Ανδρέας Ανδρέου ν. Ελένη Χαραλάμπους, Αρ. Αγωγής 209/2008 , 27/9/2012 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDPAF:2012:A112 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΦΟΥ Ενώπιον: Κ. Κουνίδου Ε.Δ Αρ. Αγωγής 209/2008 Μεταξύ: Ανδρέας Ανδρέου, από Λευκωσία Ενάγοντα Και Ελένη Χαραλάμπους από Λεμόνα Εναγόμενης ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 27 Σεπτεμβρίου 2012 ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για τον ενάγοντα: κ. Γ. Γεωργίου (Για να ακούσει απόφαση κα Στ. Φλωράκη) Για την εναγόμενη: κ. Α. Κορακίδου Α Π Ο Φ Α Σ H Ο ενάγοντας κατά τον ουσιώδη για την αγωγή χρόνο ήταν και είναι ιδιοκτήτης του τεμαχίου 527, Φ/Σχ. XLV/24 στο χωρίο Λεμόνα της Πάφου και η εναγόμενη ιδιοκτήτρια του όμορου του τεμαχίου με αρ.
- Σύμφωνα με την έκθεση απαίτησης και τους ισχυρισμού του ενάγοντα, προς όφελος του πιο πάνω τεμαχίου του, του παραχωρήθηκε δικαίωμα διαβάσεως για σκοπούς διόδου γεωργικού τρακτέρ για την καλλιέργεια και το όργωμα του από το τεμάχιο 528 της εναγόμενης. Το εν λόγω δικαίωμα ενεγράφη στο Κτηματικό Μητρώο κατά ή περί την 18.5.1959 και αποτελείται μεταξύ άλλων από δίοδο πλάτους 12 ποδών κατά μήκος της βόρειας πλευράς του δουλεύοντος ακινήτου. Σύμφωνα πάντα με τους ισχυρισμούς του το ως άνω δικαίωμα διαβάσεως, εξασκείτο ανελλιπώς από της εγγραφής του για τον πιο πάνω σκοπό. Θεμέλιο για την έγερση της παρούσας αγωγής, συνιστά η συμπεριφορά της εναγόμενης, η οποία παράνομα και/ή αυθαίρετα εισήλθε επί του δικαιώματος διαβάσεως του ενάγοντα, όπως ο ίδιος ισχυρίζεται, έκτισε τοίχο και περίφραξε ολόκληρο το δουλεύον ακίνητο με αποτέλεσμα να εμποδίζεται να εισέρχεται επί του δικαιώματος διαβάσεως με συνέπεια να υποστεί ζημία. Στην παράγραφο 6 της έκθεσης απαίτησης του ενάγοντα υπό στοιχεία Α και Β δίδονται λεπτομέρειες των ζημιών του ως ακολούθως: Α. Δεν δύναται να οργώσει και/ή να καλλιεργήσει το τεμάχιο του με αποτέλεσμα να υπόκειται σε ζημιά Λ.Κ.10 ημερησίως ως απώλεια καρπών του δεσπόζοντος ακίνητου. Β. Δεν δύναται να εισέρχεται στο τεμάχιο του επί της παραχωρηθείσας διόδου με αποτέλεσμα να ταλαιπωρείται και/ή αποστερείται του δικαιώματος του να επωφελείται της χρήσης της εγκεκριμένης και/ή πληρωμένης διόδου. Ισχυρίζεται πως παρά τις οχλήσεις του και την αποστολή επιστολής ημερομηνίας 6.9.2007, η εναγόμενη εξακολουθεί να τον εμποδίζει από το να χρησιμοποιεί και εκμεταλλεύεται το επίδικο δικαίωμα διάβασης. Λόγω των πιο πάνω, έχει απολέσει την χρήση του δικαιώματος διαβάσεως και έχει αποστερηθεί της ενέσεως, της απολαύσεως και εκμετάλλευσης του. Με την αγωγή του ζητά τις ακόλουθες θεραπείες: Α. Δήλωση του Δικαστηρίου ότι η εναγόμενη ή/και οι αντιπρόσωποι ή/και υπάλληλοι ή/και υπηρέτες ή/και άτομα ενεργώντας καθ΄ υπόδειξη και λογαριασμό της, παράνομα απέκοψε ή/και ενέφραξε ή/και επέμβηκε εις το δικαίωμα διαβάσεως πλάτους 12 ποδών κατά μήκος της βόρειας πλευράς του δουλεύοντος ακινήτου τεμ. 528, Φ/Σχ. XLV/24 στο χωρίο Λεμόνα, Πάφου, ιδιοκτησία της. Β. Δήλωση του Δικαστηρίου ότι με την ως άνω αναφερόμενη πράξη ή/και ενέργεια της, η εναγόμενη παράνομα εμποδίζει ή/και παρενοχλεί ή/και παρανόμως επεμβαίνει εις το ως άνω δικαίωμα διάβασης του. Γ. Απόφαση ή/και Διάταγμα του Δικαστηρίου που να διατάσσει την εναγόμενη όπως άνευ οποιεσδήποτε καθυστέρησης άρει την φραγή ή/και παρεμπόδιση ή/και την παράνομη επέμβαση της και του επιστρέψει απρόσκοπτη και ελευθέρα χρήση του δικαιώματος διαβάσεως του. Δ. Ειδικές αποζημιώσεις ύψους Λ.Κ.10.- ημερησίως από καταχώρησης της παρούσας αγωγής μέχρι και την άρση της οχληρίας. Ε. Γενικές αποζημιώσεις. Στ. Οποιαδήποτε άλλη θεραπεία το Δικαστήριο κρίνει εύλογη υπό τις περιστάσεις. Ζ. Τα έξοδα της παρούσας αγωγής πλέον Φ.Π.Α. Η εναγόμενη με την υπεράσπιση και ανταπαίτηση της αρνείται όλα όσα ο ενάγοντας ισχυρίζεται και της καταλογίζει με την έκθεση απαίτησης του και ισχυρίζεται τα εξής: Είναι η εγγεγραμμένη ιδιοκτήτρια δυνάμει κατοχής και τίτλου του τεμαχίου 528 του φ/σχ XLV/24 στη Λεμόνα της Επαρχίας Πάφου δωρεά από τη μητέρα της από την 26.3.1992 και εντός αυτού υπήρχε οικοδομή αγροτικής παραδοσιακής αρχιτεκτονικής σύμφωνα με την Κ.Δ.Π. 3/03 ημερ. 3.1.
- Kατάθεσε στο Κτηματολόγιο Πάφου την αίτηση ΑΧ 788/03 για οριοθέτηση του τεμαχίου της και μετά την οριοθέτηση προέβη στην αναπαλαίωση της διατηρητέας οικοδομής σύμφωνα με την συναίνεση 142/04 και τις σχετικές άδειες από την αρμόδια αρχή. Η αναπαλαίωση έγινε σύμφωνα με τις σχετικές άδειες και την συναίνεση και επιχορηγήθηκε μέρος του κόστους της αναπαλαίωσης και της αμοιβής του πολιτικού μηχανικού μετά από σταδιακό έλεγχο των οικοδομικών εργασιών από την αρμόδια αρχή. Η εναγόμενη για τις αναφερόμενες εργασίες, πλήρωσε το ποσό των Λ.Κ. 58500 και η Κυπριακή Δημοκρατία το ποσό των Λ.Κ.39050, ως οικονομική βοήθεια στο κόστος των εργασιών συντήρησης της οικοδομής, μελέτης και επίβλεψης του έργου. Κατά την εκτέλεση των εργασιών συντήρησης της οικοδομής κατά τα έτη 2005 και 2006 ουδείς της ανάφερε για την ύπαρξη οιουδήποτε ισχυριζόμενου δικαιώματος διάβασης εις βάρος του τεμαχίου της αλλά ούτε και κατά την οριοθέτηση του τεμαχίου της το 2005 είτε από το Κτηματολόγιο είτε από οιοδήποτε τρίτο πρόσωπο της αναφέρθηκε ότι το τεμάχιο της βαρυνόταν με οποιοδήποτε δικαίωμα διάβασης. Επίσης στον τίτλο της δεν αναγράφεται η ύπαρξη οιουδήποτε δικαιώματος διάβασης εις βάρος του τεμαχίου της και προς όφελος οιουδήποτε άλλου τεμαχίου. Από τα χρόνια που μπορεί να θυμάται ουδείς περνούσε διαμέσου του τεμαχίου της αλλά και προηγούμενα όταν αυτό κατείχετο από τη μητέρα της, ο ενάγων και οι προκάτοχοι του ουδέποτε χρησιμοποίησαν το τεμάχιο της και προηγούμενα το τεμάχιο της μητέρας της για να εισέλθουν στο τεμάχιο 527, τα δε εφαπτόμενα τεμάχια 525 και 526 ανήκουν σε συγγενικά πρόσωπα του ενάγοντα και από τα παλιά χρόνια και μέχρι σήμερα ο ενάγων και οι προκάτοχοι του χρησιμοποιούσαν τα τεμάχια 525 και 526 για να εισέρχονται από το δημόσιο δρόμο στο τεμάχιο
- Αναφέρει επίσης, ότι ο ενάγων, κατάθεσε στο Κτηματολόγιο Πάφου την αίτηση ΑΚΔ 6/06 για να καθοριστεί η θέση και η διεύθυνση του ισχυριζόμενου δικαιώματος διάβασης προς όφελος του τεμαχίου 527 και εις βάρος του τεμαχίου 528 και το Κτηματολόγιο την 7.2.2008 απέστειλε σχετική επιστολή πληροφορώντας τους διάδικους ότι θα διεξάγει επιτόπια έρευνα την 28.2.
- Αποτελεί επίσης ισχυρισμό της, ότι το Κτηματολόγιο δεν μπορεί να καθορίζει αυθαίρετα τη θέση και τη διεύθυνση ισχυριζόμενου ακαθόριστου δικαιώματος διάβασης χωρίς, θέση, διεύθυνση, πλάτος και μήκος. Το ακίνητο της το περίφραξε με πετρότοιχο και από τις δύο πλευρές ως υπέδειξε αυτό η αρμόδια αρχή σύμφωνα με τις σχετικές άδειες υφιστάμενη τεράστια έξοδα ενώ και στις δύο πλευρές της διατηρητέας οικοδομής ανοίγουν τα παράθυρο υπνοδωματίων της οικοδομής. Την 14.3.2008 καταχώρησε στο Κτηματολόγιο Πάφου την αίτηση ΑΑΔ 36/2008 με επισυνημμένη έκθεση του Κοινοτάρχη του χωριού Λεμόνα για διαγραφή ακαθόριστου δικαιώματος διάβασης προς όφελος του τεμαχίου 527 και εις βάρος του τεμαχίου 528 λόγω αχρησίας τούτο από 35ετίας και για το σκοπό θα καταθέσει σχετική ανταπαίτηση για έκδοση διατάγματος που να διατάσσει την διαγραφή του ακαθόριστου δικαιώματος διάβασης από τα βιβλία του Κτηματολογίου και τον τίτλο του ενάγοντα προς όφελος του τεμαχίου και εις βάρος του τεμαχίου της. Η εναγόμενη, ζητά την απόρριψη της αγωγής του ενάγοντα ενώ με την ανταπαίτηση της επαναλαμβάνοντας όλα τα πιο πάνω, ζητά διάταγμα του δικαστηρίου με το οποίο να διατάσσεται η διαγραφή και ακύρωση από τα βιβλία του Κτηματολογίου και τον τίτλο του ενάγοντα της εγγραφής και ή ύπαρξης ακαθόριστου δικαιώματος διάβασης προς όφελος του τεμαχίου 527 φ/σχ ΧΛV/24 στη Λεμόνα και εις βάρος του τεμαχίου της. Ο ενάγοντας με την απάντηση στην υπεράσπιση και την υπεράσπιση στην ανταπαίτηση της εναγόμενης, αρνείται όλους τους προβαλλόμενους ισχυρισμούς της, πλην του ότι είναι ιδιοκτήτρια του δουλεύοντας ακινήτου και σχολιάζει ότι, θέματα, όπως, τα έξοδα του υπέστη για την συντήρηση της οικοδομής δεν αφορούν το επίδικο θέμα όπως και οι ισχυρισμοί που προβάλλει στις παραγράφους 7,8 και 9 της υπεράσπισης και ανταπαίτησης της προσθέτοντας ότι το δικαίωμα διάβασης είναι εγγεγραμμένο στο κτηματικό μητρώο και ότι πλειστάκις πληροφόρησε την εναγόμενη και τον σύζυγο της για την ύπαρξη του δικαιώματος. Επιπρόσθετα ο ενάγων αναφέρει ότι, στο αντίγραφο του πιστοποιητικού εγγραφής του δεσπόζοντος ακίνητου αναφέρεται ρητώς η ύπαρξη του δικαιώματος διαβάσεως και ότι την ύπαρξη του παραδέχεται και η εναγόμενη με την παράγραφο 16 της υπεράσπισης της. Επαναλαμβάνει τους ισχυρισμούς που αναφέρει και στην έκθεση απαίτησης του που σχετίζονται με το δικαίωμα διάβασης, την εγγραφή του και τον σκοπό που παραχωρήθηκε και χαρακτηρίζει τους ισχυρισμούς της εναγόμενης στις παρ. 10 και 11 ως αβάσιμους και απαράδεκτους καθότι το δικαίωμα διάβασης εξασκείτο ανελλιπώς από της εγγραφής του τόσο από τον ίδιο τον όσο και από τους προκατόχους του. Ως προς τους ισχυρισμούς της παρ. 12 της έκθεσης υπεράσπισης της εναγόμενης τους οποίους αρνείται, λέγει