ΕΥΓΕΝΙΟΥ ΨΗΛΟΓΕΝΗ ν. ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥ ΠΑΖΑΡΟΥ κ.α., Εκλογική Αίτηση Αρ: 12/12, 11/4/2012

(1)/2011 Αναφορικά με την Εκλογική Αίτηση σχετικά με τις εκλογές για την ανάδειξη Μελών Δημοτικών Συμβουλίων στους Δήμους Πάφου και Αναφορικά με την περί Εκλογής Μελών της Βουλής των Αντιπροσώπων Νόμο και τους σχετικούς Διαδικαστικούς Κανονισμούς του 1981 και Αναφορικά με τον Περί Δήμων Νόμο και Αναφορικά με την Εκλογική Αίτηση σχετικά με την εκλογή Δημοτικών Συμβούλων Γεροσκήπου της Επαρχίας Πάφου ΜΕΤΑΞΥ: ΕΥΓΕΝΙΟΥ ΨΗΛΟΓΕΝΗ από τη Γεροσκήπου Αιτητή και ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΥ ΠΑΖΑΡΟΥ από τη Γεροσκήπου ΓΙΑΝΝΑΚΗ ΜΑΛΛΟΥΡΙΔΗ, Επάρχου Πάφου υπό την ιδιότητά του ως Εφόρου Εκλογής των Δημάρχων και Μελών Δημοτικών Συμβουλίων της Επαρχίας Πάφου Καθ'ων η Αίτηση --------------------- Ημερομηνία: 11/4/12 ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για τον Αιτητή: κ. Α. Σ. Αγγελίδης με κ. Σ. Αγγελίδη Α Π Ο Φ Α Σ Η Με τη παρούσα εκλογική αίτηση του ο αιτητής αιτείται: «(Α) Κηρύξει την πιο πάνω εκλογή και/ή την ανακήρυξη του καθ' ου η αίτηση 1 από τον καθ' ου η αίτηση 2, ως Μέλος του Δημοτικού Συμβουλίου Γεροσκήπου, άκυρη. (Β) Κηρύξει ότι ο καθ' ου η αίτηση 2 ενήργησε αντίθετα προς την εκλογική προτίμηση των Δημοτών και πως ότι οφείλει να προχωρήσει σε ανακήρυξη ως Μέλος του Δημοτικού Συμβουλίου τον αιτητή αφού έχει τις πιο πολλές ψήφους. (Γ) Οποιαδήποτε άλλη θεραπεία που θα θεωρούσε σκόπιμη υπό τις περιστάσεις το Εκλογοδικείο». Ο αιτητής αναφέρει στην εκλογική αίτηση του τα εξής: «

1. Ότι είναι πρόσωπο το οποίο είναι εκλογέας εγγεγραμμένος εις το εκλογικόν κατάλογον του Δήμου Γεροσκήπου και ήταν ανεξάρτητος υποψήφιος ο οποίος διεκδίκησε να καταστεί διά της εκλογικής διαδικασίας της 18.12.2011, Δημοτικός Σύμβουλος στον εν λόγω Δήμο.
2. Ο καθ' ου η αίτηση 1 είναι το πρόσωπο που εκλέγηκε και/ή ανακηρύχθηκε ως η σχετική απόφαση και δημοσίευση ημερ. 19.12.2011 (Τεκμήριο Α) του καθ' ου η αίτηση 2, ως Μέλος του Δημοτικού Συμβουλίου Γεροσκήπου ενώ συγκέντρωσε λιγότερους ψήφους από τον Αιτητή.
3. Ο καθ' ου η αίτηση 2 καθίσταται διάδικος υπό την ιδιότητά του ως Έφορος Εκλογής Δημάρχων και Μελών των Δημοτικών Συμβουλίων Επαρχίας Πάφου στην οποία υπάγεται και ο Δήμος Γεροσκήπου.
4. Ο αιτητής ισχυρίζεται ότι η εκλογή του καθ' ου η αίτηση 1 ως Μέλος του Δημοτικού Συμβουλίου παραβίασε παράνομα και αυθαίρετα την ίση μεταχείριση της ψήφου και της ετυμηγορίας της λαϊκής Θέλησης των Δημοτών της Γεροσκήπου, που οδήγησε στο συγκεκριμένο αποτέλεσμα όπου ο Αιτητής έλαβε πιο πολλούς ψήφους.
5. Συγκεκριμένα ο αιτητής έλαβε 189 (παράρτημα Β) ψήφους ενώ ο καθ' ου η αίτηση αριθμός 1, έλαβε 188 (παράρτημα Γ), οπότε και το ζήτημα ότι οι προβλέψεις του Νόμου και/ή της πρακτικής και/ή η απόφαση του καθ' ου η αίτηση 2 να ανακηρύξει ως Μέλος του Δημοτικού Συμβουλίου τον υστερήσαντα σε ψήφους υποψήφιο (καθ' ου η αίτηση 1) αντί του Αιτητή, πάσχει ως αντιδημοκρατική απόφαση.
6. Γι' αυτό ο αιτητής ισχυρίζεται ότι, υπήρξε ανισότητα και παρανομία στη διαδικασία που οδηγεί σε πάσχουσα και τελική ανακήρυξη που προέβη ο καθ' ου η αίτηση 2 παρά την καταμέτρηση και τελική εξαγωγή των αποτελεσμάτων της ψηφοφορίας με συνέπεια να μην υπάρχει νόμιμη ανακήρυξη του καθ' ου η αίτηση
8. Συγκεκριμένα ισχυρίζεται ο αιτητής ότι, η λαϊκή κυριαρχία σε εκλογές με βάση και την αρχή της ισότητας δεν επέτρεπαν την ανατροπή της υπεροχής σε ψήφους του αιτητή και την ανακήρυξη του καθ' ου η αίτηση 1 σε εκλεγέντα δήθεν κατά πλειοψηφία Μέλος του Δήμου Γεροσκήπου. Άρα δεν υπήρχε από τους καθ' ων η αίτηση και/ή από οποιονδήποτε από αυτούς αυστηρή υποταγή και συμμόρφωση προς το εκλογικό αποτέλεσμα και/ή αλλοιώθηκε παράνομα η βούληση των ψηφοφόρων και η εκλογή έγινε κατά τρόπο που ανατρέπει τη νόμιμη αποτίμηση της προτίμησης του εκλογικού σώματος στο συγκεκριμένο Δήμο, σ' ότι αφορά την Εκλογή Δημοτικών Συμβούλων. Συγκεκριμένα οι σταυροί προτίμησης του καθ' ου η αίτηση 1, είναι ολιγότεροι από τους σταυρούς προτίμησης του αιτητή, γεγονός που καταδείχνει ότι η προβλεπόμενη δεύτερη και τρίτη κατανομή οδηγεί σε άνιση μεταχείριση έναντι ανεξάρτητου υποψηφίου». Η εκλογική αίτηση επιδόθηκε δεόντως στους καθ' ων η αίτηση 1 και 2 οι οποίοι δεν καταχώρισαν εμφάνιση ούτε εμφανίστηκαν στο Δικαστήριο κατά την ορισθείσα ημέρα. Έτσι η αίτηση ορίστηκε για απόδειξη. Κατά την ορισθείσα ημέρα για απόδειξη πρόσφερε μαρτυρία ο αιτητής ο οποίος ανέφερε ότι ήτο υποψήφιος στις δημοτικές εκλογές του 2011 στο Δήμο Γεροσκήπου. Υπέβαλε υποψηφιότητα σαν ανεξάρτητος υποψήφιος. Έχει τα αποτελέσματα σφραγισμένα. Κατέθεσε απόφαση όπως δημοσιεύθηκε στις 19.12.11 (Τεκμ. 1), πίνακα καταμετρημένων σταυρών προτίμησης (Τεκμ. 2), δημοσιεύσεις του αιτητή στον τοπικό τύπο (Τεκμ. 3) και δημοσιεύσεις στο Φιλελεύθερο (Τεκμ. 4). Ανέφερε ότι ξέρει πως πήρε σαν άτομο περισσότερες ψήφους από τον Χαράλαμπο Παζάρου, τον καθ' ου η αίτηση 1 και ζητά την ακύρωση της ανακήρυξης του συγκεκριμένου και εκλογής του ιδίου. Ήταν η θέση του δικηγόρου του αιτητή πως ο αιτητής έλαβε περισσότερους ψήφους απ' ότι ο καθ' ου η αίτηση 1 που όμως αντισυνταγματικά και κατά παραβίαση των δικαιωμάτων του αιτητή όπως αυτά διασφαλίζονται τόσο από το Διεθνές Σύμφωνο Περί Αστικών και Πολιτικών Δικαιωμάτων όσο και των αντίστοιχων δικών μας κυρωτικών νόμων αλλά και από την Οικουμενική Διακήρυξη των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων παραβιάστηκαν κατά άνιση και δυσμενή μεταχείριση του αιτητή από τον καθ' ου η αίτηση 2 που εφάρμοσε ένα νόμο που παραβιάζει την ισότητα και άδικα ευνόησε τον καθ' ου η αίτηση
9. Είναι η θέση του πως ο νομοθέτης στο Ν.111/85 διαμόρφωσε κατ' εσφαλμένη διακριτική εξουσία, διάκριση άνιση αντίθετα προς τις σχετικές αρχές δικαίου και αντισυνταγματικά αφού δεν συντρέχουν ούτε και οι λόγοι της υπόθεσης Μαυρογένης ν. Βουλής των Αντιπροσώπων κ.α.

(1997)1 ΑΑΔ 43. Είναι η θέση του πως η ανάδειξη τοπικών αρχών αυτοδιοίκησης δεν έχει παρά τοπική σημασία που καταφαίνεται έντονα και το διαφορετικό σύστημα εκλογής δημάρχου που γίνεται ξεχωριστά ενώ είναι και αυτός αξιωματούχος σε κάθε Δήμο, πρώτος μεταξύ των αιρετών, επίσης, δημοτικών συμβούλων. Η ελεύθερη προτίμηση των δημοτών διά της ψήφου, έπρεπε να είχε δύναμη ίση, τόσο για την εκλογή του δημάρχου όσο και των μελών του δημοτικού συμβουλίου ώστε να εκλέγεται ο υποψήφιος που έλαβε τις πιο πολλές ψήφους. Όμως τούτο δεν συμβαίνει εν προκειμένω. Η απόφαση του καθ' ου η αίτηση 2 ανέτρεψε, κατά δέσμια εφαρμογή μιας αντισυνταγματικής πρόβλεψης, την ισότητα της ψήφου και την ελευθερία της διά ψήφου προτίμησης αφού άνισα ανακήρυξε ως εκλεγέντα υποψήφιο τον καθ' ου η αίτηση 1 που έλαβε λιγότερους προσωπικούς ψήφους απ' ότι ο ανεξάρτητος υποψήφιος αιτητής. Ο καθ' ου η αίτηση 2 εφάρμοσε ένα αντισυνταγματικό νόμο παραβιάζοντας και το άρθρο 35 του συντάγματος που προβλέπει ότι οι νομοθετικές, εκτελεστικές και δικαστικές αρχές της Δημοκρατίας υποχρεώνονται να διασφαλίζουν την αποτελεσματική εφαρμογή των διατάξεων του μέρους ΙΙ του συντάγματος. Ο έπαρχος όφειλε χρηστή διοίκηση που δεν εκπλήρωσε. Ο κ. Αγγελίδης κάλεσε το Δικαστήριο όπως αποκλίνει της απόφασης Μαυρογένης (πιο πάνω) εισηγούμενος πως αυτή αφορά την νομοθετική εξουσία και όχι απευθείας τις παραπλήσιες έννοιες του Ν.111/85 όπως τροποποιήθηκε. Υποστήριξε ότι οι εκλογές στην τοπική αυτοδιοίκηση σε σχέση με τις εκλογές για την βουλή έχουν ιδιομορφία που επιβάλλει επί τοπικού ενδιαφέροντος, σεβασμό της αρχής της ισότητας στην ψήφο αλλά και στην εκλογή έξω και πέραν από όσα υπέδειξε η πιο πάνω απόφαση, σεβασμός όμως που δεν τηρήθηκε. Οι εκλογές στην τοπική αυτοδιοίκηση διακρίνονται από την εκλογή ανάδειξης μελών της βουλής γιατί: α) η εκλογή βουλευτών αφορά ένα κεντρικό θεσμικό όργανο, την βουλή των αντιπροσώπων, μια από τις τρεις διακρινόμενες εξουσίες αντίθετα οι δημοτικές εκλογές κατά το Ν.111/85αφορούν σε πολλούς δήμους της τοπικής αυτοδιοίκησης χωρίς η κάθε εκλογική αναμέτρηση κατά δήμο να έχει την παγκύπρια πολιτική σημασία της διαφοράς μεταξύ πολιτικών κομμάτων και ανεξάρτητου υποψήφιου που αναφέρει η απόφαση Μαυρογένη. β) ο δήμαρχος εκλέγεται ως άτομο ξεχωριστά από ότι τα μέλη εκάστου δημοτικού συμβουλίου χωρίς την ενισχυμένη αναλογική. γ) στις δημοτικές εκλογές λόγω του τοπικού ενδιαφέροντος τους ψηφίζουν και κοινοτικοί πολίτες όχι όμως στις βουλευτικές. δ) πιο ειδικά οι τοπικές ανάγκες και διεκδικήσεις σε δημοτικές εκλογές μηδενίζουν ή διαφοροποιούν τη σημασία για τους δημότες εκάστου δήμου μιας παγκύπριας κοινής κομματικής πολιτικής. ε) το άρθρο 179

(2)του συντάγματος καθιερώνει την υπεροχή του συντάγματος άρα και των άρθρων 28 και 35, έναντι κάθε νόμου. Το άρθρο 179 του συντάγματος, ορίζει ότι κανένας νόμος ή απόφαση της βουλής των αντιπροσώπων «ως και ουδεμία πράξις ή απόφασις οιουδήποτε οργάνου, αρχής ή προσώπου εν τη Δημοκρατία ασκούντος εκτελεστικήν εξουσίαν ή οιονδήποτε διοικητικόν λειτούργημα δύναται να είναι καθ' οιονδήποτε τρόπον αντίθετος ή ασύμφωνος προς οιανδήποτε των διατάξεων του συντάγματος. Εδώ ο καθ' ου η αίτηση 2 εφάρμοσε νόμο αντισυνταγματικής άνισης μεταχείρισης και έτσι ο ίδιος ενήργησε, ανακηρύσσοντας τον καθ' ου η αίτηση 1, αντί το με πιο πολλές ψήφους υπέρ του αιτητή, κατά τρόπο αντίθετο στο άρθρο

1. Το άρθρο 179 θεμελιώνει την αρχή της υπεροχής του συντάγματος και καθιστά το σύνταγμα τον υπέρτατο νόμο της Δημοκρατίας που όμως δεν τηρήθηκε εν προκειμένω. Πέραν των πιο πάνω εισηγήθηκε ότι ως συνέπεια επίδρασης του κοινοτικού δικαίου στα εθνικά δίκαια των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ο εθνικός δικαστής και η δημόσια διοίκηση καλείται να διασφαλίσει την ορθή εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου παραμερίζοντας εφόσον χρειαστεί κάθε διάταξη του εθνικού δικαίου η οποία δεν είναι εναρμονισμένη ή δεν συνάδει με το κοινοτικό κεκτημένο Ο αιτητής ισχυρίζεται ότι με την υφιστάμενη πρόνοια του νόμου, είναι θύμα άνισης μεταχείρισης με βάση τα πολιτικά του ιδεώδη και την άρνηση του να κατεβεί ως υποψήφιος σε συνδυασμό κόμματος. Πιο ειδικά το άρθρο 1 του 12ου Πρωτόκολλου της ΕΣΔΑ το οποίο έχει κυρώσει και προσυπογράψει η Κυπριακή Δημοκρατία αναφέρει τα εξής: Article 1 - General prohibition of discrimination The enjoyment of any right set forth by law shall be secured without discrimination on any ground such as sex, race, colour, language, religion, political or other opinion, national or social origin, association with a national minority, property, birth or other status. No one shall be discriminated against by any public authority on any ground such as those mentioned in paragraph
2. Είναι σαφές ότι ο νόμος στην παρούσα έκφανση του παραβιάζει το ΄Αρθρο 1 του Πρώτου Πρωτοκόλλου καθότι θέτει τον αιτητή σε δυσμενέστερη θέση σε σχέση με τις δημοτικές εκλογές στο συγκεκριμένο Δήμο όπου η διαφορά έναντι οποιουδήποτε άλλου υποψήφιου, ο οποίος έχει επιλέξει να κατέλθει ως κομματικός υποψήφιος ή το κόμμα επέλεξε για τα δικά του συμφέροντα να το συμπεριλάβει στο κομματικό ψηφοδέλτιο του. Μια τέτοια διάκριση είναι σαφές ότι απαγορεύεται με βάση το πιο πάνω άρθρο το οποίο εισάγει μια απόλυτη και γενική απαγόρευση σε διακρίσεις. Παρέπεμψε επίσης στην Οικουμενική Διακήρυξη των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών του 1948 και πιο ειδικά στο άρθρο 21, όπου φαίνεται ότι η βούληση του λαού θα αποτελεί τη βάση για εκλογή. Στο Ν.14/1969ο οποίος είναι ο Κυρωτικός Νόμος του Διεθνούς συμφώνου Περί Οικονομικών, Κοινωνικών και Πολιτιστικών Δικαιωμάτων των Ηνωμένων εθνών και του Διεθνούς συμφώνου περί Αστικών και Πολιτικών Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών. Στο Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2000/C 364/01 και πιο ειδικά στο Κεφάλαιο ΙΙΙ με τίτλο Ισότητα όπου τα άρθρα 20 και 21 με τίτλο ισότητα έναντι του νόμου και απαγόρευση διακρίσεων, όπως επίσης και στο Κεφάλαιο V με τίτλο Δικαιώματα των πολιτικών και πιο ειδικά στο άρθρο 40, με τίτλο δικαίωμα του εκλέγει και εκλέγεσθαι στις δημοτικές και κοινοτικές εκλογές. Είναι θέσης του αιτητή ότι η παρούσα νομοθεσία συγκρούεται με αυτά. Στο Opinion no. 190/2002 ημερομηνίας 23 Μαϊου 2003, του European commission for Democracy Through Law (Venice Commission) ref CDL - AD

(2992)23 REV με θέμα Code of Good Practice in Electoral Matters, guidelines and Explanatory Report, το οποίο δεν έχει εφαρμοσθεί κατά την παρούσα διαδικασία και πιο ειδικά οι Αρχές 2 και 3. Δυστυχώς οι καθ' ων η αίτηση 1 και 2 δεν εμφανίστηκαν στη δίκη και ειδικά ο καθ' ου 2 αγνόησε την διαδικασία με αποτέλεσμα το Δικαστήριο να στερηθεί των απόψεων της Πολιτείας επί του θέματος. Είναι νομολογιακή αρχή πως ερωτήματα συνταγματικότητας νόμου απαντώνται εφ' όσον έχουν προσδιοριστεί κατά τρόπο συγκεκριμένο για ποια ή ποιες διατάξεις του νόμου προβάλλεται ισχυρισμός ότι συγκρούονται με συγκεκριμένη συνταγματική διάταξη. Εκείνο που προκύπτει από την αγόρευση του δικηγόρου του αιτητή είναι ότι ο αιτητής έχει παράπονο πως με τις υφιστάμενες πρόνοιες του Ν.111/85 άρθρα 33-35 έχει πέσει θύμα άνισης μεταχείρισης κατά τρόπο αντίθετο στα άρθρα 28 και 179 του Συντάγματος και του Κοινοτικού Δικαίου και καλεί το Δικαστήριο να παραμερίσει τις πιο πάνω διατάξεις οι οποίες υποστηρίζει δεν είναι εναρμονισμένες ή δεν συνάδουν με το κοινοτικό κεκτημένο και να εκδώσει διατάγματα ως η αίτηση του. Τα γεγονότα που υποστηρίζουν το αίτημα δεν αμφισβητήθηκαν και έχουν ως ανωτέρω. Διαπιστώνω δε τα εξής: (α) Ότι με βάση τα γεγονότα που παραθέτει στην εκλογική του αίτηση ο αιτητής με το υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο, έστω και εάν ο εκλεγείς υποψήφιος δεν εμφανίστηκε, δεν μπορεί να επιτύχει στην αίτηση του. (β) Ο αιτητής δεν προσβάλλει την απόφαση του Εφόρου καθ' ου η αίτηση 2, ως αντιβαίνουσα προς το Νόμο, ο οποίος διέπει τα της εκλογής των μελών δημοτικών συμβουλίων. (γ) Εάν οι διατάξεις των άρθρων 33-35 του Ν.111/85, αντίκεινται προς το Σύνταγμα, η διαπίστωση αυτή θα έχει ως αναπόφευκτη συνέπεια την ακύρωση της εκλογής στην ολότητα της. Αυτό αποκαλύπτει εμφανή αντινομία μεταξύ των θεραπειών που ζητούνται από τον αιτητή και της βάσης, στην οποία αυτές θεμελιώνονται. (δ) Κανένας από τους λόγους που προβάλλονται, δεν αποτελεί βάσιμο λόγο για τον οποίο η εκλογή των μελών του δημοτικού συμβουλίου μπορεί να ακυρωθεί βάση του άρθρου 58 του Περί Εκλογής Μελών της Βουλής των Αντιπροσώπων, Νόμου του 1979, (Ν.72/79)- (βλ. Άρθρο 31 του Νόμου, που καθιστά εφαρμοστέες και σε δημοτικές εκλογές τις σχετικές διατάξεις του Ν.72/79). Επομένως, απόφανση επί του θέματος συνταγματικότητας ως προϋπόθεσης για την λήψη απόφασης στη παρούσα υπόθεση δεν είναι αναγκαία (βλ. The Board for Registration of Architects & Civil Engineers v. Kyriakides

(1966)3 CLR 640 (στη σελ. 655), Γεωργιάδης ν. Περί Είσπραξης Φόρων Νόμος

(1995)1 ΑΑΔ 893). Ανεξάρτητα με τα πιο πάνω, Νόμοι οι οποίοι θεσπίζονται από το Νομοθετικό Σώμα, τεκμαίρεται ότι συνάδουν προς το Σύνταγμα. Επενεργεί υπέρ τους το τεκμήριο της συνταγματικότητας, εκτός αν καταδειχθεί το αντίθετο με βεβαιότητα - (βλ. The Board of Registration of Architects & Civil Engineers v. Christodoulos Kyriakides

(1966)3 CLR 640 και πολλές μεταγενέστερες αποφάσεις, στις οποίες επαναλαμβάνεται η ίδια αρχή). Η συνταγματικότητα των νόμων δεν ελέγχεται ούτε περιστασιακά ούτε συμπτωματικά. Απαιτείται ο επακριβής προσδιορισμός του τιθέμενου ζητήματος της αντισυνταγματικότητας νόμου, με αναφορά στα άρθρα του Συντάγματος στα οποία προσκρούει, ή στην παραβίαση της αρχής της διάκρισης των εξουσιών - (βλ. μεταξύ άλλων, The Improvement Board of Eylenja v. Andreas Constantinou

(1967)1 CLR 167· Ρ.Ι.Κ ν. Καραγιώργη & Άλλων

(1991)3 ΑΑΔ 159· Δημοκρατία ν. Βουλής των Αντιπροσώπων (Αρ. 3)

(1992)3 ΑΑΔ 458· Μιχαήλ Θεοδοσίου Λτδ. ν. Δήμου Λεμεσού

(1993)3 ΑΑΔ 25· Πρόεδρος της Δημοκρατίας ν. Βουλής των Αντιπροσώπων (Αρ. 3)

(1994)3 ΑΑΔ 93). Στην εκλογική αίτηση δεν τίθεται θέμα αντισυνταγματικότητας του Ν.111/85 ή των Άρθρων 33-34 του Νόμου. Ούτε στην αγόρευση του αιτητή στην οποία προβάλλεται η επιχειρηματολογία υπέρ των αιτημάτων του, προσδιορίζεται θέμα συνταγματικότητας των σχετικών άρθρων του Νόμου. Ο μόνος ισχυρισμός ο οποίος γίνεται, που αντανακλαστικά άπτεται της συνταγματικότητας των σχετικών διατάξεων είναι στο Ν.111/85. Στην απόφαση της Ολομέλειας Pavlou ν. Returning Officer and Others

(1987)1 CLR 252 αποφασίστηκε ότι το Άρθρο 16

(2)(β) δεν αντίκειται προς το Σύνταγμα· συγκεκριμένα προς το Άρθρο 28 του Συντάγματος, με αναφορά προς το οποίο προσβλήθηκε η συνταγματικότητά του. Απορριπτέος κρίθηκε, επίσης, ο ισχυρισμός ότι η διάταξη αυτή του Νόμου προσκρούει στο Άρθρο 25 του Συμφώνου περί Αστικών και Πολιτικών Δικαιωμάτων, των Ηνωμένων Εθνών, που κυρώθηκε με το Ν.14/69. Το Άρθρο 16

(2)(β) του περί Δήμων Νόμου του 1985 (Ν. 111/85), (όπως τροποποιήθηκε από το Άρθρο 6 του Ν. 25/86, και το Άρθρο 4 του Ν. 40(Ι)/92), (ο «Νόμος») απαγορεύει την ανάληψη του αιρετού αξιώματος του δημοτικού συμβούλου από άτομα που κατέχουν ορισμένες θέσεις στο δημόσιο, μεταξύ των οποίων και τη θέση του εκπαιδευτικού. Δεν απαγορεύει, όμως, τη διεκδίκηση του αξιώματος από τα άτομα αυτά, πλην καθιστά προϋπόθεση για την ανάληψή του την πρότερη παραίτησή τους από τη θέση που κατέχουν. Όπως και στη παρούσα υπόθεση ο Νόμος δεν απαγορεύει την διεκδίκηση του αξιώματος από ανεξάρτητο υποψήφιο, πλην ο Ν.111/85καθιστά ως προϋπόθεση για την εκλογή του να λάβει τουλάχιστον ίσους ψήφους του εκλογικού μέτρου. Όπως σοφά παρατηρεί ο Γ.Μ. Πικής, Π. (όπως ήταν τότε) στην υπόθεση Κακουρής ν. Επάρχου Αμμοχώστου κ.α.

(2004)1 ΑΑΔ 8, 20: «Ο όρος «δημοκρατία» υποδηλώνει το δημοκρατικό πολίτευμα, σημαίνουσα πτυχή του οποίου είναι το δικαίωμα του ψηφίζειν, που συνιστά θεμελιώδες ατομικό δικαίωμα. Στην Κύπρο το ψηφίζειν σε εκλογές για την ανάδειξη των αρχών της δημοκρατίας κατοχυρώνεται ως ατομικό δικαίωμα από το Άρθρο 31 του Συντάγματος. Τελεί, όμως, το δικαίωμα υπό την αίρεση των προνοιών του Συντάγματος και των εκλογικών νόμων, που θεσπίζονται στο πλαίσιό του. Αξίζει να σημειώσουμε ότι το δικαίωμα του εκλέγεσθαι δεν είναι ταυτόσημο με το δικαίωμα του εκλέγειν. Τώρα στο σύγχρονο κόσμο όσο και κατά τη γένεση της δημοκρατίας στην Αρχαία Ελλάδα, το δημοκρατικό πολίτευμα ήταν συνυφασμένο με την αρχή του κράτους δικαίου. Όπως στις πόλεις της αρχαίας Ιωνίας, όπου η δημοκρατία πήρε μορφή και έκφραση, έτσι και στην αρχαία Αθήνα, όπου πήρε την κλασσική της μορφή, το δημοκρατικό πολίτευμα ήταν θεμελιωμένο στην ισονομία, που υπαγόρευε την εξασφάλιση των προϋποθέσεων εκείνων (ίσων ευκαιριών στον πολίτη για συμμετοχή στα κοινά), που θα καθιστούσαν αποτελεσματική την έκφραση της βούλησης του δήμου. Υπέρτατη αρχή λειτουργίας του πολιτεύματος ήταν ο νόμος, γνωστός στην αρχαία Αθήνα ως «δεσπότης νόμος». (Βλ. Studies in Greek Philosophy by Gregory Vlastos - The Presocrates - Vol. 1, Part 1 - Chapter 4 - Isonomia p.89). Και στα σύγχρονα πολιτεύματα ο νόμος αποτελεί την υπέρτατη αρχή διακυβέρνησης της χώρας ή, ακριβέστερα, την αρχή διακυβέρνησης της χώρας. Και στη δική μας περίπτωση, το Άρθρο 16

(2)(β) του Νόμου, που θεσπίστηκε στο πλαίσιο του Συντάγματος, αποτελεί την πλέον αυθεντική έκφραση του δημοκρατικού λόγου για την εκλογή των αρχόντων της τοπικής διοίκησης. Ο Έφορος Εκλογής δεν απέστη από τη δημοκρατία. Αντίθετα, έδωσε έκφραση στις ρήσεις της, στο νόμο, που διαγράφει τους κανόνες λειτουργίας του δημοκρατικού πολιτεύματος. Εκείνος που αντινομεί είναι ο αιτητής, ο οποίος, ενώ έθεσε υποψηφιότητα κατ' επίκληση των προνοιών του Νόμου, επιζητεί την κατάλυσή του, ώστε να καταστεί δυνατή η κατάκτηση από αυτό του αξιώματος του δημοτικού συμβούλου». Ο Νικολάου, Δ. (όπως ήταν τότε) στην υπόθεση Κακουρή (πιο πάνω) υπέδειξε τα εξής σχετικά με την παρούσα αίτηση: «Και ενώ με την Εκλογική Αίτηση δεν τέθηκε προς εξέταση ζήτημα συνταγματικότητας του Νόμου, εντούτοις ο συνήγορος του αιτητή εισηγήθηκε στην αγόρευση του ότι η Pavlou v. Returning Officer and Others

(1987)1 C.L.R. 252, στην οποία η εν λόγω νομοθετική διάταξη κρίθηκε συνταγματική, «. δεν είναι ορθό δίκαιο και/ή διακρίνεται .». Δεν παρέχεται όμως δυνατότητα να τεθεί με τις αγορεύσεις το αναγκαίο έρεισμα για εξέταση του θέματος. Το ίδιο ισχύει και για την περαιτέρω εισήγηση στην αγόρευση, ότι παραβιάστηκε το Άρθρο 31 του Συντάγματος όπως και Διεθνείς Συμβάσεις - γίνεται αναφορά στο Άρθρο 33 του 1ου Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου - που «καθιέρωσαν το δικαίωμα του πολίτη να ψηφίζει». Παρατηρούμε πάντως πως άλλο είναι το δικαίωμα ψήφου και άλλο το δικαίωμα του εκλέγεσθαι». (Με την απόφαση του Δικαστή Νικολάου συμφώνησαν επτά δικαστές). Τα πιο πάνω ισχύουν και στη παρούσα υπόθεση, ότι, καθ' όσον με την Εκλογική Αίτηση δεν ετέθη προς εξέταση ζήτημα συνταγματικότητας του Νόμου, τούτο δεν μπορούσε να γίνει, όπως επιχειρήθηκε, με την αγόρευση. Ούτε ότι παραβιάστηκε κοινοτικό δίκαιο. Για όλους τους πιο πάνω λόγους κρίνω ότι η Εκλογική Αίτηση του αιτητή δεν αποκαλύπτει λόγο ακυρότητας της εκλογής και ως εκ τούτου απορρίπτεται. (Υπ.) ................... Μ. Μαυρονικόλας, Α.Ε.Δ. ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο