιήθηκε με τον περί Αστικών Αδικημάτων (Τροποποιητικός) Νόμος του 2008 (Ν. 82 (Ι) του 2008) ως επίσης και το άρθρο 33 του περί Δικαστηρίων Νόμου όπως αυτό τροποποιήθηκε με τον περί Δικαστηρίων (Τροποποιητικός) (Αρ. 2) Νόμος του 2008 (Ν. 81 (Ι) του 2008). ΤΟΚΟΣ ΓΙΑ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ
- Αναφορικά με την επιδίκαση τόκου επί των ειδικών αποζημιώσεων διατηρώ υπόψη μου σχετική νομολογία (βλ. σχετικά τη σελίδα 495 της απόφασης Φοινικαρίδης κ. ά. ν. Γεωργίου κ. ά.) και κρίνω ως δίκαιη την επιδίκαση τόκου πάνω στο συνολικό ποσό των ειδικών αποζημιώσεων το οποίο θα μπορούσε να επιδικαστεί προς όφελος του ενάγοντα από τις 18/3/2005 μειωμένο όμως κατά το ήμισυ έτσι ώστε να αντισταθμιστεί το γεγονός ότι δεν προκύπτει όλη η ζημιά από την αρχή, δηλαδή από την ημερομηνία γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος (βλ. επίσης σχετικά τη σελίδα 1856 της απόφασης Στεφανή ν. Λαμπή
(1999)1Γ Α. Α. Δ. 1847). Η ΜΑΡΤΥΡΙΑ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΕΠΙΔΙΚΟ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ
- Ασφαλώς η πιο καθοριστική μαρτυρία αναφορικά με την έκβαση αυτής της αγωγής δεν μπορεί να είναι οποιαδήποτε άλλη παρά η μαρτυρία η οποία έχει σχέση με το επίδικο περιστατικό. Καθότι ως αποτέλεσμα αυτής της αξιολόγησης θα κριθεί κατά πόσο η εναγόμενη φέρει οποιαδήποτε ευθύνη ή ποσοστό ευθύνης αναφορικά με το κατ΄ ισχυρισμό ατύχημα.
- Βασικό μέρος της μαρτυρίας η οποία είναι δυνατό να θεωρηθεί ότι έχει οποιαδήποτε σχέση με το τι πραγματικά συνέβη κατά την επίδικη ημερομηνία του περιστατικού είναι η μαρτυρία του ίδιου του ενάγοντα. Επιπλέον παρουσιάστηκε από αμφότερους τους διάδικους μαρτυρία η οποία επίσης προτάθηκε ως σχετική. Όχι υπό την έννοια αυτόπτων μαρτύρων αλλά ατόμων τα οποία έδωσαν μαρτυρία η οποία θα μπορούσε είτε άμεσα είτε κατ΄ επέκταση να κριθεί ως σχετική αναφορικά τόσο με το συγκεκριμένο χώρο όπου συνέβηκε το επίδικο περιστατικό όσο και με την ίδια τη κατάσταση αυτού του χώρου. Ιδιαίτερα δε σε σχέση με τον ισχυρισμό του ενάγοντα ότι εντός αυτού βρισκόταν πυκνή βλάστηση, δηλαδή ψηλά χόρτα.
- Υπενθυμίζω ότι βασικό σημείο της διαφοράς μεταξύ των διαδίκων είναι ότι αυτοί δεν συμφωνούν ως προς το χώρο όπου συνέβη το επίδικο περιστατικό. Ο ενάγων ισχυρίζεται ότι το κατ΄ ισχυρισμό ατύχημα συνέβη εντός οικοπέδων των οποίων η εναγόμενη κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν ιδιοκτήτρια ως επίσης και κάτοχος. Κάτι το οποίο η εναγόμενη απορρίπτει ως αβάσιμο και αναληθές. Αναπόφευκτα η υπόλοιπη μαρτυρία η οποία είναι δυνατό να θεωρηθεί ως σχετική με το επίδικο περιστατικό περιφέρεται γύρω από τη μαρτυρία του ενάγοντα η οποία αναμφίβολα αποτελεί τον πυρήνα σε σχέση με αυτή τη κατηγορία μαρτυρίας.
- Συνεπώς η αξιολόγηση αυτής της κατηγορίας μαρτυρίας θα αρχίσει με αξιολόγηση του μέρους της μαρτυρίας του ενάγοντα το οποίο έχει σχέση με αυτή. Διευκρινίζω σε αυτό το σημείο της απόφασης ότι αν και βεβαίως αξιολογείται παράλληλα και η αξιοπιστία του ενάγοντα ως μάρτυρας, το οποιοδήποτε συμπέρασμα του Δικαστηρίου αναφορικά με την αξιοπιστία του επί αυτού του θέματος δεν καθορίζει και την αξιολόγηση της αξιοπιστίας του σε σχέση με άλλα επί μέρους θέματα. Καθότι, όπως η νομολογία μας καθορίζει ένας μάρτυρας είναι δυνατό να γίνει πιστευτός ή μη πιστευτός είτε εξ ολοκλήρου είτε μερικώς (βλ. σχετικά την απόφαση Kades v. Nicolaou
(1986)1 C. L. R. 212). Γενικά παρέχεται η δυνατότητα της επιλεκτικής αποδοχής μέρους της μαρτυρίας του κάθε μάρτυρα εφόσον αυτή αιτιολογείται επαρκώς (βλ. σχετικά την απόφαση Ιωάννου ν. Κουννίδη
(1998)1Γ Α. Α. Δ. 1215).
- Όπως ήδη αναφέρεται πιο πάνω ο ενάγων κρίνεται αξιόπιστος σε σχέση με τις αναφορές του ως προς τον επηρεασμό της κατάστασης της υγείας του ως αποτέλεσμα των τραυματισμών του. Η θετική αυτή αξιολόγηση πηγάζει κυρίως από το γεγονός ότι αναφορικά με αυτό το μέρος της μαρτυρίας του η προφορική κατάθεση του ενάγοντα δεν εμπεριέχει είτε το στοιχείο της υπερβολής είτε οποιεσδήποτε ουσιώδεις αντιφάσεις. Ενώ ασφαλώς ενισχύεται η αξιοπιστία του ενάγοντα σε σχέση με αυτό το μέρος της μαρτυρίας του από το αντικειμενικό στοιχείο της ιατρικής μαρτυρίας η οποία έχει παρουσιαστεί και η οποία έχει κριθεί ως αξιόπιστη.
- Αναφορικά με την αξιολόγηση του μέρους της μαρτυρίας του ενάγοντα σε σχέση με το επίδικο περιστατικό αξιοσημείωτο είναι το εξής δεδομένο. Σε σχέση δηλαδή με τη μαρτυρία την οποία ο ενάγων επέλεξε να παρουσιάσει ως προς την απόδειξη της πραγματικότητας αναφορικά με το επίδικο περιστατικό. Δεν είναι δυνατό να μείνει απαρατήρητο το γεγονός ότι ο ενάγων δεν παρουσίασε οποιοδήποτε αυτόπτη μάρτυρα αν όχι του ίδιου του επίδικου περιστατικού, υπό την έννοια ατόμου το οποίο να είχε δει τη συγκεκριμένη στιγμή της πτώσης του στο έδαφος, τουλάχιστον μάρτυρα σε σχέση με το χώρο όπου κατά τον ουσιώδη χρόνο συνέβη κατ΄ ισχυρισμό αυτό το περιστατικό.
- Υπενθυμίζω ότι σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του τα δύο, ανήλικα τότε, παιδιά του βρίσκονταν εντός του συγκεκριμένου χώρου. Η ηλικία τους κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν περίπου 12 με 8 ½ ετών[6]. Η ηλικία τους μετά και από την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας (περίπου 7 ½ χρόνια μετά από την επίδικη ημερομηνία) θα επέτρεπε σε αυτά να καταθέσουν σε σχέση με τα όσα θα ήταν σε θέση να θυμηθούν. Ακόμη και να μην ήταν σε θέση να θυμηθούν οτιδήποτε θα μπορούσαν να είχαν ισχυριστεί ότι αυτή ήταν και η θέση τους. Έτσι ώστε και να αποκλειόταν η δυνατότητα παρουσίασης της μαρτυρίας τους. Ενδεχομένως η προσπάθεια να ανακαλέσουν οτιδήποτε στη μνήμη τους να ήταν δυσκολότερη για τη μικρή Ξανθούλα παρά για τον σχεδόν κατά 4 χρόνια μεγαλύτερο αδελφό της, Ραφαήλ.
- Ο δε ισχυρισμός του ενάγοντα ότι η πτώση του επί του εδάφους συνέβη σε απόσταση μόλις 1 έως 2 μέτρα προτού κοντέψει στο γιό του εύλογα προκαλεί απορία ως προς το κατά πόσο ο γιός του δεν θα ήταν σε θέση να θυμηθεί ένα τόσο σημαντικό γεγονός παρά και την ηλικία του κατά τον ουσιώδη χρόνο. Ιδιαίτερα δε διατηρώντας υπόψη ότι σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του ενάγοντα και τα δύο παιδιά παρέμειναν στη θέση τους αναμένοντας τον πατέρα τους έτσι ώστε να τα βγάλει έξω από τον κατ΄ ισχυρισμό επικίνδυνο χώρο στον οποίο βρίσκονταν.
- Επιπλέον, η ίδια η σύζυγος του ενάγοντα θα μπορούσε να καταθέσει σχετικά. Ιδιαίτερα δε σε σχέση με τον ισχυρισμό ως προς τον χώρο όπου κατ΄ ισχυρισμό συνέβη το επίδικο περιστατικό και εάν αυτός ήταν περιφραγμένος. Εφόσον δηλαδή σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του ενάγοντα ο χώρος αυτός αλλά και η διαμόρφωση του (περιφραγμένος ή μη) βρισκόταν απέναντι από την οικογενειακή του κατοικία. Ακόμη δηλαδή και να μην είχε δει η ίδια την όλη εξέλιξη του επίδικου περιστατικού όπως ο ενάγων τη παρουσίασε. Επιπλέον, προβάλλεται από τον ενάγοντα το άτομο αυτό ως το πρώτο το οποίο τον προσέγγισε στο χώρο όπου είχε χτυπήσει μετά από την πτώση του στο έδαφος. Μάλιστα στη περίπτωση της συζύγου του δεν τίθεται καν, όπως σε σχέση με τα παιδιά του ενάγοντα, θέμα ηλικίας της κατά τον ουσιώδη χρόνο.
- Θα μπορούσε ακόμη να καταθέσει σχετικά και το άτομο το οποίο η Μ. Ε. 5, δηλαδή η νοσοκόμα, ανέφερε ότι ήταν παρών όταν το ασθενοφόρο κατέφθασε στο χώρο του επίδικου περιστατικού και το οποίο όχι μόνο τους καθοδήγησε αρχικά αλλά βοήθησε και στο να φορτώσουν τον ενάγοντα στο φορείο.
- Ή ακόμη και ένας από τους αστυνομικούς οι οποίοι την 1/4/2002 επισκέφθηκαν τον ενάγοντα, ο οποίος βρισκόταν στη κατοικία του, όταν η εναγόμενη άρχισε, σύμφωνα με τους δικούς του ισχυρισμούς, τη περίφραξη των οικοπέδων της. Αναφέρεται ο ενάγων στη γραπτή δήλωση του τόσο σε κάποιο αστυνομικό με το όνομα Αρτέμη όσο και σε κάποιο άλλο συνάδελφο του, με το όνομα Ροτσίδης, ο οποίος όπως τον ενημέρωσε θα καταχωρούσε το παράπονο του. Τηλεφώνησε τουλάχιστον δύο φορές στην Αστυνομία ο ενάγων, ήλθαν επί τόπου δύο αστυνομικοί, ο ίδιος έλαβε ένα τηλεφώνημα από την Αστυνομία αλλά δεν παρουσιάστηκε οποιοσδήποτε αστυνομικός ως μάρτυρας αναφορικά με τη κατάσταση των επίδικων οικοπέδων. Έτσι ώστε να επιβεβαιώσει τους ισχυρισμούς του ενάγοντα ότι αυτά δεν ήταν περιφραγμένα ως εργοτάξιο.
- Βεβαίως η επιλογή των μαρτύρων ενός διαδίκου πάντοτε εναπόκειται στον ίδιο αναλόγως και της συμβουλής του δικηγόρου του. Όμως δεν μπορεί να μείνει απαρατήρητο το γεγονός της επιλογής στην οποία ο ενάγων προέβη ως προς τους μάρτυρες τους οποίους όντως παρουσίασε σε αντίθεση με αυτούς τους οποίους εύλογα θα αναμενόταν να παρουσιάσει προς υποστήριξη των ισχυρισμών του αναφορικά με το επίδικο περιστατικό και τους οποίους όμως εν τέλει δεν παρουσίασε. Τονίζω και πάλι ότι η επιλογή των μαρτύρων ενός διαδίκου εναπόκειται στον ίδιο. Όμως πραγματικά δεν μπορεί να μείνει απαρατήρητη από το Δικαστήριο η επιλογή την οποία ο ενάγων έκανε σε αυτή την αγωγή. Ή το γεγονός ότι δεν πρότεινε οποιαδήποτε εξήγηση ως προς το λόγο με βάση τον οποίο δεν παρουσίασε ορισμένα άτομα ως μάρτυρες τα οποία θα μπορούσε να είχε παρουσιάσει.
- Τονίζω ότι ασφαλώς δεν παρέχεται περιθώριο εξέτασης μαρτυρίας η οποία δεν παρουσιάστηκε. Ταυτόχρονα όμως το γεγονός της μη παρουσίασης της δεν μπορεί να μην ληφθεί καθόλου υπόψη. Ιδιαίτερα δε διατηρώντας υπόψη τη μαρτυρία την οποία εν τέλει όντως επέλεξε να παρουσιάσει ο ενάγων.
- Καθότι επέλεξε όπως αντί να παρουσιάσει οποιοδήποτε από αυτά τα άτομα. ή τουλάχιστον να προσφέρει κάποια εξήγηση ως προς το γιατί επέλεξε να μην το πράξει αυτό, όπως παρουσιάσει προς απόδειξη της αξίωσης του, αριθμό ατόμων τα οποία ουσιαστικά δεν είχαν άμεση σχέση με τον καθορισμό ή περιγραφή του χώρου εντός του οποίου κατ΄ ισχυρισμό συνέβη το επίδικο περιστατικό. Παραδείγματος χάριν, τη γραμματέα του γραφείου της δικηγόρου του ή τη δικηγόρο η οποία συνεργάζεται με αυτή ή τον επιθεωρητή εργασίας ή την ανώτερη νοσηλευτική λειτουργό (σε σχέση με την έκδοση του τεκμηρίου 29 το περιεχόμενο του οποίου εν πάση περιπτώσει ο ευπαίδευτος συνήγορος της εναγομένης με δήλωση του αποδέχτηκε).
- Τονίζω και πάλι ότι και αυτό το δεδομένο δεν μπορεί να μείνει απαρατήρητο από το Δικαστήριο. Βεβαίως το Δικαστήριο δεν θα επικεντρωθεί επί αυτού αλλά θα εξετάσει τη μαρτυρία την οποία ο ενάγων όντως επέλεξε να παρουσιάσει αναφορικά με το επίδικο περιστατικό αρχίζοντας με τη δική του κατάθεση.
- Διατηρώντας υπόψη και τα πιο πάνω δεδομένα αναμφίβολα η σημαντικότερη μαρτυρία αναφορικά με το επίδικο περιστατικό είναι αυτή του ίδιου του ενάγοντα. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΗΣ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ ΤΟΥ ΕΝΑΓΟΝΤΑ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟ ΕΠΙΔΙΚΟ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ
- Η προφορική κατάθεση του ενάγοντα αναφορικά με το επίδικο περιστατικό χαρακτηρίζεται τόσο από υπερβολή όσο και έλλειψη σταθερότητας ως προς τους ισχυρισμούς τους οποίους προέβαλε κατά τη διάρκεια αυτής. Επίσης σε ορισμένα σημεία διαπιστώνεται προσπάθεια του ενάγοντα να προβλέψει ερωτήσεις οι οποίες πιθανώς θα υποβάλλονταν σε αυτόν, δίδοντας απαντήσεις τις οποίες ο ίδιος προφανώς θεωρούσε ότι θα υποστήριζαν τη γνησιότητα των υπόλοιπων του ισχυρισμών. Ως αποτέλεσμα η εικόνα την οποία αποκόμισε το Δικαστήριο από τη μαρτυρία του ενάγοντα αναφορικά με το επίδικο περιστατικό είναι αρνητική.
- Αναφορικά με την αξιολόγηση της αξιοπιστίας του ενάγοντα ως προς τα όσα πραγματικά συνέβηκαν σε σχέση με το επίδικο περιστατικό διαπιστώνονται τα ακόλουθα.
- Προέβαλε ο ενάγων μία βασική εκδοχή γύρω από την οποία περιφέρονταν όλοι οι υπόλοιποι επί μέρους ισχυρισμοί του. Σύμφωνα με αυτή την εκδοχή ο ίδιος εξαναγκάστηκε να εισέλθει εντός των οικοπέδων της εναγομένης έτσι ώστε να προστατεύσει τα παιδιά του από τους κινδύνους τους οποίους διέτρεχαν αφού αυτά πρώτα διέλαθαν της προσοχής των γονιών τους και εισήλθαν εντός αυτών των οικοπέδων. Κύριος παρονομαστής αυτής της εκδοχής ήταν η επικινδυνότητα της κατάστασης των υπό διαχωρισμό οικοπέδων της εναγομένης. Δηλαδή, πέραν από το γεγονός ότι ο χώρος αυτός δεν ήταν περιφραγμένος, ότι εντός αυτού υπήρχαν ψηλά χόρτα τα οποία εμπόδιζαν την ορατότητα προς το έδαφος. Επί του οποίου εδάφους υπήρχαν είτε οι λεγόμενοι «κούκοι» (δηλαδή, κομμάτι από μπετόν με σίδερο να εξέχει από αυτό) οι οποίοι είχαν χρησιμοποιηθεί για το σημάδεμα επί του εδάφους διαχωρισμού σε οικόπεδα είτε σκέτα κομμάτια από σίδερο «φυτεμένα» από τους «καλουπσιήδες» στο έδαφος και τα οποία εξείχαν από την επιφάνεια.
- Αναδεικνύεται από προσεχτική ανάλυση της μαρτυρίας του ενάγοντα η έλλειψη γνησιότητας αυτής της εκδοχής. Κατ΄ αρχάς ο ίδιος ο ενάγων κρίνεται αναξιόπιστος στη προσπάθεια του να προβάλει αυτή την εκδοχή ως τη πραγματικότητα στη συγκεκριμένη περίπτωση. Ενώ όλη η υπόλοιπη μαρτυρία την οποία προσήγαγε προς υποστήριξη και ενίσχυση της δικής του αξιοπιστίας είχε ακριβώς το αντίθετο αποτέλεσμα. Καθώς αυτή η μαρτυρία όχι μόνο εμπεριέχει αδύνατα στοιχεία τα οποία μειώνουν καταλυτικά την πειστικότητα της αλλά επιπλέον δεν είναι δυνατό να θεωρηθεί και ως η καλύτερη μαρτυρία υπό τις περιστάσεις την οποία ο ενάγων θα μπορούσε να είχε παρουσιάσει προς υποστήριξη τόσο της εκδοχής του όσο και της αξιοπιστίας του ιδίου ως μάρτυρας.
- Πραγματικά δεν έχω πεισθεί ως προς την ειλικρίνεια του ενάγοντα όταν ισχυριζόταν ότι ο λόγος για τον οποίο εισήλθε εντός των οικοπέδων της εναγομένης ήταν έτσι ώστε να προστατεύσει τα παιδιά του. Θεωρώ ότι ο ισχυρισμός αυτός ήταν απλά μία πρόφαση έτσι ώστε να δικαιολογήσει με τον πιο ευνοϊκό τρόπο για τον ίδιο την παρουσία του εντός των οικοπέδων της εναγομένης αποδίδοντας στον εαυτό του ένα δικαιολογημένο ακόμη και αξιέπαινο κίνητρο για την είσοδο του εντός αυτών. Αγνοώντας τους κινδύνους όπως χαρακτηριστικά ανέφερε έτσι ώστε να βγάλει τα παιδιά του έξω από το συγκεκριμένο χώρο. Προέβαλε δηλαδή το όλο επεισόδιο ως το αποτέλεσμα της προσπάθειας ενός ευσυνείδητου πατέρα να προστατεύσει τα παιδιά του από κρυμμένους κινδύνους οι οποίοι ενδεχομένως να μην ήταν καν ορατοί ή αντιληπτοί από αυτά λόγω της ηλικίας τους. Εν τέλει όμως απέτυχε να πείσει το Δικαστήριο ως προς τη γνησιότητα αυτής της εκδοχής του.
- Αξίζει να αναφερθεί το Δικαστήριο σε ορισμένα μόνο σημεία από τη μαρτυρία του ενάγοντα από τα οποία αναδεικνύεται η αναξιοπιστία του τόσο ως μάρτυρας όσο και ως διάδικος ο οποίος προέβαλε μία συγκεκριμένη εκδοχή αναφορικά με το επίδικο περιστατικό.
- Κατ΄ αρχάς ολόκληρη η ιδέα ότι τα παιδιά του θα επέλεγαν είτε να παίξουν είτε να πετάξουν χαρταετό μέσα σε ένα χώρο όπου υπήρχαν τόσο ψηλά χόρτα όπως ο ίδιος τα περιέγραψε όχι μόνο φαντάζει υπερβολική και εξωπραγματική αλλά θα μπορούσε να θεωρηθεί ακόμη και υποτιμητική για την ίδια τη νοημοσύνη των παιδιών του. Ισχυρίστηκε, από το υπερυψωμένο σημείο της βεράντας όπου πρωτοείδε τα παιδιά του. ότι έβλεπε το γιο του από τους ώμους και πάνω και το κεφάλι της θυγατέρας του καθώς υπολόγισε αντίστοιχα το ύψος τους ως 1.20 μέτρα και 90 εκατοστά έως 1 μέτρο. Όταν ερωτήθηκε σχετικά δέχτηκε ότι ήταν «χωσμένα» μέσα στα χόρτα.
- Ενώ στη γραπτή του δήλωση ισχυρίζεται ότι «.τα παιδιά του κινδύνευαν από κούκους με ψηλά σίδερα τα οποία προεξείχαν και τα οποία είχα δει παλαιότερα μέσα στα οικόπεδα που έδειχναν διαχωρισμό ή κάτι τέτοιο.» ακόμη και επί αυτού του απλού ισχυρισμού προέκυψε μερική ασάφεια κατά τη διάρκεια της προφορικής κατάθεσης του. Ισχυρίστηκε ότι τους κούκους τους θυμήθηκε ενώ τα σίδερα επειδή και ο ίδιος είχε δουλέψει παλαιότερα σε οικοδομές ήξερε ότι υπήρχαν σίδερα φυτεμένα από τους καλουπσιήδες στο έδαφος. Πρόσθεσε δε ότι δεν είδε τα σίδερα λόγω της πυκνής βλάστησης. Ούτε και πριν να υπάρξει βλάστηση όμως ισχυρίστηκε ότι τα είδε. Υπέθεσε ουσιαστικά ότι εφόσον υπήρχαν οικοδομές υπό ανέγερση θα πρέπει να υπήρχαν και σίδερα φυτεμένα στο έδαφος. Διευκρίνισε όμως ότι τους κούκους τους είδε και ότι πάνω σε αυτούς υπήρχαν «φυτεμένα» σίδερα.
- Η μερική αυτή ασάφεια δεν έχει ιδιαίτερη σημασία. Περισσότερη σημασία έχει η προβαλλόμενη γνώση του ενάγοντα ως προς την ύπαρξη αυτών των συγκεκριμένων κινδύνων εντός των οικοπέδων της εναγομένης. Καθώς η γνώση αυτή σε συνδυασμό με τη περιγραφή των κατ΄ ισχυρισμό προσεχτικών κινήσεων του οδηγούν στο παράδοξο αποτέλεσμα της πτώσης του επί του εδάφους ενώ λογικά σύμφωνα πάντοτε με τη δική του περιγραφή δεν θα αναμενόταν όπως αυτό συμβεί. Υπενθυμίζω σχετικά ότι εντός της γραπτής δήλωσης του ισχυρίζεται ότι περπατούσε όσο πιο προσεχτικά μπορούσε υπό τις περιστάσεις και σκόνταψε επί ενός σιδήρου το οποίο ήταν φυτεμένο σε κούκο οριοθέτησης. Η παραδοξότητα του αποτελέσματος της πτώσης του προκύπτει από τον τρόπο με τον οποίο στην προφορική κατάθεση του περιέγραψε τις κινήσεις του. Η όλη υπερβολική περιγραφή η οποία δόθηκε από τον ενάγοντα οδηγεί το Δικαστήριο σε συμπέρασμα ότι αντιθέτως ο ενάγων δεν πρόσεχε που περπατούσε. Δηλαδή ότι κυριολεκτικά δεν έβλεπε το έδαφος επί του οποίου όχι μόνο δεν βάδιζε προσεχτικά αλλά προφανώς έτρεχε απρόσεχτα και αυτός ακριβώς ήταν και ο λόγος για τον οποίο το πόδι του παγιδεύτηκε και υπέστη τόση ζημιά από τη βίαιη και απότομη διακοπή της κίνησης του.
- Υπενθυμίζω τον ισχυρισμό του ενάγοντα ότι προχωρούσε σιγά και όχι απλά ότι κοίταζε το έδαφος αλλά μάλιστα, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, «ψάχνοντας» το για να μην σκοντάψει. Παρόλα αυτά όχι μόνο σκόνταψε αλλά το σκόνταμμα του ήταν τόσο βίαιο έτσι ώστε να είχε προκαλέσει την όση ζημιά αυτό προκάλεσε σύμφωνα και με την ιατρική μαρτυρία. Εισήλθε μάλιστα όπως ισχυρίστηκε όπως τον γάτο και όχι όπως το λαγό. Εντούτοις χτύπησε και μάλιστα στο βαθμό στον οποίο χτύπησε. Όπως ο ίδιος ανέφερε «γύρισε» πάνω στο πόδι του και γι΄ αυτό το κάταγμα ήταν συντριπτικό[7] ενώ από ότι μπορούσε να θυμηθεί έπεσε με το κεφάλι ανάσκελα.
- Αναφέρεται το Δικαστήριο πιο πάνω στη προσπάθεια του ενάγοντα σε ορισμένα σημεία να προβλέψει ερωτήσεις οι οποίες πιθανώς θα υποβάλλονταν σε αυτόν, δίδοντας απαντήσεις τις οποίες ο ίδιος προφανώς θεωρούσε ότι θα υποστήριζαν τη γνησιότητα των υπόλοιπων του ισχυρισμών. Ένα παράδειγμα αυτής της προσπάθειας ήταν και ο εμφανώς ανειλικρινής του ισχυρισμός ο οποίος προβλήθηκε με τόση υπερβολή ως προς το ότι προχωρούσε τόσο αργά και προσεχτικά. Καθώς προφανώς ανέμενε ότι θα του υποβαλλόταν ότι έτρεχε απρόσεχτα και ακριβώς γι΄ αυτό σκόνταψε και χτύπησε. Ένα άλλο παράδειγμα είναι και ο χαρακτηριστικός τρόπος με τον οποίο περιέγραψε ότι ο ίδιος ήταν ικανός να πετάξει ένα χαρταετό. Δηλαδή, παραμένοντας σταθερά στην ίδια θέση δίχως να χρειαστεί να τρέξει ενώ κάποιο άλλο άτομο θα κρατούσε τον χαρταετό έτσι ώστε αυτός να ανυψωθεί από το σημείο στο οποίο βρισκόταν. Ενδεχομένως κοιτάζοντας και προς τα πίσω καθώς θα προχωρούσε με ταχύτητα τρέχοντας προς την αντίθετη κατεύθυνση.
- Μάλιστα η υπερβολή στη περιγραφή του επίδικου περιστατικού από τον ενάγοντα φαίνεται και από τη χρονική πτυχή της. Υπενθυμίζω ότι όπως ισχυρίστηκε το σημείο της πτώσης του απείχε περίπου 50 έως 60 μέτρα από το σύνορο των οικοπέδων της εναγομένης. Βεβαίως σύμφωνα με την υπόδειξη του ιδίου επί του τεκμηρίου 2 και τη κλίμακα αυτού του σχεδίου η απόσταση ήταν περίπου 25 μέτρα από το σύνορο. Σημασία όμως δεν έχει η πραγματική απόσταση, όπως αυτή θα ήταν δυνατό να καθοριστεί αντικειμενικά, αλλά η συνάρτηση είτε της μίας είτε της άλλης απόστασης με τη χρονική πτυχή της εκδοχής του ενάγοντα και κυρίως βεβαίως με την απόσταση την οποία ο ίδιος υπολόγισε. Ισχυρίστηκε ότι χρειάστηκε χρόνο 10 λεπτά για να καλύψει την απόσταση μέχρι τα παιδιά του. Ενώ ισχυρίστηκε ότι το σημείο πτώσης του απείχε 1 έως 2 μέτρα από το γιό του. Δηλαδή, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του ο ίδιος προχωρούσε τόσο προσεχτικά εντός των υπό διαχωρισμό οικοπέδων έτσι ώστε να κάλυπτε απόσταση από 2.5 μέτρα έως 5 ή και 6 μέτρα το λεπτό. Βραδύτατη πραγματικά η πρόοδος του ενάγοντα εντός των οικοπέδων. Σύμφωνα πάντοτε με τους δικούς του ισχυρισμούς.
- Τόσο βραδύτατη έτσι ώστε εύλογα να δημιουργείται απορία ως προς το κατά πόσο θα ήταν εφικτό με αυτό τον τρόπο που προχωρούσε είτε να μην είχε προσέξει το οποιοδήποτε εμπόδιο επί του εδάφους είτε όντως να είχε σκοντάψει επί αυτού με το βίαιο τρόπο τον οποίο τα τραύματα του αποκαλύπτουν.
- Αναλογίστηκε προφανώς ο ενάγων τα όσα αναφέρονται πιο πάνω και τα εύλογα ερωτήματα τα οποία προκύπτουν σε σχέση με την υπερβολή της χρονικής πτυχής της εκδοχής του. Καθότι στην αμέσως επόμενη δικάσιμο και συνέχιση της αντεξέτασης του, πλέον προσπαθούσε να διορθώσει την εκδοχή του και να προσαρμόσει τη μαρτυρία του έτσι ώστε να μην αναδεικνύεται τέτοια εξωπραγματική βραδύτητα στις κινήσεις του.
- Ενώ στην αμέσως προηγούμενη δικάσιμο είχε απαντήσει ότι χρειάστηκε χρόνο γύρω στα 10 λεπτά για να καλύψει την απόσταση μέχρι τα παιδιά του και μάλιστα όταν ερωτήθηκε εάν δηλαδή πρόσεχε τόσο πολλά απάντησε «φυσικά», πλέον, στην αμέσως επόμενη δικάσιμο, ισχυριζόταν ότι δεν θυμόταν και μπορεί να ήταν 5 ή 10 λεπτά ενώ στη συνέχεια είπε ότι δεν θυμάται ακριβώς την ώρα και εάν πέρασαν 3 έως 5 λεπτά. Βεβαίως εάν ληφθεί υπόψη ο ισχυρισμός του για απόσταση 50 έως 60 μέτρων τότε ακόμη και 3 λεπτά να χρειάστηκε και πάλι προχωρούσε με αρκετά αργό ρυθμό. Θεωρώ ότι όλη αυτή η προσπάθεια του ενάγοντα στόχο είχε να δείξει ότι δεν έτρεχε, ούτε βιαζόταν αλλά προχωρούσε αργά και προσεχτικά εντός των οικοπέδων. Εντούτοις και πάλι αυτό το μέρος των ισχυρισμών του δεν συνάδει με το αποτέλεσμα της πτώσης και τραυματισμού του. Ιδιαίτερα δε διατηρώντας υπόψη τις συνέπειες του τραυματισμού του σύμφωνα και με την αποδεκτή ως αξιόπιστη ιατρική μαρτυρία. Υπό την έννοια δηλαδή του συντριπτικού είδους κατάγματος τόσο της κνήμης και περόνης όσο και της βίαιης πρόσκρουσης του αστραγάλου στη κάτω άρθρωση της επιφάνειας της κνήμης και περόνης.
- Μάλιστα ερωτήθηκε εάν έσκυβε καθώς προχωρούσε και απάντησε αρνητικά προσθέτοντας ότι η όραση του είναι καλή. Ουσιαστικά ο ίδιος προέβαλε μία εκδοχή σύμφωνα με την οποία δεν είχε οποιαδήποτε δικαιολογία έτσι ώστε να μην δει οτιδήποτε υπήρχε επί του εδάφους. Εφόσον δηλαδή η όραση του ήταν καλή και προχωρούσε με τόσο βραδύ ρυθμό κοιτάζοντας το έδαφος και ψάχνοντας για οποιοδήποτε πιθανό κίνδυνο.
- Εύλογα διαπιστώνεται, σύμφωνα πάντοτε με τους δικούς του ισχυρισμούς, ότι όπως ο ενάγων προχωρούσε εντός των οικοπέδων πραγματικά δεν υπήρχε κανένας λόγος για να συμβεί το οποιοδήποτε ατύχημα. Όπως ο ίδιος διευκρίνισε περπατούσε σιγά-σιγά και παραμέριζε με τα χέρια του τα ψηλά χόρτα και πρόσεχε που πατούσε. Πως είναι δυνατό με βάση αυτούς τους ισχυρισμούς να μην δημιουργείται το εξής εύλογο ερώτημα. Πως υπό αυτές τις περιστάσεις και αφού λάμβανε τέτοιες προφυλάξεις, κατάφερε τελικά να χτυπήσει και μάλιστα με τον βίαιο τρόπο τον οποίο αποκαλύπτει τόσο η συντριπτική φύση των καταγμάτων της κνήμης και περόνης όσο και η βίαιη πρόσκρουση του αστραγάλου στη κάτω άρθρωση της επιφάνειας της κνήμης και περόνης του αριστερού ποδιού του;
- Αυτό το οποίο εύλογα προκύπτει με βάση τα όσα ισχυρίστηκε ο ενάγων είναι ότι ο ίδιος κατά τη διάρκεια της προφορικής κατάθεσης του βρέθηκε αντιμέτωπος με το εξής δίλημμα σε μία προσπάθεια να γίνει πιστευτός από το Δικαστήριο ως προς τις πραγματικές συνθήκες του επίδικου περιστατικού. Πως από τη μία να δείξει την επικινδυνότητα του συγκεκριμένου χώρου αλλά παράλληλα πως από την άλλη να δείξει ότι ο ίδιος ήταν ιδιαίτερα προσεχτικός στις κινήσεις του ακριβώς λόγω αυτής της επικινδυνότητας. Τελικά όμως το μόνο το οποίο πέτυχε ο ενάγων με αυτό ακριβώς τον αντιφατικό τρόπο, διατηρώντας δηλαδή υπόψη το αποτέλεσμα των προσεχτικών του ενεργειών, ήταν να παρουσιάσει μία αναξιόπιστη εκδοχή η οποία δεν θα ήταν δυνατό να κριθεί στη συνέχεια ότι θα μπορούσε να περισωθεί με οποιοδήποτε τρόπο από την υπόλοιπη μαρτυρία προς υποστήριξη ή ενίσχυση της δικής του μαρτυρίας.
- Ως προς την αξιολόγηση της υπόλοιπης μαρτυρίας η οποία παρουσιάστηκε προς υποστήριξη και ενίσχυση της αξιοπιστίας του ενάγοντα αυτή παρατίθεται πιο κάτω κυρίως έτσι ώστε να αιτιολογηθεί η γενικότερη αξιολόγηση της αξιοπιστίας τόσο του ενάγοντα όσο και της εκδοχής του αναφορικά με το επίδικο περιστατικό.
- Διαπιστώνεται ότι η μαρτυρία του Μ. Ε. 2, Τάκη Σωκράτους, επιθεωρητή εργασίας δεν ρίχνει οποιοδήποτε ιδιαίτερο φώς στο επίδικο περιστατικό. Ανέφερε βεβαίως αναντίλεκτα ο μάρτυρας αυτός ότι έλαβε τηλεφώνημα πριν πολλά χρόνια από κάποιο ο οποίος του είχε πει ότι τα παιδιά του πήγαν σε ένα οικόπεδο να πετάξουν χαρταετό και ότι είχε ατύχημα σε ένα εργοτάξιο και ότι κατά κάποιο τρόπο έκανε καταγγελία ότι αυτό ήταν απερίφρακτο. Αλλά πέραν από το να επαναλάμβανε τον ισχυρισμό κάποιου άλλου ουσιαστικά ο ίδιος δεν πρόσθεσε οποιεσδήποτε λεπτομέρειες. Ούτε καν γνώριζε ποιος ήταν αυτός ο οποίος του τηλεφώνησε. Ούτε καταχωρήθηκε υπόθεση εναντίον της εναγομένης εταιρείας καθότι σύμφωνα με τη νομοθεσία τότε δεν υπήρχε υποχρέωση γνωστοποίησης του ατυχήματος. Ούτε και νομοθετική υποχρέωση για περίφραξη υπήρχε τότε. Ούτε και πήγε ο ίδιος επί τόπου.
- Η επόμενη μάρτυρας του ενάγοντα αναφορικά με το επίδικο περιστατικό ήταν η Μ. Ε. 5 Αφροδίτη Νικηφόρου Ττοουλιά. Η μάρτυρας αυτή υπέστη ιδιαίτερα μακρά και επίπονη αντεξέταση. Ήταν η νοσοκόμα η οποία συνόδευε το ασθενοφόρο το οποίο παρέλαβε τον ενάγοντα για να τον μεταφέρει στο νοσοκομείο. Είναι επίσης, όπως στη συνέχεια διαπιστώνεται, και η μοναδική μάρτυρας του ενάγοντα η οποία περισώζει μερικώς την εκδοχή του, τουλάχιστον δηλαδή ως προς το προβαλλόμενο γεγονός ότι το εργοτάξιο της εναγομένης δεν ήταν περιφραγμένο. Μέχρι όμως μόνο αυτού του σημείου διαπιστώθηκε ικανή η μαρτυρία αυτής της μάρτυρος να περισώσει την αξιοπιστία της εκδοχής του ενάγοντα.
- Κατ΄ αρχάς αξίζει να σημειωθεί ότι παρά και γενικές υποβολές οι οποίες έγιναν προς τη μάρτυρα ως προς το ότι αποκλειστικός της σκοπός ήταν να βοηθήσει τον ενάγοντα να κερδίσει την υπόθεση του και ότι άλλαζε και προσάρμοζε τις απαντήσεις της σύμφωνα με τις υποδείξεις της πλευράς του ενάγοντα για να τον βοηθήσει, σε κανένα σημείο δεν της υποβλήθηκε κάτι το οποίο θα αναμενόταν να της είχε υποβληθεί ή τουλάχιστον σε σχέση με το οποίο θα έπρεπε να είχε ερωτηθεί. Ότι δηλαδή τα υπό διαχωρισμό οικόπεδα της εναγομένης ήταν εργοτάξιο και ως τέτοιο ήταν χώρος περιφραγμένος.
- Καθότι όπως σαφώς προκύπτει από την προφορική κατάθεση αυτής της μάρτυρος δεν υπήρχε περίφραξη εντός του χώρου παρά και το ότι σε αυτόν υπήρχαν οικοδομές υπό ανέγερση. Υπενθυμίζω απλά ότι σύμφωνα με τη μάρτυρα αυτή όχι μόνο η ίδια αλλά ολόκληρο ασθενοφόρο εισήλθε εντός του χώρου όπου βρισκόταν ο ενάγων μετά από τη πτώση του στο έδαφος. Βεβαίως δεν ισχυρίστηκε ότι δεν υπήρχε περίφραξη. Ούτε όμως και αναφέρθηκε σε ύπαρξη περίφραξης και μάλιστα καγκέλι το οποίο να ήταν κλειδωμένο και το οποίο να εμπόδιζε την είσοδο του ασθενοφόρου εντός αυτού του χώρου. Ούτε όμως και της υποβλήθηκε ότι η είσοδος του ασθενοφόρου δεν ήταν εφικτή ακριβώς λόγω της ύπαρξης περίφραξης και του κατ΄ ισχυρισμό γεγονότος ότι η είσοδος η οποία υπήρχε σε αυτή ήταν καγκέλι το οποίο ήταν κλειδωμένο με αλυσίδα και τσακροκλειδωνιά, όπως χαρακτηριστικά ισχυρίστηκε ο Μ. Υ. 2, Γιώργος Σαπαρίλλας.
- Παρά και τις οποιεσδήποτε αδυναμίες στη μαρτυρία αυτής της μάρτυρος η εντύπωση την οποία απεκόμισε το Δικαστήριο από τον τρόπο με τον οποίο απαντούσε σε ερωτήσεις ήταν ότι πραγματικά προσπαθούσε να ήταν ειλικρινής στα όσα κατέθετε στο βαθμό στον οποίο ήταν σε θέση να το πράξει αυτό. Κατ΄ επανάληψη αναφερόταν η μάρτυρας σε αδυναμία να θυμηθεί ορισμένες λεπτομέρειες. Εντούτοις γενικά τα όσα κατέθεσε δίχως παράλληλα να προβάλει οποιαδήποτε αδυναμία να ανακαλέσει αυτά στη μνήμη της, γίνονται δεκτά από το Δικαστήριο ως αξιόπιστα με εξαίρεση ένα σημείο αναφορικά με το οποίο δεν ήταν πειστική ως προς το κατά πόσο όντως η ίδια είχε θυμηθεί αυτό το συγκεκριμένο δεδομένο.
- Δηλαδή, το σημείο εντός του οποίου είχε εγκλωβιστεί το πόδι του ενάγοντα. Κατέθεσε σε δύο δικασίμους η μάρτυρας αυτή. Κατά την πρώτη δεν ήταν σε θέση να θυμηθεί που ακριβώς ήταν εγκλωβισμένο το πόδι του ενάγοντα ενώ στη δεύτερη ήταν σε θέση να το πράξει δίχως όμως παράλληλα να δίδει οποιαδήποτε πειστική εξήγηση ως προς αυτή τη δυνατότητα από τη μία δικάσιμο στην άλλη.
- Ως προς τον ισχυρισμό της ότι αρχικά δεν δέχτηκε να καταθέσει θεωρώ ότι αυτό δεν επηρεάζει με οποιοδήποτε τρόπο αρνητικά την αξιοπιστία της καθότι οι εξηγήσεις τις οποίες έδωσε αναφορικά με αυτό το θέμα κρίνονται πειστικές. Ούτε και κρίνεται απαραίτητη η αποτυχημένη προσπάθεια ενίσχυσης της αξιοπιστίας της δια μέσω της μαρτυρίας της Μ. Ε. 12, Κατερίνας Χατζηχαραλάμπους. Βεβαίως αποκαλύπτεται από αυτή την αρχική άρνηση μία ειλικρινής ομολογία ότι δεν μπορούσε να θυμηθεί καλά το επίδικο περιστατικό. Παράλληλα όμως δεν θεωρώ ότι καθοδηγήθηκε σε οποιεσδήποτε λεπτομέρειες από την ευπαίδευτη δικηγόρο του ενάγοντα παρά μόνο της αναφέρθηκαν κάποια γενικότερα στοιχεία έτσι ώστε να ήταν σε θέση να διαπιστώσει ακριβώς περί ποιου περιστατικού της ζητείτο να έλθει να καταθέσει στο Δικαστήριο. Δεν θα αναμενόταν από το Δικαστήριο μετά από τη πάροδο τόσο μεγάλης χρονικής περιόδου να ήταν σε θέση η μάρτυρας αρχικά να θυμόταν από μόνη της το συγκεκριμένο περιστατικό δίχως κάποια υπενθύμιση ως προς κάποια ιδιαίτερα του χαρακτηριστικά. Καθότι λογικά τέτοια περιστατικά δεν μπορεί παρά να ήταν συνήθη κατά τη διάρκεια της καριέρας της ως νοσοκόμα η οποία προφανώς είχε ως μέρος των καθηκόντων της την υποχρέωση όπως συνοδεύει ασθενοφόρα σε έκτακτα περιστατικά.
- Οφείλω όμως να τονίσω και πάλι το εξής. Η θετική αξιολόγηση της αξιοπιστίας αυτής της μάρτυρος δεν οδηγεί αυτόματα και σε ενίσχυση της εκδοχής του ενάγοντα ως προς το επίδικο περιστατικό στο σύνολο της. Ανέφερε μεν η μάρτυρας αυτή ότι εντός του τεμαχίου υπήρχαν πέτρες, σίδερα, ξύλα και χόρτα όμως η κατάσταση του δεν ήταν τόσο αδιαπέραστη όπως ο ενάγων τη περιέγραψε. Μάλιστα η ίδια ήταν σε θέση να προηγηθεί του ασθενοφόρου και να αφαιρέσει κάποια υλικά έτσι ώστε αυτό να προσεγγίσει τον ενάγοντα σε απόσταση μόλις 4 έως 5 μέτρων. Ανέφερε ότι μετακίνησε 4 έως 5 πέτρες και κάποια άλλα πράγματα, όπως ξύλα.
- Η αρχική περιγραφή από την ίδια του χώρου όπου πρωτοείδε τον ενάγοντα ήταν ένα μεγάλο τεμάχιο δίχως παράλληλα να αναφέρει είτε ότι αυτό ήταν κατάμεστο από ψηλά χόρτα είτε ότι ο ενάγων, ο οποίος σημειωτέον ήταν ξαπλωμένος στο έδαφος, δεν ήταν ορατός λόγω της ψηλής βλάστησης. Σε αντίθεση με τα όσα ο ενάγων ισχυρίστηκε ως προς τη δική του δυνατότητα να δει τα παιδιά του πέραν από ένα ορισμένο ύψος. Έστω και από το διαφορετικό σημείο στο οποίο αυτός βρισκόταν και το οποίο μάλιστα, σύμφωνα με τους δικούς του ισχυρισμούς, του παρείχε περισσότερες δυνατότητες κατόπτευσης των οικοπέδων της εναγομένης.
- Βεβαίως η μαρτυρία της υποστηρίζει την εκδοχή του ενάγοντα ως προς το ότι αυτός βρισκόταν εντός των οικοπέδων της εναγομένης παρά στο γειτονικό τεμάχιο με αριθμό
- Τόσο με τις υποδείξεις τις γενικότερα όσο και με τις αναφορές της ως προς την ύπαρξη οικοδομών υπό ανέγερση εντός του χώρου όπου βρισκόταν ο ενάγων. Θυμόταν ότι υπήρχαν χόρτα εντός του τεμαχίου όχι όμως στο ίδιο ύψος που υποστήριξε ο ενάγων. Μάλιστα σαφώς υπήρχε η δυνατότητα σε μικρή απόσταση από και μέχρι τον ενάγοντα να κυλήσουν το φορείο με τροχούς επί του οποίου στη συνέχεια τοποθέτησαν τον ενάγοντα. Παρά και την οποιαδήποτε δυσκολία αντιμετώπισαν καθότι το έδαφος ήταν ανώμαλο και την ύπαρξη χόρτων ή πετρών δεν ισχυρίστηκε ότι τα χόρτα ήταν στο ύψος που ισχυρίστηκε ο ενάγων.
- Η ίδια δεν ήταν σε θέση να θυμηθεί επακριβώς το ύψος των χόρτων σε κάθε σημείο του συγκεκριμένου χώρου ενώ αρχικά αναφέρθηκε σε ύψος 60 εκατοστών και πιο χαμηλά. Σαφώς δηλαδή διαφέρει επί του συγκεκριμένου σημείου η μαρτυρία αυτής της μάρτυρος. Πραγματικά θεωρώ ότι και με τη δική της μαρτυρία αναδεικνύεται το στοιχείο της υπερβολής στην προφορική κατάθεση του ενάγοντα, της οποίας βεβαίως η γραπτή του δήλωση αποτελεί μέρος.
- Θυμήθηκε επίσης η μάρτυρας αυτή ότι η σύζυγος του ενάγοντα της ανέφερε για τον χαρταετό. Εύλογα δημιουργώντας το ερώτημα και πάλι γιατί ο ενάγων επέλεξε να μην παρουσιάσει τη σύζυγο του ως μάρτυρα και αντί αυτού να αφήνει τη συγκεκριμένη μάρτυρα εκτεθειμένη σε κατηγορίες ότι ήταν η δικηγόρος του που είχε αναφέρει το συγκεκριμένο ισχυρισμό σε αυτή ή ακόμη και την ίδια την δικηγόρο του για τον ίδιο λόγο. Ή ακόμη και να προκύπτει ως μέρος της μαρτυρίας της και αυτό το ενδεχόμενο σε συνδυασμό με το γεγονός ότι αρχικά αρνήθηκε να καταθέσει ενώ στη συνέχεια συγκατατέθηκε, δημιουργώντας με αυτό τον τρόπο και ερωτηματικά ως προς την αξιοπιστία της.
- Διευκρινίζω όμως ότι όσο αξιόπιστη και ειλικρινής να κρίνεται η μάρτυρας αυτή δεν είναι δυνατό, υπό τις περιστάσεις, να αποκλειστεί και το ενδεχόμενο το στοιχείο του χαρταετού ή ουσιαστικά η λεπτομέρεια αυτή να της είχε όντως αρχικά ειπωθεί από την ευπαίδευτη δικηγόρο του ενάγοντα καθώς η ίδια καλόπιστα προσπαθούσε να της υπενθυμίσει το συγκεκριμένο περιστατικό έτσι ώστε αυτό να ξεχωρίζει μεταξύ των όσων άλλων είχε να αντιμετωπίσει κατά τη διάρκεια της καριέρας της ως νοσοκόμα προ της αλλαγής του επαγγέλματος της.
- Η παρουσίαση των Μ. Ε. 11 και 12, δηλαδή αντίστοιχα της γραμματέας της δικηγόρου του ενάγοντα, Ανθής Πέτρου και της συνεργάτιδας της, δηλαδή της δικηγόρου Κατερίνας Χατζηχαραλάμπους αποτελεί μέρος της έμμεσης ουσιαστικά αντί άμεσης μαρτυρίας η οποία παρουσιάστηκε προς υποστήριξη και ενίσχυση της μαρτυρίας του ενάγοντα αναφορικά με το επίδικο περιστατικό. Ουσιαστικά η μαρτυρία και των δύο αυτών μαρτύρων παρουσιάστηκε έτσι ώστε, πρώτο, να δικαιολογηθεί το γεγονός ότι δεν έδωσε μαρτυρία ο οδηγός του ασθενοφόρου και δεύτερο, να ενισχυθεί η αξιοπιστία της Μ. Ε. 5, Αφροδίτης Νικηφόρου Ττοουλιά.
- Στη πρώτη περίπτωση πραγματικά δεν έχει σημασία η δικαιολόγηση της ανυπαρξίας της μαρτυρίας ενός μάρτυρα ο οποίος θα μπορούσε να είχε καταθέσει σχετικά αλλά δεν το έπραξε. Και του οποίου η μαρτυρία στη συνέχεια ασφαλώς δεν είναι δυνατό να τύχει οποιασδήποτε αξιολόγησης καθότι αυτή είναι ανύπαρκτη.
- Στη δεύτερη περίπτωση αυτό το οποίο αβίαστα διαπιστώνεται είναι ότι η Μ. Ε. 5, διατηρώντας υπόψη και τη γενικά θετική αξιολόγηση της μαρτυρίας της, πραγματικά δεν χρειαζόταν οποιαδήποτε τέτοια ενίσχυση. Ανεξάρτητα και κατά πόσο υπήρχε ή δεν υπήρχε η δυνατότητα να προβλεφθεί αυτή η θετική αξιολόγηση.
- Θεωρητικά ο κάθε διάδικος - βάσει βεβαίως και της ανάλογης συμβουλής του δικηγόρου του - θα πρέπει να επιδιώκει μία όσο το δυνατό πιο λογική εκτίμηση της ισχύς της μαρτυρίας του προτού να επιλέγει στη συνέχεια να παρουσιάσει ενδεχομένως αχρείαστη μαρτυρία προς ενίσχυση ήδη παρουσιασθείσας μαρτυρίας η οποία να μην χρειάζεται μία τέτοια ενίσχυση. Βεβαίως πρακτική σημασία εντός του πλαισίου αξιολόγησης της μαρτυρίας προς απόδειξη της αξίωσης στο σύνολο της έχει το δεδομένο ότι το Δικαστήριο αξιολογεί θετικά την αξιοπιστία και τη μαρτυρία της Μ. Ε.
- Αναφορικά με τον οδηγό του ασθενοφόρου έστω και εάν πράγματι είχε αναφέρει ότι, σε περίπτωση κατά την οποία κατέθετε, ψευδώς θα ισχυριζόταν ότι δεν θυμόταν οτιδήποτε διερωτώμαι πραγματικά ως προς την αναγκαιότητα παρουσίασης της συγκεκριμένης μαρτυρίας. Πραγματικά το παράδοξο σε σχέση με τη πιθανή μαρτυρία του οδηγού του ασθενοφόρου είναι ότι παρουσιάστηκε ουσιαστικά μαρτυρία αναφορικά με μαρτυρία την οποία είχε πρόθεση ο ενάγων να παρουσιάσει αλλά εν τέλει δεν παρουσίασε. Διαφέρει βεβαίως αυτή η περίπτωση από τις αναφορές του Δικαστηρίου πιο πάνω σε σχέση με μαρτυρία την οποία ο ενάγων θα μπορούσε να είχε παρουσιάσει αλλά ουδέποτε εξέφρασε τη πρόθεση να παρουσιάσει.
- Θα ήταν δηλαδή πιο χρήσιμο εάν ο ενάγων είχε προσφέρει εξηγήσεις αναφορικά με τους μάρτυρες τους οποίους θα μπορούσε να είχε παρουσιάσει αλλά τελικά δεν παρουσίασε. Όπως, παραδείγματος χάριν, τη σύζυγο του ή το γιο του ή ένα από τους αστυνομικούς οι οποίοι είχαν δει ότι το εργοτάξιο εντός των οικοπέδων της εναγομένης δεν ήταν περιφραγμένο.
- Αναφορικά με τη κατάθεση της Μ. Ε. 12, Κατερίνας Χατζηχαράλαμπους, τονίζω ότι η μάρτυρας αυτή αχρείαστα ουσιαστικά επιστρατεύτηκε από την δικηγόρο του ενάγοντα έτσι ώστε να ενισχύσει τη μαρτυρία της Μ. Ε. 5, Αφροδίτης Νικηφόρου Ττοουλιά. Δηλαδή, ως προς τους ισχυρισμούς της ότι άκουσε σε ανοιχτή ακρόαση τα όσα αναφέρθηκαν μεταξύ της Μ. Ε. 5 και της δικηγόρου του ενάγοντα. Πραγματικά δεν έχω πεισθεί ως προς το ότι όντως αυτό συνέβη στην έκταση και λεπτομέρεια με την οποία το περιέγραψε. Η εντύπωση η οποία δημιουργείται είναι ότι αυτός ήταν ένας τρόπος παρουσίασης μαρτυρίας δίχως να χρειαστεί να καταθέσει η ίδια η δικηγόρος του ενάγοντα και στη συνέχεια να εξαναγκαζόταν να απωλέσει τον χειρισμό της αγωγής κατά την ακροαματική διαδικασία (βλ. σχετικά την απόφαση Παπακοκκίνου ν. Δήμου Πάφου (Αρ. 1)
(1998)1Β Α. Α. Δ. 634).
- Παρουσιάστηκε επίσης ως μάρτυρας από τον ενάγοντα και η Μ. Ε. 13, Ελένη Παχίτη, Ανώτερη Νοσηλευτική Λειτουργός, εκδότρια του τεκμηρίου
- Το περιεχόμενο του οποίου τεκμηρίου ο ευπαίδευτος συνήγορος της εναγομένης ευθέως δήλωσε κατά την αμέσως προηγούμενη δικάσιμο ότι αποδεχόταν. Συνεπώς είναι πραγματικά άξιον απορίας γιατί επέλεξε ο ενάγων όπως παρουσιάσει αυτή τη μάρτυρα.
- Επιπλέον, η προφορική κατάθεση αυτής της μάρτυρος πήρε τέτοια τροπή έτσι ώστε παρά και το γεγονός ότι αυτή δεν αντεξετάστηκε να είχε ουσιαστικά υποστεί μία μορφή αντεξέτασης κατά την κύρια εξέταση της. Μηδαμινή πραγματικά η οποιαδήποτε συνεισφορά της μαρτυρίας αυτής της μάρτυρος ως προς την επίλυση των επίδικων θεμάτων.
- Η μαρτυρία η οποία παρουσιάστηκε από την εναγόμενη αναφορικά με το επίδικο περιστατικό ουσιαστικά δεν είχε άμεση σχέση με το ίδιο το περιστατικό αλλά τη περιγραφή του επίδικου χώρου όπου αυτό κατ΄ ισχυρισμό συνέβη κατά τον ουσιώδη χρόνο και ιδιαίτερα δε σε σχέση με την ύπαρξη περίφραξης στο εργοτάξιο της εναγομένης. Η μαρτυρία αυτή αποτελείτο από τη μαρτυρία του Μ. Υ. 1, Βάσου Δημητρίου και Μ. Υ. 2, Γιώργου Σαπαρίλλα.
- Ο Μ. Υ. 1, Βάσος Δημητρίου, υπέστη μακρά αντεξέταση ακόμη και επί λεπτομερειών και θεμάτων τα οποία δεν είχαν άμεση σχέση με τα επίδικα θέματα σε μία προσπάθεια υπονόμευσης της αξιοπιστίας του. Ακόμη και η κύρια εξέταση του επεκτάθηκε σε θέματα περιφερειακά των επίδικων θεμάτων. Ενδεχομένως να θεωρήθηκε από τον ίδιο ότι η εμβάθυνση γενικότερα επί όλων των πτυχών συνεργασίας μεταξύ του συνεταιρικού γραφείου του ιδίου και της εναγομένης θα του επέτρεπε, παρεμπιπτόντως ουσιαστικά, να προσθέσει και μία μικρή αναφορά τόσο ως προς την ύπαρξη περίφραξης και προειδοποιητικών πινακίδων στο εργοτάξιο όσο και ως προς την κατάσταση του εδάφους εντός αυτού. Αυτά όμως ήταν τα κύρια σημεία επί των οποίων θα έπρεπε να πείσει το Δικαστήριο ως προς την ειλικρίνεια του. Κάτι όμως το οποίο απέτυχε να κάνει καθότι η μαρτυρία επί αυτών ακριβώς των σημείων ήταν γενικόλογη και μη πειστική. Επιπλέον διαπιστώνεται ότι η μαρτυρία του επί αυτών των σημείων στη γενικότητα της ήταν παράλληλα και χρονικά αόριστη.
- Ουσιαστικά ο μάρτυρας αυτός μιλούσε γενικά για το τι θα συνέβαινε κατά την προετοιμασία ενός εργοταξίου σε μία τέλεια περίπτωση εφαρμογής όλων των αναγκαίων προκαταρκτικών εργασιών επί τόπου και στη συνέχεια κατέληγε σε σχέση με την επίδικη χρονική περίοδο ότι λογικά αυτό θα πρέπει να είχε γίνει και στη συγκεκριμένη περίπτωση. Επίσης ήταν υπερβολικός όταν αναφερόταν στην ύπαρξη περίφραξης τονίζοντας το συγκεκριμένο ισχυρισμό του με αναφορά ότι έλεγε απερίφραστα πεντακάθαρα ότι υπήρχε η αναγκαία περίφραξη πάνω στην οποία υπήρχαν πινακίδες αρχιτεκτόνων, πινακίδες για κινδύνους κλ. π. προσθέτοντας και πάλι ότι αυτό ήταν ξεκάθαρο.
- Όσο και να ισχυριζόταν ο μάρτυρας αυτός ότι επέβλεπε το συγκεκριμένο έργο μαζί με ένα άλλο έργο στην ίδια περιοχή πραγματικά δεν κατάφερε να πείσει το Δικαστήριο, σε σχέση με τα όσα ο ίδιος ισχυριζόταν, ότι ήταν σε θέση να θυμηθεί, αναφορικά με την επιτόπια κατάσταση.
- Επιπλέον, ο μάρτυρας αυτός διαπιστώνεται να ήταν ασαφής, ακόμη και αντιφατικός μεταξύ κύριας εξέτασης και αντεξέτασης του, σε σχέση με τη τοποθέτηση κούκων εντός των επίδικων τεμαχίων. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι η μαρτυρία του ως προς την ακριβή περιγραφή της περίφραξης είναι σύμφωνη με αυτή που έδωσε ο Μ. Υ.
- Διαπιστώνεται δηλαδή συμφωνία μεταξύ της μαρτυρίας αυτών των δύο μαρτύρων ως προς το ότι η περίφραξη αποτελείτο από τελάρα με μεταλλικό ή γαλβανιζέ πλέγμα. Δίχως βεβαίως αυτό να οδηγεί σε συμπέρασμα ότι οι μάρτυρες αυτοί ήταν αξιόπιστοι ως προς ένα πολύ σημαντικό γεγονός σε σχέση με την έκβαση αυτής της αγωγής. Δηλαδή, το ακριβές χρονικό σημείο κατά το οποίο όντως τοποθετήθηκε η περίφραξη.
- Αναφορικά με την προφορική κατάθεση του Μ. Υ. 2, Γεώργιου Σαπαρίλλα, θεωρώ ότι μέρη αυτής είναι δυνατό να γίνουν δεκτά ως αξιόπιστα και ότι αυτά συνάδουν με τη κοινή λογική. Όπως, παραδείγματος χάριν, ο ισχυρισμός ότι προηγήθηκε καθαρισμός των τεμαχίων της εναγομένης προτού αρχίσουν οι εργασίες ανέγερσης. Όμως ο ισχυρισμός ότι αμέσως μετά από τον καθαρισμό έγινε η χάραξη από τοπογράφο και τοποθετήθηκε η περίφραξη προτού ξεκινήσουν οι εργασίες ανέγερσης δεν κρίνεται πειστικός, τουλάχιστον ως προς το δεύτερο μέρος του. Δηλαδή, σε σχέση με τη τοποθέτηση περίφραξης.
- Θεωρώ ότι αυτό το μέρος της μαρτυρίας αυτού του μάρτυρα είναι επιτηδευμένο με απώτερο στόχο να βοηθήσει την εναγόμενη ως πρώην εργοδότρια του για επτά συναπτά έτη, από το 1996 μέχρι το
- Ιδιαίτερα επιτηδευμένη κρίνεται η τελευταία απάντηση του κατά την κύρια εξέταση του όπου, ενώ ερωτήθηκε απλά για το κατά πόσο υπήρχε κάποιος υπεύθυνος για το καγκέλι της περίφραξης - δίχως καν να απαντά τη συγκεκριμένη ερώτηση - επεκτάθηκε αχρείαστα σε μία εκτεταμένη απάντηση αναφορικά με το λόγο για τον οποίο τοποθετείται μία περίφραξη σε ένα εργοτάξιο, δηλαδή για λόγους ασφαλείας, οπότε η είσοδος δεν μπορεί να μένει ανοιχτή, ότι γι΄ αυτό το λόγο η είσοδος κλείδωνε, ότι είχαν αλυσίδα με τσακροκλειδωνιά προσθέτοντας ότι αφού λέμε για ασφάλεια εκτός του ότι το εργοτάξιο κλείδωνε υπήρχαν και προειδοποιητικές απαγορευτικές πινακίδες. Είναι εμφανής και καθόλου πειστική η προσχεδιασμένη υπερβολή και έμφαση η οποία δόθηκε σε αυτό το μέρος της μαρτυρίας αυτού του μάρτυρα.
- Ισχυρίστηκε ότι οι εργασίες άρχισαν τέλη του 2001 και αρχές του
- Κατά τη διάρκεια της προφορικής του κατάθεσης διαπιστώνεται γενικά η ύπαρξη συνοχής και σταθερότητας στον τρόπο με τον οποίο ο μάρτυρας αυτός απαντούσε και προέβαλε τις δικές του θέσεις. Γεγονός το οποίο εξαρχής προκάλεσε αλλά και μέχρι σήμερα προκαλεί θετική εντύπωση ως προς τη γενικότερη αξιοπιστία του ως μάρτυρας. Εντούτοις προκαλεί αρνητική εντύπωση ως προς την αξιοπιστία του ως μάρτυρας η διαφωνία του - ή ουσιαστικά ο τρόπος προβολής αυτής - ως προς τις διάφορες υποβολές οι οποίες έγιναν προς αυτόν αναφορικά με το χρονικό σημείο τοποθέτησης της περίφραξης σε σχέση με τις οποίες απαντούσε με σύντομες απορριπτικές απαντήσεις σε αντίθεση με τις υπόλοιπες του λεπτομερείς απαντήσεις επί άλλων θεμάτων.
- Δεν εμπνέει δηλαδή το Δικαστήριο ο μάρτυρας αυτός με εμπιστοσύνη ως προς το προβαλλόμενο χρονικό σημείο τοποθέτησης της περίφραξης. Ότι δηλαδή αυτή τοποθετήθηκε είτε προ της έναρξης εργασιών ανέγερσης είτε ειδικότερα προ της ημερομηνίας του επίδικου περιστατικού. Πιο πειστική επί αυτού του θέματος κρίνεται η μαρτυρία η οποία παρουσιάστηκε από τον ενάγοντα δια μέσω της Μ. Ε. 5, Αφροδίτης Νικηφόρου Ττοουλιά.
- Πραγματικά ούτε ο Μ. Υ. 1 αλλά ούτε και ο Μ. Υ. 2 κατάφεραν να πείσουν το Δικαστήριο ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο τα οικόπεδα της εναγομένης ως εργοτάξιο ήταν όντως περιφραγμένα. Μόνο ως προσποιητή είναι δυνατό να κριθεί και χαρακτηριστεί η μαρτυρία αμφότερων αυτών των μαρτύρων τόσο ως προς την ύπαρξη περίφραξης όσο και προειδοποιητικών πινακίδων. Η μαρτυρία τους επί αυτών των σημείων ήταν τόσο επιτηδευμένη αλλά και τέλεια στη διατύπωση της έτσι ώ