ότι, χρησιμοποιούσε ανελλιπώς το δικαίωμα διάβασης το οποίο εφόσον υπάρχει στο φάκελο του κτηματολογίου δεν μπορεί η ύπαρξη του να αμφισβητηθεί. Η ίδια αντιμετώπιση γίνεται και αναφορικά με τις παραγράφους 13 - 15 της έκθεσης υπεράσπισης και ανταπαίτησης της εναγόμενης και προσθέτει ότι το δικαίωμα διάβασης δεν καταργήθηκε και δεν εγκαταλείφθηκε εφόσον ασκείτο αδιαλείπτως και για πλήρη περίοδο 40 ετών. Επίσης λέγει ότι μετά την αυθαίρετη και/ή παράνομη περίφραξη του δουλεύοντος ακινήτου κατέθεσε αίτηση στο Κτηματολόγιο, την αίτηση ΑΚΔ 6/06 για καθορισμό δικαιώματος διάβασης και διεξήχθει επιτόπια έρευνα την 28.02.08 και αναμένεται ο τελικός καθορισμός του δικαιώματος από το Κτηματολόγιο. Αναφορικά με τους ισχυρισμούς της παρ. 16 της έκθεσης υπεράσπισης και ανταπαίτησης της εναγόμενης, αναφέρει ότι, εμφαίνεται με σαφήνεια ότι η εναγόμενη παραδέχεται την ύπαρξη του δικαιώματος διάβασης και προβάλλει ισχυρισμούς περί κατάργησης του και/ή διαγραφής του. Σε ότι αφορά την αίτηση της ημερομηνίας 14.3.2008 για διαγραφή του δικαιώματος διάβασης αυτή λέγει ότι είναι μεταγενέστερη της δικής του αίτησης για καθορισμό του. Τέλος απορρίπτει τους ισχυρισμούς και τις αξιώσεις της εναγόμενης που περιέχονται στην παρ. 18 της έκθεσης υπεράσπισης και ανταπαίτησης της και αρνείται ότι η εναγόμενη δικαιούται στις αιτούμενες θεραπείες ζητώντας απόρριψη της υπεράσπισης και ανταπαίτησης της και την παροχή των θεραπειών που ζητά με την έκθεση απαίτησης του. Μαρτυρία και Τεκμήρια: Προς υποστήριξη της υπόθεσης του ενάγοντα, ένορκη μαρτυρία έδωσε ο Κωνσταντίνος Ευσταθίου (Μ.Ε.1) ο οποίος εργάζεται στο Κτηματολόγιο Πάφου ως Κτηματολογικός γραφέας, ο ενάγοντας (Μ.Ε.2), ο Αχιλλέας Χρήστου (Μ.Ε.3), η Ελευθερία Κωνσταντίνου Χρήστου (Μ.Ε.4), ο Μιχάλης Πικραμένος (Μ.Ε.5) και ο Αριστόδημος Ζαχαρία (Μ.Ε.6). Για την υπόθεση της εναγόμενης, μαρτυρία έδωσε ο Καλλής Καλλή (Μ.Υ.1) σύζυγος της εναγόμενης και η Ιουλιανή Μιχαήλ (Μ.Υ.2) μητέρα της εναγόμενης. Ως τεκμήρια στην υπόθεση κατατέθηκαν τα ακόλουθα έγγραφα: Από τον Μ.Ε.1: Η αίτηση με αρ. Φακέλου ΑΔΚ 6/06 ημερ. 27.6.2007 για καθορισμό δικαιώματος διάβασης (Τεκμήριο 1), επιστολή ημερομηνίας 7.2.2008 (Τεκμήριο 2), Πιστοποιητικό εγγραφής ακίνητης ιδιοκτησίας του τεμαχίου 527 (Τεκμήριο 3), πιστοποιητικό παρουσιών κατά την επιτόπια έρευνα ημερομηνίας 28.2.2008 (Τεκμήριο 4), σχεδιάγραμμα στην αίτηση ΑΚΔ 6/2006, φωτογραφίες (Τεκμήριο 6 Α μέχρι και 6 Ε), επιστολή ημερ. 18.5.1959 (Τεκμήριο 7), μαρτυρικό (Τεκμήριο 8), Φόρμα Ν.63 (Τεκμήριο 9), αντίγραφο μητρώου Νο 3692 (Τεκμήριο 10), επιστολές ημερ. 28.4.1959, 16.5.1959 και 16.10.2009 (Τεκμήρια 11,12, και 13), Αίτηση ημερ. 13.2.56 (Τεκμήριο 14), γραπτές δήλωσεις/συγκαταθέσεις Αχιλλέα Χρήστου, Ελευθερίας Κωνσταντίνου Χρήστου, Μιχάλη Πικραμένου και Αριστόδημου Ζαχαρία, (Τεκμήρια 15, 16, 17 και 18 αντίστοιχα). Από τον Μ.Ε.2: Γραπτή δήλωση του Μ.Ε.2 η οποία αποτέλεσε μέρος της κυρίως εξέτασης του (Τεκμήριο 19) και επιστολή ημερομηνίας 6.9.2007 (Τεκμήριο 21). Από τον Μ.Υ.1: Γραπτή δήλωση του Μ.Υ.1 η οποία αποτέλεσε μέρος της κυρίως εξέτασης του (Τεκμήριο 22), Πιστοποιητικό εγγραφής ακίνητης ιδιοκτησίας του τεμαχίου 528 (Τεκμήρια 23 (α,β και γ), επιστολή ημερ. 15.3.2005 (Τεκμήριο 24), αντίγραφο άδειας οικοδομής με αρ. 1363/2005 (Τεκμήριο 25), επιστολή ημερ. 31.12.2009 μαζί με πιστό αντίγραφο σχεδίου συναίνεσης της άδειας οικοδομής Β.63/2005 (Τεκμήρια 26 και 27), Φωτογραφίες ( Τεκμήρια 28 (α,β και γ) και 29 (α, β και γ), επιστολή ημερ. 13.3.2008 (Τεκμήριο 30). Το Τεκμήριο 20, τοπογραφικό σχέδιο κατατέθηκε εκ συμφώνου. Για σκοπούς συνοχής και δομής της απόφασης μου, καταγράφω την μαρτυρία όλων των μαρτύρων, παραθέτοντας σε κάποιες περιπτώσεις και λεπτομέρειες της μαρτυρία τους ενώ κάποιες άλλες περιπτώσεις η καταγραφή της μαρτυρίας τους γίνεται συνοπτικά. Ο Μ.Ε.1, εργάζεται στο Κτηματολόγιο Πάφου ως γραφέας. Ο μάρτυρας αυτός προβεί σε δύο επιτόπιες εξετάσεις στις 28/2/2008 και στις 12.10.2010 στα πλαίσια εξέτασης της αίτησης ΑΚΔ 6/2006 του ενάγοντα για καθορισμό του δικαιώματος διάβασης και μελέτησε τον φάκελο Α 292/
- Κατά την πρώτη επιτόπια έρευνα ετοίμασε και σχεδιάγραμμα (Τεκμήριο 5). Αναφέρθηκε και κατέθεσε τον τίτλο ιδιοκτησίας του τεμαχίου 527 στο χωριό Λεμόνα και υπέδειξε το σημείο όπου γίνεται αναφορά στο δικαίωμα διάβασης δια μέσου του τεμαχίου 528, λέγοντας επίσης ότι και στο επίσημο κτηματικό μητρώο αναφέρεται η ύπαρξη του εν λόγω δικαιώματος διάβασης, το οποίο ενεγράφη με τον φάκελο Α 292/56 στις 20.6.
- Στον μάρτυρα υποδείχτηκαν διάφορες φωτογραφίες και εξήγησε την επιτόπου κατάσταση των τεμαχίων. Ο ενάγοντας, σύμφωνα με την μαρτυρία του Μ.Ε.1, υπέδειξε ότι το δικαίωμα διάβασης ασκείτο κατά μήκος του βόρειου συνόρου του τεμαχίου 528 μεταξύ της κατοικίας που βρίσκεται στο ακίνητο και του συνόρου. Ο ίδιος, ανάφερε, πως κατά την επιτόπια εξέταση δεν υπήρχε οποιοδήποτε ορατό ή σταθερό σημείο που να τους υποδεικνύει ότι ασκείτο οποιοδήποτε δικαίωμα διάβασης, ενώ κατά την ημερομηνία της επιτόπου εξέτασης, δεν μπορούσε κάποιος να περάσει από το σημείο που ανάφερε ο ενάγοντας δια μέσου του τεμαχίου 528 και να πάει στο 527 γιατί υπήρχε περίφραξη περιμετρικά του κτήματος. Ερωτηθείς από την συνήγορο του ενάγοντα, αν υπάρχουν έγγραφα που να δεικνύουν ότι υπάρχει το δικαίωμα διάβασης, ο μάρτυρας επικαλέστηκε τον φάκελο Α 292/56, με τον οποίο εκδόθηκε ο τίτλος
- Αναφορικά με την επιστολή ημερομηνίας 18.5.1959 (Τεκμήριο 7), ανάφερε πως επειδή ο τότε αιτητής Χρήστος Αχιλλέως δεν μπορούσε να προσκομίσει την γραπτή συγκατάθεση της τότε ιδιοκτήτριας του τεμαχίου 528, Χρυστάλλας Δημήτρη Σταυρινού, ενημερώθηκε η πιο πάνω από το Κτηματολόγιο με επιστολή ότι θα προχωρούσε η εγγραφή του δικαιώματος διάβασης εκτός εάν σε περίοδο 30 ημερών προσκομίσει δικαστικό διάταγμα που να εμπόδιζε το Κτηματολόγιο. Ερωτηθείς επίσης, αν στον φάκελο του κτηματολογίου υπάρχει οποιοδήποτε διάταγμα που εμποδίζει την εγγραφή του δικαιώματος διάβασης ο μάρτυρας απάντησε όχι και είπε πως για αυτό το κτηματολόγιο προχώρησε στην εγγραφή του. Επίσης ο μάρτυρας, εξήγησε, αφού του ζητήθηκε, τους λόγους που το δικαίωμα διάβασης ήταν ακαθόριστο, λέγοντας ότι αυτό οφείλεται στο ότι γράφτηκε με τους παλαιούς φακέλους που δεν καθόριζαν ούτε πλάτος ούτε πλευρά του συνόρου που ασκείτο. Αναφέρθηκε επίσης και στην ύπαρξη άλλης αίτησης, της αίτησης ΑΑΔ 36/2008 ημερ. 14.3.2008, με την οποία η εναγόμενη ζητά διαγραφή του δικαιώματος διάβασης ημερ. 14.3.2008, λέγοντας ότι, τόσο η αίτηση του ενάγοντα όσο και η αίτηση της εναγόμενης εξετάζονται ταυτόχρονα και βρίσκονται για έλεγχο του προϊσταμένου του κλάδου. Σύμφωνα με τον μάρτυρα, στη δεύτερη επιτόπια εξέταση που έκανε, διαπίστωσε ότι η επιτόπου κατάσταση δεν υπέστη οποιεσδήποτε αλλαγές. Επίσης κατά την δεύτερη αυτή εξέταση του, ο ενάγοντας παρουσίασε 4 πρόσωπα, ως μάρτυρες, για το ότι υπήρχε δικαίωμα διάβασης και ότι ασκείτο δια μέσου του τεμαχίου 528 με γεωργικό ελκυστήρα (τρακτέρ) προς το τεμάχιο 527, αλλά δεν καθόριζαν, είπε, το σημείο από το οποίο ασκείτο. Ο μάρτυρας ανέφερε ότι σύμφωνα με την έρευνα (τις μαρτυρίες), εξακριβώθηκε ότι το δικαίωμα διάβασης ασκείτο αλλά δεν καθορίζετο ούτε η θέση του, ούτε το πλάτος του και για αυτό ο φάκελος θα αποστέλλετο στον Διευθυντή του Κτηματολογίου για οδηγίες. Ερωτηθείς για την κατάσταση του τεμαχίου 527, είπε ότι, πρόκειται για χωράφι και ότι σε αυτό υπήρχαν διάφορα δέντρα, το χωράφι καλλιεργείτο με γεωργικό ελκυστήρα και κατά την επιτόπου εξέταση ήταν καλλιεργημένο. Ερωτηθείς να πει κατά πόσο γνωρίζει αν η εναγόμενη πληροφορήθηκε για την ύπαρξη του δικαιώματος διάβασης πριν την περίφραξη του τεμαχίου της, ο μάρτυρας απάντησε πως δεν γνωρίζει. O M.E.1 αντεξετάστηκε επί μακρώ σχετικά με τον τρόπο εγγραφής του δικαιώματος διάβασης σύμφωνα με τον φάκελο Α 292/56 αλλά για τα όσα διαπίστωσε κατά τις επιτόπιες εξετάσεις που διενήργησε. Δεύτερος μαρτύρησε ο ενάγοντας (Μ.Ε.2), ο οποίος κατάθεσε γραπτή δήλωση (Τεκμήριο 19) την οποία υιοθέτησε ως μέρος της κυρίως εξέτασης του. Πέραν των όσων αφορούν την ιδιοκτησία του τεμαχίου 527, αναφέρθηκε στο εγγεγραμμένο επί του τίτλου του δικαίωμα διάβασης, λέγοντας ότι, το δικαίωμα διάβασης ασκείτο από τους προηγούμενους ιδιοκτήτες του τεμαχίου από αμνημονεύτων χρόνων αλλά και μετέπειτα από τον ίδιο για την καλλιέργεια και το όργωμα του τεμαχίου του. Από νεαρή ηλικία, θυμάται τον τότε ιδιοκτήτη του και την γυναίκα του αλλά και τους αντιπροσώπους του, που ασκούσαν δικαίωμα διάβασης κατά μήκος του βόρειου συνόρου του τεμαχίου της εναγόμενης. Συγκεκριμένα θυμάται την γυναίκα του Χρήστου, την Δομνού, να περνά μαζί με τα ζώα δια μέσου του τεμαχίου της εναγόμενης και να εισέρχεται στο τεμάχιο
- Επίσης θυμάται και τον γιό του τότε ιδιοκτήτη, που εξασκούσε το δικαίωμα διάβασης από το ίδιο σημείο, δηλαδή από το βόρειο σύνορο του τεμαχίου της εναγόμενης πλάτους τουλάχιστον 12 ποδών, για να μπορούν να εισέρχονται τα ζώα και τα μηχανήματα. Κατά ή περί το 1979 θυμάται ότι το όργωμα του τεμαχίου 527 γινόταν με γεωργικό εκλυστήρα από τους αντιπροσώπους του τότε ιδιοκτήτη και ασκούσαν δικαίωμα διάβασης από δίοδο πλάτους τουλάχιστον 12 ποδών κατά μήκος της βόρειας πλευράς του τεμαχίου
- Εξ όσων γνωρίζει, το δικαίωμα εξασκείτο από αμνημονεύτων χρόνων από τους προηγούμενους ιδιοκτήτες και μετέπειτα από τον ίδιο συνεχώς, αδιαλείπτως και αδιαφιλονίκητα μέχρι περίπου τον Μάιο του 2006 όπου η εναγόμενη κατά την εκτέλεση εργασιών συντήρησης της διατηρητέας οικοδομής εντός του τεμαχίου 528, παράνομα και αυθαίρετα εισήλθε επί του δικαιώματος διαβάσεως, κτίζοντας τοίχο και περιγράφοντας ολόκληρο το ακίνητο της με αποτέλεσμα να τον εμποδίζει να χρησιμοποίει το δικαίωμα διάβασης. Κατά την εκτέλεση των εργασιών συντήρησης της διατηρητέας οικοδομής στο τεμάχιο 528, τόσο ο ίδιος όσο και η μητέρα του, ενημέρωσε πολλές φορές την εναγόμενη αλλά και τον σύζυγο της για την ύπαρξη του δικαιώματος διάβασης και συνεπώς η εναγόμενη γνώρισε την ύπαρξη του πριν προβεί στην περίφραξη του ακινήτου της. Παρόλα αυτά, η εναγόμενη συνέχισε τις εργασίες συντήρησης της διατηρητέας οικοδομής και περίφραξε με τοίχο το ακίνητο της με αποτέλεσμα να τον εμποδίζει να χρησιμοποίει το δικαίωμα διάβασης. Στις 27.6.2006 κατέθεσε αίτηση στο Κτηματολόγιο Πάφου την ΑΚΔ 6/2006 για καθορισμό του δικαιώματος διάβασης και στις 28.2.2008 διεξήχθη επιτόπια έρευνα. Κατά την επιτόπια έρευνα ο κ. Κωνσταντίνος Ευσταθίου ενημέρωσε τον σύζυγο της εναγόμενης, ο οποίος ήταν παρών ως αντιπρόσωπος της εναγόμενης, για το δικαίωμα διάβασης του αλλά η εναγόμενη μέχρι σήμερα τον εμποδίζει να το εξασκεί. Η εναγόμενη κατά ή περί την 14.3.2008 καταχώρησε την αίτηση ΑΑΔ 36/2008 για διαγραφή του δικαιώματος διάβασης. Εξαιτίας του γεγονότος ότι η εναγόμενη περίφραξε ολόκληρο το ακίνητο της, επεμβαίνοντας στο δικαίωμα διαβάσεως του, δυσκολεύεται να καλλιεργεί και να οργώνει το χωράφι του με αποτέλεσμα να υπόκειται σε ζημιά €17.09 ημερησίως ως επιπλέον κόστος καλλιέργειας και απώλεια καρπών. Ο ενάγοντα υπέδειξε στο σχεδιάγραμμα (Τεκμήριο 5) αλλά και στις φωτογραφίες (Τεκμήριο 6 Α) το σημείο που σύμφωνα με τον ίδιο εξασκούσε το δικαίωμα διάβασης καθώς και τον τοίχο που τον εμποδίζει. Κατά την αντεξέταση του ερωτήθηκε αναφορικά με τον τρόπο που ισχυρίζεται ότι αποκτήθηκε το δικαίωμα διάβασης, για από πότε θυμάται και ποιους να καλλιεργούν το τεμάχιο 527, ποιος το καλλιεργεί τώρα και από που εισέρχεται στο τεμάχιο του. Επίσης ερωτήθηκε αναφορικά με την αίτηση που καταχώρησε στο Κτηματολόγιο για καθορισμό του δικαιώματος διάβασης, αναφορικά με την ζημιά που ισχυρίζεται ότι υπέστη κ.ά. Οι Μ.Ε. 3, 4, 5 και 6 είναι τα πρόσωπα που υπέγραψαν τις δηλώσεις Τεκμήρια 15, 16, 17 και 18 αντίστοιχα κατά την δεύτερη επιτόπια εξέταση που διενήργησε ο Μ.Ε.
- Όλοι οι πιο άνω μάρτυρες στην κυρίως εξέταση τους δήλωσαν ότι συμφωνούν με τα όσα αναφέρονται στις δηλώσεις τους και ότι γνωρίζουν πολύ καλά την περιοχή. Ο Μ.Ε.3 κατά την αντεξέταση του, ερωτηθείς για αυτό που λέει στην δήλωση του (Τεκμήριο 15) ότι καλλιεργούσε το τεμάχιο 527 από το 1950 - 1970, απάντησε ότι δεν θυμάται πότε χρονολογικά το καλλιεργούσε αλλά θυμάται ότι το καλλιεργούσε μέχρι που το πούλησε ο πατέρας του, δεν θυμόταν ερωτηθείς σχετικά, να πει πότε το πούλησε ο πατέρας του επέμενε όμως ότι το καλλιεργούσε μέχρι την πώληση του. Στο τεμάχιο του πατέρα του, είπε ότι έμπαινε με τα βούθκια από το τεμάχιο κάποιας Αγάθης Αθανασίου. Ερωτηθείς από ποια πλευρά, ο μάρτυρας είπε από την από πάνω γιατί ήταν πιο φτανό το χωράφι. Συμφώνησε ότι δεν ξανά πέρασε από τότε που το πούλησε ο πατέρας του και ότι δεν γνώριζε από πού περνούσαν μετά. Η Μ.Ε. 4 ερωτήθηκε κατά την αντεξέταση της, αν γνωρίζει ποιος είναι ο ιδιοκτήτης του τεμαχίου 527 και ανάφερε ότι είναι κάποια Ελένη Καλλή, ερωτηθείσα επίσης για τους προηγούμενους ιδιοκτήτες του, ανάφερε ότι τους γνωρίζει και ότι ήταν κάποια Αγάθη Χρήστου. Η ίδια όπως ανάφερε, είχε και εξακολουθεί να έχει χωράφι δίπλα από το τεμάχιο 527 στο οποίο πηγαίνει συχνά. Σε ότι αφορά την δήλωση της (Τεκμήριο 16), είπε ότι, η ίδια ανάφερε αυτά που έχουν καταγραφεί, τους αριθμούς, όμως, της τους είχαν πει και αυτή επιτόπου συμφωνούσε. Αναφορικά με αυτό που λέει στην δήλωση της, ότι το δικαίωμα διάβασης ασκείτο από το 1965 μέχρι το 2004, είπε ότι, τους έβλεπε που περνούσαν και σε ερώτηση να πει ποιοι περνούσαν, η μάρτυρας είπε, ο προηγούμενος ιδιοκτήτης του και ο ιδιοκτήτης του μετά, ο Αντρέας. Έβλεπε είπε τον Χρήστο και την Δομνού που ήταν αντρόγυνο που περνούσαν και μετά κάποιες φορές τον πατέρα του Ανδρέα. Ερωτηθείσα σχετικά ανάφερε ότι το σπίτι της μητέρα του ενάγοντα είναι δίπλα από το τεμάχιο 527 και την βλέπει να εισέρχεται περπατητή στο τεμάχιο του Ανδρέα και να φυτεύει. Ο Μ.Ε. 5 στην αντεξέταση του ανάφερε ότι, εδώ και 22 χρόνια εργάζεται σε εταιρεία πώλησης ποτών. Τον ενάγοντα τον γνωρίζει και με την επίσκεψη που έκανε στην περιοχή πριν από κάποιο καιρό έμαθε ότι το Τεμάχιο 527 του ανήκει. Για να πάει στην περιοχή, τον ειδοποίησε ο ενάγοντας, ο οποίος τον ρώτησε αν καλλιεργούσε καμία φορά το χωράφι εκείνο και όταν αυτός του είπε ότι το καλλιεργούσε, του ζήτησε να παραβρεθεί εκείνη την ημέρα, εννοώντας στην δεύτερη επιτόπια εξέταση. Παλαιότερα, ερωτηθείς σχετικά, είπε ότι είχε τρακτέρ με το οποίο εξυπηρετούσε κάποιους από τους χωριανούς του καλλιεργώντας τα χωράφια τους και ότι και ο πατέρας του Ανδρέα του ενέθεσε να καλλιεργήσει το τεμάχιο του. Ερωτηθείς πόσες φορές το καλλιέργησε, απάντησε, μια ή δύο «μια θυμάμαι σίγουρα» είπε χαρακτηριστικά. Ερωτηθείς για αυτό που λέει στην δήλωση του (Τεκμήριο 17), ότι κατά το 1979 - 1981 το έχει καλλιεργήσει, ο μάρτυρας απάντησε πως είναι μέσα σε εκείνη την περίοδο που το καλλιέργησε μια ή δύο φορές αλλά δεν θυμάται αν ήταν το 1979, το 1980 ή το
- Ερωτηθείς σχετικά, υπέδειξε στο Τοπογραφικό σχέδιο (Τεκμήριο 20) το σημείο από το οποίο εισήλθε στο τεμάχιο του ενάγοντα λέγοντας επίσης, ότι όταν πέρασε δεν τον εμπόδισε κανείς, ούτε στην είσοδο του στο 527 ούτε στην έξοδο του περνώντας από το 528 αναφέροντας επίσης ότι τον είδε η κυρία που είχε το σπίτι, η γυναίκα του Χρήστου. Ο Μ.Ε. 6, στην αντεξέταση του ανάφερε ότι, από μικρός ασχολείται με την γεωργία, ότι από το 1980 έχει τρακτέρ και ότι γνωρίζει τον ιδιοκτήτη του τεμαχίου
- Ερωτηθείς, πόσες φορές έχει καλλιεργήσει το τεμάχιο 527 όπως λέει δήλωση του (Τεκμήριο 18), ο μάρτυρας απάντησε, μια φορά τον χρόνο και κάποτε δύο φορές και πως συνεχίζει μέχρι σήμερα να το καλλιεργεί και εισέρχεται από το διπλανό τεμάχιο κάποιου Αντώνη Κωνσταντίνου. Υπόδειξε στο τεκμήριο 20, το τοπογραφικό σχέδιο τα τεμάχια 524 και 525 λέγοντας ότι είναι από αυτά τα τεμάχια που εισέρχεται στο τεμάχιο του ενάγοντα μετά που έγινε η περίφραξη, η οποία υπολογίζει ότι έγινε το 2003 με
- Επίσης στην αντεξέταση του, είπε ότι ο πατέρας του ενάγοντα τον πρώτο χρόνο που του είπε να πάει να το καλλιεργήσει όταν τον ρώτησε από πού να περάσει του είπε να περάσει από το τεμάχιο της Αγάθης, η οποία είπε ήταν η προηγούμενη ιδιοκτήτρια, και όπως του είπε έχει «θκιάβα» και από έκτοτε πήγαινε και το καλλιεργούσε. O σύζυγος της εναγόμενης (Μ.Υ.1), αναφέρθηκε αρχικά στον τρόπο που η σύζυγος του απέκτησε το τεμάχιο 528, στην αίτηση που υπόβαλε η σύζυγος του το 2003 στο Κτηματολόγιο για οριοθέτηση του πιο πάνω τεμαχίου, στο αποτέλεσμα της και στην άδεια οικοδομής που παραχωρήθηκε για την συντήρηση της διατηρητέας οικοδομής εντός του τεμαχίου
- Σύμφωνα με τον Μ.Υ.1, κατά την διάρκεια των εργασιών ανακαίνισης της οικίας εντός του τεμαχίου 528, που έγιναν το 2005 και 2006, δεν ενοχλήθηκαν από κανένα και ουδείς πρόβαλε οποιαδήποτε αξίωση. Από τον χρόνο που επισκέπτεται το χωρίο Λεμόνα, δεν παρατήρησε κανένα να χρησιμοποιεί το βόρειο μέρος του τεμαχίου 528 ως πέρασμα ενώ έβλεπε τον πατέρα του ενάγοντα να χρησιμοποιεί μικρό τρακτέρ και να ασχολείται με γεωργικές εργασίες στο τεμάχιο 527, στο οποίο εισερχόταν, από το τεμάχιο 526 που ανήκει στην μητέρα του ενάγοντα. Από το βόρειο μέρος του τεμαχίου 528, υποστηρίζει, ότι κανείς δεν μπορούσα να εισέλθει στο τεμάχιο 527 γιατί δεν χωρούσε λόγω πλάτους μεταξύ του βόρειου συνόρου του τεμαχίου 527 και των οικοδομών εντός αυτού και επιπλέον γιατί υπήρχε όχτος στα σύνορα του τεμαχίου 527 και 528 ενός μέτρου. Ο ενάγων για πρώτη φορά πρόβαλε αξίωση για πέρασμα το καλοκαίρι του 2007 και για αυτό ο ίδιος αποτάθηκε στο κτηματολόγιο για να ερευνήσει τον ισχυρισμό του και εκεί οι αρμόδιοι υπάλληλοι τον ενημέρωσαν ότι κανένα δικαίωμα διάβασης δεν βάρυνε το τεμάχιο 528 της συζύγου του. Επίσης εξασφάλισε βεβαίωση από τον πρόεδρο του κοινοτικού συμβουλίου Λεμόνας και από μέλος του ότι κανένας δεν ασκούσε δικαίωμα διάβασης δια μέσου του τεμαχίου 528 τα τελευταία 35 χρόνια και η σύζυγος του καταχώρησε την αίτηση ΑΑΔ 36/2008 στο Κτηματολόγιο Πάφου για διαγραφή του δικαιώματος διάβασης από τον τίτλο του ενάγοντα. Ο ενάγων υποστήριξε ότι εισέρχεται στο τεμάχιο 527 από το τεμάχιο 526 που ανήκει στην μητέρα του. Στην αντεξέταση του ερωτηθείς σχετικά, ανάφερε ότι εργάζεται στη Λεμεσό και επισκέπτεται το χωρίο Λεμόνα από το έτος 1988 κάθε Παρασκευή μέχρι Κυριακή καθώς και κατά την διάρκεια των αδειών του και κάποτε και τις καθημερινές. Όταν ρωτήθηκε κατά πόσο γνωρίζει εάν ο ενάγων ασκούσε δικαίωμα διάβασης τις ημέρες που απουσίαζε από το χωρίο, ο μάρτυρας απάντησε «ασφαλώς όχι». Ο μάρτυρας ρωτήθηκε σχετικά με την έρευνα που έκανε στο Κτηματολόγιο αναφορικά με την ύπαρξη δικαιώματος διάβασης και αναφέρθηκε στα όσα του λέχθηκαν από υπάλληλο του κτηματολογίου η οποία τον διαβεβαίωσε ότι κανείς δεν έχει δικαίωμα διάβασης από το τεμάχιο
- Αναφορικά με το δικαίωμα διάβασης που επικαλείται ο ενάγοντας, είπε ότι, έμαθε το 2007, όταν ο ενάγων τον επισκέφθηκε στο σπίτι του και του είπε ότι έχει πέρασμα από το τεμάχιο 528 και επίσης έλαβε και επιστολή από τον ενάγοντα ο οποίος πρόβαλε αξίωση για δικαίωμα διάβασης. Επίσης ερωτήθηκε αναφορικά με την αίτηση της συζύγου του για διαγραφή του δικαιώματος διάβασης και είπε ότι αυτό τον συμβούλευσαν να κάνει από το Κτηματολόγιο γιατί το δικαίωμα διάβασης είναι παράνομο, παράτυπο, ακαθόριστο και ακανόνιστο. Η Μ.Υ.2, μητέρα της εναγόμενης, γεννηθείσα το 1930, μαρτύρησε ότι το τεμάχιο 528 το αγόρασε πριν από περίπου 35 χρόνια από κάποια Αγάθη. Ανέφερε επίσης ότι από προηγουμένως είχε οχτακλίτικο και το από πάνω τεμάχιο του 528 μαζί με κάποια Ελένη Κωνσταντίνου το οποίο αγόρασε πρίν από 40 χρόνια από τα παιδιά του άντρα της. Το τεμάχιο 527 του ενάγοντα προηγουμένως το είχε η Δομνού, την οποία είδε να περνά από το χωράφι του Πίτσιλου για να πάει στο χωράφι της ενώ καμία φορά δεν την είδε να περνά από το δικό της τεμάχιο, η μητέρα του ενάγοντα ανέφερε επίσης ότι περνά από την αυλή της και πάει στο τεμάχιο
- Στην αντεξέταση της ανέφερε ότι διαμένει με την κόρη της στη Λεμεσό και πηγαίνει στη Λεμόνα κάθε Παρασκευή απόγευμα. Πρίν παντρευτεί έμενε στο σπίτι της μητέρας της στη Λεμόνα, μακριά από το τεμάχιο 528 αλλά περνούσε τακτικά από τον δρόμο όταν πήγαιναν στα χωράφια τους για να τα καλλιεργήσουν. Μετά που παντρεύτηκε έμενε κοντά στα τεμάχια 527 και 528 και πήγαινε στο τεμάχιο της γιατί εκεί είχε ζώα και το όργωνε, επίσης έμενε πολλές φορές εκεί την νύχτα γιατί είχε σταφίδια και τα καθάριζε. Αρνήθηκε τις υποβολές που της τέθηκαν περί άσκησης δικαιώματος διάβασης δια μέσου του τεμαχίου 528 προς το 527 λέγοντας ότι καμία φορά δεν πέρασε κανένας από αυτό. Η Δομνού είπε περνούσε από το σπίτι της και κάποτε από το χωράφι της Αντρούλλας και του Αντώνη που είναι ενωμένα και ότι ο πατέρας του Αντρέα έβγαινε από την αυλή του και πήγαινε στο τεμάχιο 527 με το μικρό τρακτέρ που κρατούσε στο χέρι. Αγορεύσεις: Είναι η θέση του ενάγοντα, όπως διατυπώνεται στο γραπτό κείμενο της αγόρευσης του συνηγόρου του, αφού αρχικά κάνει αναφορά στα δικόγραφα, στην μαρτυρία που παρουσιάστηκε, στην νομική πτυχή που αφορά την απόκτηση και εγγραφή δικαιώματος διάβασης, στην επέμβαση σε ένα τέτοιο δικαίωμα και στις θεραπείες που μπορεί να δώσει το Δικαστήριο σε μια τέτοια περίπτωση, ότι η εναγόμενη δεν μπορεί να επικαλείται, ενόψει της εγγραφής του δικαιώματος διάβασης στο κτηματικό μητρώο, στοιχεία και γεγονότα προς αμφισβήτηση αλλά και διαγραφή του και ούτε το Δικαστήριο δύναται να διατάξει την διαγραφή του καθότι δεν πρόκειται για έφεση δυνάμει του άρθρου 80 του Κεφ.
- Το δικαστήριο αυτό που εξετάζει, όπως εισηγείται, είναι αν σύμφωνα με την μαρτυρία, η εναγόμενη εμποδίζει τον ενάγοντα στην χρήση του δικαιώματος διάβασης κατά παράβαση του Κεφ. 148 και εφόσον η εναγόμενη περίφραξε το ακίνητο και εμποδίζει τον ενάγοντα από το να χρησιμοποιεί το δικαίωμα διάβασης του θα πρέπει να εκδώσει τα αιτούμενα διατάγματα και να επιδικάσει ειδικές και γενικές αποζημιώσεις ως η έκθεση απαίτησης. Η συνήγορος της εναγόμενης, αρχικά αφού αναλύει και σχολιάζει την μαρτυρία που παρουσιάστηκε εισηγείται ότι μέσα από την μαρτυρία έχει αποδειχτεί ότι η αναγραφή στον τίτλο του ενάγοντα δικαιώματος διάβασης προς όφελος του τεμαχίου του και εις βάρος του τεμαχίου της εναγόμενης, ήταν αποτέλεσμα μεθοδεύσεων κατά παράβαση του νόμου. Αποδείχθηκε επίσης, σύμφωνα με την κα Κορακίδου, ότι ούτε ο ενάγων ούτε οι προκάτοχοι του ασκούσαν ειρηνικά δικαίωμα διάβασης από το τεμάχιο 528 για 30 χρόνια. Αφού αναφέρθηκε και παρέπεμψε στα όσα τα άρθρα 4 (ι) και 11 (ι) του Κεφ. 224 προνοούν, εισηγήθηκε ότι, από την ενώπιον του δικαστηρίου μαρτυρία δεν έχει αποδειχτεί παραχώρηση δικαιώματος διάβασης προς όφελος του τεμαχίου 527 από τον κύριο του τεμαχίου 528 και ούτε ειρηνική απόλαυση δικαιώματος διάβασης για 30 χρόνια είτε από τους προκατόχους του ενάγοντα είτε από τον ενάγοντα κατά μήκος του βόρειου συνόρου του τεμαχίου 528 είτε δια μέσου αυτού. Αναφέροντας επίσης ότι, η απόκτηση δικαιώματος διάβασης με ειρηνική απόλαυση για περίοδο 30 ετών απαιτεί μαρτυρία την οποία μόνο αρμόδιο να ακούσει και να αποφασίσει είναι το Δικαστήριο και για αυτό το Κτηματολόγιο δεν είχε κανένα δικαίωμα να εγγράψει δικαίωμα διάβασης προς όφελος του τεμαχίου 527 δυνάμει χρησικτησίας. Επίσης αναφέρει ότι, δεν έχει διαφανεί ειρηνική απόλαυση δικαιώματος διάβασης για 30 χρόνια από το τεμάχιο 528 από τους ιδιοκτήτες του τεμαχίου 527, κατά μήκος του βόρειου συνόρου του τεμαχίου 528 είτε δια μέσου αυτό, εν γνώσει των ιδιοκτητών του τεμαχίου
- Απεναντίας, αναφέρει η κα Κορακίδου, αποδείχθηκε ότι παράνομα έγινε αναφορά στον τίτλο του τεμαχίου 527 που εξεδόθη το 1959 για δικαίωμα διάβασης προς όφελος του από το τεμάχιο 528 και δεν υπάρχει χρήση αυτού έκτοτε ειρηνικά για 30 χρόνια και για αυτό Δικαστήριο θα πρέπει να δεχτεί την ανταπαίτηση της εναγόμενης. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΜΑΡΤΥΡΙΑΣ: Κατά την ακροαματική διαδικασία είχα την ευκαιρία και παρακολούθησα με προσοχή τους μάρτυρες που κατέθεσαν ενόρκως. Παρακολούθησα τον τρόπο που αυτοί έδιδαν μαρτυρία, τις απαντήσεις τους, την συμπεριφορά και αντίδραση τους στο εδώλιο του μάρτυρα και είμαι σε θέση να αξιολογήσω την μαρτυρία τους. Παράγοντες που δύναται να ληφθούν υπόψη, χωρίς να είναι εξαντλητικού χαρακτήρα, τους οποίους και έλαβα υπόψη μου κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας, είναι η αμεσότητα των απαντήσεων, η σαφήνεια που αυτές περιείχαν, ο τρόπος με τον οποίο δίδονταν οι απαντήσεις από τους μάρτυρες, οι αντιφάσεις που υπήρξαν στις απαντήσεις τους και τα όσα γνώριζε ο κάθε ένας για τα διαδραματισθέντα κατά τον ουσιώδη χρόνο και περίοδο. O M.E.1, ήταν σε θέση να γνωρίζει κάποια γεγονότα από προσωπική γνώση ενώ για κάποια άλλα ζητήματα που μαρτύρησε αυτά πήγαζαν κυρίως μέσα από το περιεχόμενο φακέλων του Κτηματολογίου και ειδικότερα από τον φάκελο Α 292/56, που αφορούσε την αίτηση του Χρήστου Αχιλλέως Χ¨ Γιαννακού, για έκδοση τίτλου στο όνομα του μεταξύ άλλων τεμαχίων και του τεμαχίου 527, περίπτωση όμως που δεν χειρίστηκε ο ίδιος προσωπικά. Σε κάποια θέματα που ο μάρτυρας διατύπωσε γνώμη, ήταν γιατί του ζητήθηκε μέσω των ερωτήσεων που του τέθηκαν ή γιατί απαντούσε σε υποβολές που του έγιναν, όπως για παράδειγμα ότι δεν ήταν νόμιμη η διαδικασία που ακολουθήθηκε για την εγγραφή του δικαιώματος διάβασης, ο οποίος υποστήριξε ότι όλα έγιναν νομότυπα στηριζόμενος στο περιεχόμενο του φακέλου Α 292/
- Οι οποίες θέσεις διατύπωσε, o μάρτυρας, με το πιο πάνω γνώρισμα, σαφώς και δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη από το Δικαστήριο. Αποδέχομαι την μαρτυρία του, που σχετίζεται με τα όσα διαπίστωσε κατά τις επιτόπιες εξετάσεις που διενήργησε στις 28.2.2008 και στις 13.10.2008 στα πλαίσια εξέτασης της αίτησης ΑΚΔ 6/2006 καθώς και αυτά που ανάφερε και πηγάζουν αλλά και υποστηρίζονται από το περιεχόμενο του φακέλου Α 292/56, ειδικότερα μέσα από τα διάφορα έγγραφα που έχει κατατεθεί ως τεκμήρια. Τα όσα δεν υποστηρίζονται από τα διάφορα έγγραφα που έχουν κατατεθεί ως τεκμήρια και για τα οποία ο μάρτυρας δεν είχε προσωπική γνώση και αντίληψη επίσης δεν λαμβάνονται υπόψη. Μέσα από την μαρτυρία του M.E.1 αλλά και τα έγγραφα που έχει κατατεθεί από τον φάκελο του Κτηματολογίου (κάποια είναι επίσης και παραδεκτά) προκύπτουν τα ακόλουθα: Ιδιοκτήτης του τεμαχίου 527 Φ/σχ XLV/24 από τις 28.12.2001, είναι ο ενάγοντας, δυνάμει τίτλου ιδιοκτησίας με αρ. 3692 (βλ. Τεκμήριο 3). Ιδιοκτήτρια του όμορου με το πιο πάνω τεμάχιο τεμαχίου 528 Φ/σχ 24/45, είναι η εναγόμενη από τις 26.3.1992 (βλ. Τεκμήριο 23 Α). Τόσο ο ενάγοντας όσο και η εναγόμενη, απέκτησαν τα πιο πάνω ακίνητα δυνάμει δωρεάς, ο ενάγων από τον πατέρα του και η εναγόμενη από τη μητέρα της. Τα πιο τεμάχια βρίσκονται στο χωριό Λεμόνα της Πάφου. Στον τίτλο ιδιοκτησίας του ενάγοντα (Τεκμήριο 3) αναγράφεται η ύπαρξη δικαιώματος διάβασης δια μέσου του τεμαχίου 528 της εναγόμενης. Στον τίτλο ιδιοκτησίας του τεμαχίου 528 της εναγόμενης, δεν γίνεται αντίστοιχη αναφορά για την ύπαρξη επιβάρυνσης με δικαίωμα διάβασης προς όφελος του τεμαχίου 527 του ενάγοντα και εις βάρος του δικού της τεμαχίου 528 (βλ. Τεκμήρια 23 Α, 23 Β και 23 Γ). Στο κτηματικό μητρώο (Τεκμήριο 10), καταχωρήθηκε στις 20.6.1959 και υφίσταται μέχρι σήμερα η εγγραφή του ως άνω δικαιώματος διάβασης. Στο τεκμήριο 10 αναγράφονται συγκεκριμένα τα εξής: "With right of way through plot 528 45/24". Δεν καθορίζεται ούτε πλάτος, ούτε κατεύθυνση, ούτε συγκεκριμένο σημείο από το οποίο αυτό θα ασκείται, συνεπώς πρόκειται για ακαθόριστο και ακανόνιστο δικαίωμα διάβασης. Ως προς το ιστορικό εγγραφής του ως άνω δικαιώματος διάβασης προκύπτουν επίσης μέσα από την μαρτυρία του Μ.Ε.1 και από τα διάφορα έγγραφα που έχει καταθέσει τα εξής: Ο Χρήστος Αχιλλέως Χ¨ Γιαννακού, αιτήθηκε προς το Κτηματολόγιο με αίτηση ημερομηνίας 13.2.56 (Τεκμήριο 14) όπως κατόπιν επιτόπιας έρευνας εκδοθεί τίτλος στο όνομα του αναφορικά με το τεμάχιο 527 σύμφωνα με μαρτυρικό της χωρητικής αρχής. Σύμφωνα με το τεκμήριο 9, σε σχέση με την πιο άνω αίτηση διεξήχθη επιτόπια έρευνα στις 13.4.1959, από τον Ιωάννη Λάρδο υπάλληλο του Κτηματολογίου. Την ίδια ημέρα με την επιτόπια εξέταση, υπογράφηκε και το τεκμήριο 8, «μαρτυρικό», στο οποίο, μεταξύ άλλων, αναφέρονται και τα εξής: «Το άνω τεμάχιο Ι έχει δικαίωμα διαβάσεως δια του τεμ. 528 45/24 επί 30 και πλέον έτη συνεχώς και αδιαφιλονίκητα». Το κτηματολόγιο με επιστολή του ημερομηνίας 28.4.1959 (Τεκμήριο 11), πληροφόρησε τον Χρήστο Αχιλλέα Χ¨Γιαννακού, πως για την εγγραφή του δικαιώματος διάβασης δια του τεμαχίου 528 του Φ/Σχ 45/24, είναι αναγκαίο, με την παρέλευση 30 ημερών από την πιο πάνω ημερομηνία, να παρουσιάσει στο Κτηματολόγιο τον τύπο Ν. 251 δεόντως υπογραμμένο από την Χρυσταλλού Δημήτρη Σταυρινού της οποίας η υπογραφή να πιστοποιηθεί από την Χωριστική Αρχή Λεμόνας και επίσης όπως υποβάλει γραπτή αίτηση με την οποία να ζητά την εγγραφή του δικαιώματος διάβασης στον τίτλο και τα βιβλία του Κτηματολογίου (σχετικά είναι τα Τεκμήρια 11 και 13). Ο Χρήστος Αχιλλέα Χ¨Γιαννακού, με επιστολή του ημερομηνίας 16.5.1959 (Τεκμήριο 12) αναφερόμενος στην πιο πάνω επιστολή του Κτηματολογίου και απευθυνόμενος σε αυτό, το πληροφορεί ότι, ο ιδιοκτήτης του «άλλου κτήματος δια του οποίου έχει δικαίωμα διάβασης δεν δίδει την έγγραφον συγκατάθεση του». Το Κτηματολόγιο με επιστολή του ημερομηνίας 18.5.1959 (Τεκμήριο 7) προς την Χρυσταλλού Δημήτρη Σταυρινού, την πληροφορεί για την αίτηση του Χρήστου Αχιλλέα Χ¨Γιαννακού, για την εγγραφή του τεμαχίου 527 επ΄ονόματι του αναφέροντας και τα εξής: «το οποίο έχει δικαίωμα διάβασης δια του κτήματος σας υπ΄αρ. χωρομετρίας 45/24 τεμάχιον 528, σας πληροφορώ ότι η εγγραφή του εν λόγω κτήματος και του δικαιώματος διάβασης θα γίνη, εκτός εάν εντός ενός μηνός από της ημερομηνίας της παρούσας επιστολής αποταθείτε εις το Δικαστήριον και εξασφαλίσετε Δικαστικό Διάταγμα εμποδίζον την επίτευξιν της εν λόγω εγγραφής». Στις 20.6.59, καταχωρήθηκε στο κτηματικό μητρώο (Τεκμήριο 10) δικαίωμα διάβασης προς όφελος του Τεμαχίου 527 και εις βάρος του τεμαχίου 528, εγγραφή η οποία υφίσταται μέχρι σήμερα χωρίς να μεταβληθεί ή διαγραφεί από τα αρχεία του Κτηματολογίου. Η καταχώρηση του δικαιώματος διάβασης έγινε χωρίς να ληφθεί η συγκατάθεση του ιδιοκτήτη του τεμαχίου 528 και χωρίς να προηγηθεί αίτηση του ιδιοκτήτη του τεμαχίου 527 και ουδέποτε αυτό ενεγράφη στον τίτλο ιδιοκτησίας της εναγόμενης. Από τα πιο πάνω, προκύπτει ότι, ο ισχυρισμός που ο ενάγων προβάλλει στην παρ. 2 της έκθεσης απαίτησης του και πρόβαλε και κατά την κυρίως εξέταση του (βλ. παρ.3 τεκμήριο 19), ότι δηλαδή του παραχωρήθηκε δικαίωμα διάβασης προς όφελος του τεμαχίου 527 και εις βάρος του τεμαχίου 528 της εναγόμενης, δεν ευσταθεί, αφού όλα τα πιο πάνω δεν αποκαλύπτουν παραχώρηση δικαιώματος διάβασης δυνάμει του άρθρου 11
(1)(α) του Κεφ.
- Επίσης δεν ευσταθεί ούτε ο ισχυρισμός της παρ. 3 της έκθεσης απαίτησης του, σχετικός με το πλάτος και την κατεύθυνση του δικαιώματος διάβασης αφού σύμφωνα με την μαρτυρία του Κτηματολογίου πρόκειται για ακαθόριστο σε μήκος, πλάτος και κατεύθυνση δικαίωμα διάβασης, επίσης δεν ευσταθεί ούτε και ο ισχυρισμός του ότι το δικαίωμα διάβασης του παραχωρήθηκε για σκοπούς διόδου γεωργικού μηχανήματος (τρακτέρ) για την καλλιέργεια και το όργωμα του τεμαχίου 527 (βλ. παρ. 2 της Έκθεσης απαίτηση και παρ. 3 γραπτής δήλωσης ενάγοντα (Τεκμήριο 19). Όπως φαίνεται στο Τεκμήριο 9 και γίνεται και σχετική αναφορά στο Τεκμήριο 13, η ιδιοκτήτρια του τεμαχίου 528 φαίνεται να είναι κάποια Αγάθη Αθανάση και όχι η Χρυσταλλού Δημήτρη Σταυρινού στην οποία απευθύνετο η επιστολή ημερομηνίας 18.5.1959 (Τεκμήριο 7). Σχετική αναφορά γίνεται και στο κτηματικό μητρώο, Τεκμήριο 10, στο σημείο που γίνεται αναφορά στα σύνορα, κατονομάζοντας ως ιδιοκτήτρια του τεμαχίου 528 την Αγάθη Αθανάση. Το συμπέρασμα του Μ.Ε1, ότι ιδιοκτήτρια του τεμαχίου 528, ήταν η Χρυσταλλού Δημήτρη Σταυρινού και όχι η Αγάθη Αθανάση, όπως αναφέρεται στο Τεκμήριο 9, είναι αυθαίρετο. Ο Μ.Ε.1 υποστήριξε ότι η εν λόγω αναφορά στο Τεκμήριο 9 πρόκειται για λάθος, δηλαδή το όνομα της Αγάθης Αθανάση λανθασμένα έχει αναγραφεί ως η ιδιοκτήτρια του τεμαχίου 528 και πως η πιο πάνω καταχωρήθηκε ως ιδιοκτήτρια του τεμαχίου 528 γιατί ήταν αυτή που το κατείχε κατά την ημέρα της επιτόπια έρευνας. Η επιτόπια έρευνα έλαβε χώρα στις 13.4.1959 και ο Μ.Ε.1 δεν ήταν παρών, συνεπώς δεν μπορεί να γνωρίζει. Επιπρόσθετα, ερωτηθείς, αν γνωρίζει κατά πόσο στους τίτλους όταν αναγράφονται τα σύνορα αναγράφονται οι εγγεγραμμένοι ιδιοκτήτες των συνορευόντων τεμαχίων ή οι κάτοχοι, ο μάρτυρας απάντησε «οι εγγεγραμμένοι ιδιοκτήτες» και συμφώνησε ότι τόσο στο τεκμήριο 9 όσο και στο τεκμήριο 10 ως εγγεγραμμένη ιδιοκτήτρια του τεμαχίου 528 φαίνεται η Αγάθη Αθανάση. Στο τεκμήριο 13 που φέρει ημερομηνία 26.10.2009, ως προς το θέμα της ιδιοκτησίας του τεμαχίου 528 κατά τον Μάιο του 1959, λόγω και της επιστολής ημερομηνίας 18.5.1959 προς την Χρυσταλλού Δημήτρη Σταυρινού που ακολούθησε της ειδοποίησης/ενημέρωσης ημερομηνίας 16.5.1959 (Τεκμήριο 12) του Χρήστου Αχιλλέα Χ¨Γιαννακού, σημειώνεται η πιο πάνω παρατήρηση και επειδή, όπως αναφέρει (μεταξύ άλλων) ο συντάξας, Μωυσής Ταρτίου που υπογράφει για τον διευθυντή, «δεν παρέχονται αρκετές πληροφορίες και στοιχεία για να αποφασίσουμε, θα πρέπει να επανυποβάλετε τον φάκελο αφού: (α) εξακριβωθεί κατά πόσο η Χρυσταλλού Δημήτρη Σταυρινού ήταν ιδιοκτήτρια του τεμ. 528, κατά τον Μάιο του
- Ο Μ.Ε 1, σε ερώτηση της συνηγόρου της εναγόμενης, «τελικά ποιος ήταν ο ιδιοκτήτης του τεμαχίου 528 η Αγάθη Αθανασίου ή η Χρυσταλλού Δημήτρη Σταυρινού;», ο Μ.Ε.1 απάντησε: «Η Αγάθη Αθανάση που αναφέρεται στον Φάκελο Α 292/56, τύπος Ν.63 Αρ. 1, Τεκμήριο 9, ως ιδιοκτήτρια του Τεμαχίου 528 του Φ/Σχ 45/24 στο χωριό Λεμόνα σύμφωνα με μαρτυρίες που πήραμε στο χωρίο ήταν κόρη της Χρυστάλλας Δημήτρη Σταυρινού η οποία ήταν η εγγεγραμμένη ιδιοκτήτρια». Ο Μ.Ε.1 επισκέφθηκε τα επίδικα τεμάχια σε δύο περιπτώσεις, στις 28.2.2008 και στις 13.10.
- Συνεπώς εάν η πιο πάνω αναφορά του, για την λήψη οποιονδήποτε μαρτυριών, έγινε την πρώτη φορά που επισκέφθηκε επιτόπου τα τεμάχια, τότε γιατί το ζήτημα της ιδιοκτησίας του τεμαχίου 528 κατά τον μήνα Μάιο του 1959, παρέμεινε αναπάντητο και ζητείται εξακρίβωση του προσώπου που ήταν ιδιοκτήτης του στις 26.10.2009 σύμφωνα με το Τεκμήριο
- Σε ότι αφορά την δεύτερη περίπτωση, δηλαδή στην δεύτερη επιτόπια εξέταση, ο Μ.Ε.1 κατά την κυρίως εξέταση του, αναφέρθηκε μόνο σε μαρτυρίες που έλαβε από τέσσερα πρόσωπα, (βλέπε τεκμήρια 15 μέχρι και 18) αναφορικά με την ύπαρξη δικαιώματος διάβασης, χωρίς να αναφέρει ότι έκανε οποιαδήποτε έρευνα σχετικά με το πιο πάνω ζήτημα, δηλαδή για το ποιος ήταν ο ιδιοκτήτης του τεμαχίου 528 και ποιος το κατείχε κατά τον Μάιο του
- Επιπρόσθετα, ο Μ.Ε.3 στην μαρτυρία του, ανάφερε ως προηγούμενο ιδιοκτήτη του τεμαχίου 528 κάποια Αγάθη Αθανάση, η Μ.Ε.4 «Αγάθη Χρήστου» και ο Μ.Ε.6 «Αγάθη». Οι πιο πάνω μάρτυρες είναι τα τρία από τα 4 πρόσωπα που έλαβε μαρτυρίες ο Μ.Ε.1 κατά την δεύτερη επιτόπια εξέταση που διενήργησε. Επίσης η Μ.Υ.2, μητέρα της εναγόμενης στην κυρίως εξέτασης της, ανάφερε ότι το τεμάχιο 528 το αγόρασε από την Αγάθη πριν από περίπου 35 χρόνια κάτι που επανάλαβε και στην αντεξέταση της. Εντύπωση μου δημιουργεί το γεγονός ότι δεν έχει ξεκαθαρίσει από μέρους του Κτηματολογίου το ζήτημα την ιδιοκτησίας του τεμαχίου 528 κατά τον Μάιο του
- Η αποστολή της επιστολής ημερομηνίας 18.5.1959 (Τεκμήριο 7) προς την Χρυσταλλού Δημήτρη Σταυρινού, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του Μ.Ε.1, αλλά και από αυτά που προκύπτουν από τον φάκελο Α 292/56 και η μη αντίδραση εκ μέρους της με την εξασφάλιση διατάγματος δικαστηρίου για την εμπόδιση εγγραφής του δικαιώματος ως της ζητήθηκε δια της πιο πάνω επιστολής αλλά και παρέλευση της προθεσμίας που της δόθηκε, αποτέλεσαν την βάση για την εγγραφή, κατά τρόπο νομότυπο, όπως ο Μ.Ε.1 υποστήριξε, του δικαιώματος διάβασης προς όφελος του τεμαχίου
- Αυτό που ο Μ.Ε.1 επικαλείται, μεταξύ άλλων, σε όλα τα σημεία της μαρτυρίας του, για να υποστηρίζει τον νομότυπο της εγγραφής του δικαιώματος διάβασης είναι τα όσα καταγράφονται στο Κτηματικό μητρώο (Τεκμήριο 10), αυτά όμως αναιρούνται μέσα από το ίδιο το τεκμήριο 10, αφού σε αυτό ως ιδιοκτήτρια του τεμαχίου 528 φαίνεται να είναι κάποια Αγάθη Αθανάση και όχι η Χρυσταλλού Δημήτρη Σταυρινού στην οποία στάληκε η επιστολή ημερομηνίας 18.5.
- Συνεπώς δεν μπορώ να πω ότι ο Μ.Ε.1 ήταν καθ' όλα αντικειμενικός όπως θα ανάμενα. Ο ενάγοντας, πιστεύω ότι δεν είπε όλη την αλήθεια ενώπιον του δικαστηρίου. Αρχικά δεν δέχομαι, γιατί αυτό δεν είναι λογικό, ότι αυτός θυμάται από τα 4 - 5 χρόνια του (γεννήθηκε το 1955) ότι το ακίνητο που είναι τώρα ιδιοκτήτης δηλαδή το τεμάχιο 528 το καλλιεργούσε ο πρώην ιδιοκτήτης του και ο γιος του. Αρχικά γιατί αυτό δεν είναι δυνατό λόγω της ηλικίας που υποστήριξε ότι μπορούσε να θυμάται λαμβανομένου υπόψη και του γεγονότος ότι το ακίνητο το πούλησε ο πατέρας του Μ.Ε. 3 το 1959 και επίσης γιατί ο Μ.Ε.3 στην μαρτυρία του ανάφερε ότι ήταν αυτός που το καλλιεργούσε μέχρι που ο πατέρας του το πούλησε χωρίς να αναφέρει κάτι για τον πατέρα του. Η μαρτυρία του ενάγοντα επίσης έρχεται σε αντίθεση με αυτή του Μ.Ε. 6, ο οποίος υποστήριξε ότι καλλιεργεί το τεμάχιο του ενάγοντα κάθε χρόνο και ότι ουδέποτε έπαυσε να το καλλιεργεί μέχρι και σήμερα. Ο ενάγοντας ανάφερε ότι για κάποια χρόνια δεν γίνονταν εργασίες στο τεμάχιο 527, αποδίδοντας τούτο, στην συμπεριφορά της εναγόμενης, στο ότι δηλαδή περίφραξε το ακίνητο της και εμπόδιζε με αυτό τον τρόπο την διέλευση μέσω αυτού και την είσοδο του στο τεμάχιο του. Συγκεκριμένα ανέφερε ότι, για κάποια χρόνια από το 2006 δεν γίνονταν εργασίες στο τεμάχιο 527 και ότι ξανά άρχισαν το έτος
- Ο Μ.Ε.6, σε αντίθεση με τον ενάγοντα, ανάφερε ότι μετά που έγινε η περίφραξη καλλιεργεί το τεμάχιο 527 και εισέρχεται σε αυτό από τα τεμάχια 524 και 525, χωρίς ποτέ να ισχυριστεί ότι σταμάτησε να το καλλιεργεί. Με βάση τα πιο πάνω και ο ισχυρισμός του ενάγοντα για απώλεια και ζημία δεν ήταν ειλικρινής. Σε ότι αφορά το τελευταίο αυτό ζήτημα, περαιτέρω, σε αντίθεση με τον ισχυρισμό του στην έκθεση απαίτησης, περί ζημίας προκληθείσας από την απώλεια καρπών (βλ. παρ. 6 Α της Έκθεσης Απαίτησης), στην κυρίως εξέταση του καθορίζει την ζημία «ως επιπλέον κόστος καλλιέργειας και απώλεια των καρπών» (βλ. παρ. 12 Τεκμήριο 19), ενώ στην αντεξέταση του συμπεριλάβε στο ποσό των Λ.10 και έξοδα για χάλασμα και επαναφορά των δομών γειτονικών τεμαχίων που χρησιμοποιεί για να εισέρχονται στο τεμάχιο του. Επίσης ο Μ.Ε.6, που είναι το μόνο πρόσωπο που μαρτύρησε ότι καλλιεργεί το τεμάχιο του ενάγοντα με τρακτέρ σε χρόνο πλησιέστερο προς το χρόνο που η εναγόμενη έκανε την περίφραξη, πουθενά στη μαρτυρία του δεν ανάφερε ότι, για να εισέλθει από το διπλανό τεμάχιο κάποιου Αντώνη Κωνσταντίνου στο τεμάχιο του ενάγοντα για να το καλλιεργήσει, είναι αναγκαίο και απαραίτητο να μετακινούνται δόμες, όπως ο ενάγων υποστήριξε ότι γίνεται. Αυτό το οποίο έχω αποκομίσει από τον ενάγοντα ενώ κατέθετε ενόρκως, είναι η έντονη ενόχληση του από την συμπεριφορά της εναγόμενης που έχει να κάνει με την περίφραξη του ακινήτου της, όχι γιατί πράγματι διαταράχθηκε η συνεχής μέχρι εκείνο το χρόνο χρήση του δικαιώματος διάβασης, αλλά γιατί η πιο πάνω συμπεριφορά της, έθεσε σε αμφισβήτηση το επί του τίτλου του εγγεγραμμένο δικαίωμα. Εντύπωση δημιουργεί το γεγονός ότι ο ενάγων με την επιστολή του ημερομηνίας 6.9.2007 προς την εναγόμενη, καμία αναφορά δεν κάνει για την κατεύθυνση του δικαιώματος διάβασης και ενώ επικαλείται ζημία από την περίφραξη του ακινήτου του έκτοτε, η μαρτυρία που προσκόμισε αποδεικνύει ότι ουδέποτε τέθηκε ζήτημα ζημιάς λόγω της μη καλλιέργειας του αφού όπως ο Μ.Ε.6 κατάθεσε ουδέποτε έπαυσε να καλλιεργείται το τεμάχιο του μέχρι σήμερα. Το αναληθές της χρήσης του δικαιώματος διάβασης, με τον τρόπο που ο ενάγων υποστήριξε ότι γινόταν, προκύπτει από την αντίφαση που παρουσιάστηκε στην μαρτυρία που δόθηκε εκ μέρους του. Ο ενάγοντας ανέφερε το δικαίωμα διάβασης ασκείτο αδιαλείπτως και αδιαφιλονίκητα μέχρι περίπου τον Μάιο του
- Όπως πιο κάτω αναφέρω, η Μ.Ε. 4 ανάφερε ότι το δικαίωμα διάβασης ασκείτο μέχρι το 2004 και ο Μ.Ε.6 ότι από το έτος 2004 εισέρχεται από διπλανό τεμάχιο για σκοπούς καλλιέργειας του τεμαχίου του ενάγοντα. Τα όσα οι Μ.Ε. 3 μέχρι και 6 έχουν δηλώσει και έχουν καταγραφεί στα Τεκμήριο 15 μέχρι και 18, είναι εμφανές ότι έγιναν στα πλαίσια εξέτασης της αίτησης για καθορισμό του δικαιώματος διάβασης ΑΚΔ 6/2006 που υπέβαλε ο ενάγοντας και εκκρεμεί στο Κτηματολόγιο. Ο Μ.Ε.1 ανέφερε ότι οι δύο επιτόπιες έρευνες που έχει κάνει έγιναν στα πλαίσια εξέτασης της πιο πάνω αίτησης και ότι τόσο η αίτηση του ενάγοντα όσο και της εναγόμενης εξετάζονται ταυτόχρονα. Η μαρτυρία των πιο πάνω από μέρους του ενάγοντα παρουσιάστηκε επίσης για να καταδείξει ότι γινόταν χρήση του δικαίωμα διαβάσεως και ότι αυτή η χρήση γινόταν από συγκεκριμένο μέρος του ακινήτου της εναγόμενης. Σε ότι αφορά τον προηγούμενο της εγγραφής χρόνο του δικαιώματος διάβασης, έχοντας υπόψη μου τον χρόνο εγγραφής του δηλαδή το έτος 1959, η μόνη σχετική μαρτυρία από αυτή των πιο πάνω μαρτύρων είναι αυτή του M.E.3, ο οποίος όμως μαρτύρησε ότι καλλιεργούσε το τεμάχιο του πατέρα του μέχρι που το πούλησε. Στο τεκμήριο 10 φαίνεται ότι το τεμάχιο 527 μεταβιβάστηκε στον πατέρα του ενάγοντα το 1959 και άρα η δήλωση του Μ.Ε.3 στο τεκμήριο 15 ότι το καλλιεργούσε μέχρι το 1970 και ασκούσε δικαίωμα διάβασης από το τεμάχιο 528 δεν είναι αληθής. O M.E. 3 επίσης στην δήλωση του στο Τεκμήριο 15 αναφέρει ότι εξασκούσε δικαίωμα διάβασης από το τεμάχιο 528 και εισερχόταν στο τεμάχιο 527 του πατέρα του πεζός και με ζώα. Στην αντεξέταση ανέφερε ότι αρχικά το καλλιεργούσε με τα βόδια και μετά που βρήκαν τα μικρά τρακτέρ με αυτά, επιμένοντας όμως ότι από το τεμάχιο της Αγάθης Αθανασίου που ήταν η πρώην ιδιοκτήτρια του τεμαχίου 528 έμπαινε με τα βόδια. Σε ότι αφορά το μέρος του τεμαχίου που χρησιμοποιούσε ως δίοδο δεν ήταν ιδιαίτερα κατατοπιστικός αφού δεν μπορούσε να προσδιορίζει τούτο με βάση τα σημεία του ορίζοντα και έλεγε ότι περνούσε πουπάνω που το χώμα ήταν φτανό χωρίς να γίνει κατανοητό ποια από τις 4 πλευρές του ακινήτου 528 εννοούσε ως την «από πάνω». Η Μ.Ε. 4, η οποία γεννήθηκε το έτος 1951, θυμάται, σύμφωνα με την δήλωση της, ότι από το 1965 μέχρι το 2004 ασκείτο δικαίωμα διάβασης τόσο από τον σημερινό ιδιοκτήτη του τεμαχίου 527 όσο και από τους προηγούμενους ιδιοκτήτες κατά μήκος του βορείου συνόρου του τεμαχίου
- Στην αντεξέταση της, ερωτηθείσα από ποια ηλικία μπορεί να θυμάται τι γινόταν στα τεμάχια 528 και 527, είπε από τα 10 - 12 της χρόνια. Συνεπώς με βάση την εκδοχή της, αυτή μπορεί να θυμάται από το έτος 1961 -
- Σύμφωνα με την ενώπιον μου μαρτυρία, το τεμάχιο 527 πωλήθηκε το έτος 1959, όταν δηλαδή η Μ.Ε.4 ήταν 8 ετών, συνεπώς η Μ.Ε. 4 δεν μπορεί να θυμάται τον Χρήστο και την Δομνού, που ήταν οι τότε ιδιοκτήτες του τεμαχίου 528, ότι περνούσαν από το τεμάχιο της εναγόμενης, όπως η ίδια υποστήριξε αφού αυτοί έπαυσαν να είναι ιδιοκτήτες του από το
- Επίσης η Μ.Ε. 4 δε ανέφερε ότι έβλεπε τον Μ.Ε. 3 να καλλιεργεί το τεμάχιο 527, κάτι που έρχεται σε αντίθεση με την δική του μαρτυρία που ανάφερε ότι ο ίδιος το καλλιεργούσε μέχρι το 1959 που το πούλησε ο πατέρας του. Επιπρόσθετα η μαρτυρία της έρχεται σε αντίθεση με αυτή του ενάγοντα, ο οποίος, όπως αναφέρει στην δήλωση του (Τεκμήριο 19) το δικαίωμα διάβασης ασκείτο αδιαλείπτως και αδιαφιλονίκητα μέχρι περίπου τον Μάιο του 2006 ενώ η ίδια αναφέρει ότι αυτό ασκείτο μέχρι το
- Επίσης η Μ.Ε.4, στην δήλωση της, αναφέρει ότι εξασκούσανε δικαίωμα διάβασης πεζοί και με ζώα. Στην αντεξέταση της, σε υποβολή ότι από το 1959 που το τεμάχιο 527 το απέκτησε ο πατέρας του ενάγοντα εισέρχοντο σε αυτό από το τεμάχιο 526, η μάρτυρας απάντησε ότι, έμπαιναν με τα πόδια αλλά άμα θα το καλλιεργούσαν έμπαιναν από πάνω, εννοώντας από το τεμάχιο της εναγόμενης γιατί δεν μπορούσε να περάσει τρακτέρ από το άλλο τεμάχιο. Δηλαδή η μάρτυρας αυτό που υποστήριξε ήταν ότι η χρήση του τεμαχίου 528 ήταν αναγκαία και γινόταν όταν χρειαζόταν να περάσει τρακτέρ για σκοπούς καλλιέργειας στο τεμάχιο του ενάγοντα. Τα πιο πάνω, αναιρούν τα όσα η ίδια δήλωσε και καταγράφηκαν στο τεκμήριο
- Επιπρόσθετα η Μ.Ε.4, ενώ υποστήριξε ότι μπορούσε να έχει πλήρη αντίληψη και εικόνα για να όσα σύμβαιναν στο τεμάχιο του ενάγοντα και της εναγόμενης, όταν ρωτήθηκε να πει αν βλέπει το όχημα του ενάγοντα όταν πηγαίνει στο χωρίο να εισέρχεται στο τεμάχιο της μητέρας του, απάντησε ότι δεν ξέρει γιατί είναι μακριά από το σπίτι τους. Μέσα από την αντεξέταση του Μ.Ε.5, αυτό το οποίο έχει προκύψει είναι ότι αυτό που έχει δηλώσει και έχει καταγραφεί στο Τεκμήριο 17 και σχετίζεται με τον χρονικό διάστημα που έχει καλλιεργήσει το τεμάχιο 527 δεν είναι αλήθεια. Ο Μ.Ε.1 ανάφερε ότι το καλλιέργησε μια ή δύο φορές μόνο και αυτό μπορεί να έγινε είτε το 1979, είτε το 1980, είτε το
- Συνεπώς δεν πρόκειται για διάρκεια 3 ετών όπως αυτό ήθελε να φανεί και φαίνεται από την διατύπωση που γίνεται στο τεκμήριο
- Επίσης στην δήλωση του, δεν έχει καθορίσει για εκείνη την μια ή τις δύο φορές που εισήλθε από το τεμάχιο 528 για να πάει στο τεμάχιο 528 από πιο μέρος του τεμαχίου 528 έχει περάσει. Όταν του ζητήθηκε να καθορίσει στην αντεξέταση του από ποιο σημείο του τεμαχίου 528 πέρασε ο Μ.Ε.5 δεν μπορούσε να προσδιορίσει με βεβαιότητα αφού αρχικά είπε, πιθανώς από την βόρεια, μετά είτε από την νότια είτε από την βόρεια, μετά είπε «αν θυμάμαι καλά είναι από την που πάνω, την βόρεια». Ο Μ.Ε.6 ερωτηθείς στην αντεξέταση του, από πότε χρησιμοποιεί τα τεμάχια 524 και 525 για να εισέλθει στο τεμάχιο 528, ανάφερε «από τότε που έγινε η περίφραξη», εννοώντας την περίφραξη που η εναγόμενη έκανε στο τεμάχιο της. Ερωτηθείς να πει πότε έγινε η περίφραξη, ο μάρτυρας απάντησε «το 2004 μπορεί και το 2003». Η μαρτυρία του συνεπώς, έρχεται σε αντίθεση με αυτή του ενάγοντα, ο οποίος υποστήριξε ότι μέχρι περίπου το Μάιο του 2006 το δικαίωμα διάβασης ασκείτο αδιαλείπτως και αδιαφιλονίκητα (βλ. παρ. 6 τεκμήριο 19). Εάν λοιπόν η χρήση του τεμαχίου 527 για σκοπούς εισόδου στο τεμάχιο 528 γινόταν μέχρι τον Μάιο του 2006, όπως ο ενάγοντας υποστήριξε, γιατί τότε ο Μ.Ε.6 επέλεξε το έτος 2004 να εισέρχεται από άλλα τεμάχια, αφού όπως είναι η θέση του ενάγοντα αλλά και του ίδιου του Μ.Ε.6, σε προηγούμενο στάδιο, πριν δηλαδή την περίφραξη του, γινόταν χρήση του τεμαχίου 527 χωρίς εμπόδια και μόνο όταν έγινε η περίφραξη παρεμποδιστήκαν από μια τέτοια χρήση. Ο Μ.Ε. 6 επίσης στην δήλωση του αλλά και στην μαρτυρία του δεν προσδιόρισε οποιαδήποτε κατεύθυνση. Από το σύνολο της μαρτυρίας που ο ενάγοντας προσκόμισε, προκύπτει ότι γινόταν κάποια χρήση του τεμαχίου της εναγόμενης για σκοπούς διόδου στο τεμάχιο του, όχι όμως κατά τρόπο συνεχή όπως ο ίδιος ήθελε να φανεί. Τούτο, δηλαδή η χρήση του τεμαχίου της εναγόμενης για σκοπούς διόδου στο τεμάχιο του ενάγοντα, φάνηκε ότι γινόταν όταν χρειαζόταν σε εισέλθει μέσα τρακτέρ κάτι που με βάση την ενώπιον μου μαρτυρία έγινε μια ή δύο φορές κατά τα έτη 1979 - 1981, αφού ο Μ.Ε. 5 δεν μπορούσε να θυμηθεί να πει στο Δικαστήριο ακριβώς πότε πέρασε για να πάει να καλλιεργήσει το τεμάχιο του ενάγοντα. Περαιτέρω προκύπτει, ότι υπαλλακτικές λύσεις υπήρχαν για σκοπούς εισόδου στο τεμάχιο του ενάγοντα και για αυτό χρησιμοποιούντο άλλα τεμάχια, όπως αυτό της μητέρας του που έχει κοινό σύνορο αλλά και από τα τεμάχια 524 και 525, όπως ο Μ.Ε. 6 ανέφερε. Το γεγονός ότι το έτος 2004 δεν υπήρχε περίφραξη στο τεμάχιο της εναγόμενης και ο Μ.Ε.6 ανάφερε στην μαρτυρία του ότι εισερχόταν από τα πιο πάνω τεμάχια δείχνει το μη συνεχές της χρήσης του τεμαχίου της εναγόμενης για σκοπούς διόδου στο τεμάχιο του ενάγοντα. Ο σύζυγος της εναγόμενης λέγω ότι μου έκανε πολύ καλή εντύπωση ως μάρτυρας και ότι είπε την αλήθεια στο Δικαστήριο. Αποδέχομαι την μαρτυρία του. Οι απορίες που διατύπωσε, αλλά και οι ενέργειες του μετά το παράπονο του ενάγοντα ήταν εύλογες και δικαιολογημένες αφού στον τίτλο ιδιοκτησίας της εναγόμενης συζύγου του δεν υπήρχε οποιοδήποτε δικαίωμα διάβασης προς όφελος του ενάγοντα αλλά και λόγω του ότι εκδόθηκαν όλες οι σχετικές άδειες για οριοθέτηση του και συντήρηση της οικοδομής που ήταν μέσα στο τεμάχιο χωρίς να ενημερωθεί από οποιοδήποτε πρόσωπο ή αρχή ότι το τεμάχιο 528 βαρυνόταν με οποιοδήποτε δικαίωμα διάβασης. Αποδέχομαι ότι για πρώτη φορά ενημερώθηκε και έλαβε γνώση των αξιώσεων του ενάγοντα ως προς το δικαίωμα διάβασης τόσο ο ίδιος όσο και η σύζυγος του το έτος
- Εκ των πραγμάτων, η εναγόμενη και ο σύζυγος της, εφόσον δηλαδή ο τίτλος τον οποίο η σύζυγος του κατείχε δεν ανέγραφε οποιοδήποτε δικαίωμα αυτό θα μπορούσαν να το μάθουν από τον ίδιο τον ενάγοντα και μόνο του οποίου στον δικό του τίτλο υπήρχε και η σχετική αναφορά του δικαιώματος διάβασης στους ίδιους δεν είχε ειπωθεί οτιδήποτε κατά την υποβολή αίτησης για οριοθέτηση του ακινήτου. Επίσης δεν το γνώριζε γιατί ουδέποτε είδε τον ενάγοντα ή άλλα πρόσωπα να χρησιμοποιούν το ακίνητο της συζύγου του για σκοπούς εισόδου στο τεμάχιο
- Περαιτέρω το γεγονός ότι οι εργασίες ανακαίνισης της οικίας είχαν γίνει χωρίς όχληση και χωρίς ο ενάγων να ενστεί ή να προσφύγει κατά της απόφασης για χορήγηση άδειας οικοδομής και περίφραξης καταδεικνύει ότι δεν γινόταν οποιαδήποτε χρήση του δικαιώματος διάβασης από μέρους του ενάγοντα ή της μητέρας, ως είναι και ο ισχυρισμένος του Μ.Υ.
- Επιπρόσθετα ο Μ.Υ.2 δεν διαπίστωσε κατά τις επισκέψεις του στο χωρίο Λεμόνα να γίνεται οποιαδήποτε χρήση του τεμαχίου 528 για σκοπούς διόδου προς το τεμάχιο
- Η Μ.Υ.2 μου δημιούργησε πολύ καλή και θετική εντύπωση και λέγω ότι στο Δικαστήριο είπε την αλήθεια. Η ίδια, με βάση την δική της αντίληψη και παρατήρηση κατά τον χρόνο που διέμενε στο τεμάχιο 527, δεν διαπίστωσε και δεν αντιλήφθηκε να γινόταν χρήση του τεμαχίου της για σκοπούς διόδου στο τεμάχιο του ενάγοντα. Επανέρχομαι μετά τον πιο πάνω σχολιασμό της μαρτυρίας όλων των μαρτύρων, στα γεγονότα που αποδέχομαι ότι έχουν επισυμβεί και αποτελούν τα πραγματικά γεγονότα της υπόθεσης, πέραν των όσων πιο πάνω έχουν διατυπωθεί στις σελίδες 14 και 15 της απόφασης μου. Η εναγόμενη το έτος 2003 κατάθεσε αίτηση (αίτηση ΑΧ 788) στο Κτηματολόγιο Πάφου για οριοθέτηση του εγγεγραμμένου συνόρου της εξωτερικής περιμέτρου του τεμαχίου 528 και στις 15.3.2005 πληροφορήθηκε (σχετικό είναι το Τεκμήριο 24) ότι τόσο η χωρομετρική εργασία όσο και ο σχεδιαστικός έλεγχος έχει ολοκληρωθεί. Την 22.4.2005 εκδόθηκε άδεια οικοδομής με αρ. φακέλου Β 63/2005 (Τεκμήριο 25) για την εκτέλεση οικοδομικής εργασίας στο τεμάχιο 528 και συγκεκριμένα γενική συντήρηση διατηρητέας οικοδομής σύμφωνα με τα εγκριθέντα σχέδια. Την 31/12/2004 παραχωρήθηκε η Συναίνεση με αρ. 142/2004 (Τεκμήριο 26) με βάση το άρθρο 38
(4)του Νόμου περί Πολεοδομίας και Χωροταξίας Νόμου. Η άδεια οικοδομής που παραχωρήθηκε περιλάμβανε και ανέγερση περίφραξης του τεμαχίου 528 σύμφωνα με τα εγκριθέντα σχέδια (Τεκμήριο 27). Οι οικοδομικές εργασίες ανακαίνισης και συντήρησης της οικοδομής στο τεμάχιο 528 της ενάγουσας έγιναν και ολοκληρώθηκαν κατά την διάρκεια των ετών 2005 και 2006. Το τεμάχιο 528 έχει περιφραχτεί περιμετρικά. Στην βόρεια πλευρά του ακινήτου μέχρι ενός σημείου ανεγέρθηκε πέτρινος τοίχος ενώ στο υπόλοιπο μέρος της τοποθετήθηκε τέλλι. Ο ενάγοντας στις 27.7.2006 με αίτηση του προς το Κτηματολόγιο (Τεκμήριο 1) ζήτησε όπως οριστεί θέση του δικαιώματος διάβασης του ενώ στις 6.9.2007 απέστειλε επιστολή προς την εναγόμενη (τεκμήριο 21) με την οποία της ζητούσε όπως άρει την παρανομία που δημιούργησε με την περίφραξη του ακινήτου της. Στα πλαίσια εξέτασης της αίτησης του ενάγοντα ΑΚΔ 6/2006 ο Μ.Ε.1 στις 28.2.2008 μετάβηκε για επιτόπια έρευνα στα επίδικα τεμάχια. Κατά την επιτόπια έρευνα παρόντες ήταν ο ενάγοντας, ο σύζυγος της εναγόμενης και ο δικηγόρος Γεώργιος Γεωργίου. Το τεκμήριο 5, σχεδιάγραμμα ΑΚΔ 6/2006 ετοίμασε ο Μ.Ε.1 κατά την πιο πάνω επιτόπια επίσκεψη και έρευνα. Ο Μ.Ε.1 επίσης διενήργησε και δεύτερη επιτόπια εξέταση όπου και έλαβε από τους Μ.Ε. 3, 4, 5 και 6 δηλώσεις (Τεκμήρια 15 - 18). Θα ξεκινήσω από την εισήγηση των συνηγόρων του ενάγοντα, ότι δεν μπορεί το δικαστήριο να αποφασίσει επί ζητημάτων που αφορούν την ορθότητα της απόφασης για εγγραφή του δικαιώματος διάβασης στα πλαίσια της παρούσας διαδικασίας αφού εδώ δεν εξετάζεται ο τρόπος και/ή ορθότητα της απόφασης του Διευθυντή του κτηματολογίου να εγγράψει το δικαίωμα διάβασης, καθότι δεν πρόκειται για έφεση που άσκησε η εναγόμενη σύμφωνα με το άρθρο 80 του Κεφ. 224 και ότι θα πρέπει η ανταπαίτηση της ενάγουσας να απορριφθεί. Οι πρόνοιες του άρθρου 80 του Κεφ. 224 έχουν αναλυθεί σε σωρεία αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Το άρθρο 80 του Κεφ. 224, προσφέρει τον δικαστικό έλεγχο αποφάσεων και διαταγών του Διευθυντή του Κτηματολογίου όπου παρέχει το δικαίωμα σε πρόσωπο το οποίο έχει παράπονο κατά οποιασδήποτε διαταγής, ειδοποίησης ή απόφασης του, που διενεργήθηκε, δόθηκε ή λήφθηκε δυνάμει των διατάξεων του Κεφ. 224, σε χρόνο που καθορίζεται από τον νόμο, να προσφύγει στο Δικαστήριο υποβάλλοντας έφεση. Το άρθρο 80 του Κεφ. 224 διαλαμβάνει ως εξής: «Κάθε πρόσωπο το οποίο έχει παράπονο κατά οιοσδήποτε διαταγής, ειδοποίησης ή απόφασης του Διευθυντή, που διενεργήθηκε, δόθηκε ή λήφθηκε δυνάμει των διατάξεων του Νόμου αυτού δύναται, εντός τριάντα ημερών από την ημερομηνία κοινοποίησης σε αυτόν της διαταγής αυτής, ειδοποίησης ή απόφασης να υποβάλει έφεση στο Δικαστήριο και το Δικαστήριο δύναται να εκδώσει επί αυτής τέτοιο διάταγμα ως ήθελε είναι δίκαιο αλλά, κανένα Δικαστήριο δεν επιλαμβάνεται οποιασδήποτε αγωγής ή διαδικασίας επί οποιουδήποτε ζητήματος σε σχέση με το οποίο ο Διευθυντής έχει εξουσία να ενεργεί δυνάμει των διατάξεων του Νόμου αυτού, εκτός με έφεση όπως προνοείται στο άρθρο αυτό: ............» Το Δικονομικό μέτρο της έφεσης με βάση το άρθρο 80 του νόμου έχει ως αντικείμενο τον έλεγχο της νομιμότητας όσο και την ορθότητας της απόφασης του Διευθυντή. Το δικαστήριο στα πλαίσια της αναθεωρητικής του δικαιοδοσίας δυνάμει του άρθρου 80 του Νόμου, εξετάζει κατά πόσο η απόφαση του Διευθυντή είναι νόμιμη και ορθή στην ουσία της. Όταν υπάρχουν όλα τα στοιχεία, το δικαστήριο μπορεί να αντικαταστήσει την κρίση του Διευθυντή με την δική του και να εκδώσει οποιαδήποτε διαταγή κρίνει δίκαιη. Αυτό σημαίνει, όπως λέχθηκε στην υπόθεση Τρύφωνα Πατσαλίδη ν. Μαρικκούς Κωστή Δαμασκηνού κ.α, ΑΑΔ 1 (Β) 1248, ότι η δικαιοδοσία του δικαστηρίου δεν περιορίζεται μόνο στο έλεγχο της νομιμότητας της απόφασης αλλά επεκτείνεται και στην ορθότητα της καθώς και στις ρυθμίσεις των δικαιωμάτων των διαδίκων με γνώμονα το δίκαιο. (βλ. Kofteros v. Theocharous
(1978)1 CLR 619, Peyiotis v. Polemides
(1982)1 CLR 442, Αθανάση κ.α ω. Χατζημάμα κ.α
(1990)1 ΑΑΔ και Κουμής ν. Κούντουρου
(1992)1 ΑΑΔ 1312). Από τα πιο πάνω προκύπτει ότι το δικονομικό μέσο που παρέχεται από τον νόμο για την αμφισβήτηση της απόφασης του Διευθυντή του Κτηματολογίου να εγγράψει το δικαίωμα διάβασης είναι η έφεση. Λόγοι που αφορούν την νομιμότητα της εγγραφή του δεν μπορούν να εξεταστούν υπό τις περιστάσεις στα πλαίσια της παρούσας διαδικασίας. Συνεπώς η ανταπαίτηση της εναγόμενης δεν μπορεί να γίνει δεκτή ως προς το μέρος που αφορά την νομιμότητα εγγραφή του επίδικου δικαιώματος διάβασης. Επιπρόσθετα θα πρέπει να σημειωθεί ότι το τεκμήριο της νομιμότητας είναι ένα από τα κύρια χαρακτηριστικά της διοικητικής πράξης. Σύμφωνα με πάγια Αρχή του διοικητικού Δικαίου, η ατομική πράξη, από την έναρξη της ισχύος της έως την ακύρωση της με δικαστική απόφαση ή με διοικητική πράξη ή την ανάκληση ή κατάργηση της ή γενικά την παύση της ισχύος της, κατά οποιοδήποτε τρόπο, παράγει όλα τα έννομα αποτελέσματα της, ανεξάρτητα από το αν τυχόν έχει νομική πλημμέλεια. Τούτο ισχύει και αν ακόμα η πράξη παραβιάζει την αρχή της νομιμότητας και έχει ελάττωμα, το οποίο σε περίπτωση προσβολής της με το προβλεπόμενο ένδικο μέσο μπορεί να επιφέρει την ακύρωση ή τροποποίηση της. Η διοικητική πράξη αναπτύσσει νομικά αποτελέσματα έναντι του αποδέκτη της ή του θιγόμενου πολίτη ή των διοικητικών αρχών, εφόσον και καθόσον δεν ανακαλείται, δεν καταργείται, δεν ακυρώνεται ή δεν αίρεται με την πάροδο του χρόνου ή με άλλο τρόπο. Υπό τις περιστάσεις, η απόφαση του Διευθυντή να εγγράψει το δικαίωμα διάβασης αλλά και η εγγραφή του, φέρει τούτο το τεκμήριο και αυτό υφίσταται μέχρι την ανατροπή του, κάτι όμως που μπορεί να γίνει μόνο μέσω της κατάλληλης διαδικασίας με την χρήση του κατάλληλου δικονομικού μέτρου στα πλαίσια που τάσσει ο νόμος. Συνεπακόλουθα οι θέσεις της εναγόμενης περί του παράτυπου της εγγραφής του δικαιώματος διάβασης δεν μπορούν να εξεταστούν και το μέρος αυτό της ανταπαίτησης δεν μπορεί να έχει επιτυχή κατάληξη όπως και πιο πάνω αναφέρω. Θα πρέπει επιπρόσθετα να σημειωθεί ότι η αιτήτρια καταχώρησε ήδη αίτηση στο Κτηματολόγιο με την οποία ζητά διαγραφή του δικαιώματος διάβασης και συνεπώς σε πρώτο στάδιο το ζήτημα, ως η ίδια ζήτησε, θα πρέπει να αποφασιστεί από το Κτηματολόγιο. Η οποία απόφαση του Διευθυντή ληφθεί μετά από κατάλληλη έρευνα και κοινοποιηθεί στα ενδιαφερόμενα μέρη πιθανόν να αποτελέσει αντικείμενο μια τέτοιας διαδικασίας. Συνεπακόλουθα και το μέρος αυτό της ανταπαίτησης της, για διαγραφή λόγω αχρησίας, δεν μπορεί να έχει επιτυχή κατάληξη. Παρά το ότι ο ενάγων δεν αξιώνει την εγγραφή δικαιώματος διάβασης, δυνάμει του άρθρου 11 του Κεφ. 224, στα πλαίσια της παρούσας αγωγής καθότι τούτη υπάρχει και έχει καταχωρηθεί στο μητρώο του Κτηματολογίου προ πολλού, κρίνω σκόπιμο όπως αναφερθώ στο πιο πάνω ώστε να δικαιολογήσω την κατάληξη μου σε ότι αφορά την απόδειξη επέμβασης σε ένα τέτοιο δικαίωμα, ειδικότερα γιατί, στην υπό κρίση περίπτωση πρόκειται για ακαθόριστο και ακανόνιστο δικαίωμα διάβασης. Το άρθρο 11 του Κεφ. 224 καθιερώνει ως αιτία αγωγής για την αναγνώριση δικαιώματος διάβασης σε ακίνητη ιδιοκτησία άλλου προσώπου δυνάμει χρησικτησίας «όπου αυτό έχει ασκηθεί από οποιοδήποτε πρόσωπο ή από εκείνους από τους οποίου λαμβάνει αξίωση για πλήρη περίοδο τριάντα ετών αδιάλειπτα». Σύμφωνα με την νομολογία αυτός που διεκδικεί ένα τέτοιο δικαίωμα δικαιούται να αξιώσει και την εγγραφή του στα σχετικά μητρώα του Κτηματολογίου (βλ. Ευαγγέλου κ.α Γενικού Εισαγγελέα κ.α
(2001)1 (Α) Α.Α.Δ. 406, 416). Για να αποκτηθεί δικαίωμα διάβασης δυνάμει του άρθρου 11 του Κεφ. 224, ο διεκδικών αυτό θα πρέπει να αποδείξει, πως (α) ο ίδιος ή οι εν τίτλω προκάτοχοι του απολάμβαναν ανοιχτά και ειρηνικά δικαίωμα διάβασης, (β) από καθορισμένο και εξακριβωμένο μέρος του ακινήτου εις βάρος του οποίου αξιώνεται το δικαίωμα και (γ) για πλήρη περίοδο
(30)ετών. Στην απόφαση Κυπριανού ν. Πιλλακούρη
(200)1 (Γ) ΑΑΔ 1873, 1882 αναφέρονται τα ακόλουθα: «Το βάρος απόδειξης κτήσεως δικαιώματος διάβασης το φέρει ο διεκδικών τέτοιο δικαίωμα. Αυτό που απαιτείται για απόκτηση δικαιώματος διάβασης είναι η ανοιχτή και ειρηνική απόλαυση του δικαιώματος από το πρόσωπο που διεκδικεί το δικαίωμα ή από εκείνους από τους οποίους αυτός λαμβάνει την αξίωση για πλήρη περίοδο των 30 ετών. Η απόκτηση του δικαιώματος διάβασης πρέπει να γίνεται χωρίς βία, χωρίς μυστικότητα και χωρίς συγκατάθεση (βλ. Thrasyvoulou and another v. Thrasyvoulou and another
(1984)1 C.L.R. 411, Valama v. Elia
(1983)1 CLR 730 και Δασκάλου ν. Βουρία
(1994)1 ΑΑΔ 624. Ο διεκδικών το δικαίωμα πρέπει να αποδείξει ότι χρησιμοποιούσε συγκεκριμένο μέρος του δεσπόζοντος ακινήτου (βλ. Ponou v, Ibrahim
(1970)1 C.L.R)». Για την ανάγκη να αποδειχτεί η χρήση καθορισμένου (fixed) και εξακριβωμένου (ascertained) μέρους του ακινήτου εις βάρος του οποίου αξιώνεται το δικαίωμα διάβασης, παρατίθεται το σχετικό απόσπασμα σε ελεύθερη μετάφραση από την απόφαση Ponou (πιο πάνω): «Περαιτέρω βρίσκουμε από την μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον μας ότι ο αριθμός των ετών κατά την διάρκεια των οποίων περνούσε από την περιουσία του εναγόμενου, καλύπτει την περίοδο που απαιτείται από τον νόμο για απόκτηση δικαιώματος διαβάσεως αλλά από την στιγμή που η διάβαση πρέπει να είναι καθορισμένη και εξακριβωμένη, ο ενάγοντας απέτυχε να αποκτήσει τέτοιο δικαίωμα αφού η περιοχή από την οποία περνούσε δεν έχει αποδειχτεί ότι ήταν η ίδια κατά πάντες ουσιώδεις χρόνους. Περνούσε από οποιοδήποτε μέρος τον βόλευε καλύτερα και εξαρτώντας τούτο από την κατάσταση που η περιουσία του εναγόμενου τύχαινε να βρίσκεται από περίοδο σε περίοδο και όταν ήταν καλλιεργημένο προσπαθούσε να δημιουργήσει την λιγότερη δυνατή ζημία περνώντας κατά μήκος του ανατολικού συνόρου.» Από τα πιο πάνω, συνάγεται ότι για να εγγραφεί δικαίωμα διάβασης δυνάμει του άρθρου 11 του Κεφ. 224 θα πρέπει να καθορίζεται και εξακριβώνεται το μέρος του ακινήτου εις βάρος του οποίου αξιώνεται δικαίωμα διάβασης. Η εγγραφή του δικαιώματος διάβασης (με οποίο τρόπο και να έχει γίνει) προς όφελος του ιδιοκτήτη του τεμαχίου 527 και εις βάρος του τεμαχίου της εναγόμενης και η περίφραξη του ακινήτου από μέρους της εναγόμενης, από μόνη της, δεν μπορεί να στοιχειοθετήσει με βάση την μαρτυρία που ο ενάγοντας προσκόμισε επέμβαση ή οχληρία και τούτο γιατί, δεν έχει αποδειχτεί, δεδομένου του ακαθόριστου και του ακανόνιστου σε πλάτος, μήκος και κατεύθυνση δικαιώματος, από πιο σημείο ο ενάγων είχε δικαίωμα και με πιο τρόπο να ασκεί το δικαίωμα του. Ο ισχυρισμός του ενάγοντα για συγκεκριμένο πλάτος και κατεύθυνση με βάση την ενώπιον μου μαρτυρία δεν έχει αποδεχτεί. Αντικειμενικά ναι μεν το εγγεγραμμένο δικαίωμα του ενάγοντα δεν μπορεί να ασκηθεί, αφού το κτήμα της εναγόμενος περιφράχτηκε περιμετρικά, όμως, εφόσον τούτο, δεν μπορεί να καθοριστεί από το σύνολο του ακινήτου ποιο μέρος του καλύπτει δεν μπορεί να στοιχειοθετήσει και το αδίκημα της επέμβασης ή οχληρίας. Θα ήταν κατά την άποψη μου παράλογο να διαταχθεί η εναγόμενη κατά τρόπο γενικό και αόριστο να άρει επέμβαση ή οχληρία στο δικαίωμα διάβασης του ενάγοντα χωρίς να έχει διευκρινιστεί το σημείο από το οποίο αυτό ασκείτο. Ο ενάγων συγκεκριμενοποιηθεί την θέση και το πλάτος του δικαιώματος διάβασης με την έκθεση απαίτησης του, τούτο όμως δεν έχει αποδειχτεί και το δικαστήριο για τους λόγους που πιο πάνω εξηγώ σαφώς και δεν μπορεί εμμέσως να καθορίσει το δικαίωμα εκδίδοντας διάταγμα για άρση επέμβασης στο συγκεκριμένο μέρος του ακινήτου ή σε οποιοσδήποτε άλλο μέρος του. Πέραν των πιο πάνω δεν έχει αποδειχτεί η ύπαρξη ζημιάς. Σύμφωνα με την ενώπιον μου μαρτυρία το τεμάχιο 527 του ενάγοντα κατά πάντα τους ουσιώδεις χρόνο καλλιεργείτο και εξακολουθεί να καλλιεργείται. Υπό το φως όλων των πιο πάνω κρίνω ότι τόσο η απαίτηση του ενάγοντα όσο και η ανταπαίτηση της εναγόμενης θα πρέπει να απορριφθούν και απορρίπτονται. Ενόψει της πιο πάνω κατάληξης δεν εκδίδω καμία διαταγή για έξοδα. (Υπ.) Κ. Κουνίδου Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο