ΒΕΡΕΓΓΑΡΙΑΣ Π. ΠΑΠΑΚΟΚΚΙΝΟΥ κ.α. ν. ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ , Αρ. Αγωγής: 940/04, 31/10/2012 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDPAF:2012:A131 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΦΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Δ. Σωκράτους, Π.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 940/04 Μεταξύ:
- ΒΕΡΕΓΓΑΡΙΑΣ Π. ΠΑΠΑΚΟΚΚΙΝΟΥ ΑΛΕΚΑΣ Π. ΠΑΠΑΚΟΚΚΙΝΟΥ Ως Διαχειριστριών της Περιουσίας του Παναγιώτη Γ. Παπακόκκινου.
- ΒΕΡΕΓΓΑΡΙΑ Π. ΠΑΠΑΚΟΚΚΙΝΟΥ προσωπικά
- ΑΛΕΚΑ Π. ΠΑΠΑΚΟΚΚΙΝΟΥ προσωπικά Εναγουσών - και - ΚΥΠΡΙΑΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ δια του Γενικού Εισαγγελέως Εναγομένων ---------------------------- Αίτηση ημερ. 21.1.2010 για εκδίκαση προδικαστικών θεμάτων Ημερομηνία: 31 Οκτωβρίου 2012 Εμφανίσεις: Για Αιτητές - Εναγομένους: κ. Στ. Ερωτοκρίτου για κα Μ. Αλεξάνδρου. Για Καθ' ων η Αίτηση - Εναγουσών: κα Αλ. Παπακόκκινου. ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗ Είναι βέβαιο πως η ημερομηνία καταχώρησης της κρινόμενης αίτησης σε σχέση με τον χρόνο εκδίκασης της, ξενίζει. Για τους λόγους που κατεγράφησαν στο πρακτικό του Δικαστηρίου ημερ. 9.10.2012 και οι οποίοι δεικνύουν την αιτία της καθυστέρησης, η αίτηση αυτή ορίσθηκε από το Δικαστήριο για εκδίκαση. Αποτέλεσε την εκ προοιμίου ανάδειξη θέματος εκ μέρους της συνηγόρου των εναγουσών, πως η καθυστέρηση στην εκδίκαση της αίτησης και η ολιγωρία εκ μέρους των εναγομένων να προωθήσουν την αίτηση τους, θα πρέπει να αποβεί μοιραία για την τύχη της. Το Δικαστήριο δεν θα συμφωνήσει με τη θέση αυτή. Παρά το γεγονός πως από την 4.2.2011 που εκ συμφώνου εξεδόθη διάταγμα τροποποίησης της ένστασης των εναγουσών και την καταχώρηση τέτοιας ένστασης στις 22.2.2011, οι εναγόμενοι-αιτητές δεν προώθησαν την αίτηση τους όμως ούτε και οι ενάγουσες-καθ' ων η αίτηση προέβησαν σε οποιοδήποτε δικονομικό διάβημα, δεδομένου του παλαιού της αγωγής τους. Εν πάση όμως περιπτώσει, η εκδίκαση προδικαστικά νομικών σημείων είναι θέμα το οποίο και το ίδιο το Δικαστήριο και χωρίς αίτημα των διαδίκων μπορεί να προωθήσει προς εκδίκαση πριν την εκδίκαση της ουσίας της διαφοράς. (Πολ. Αίτηση 160/11 ημερ. 3.1.2012 Αναφορικά με την αίτηση του Μ. Νεοφύτου για έκδοση διατάγματος Certiorari). Η ανωτέρω απόφαση απαντά και τους λόγους ένστασης που επικαλούνται κώλυμα των εναγομένων να υποβάλουν την παρούσα αίτηση επειδή εμφανίσθηκαν ανεπιφύλακτα στη διαδικασία και δεν καταχώρησαν υπ' όρον εμφάνιση. Υπέρ της ανωτέρω θέσης συνηγορούν και οι παρακάτω καταγραφείσες αποφάσεις, στις οποίες προδικαστικά θέματα που εγέρθηκαν με την έκθεση υπεράσπισης εξετάστηκαν ανεξάρτητα με τον τρόπο εμφάνισης των εναγομένων. Στην Χ"Στυλλής ν. Papadema
(2000)1 A.A.Δ 551, τονίστηκε πως το Δικαστήριο, δεδομένου ότι εγείρετο θέμα παραγραφής (όπως στην παρούσα αγωγή) να «ήταν το πρώτο που θα έπρεπε να είχε εξεταστεί γιατί απολήγει σε δικαιοδοτικό» και χαρακτήρισε ως άτοπη την εξέταση άλλου θέματος από το Πρωτόδικο Δικαστήριο. Με την έκθεση υπεράσπισης τους οι εναγόμενοι εγείρουν τα πιο κάτω θέματα, η εκδίκαση των οποίων επιδιώκεται με την κρινόμενη αίτηση. «(α) Δια της Έκθεσης Απαίτησης τους οι Ενάγουσες αναφέρονται σε γεγονότα ελλειπή και/ή ασαφή που δεν αποκαλύπτουν ούτε προβάλλουν οποιαδήποτε αιτία αγωγής (No cause of Action) εναντίον του Εναγόμενου. (β) Περαιτέρω, ανεξάρτητα με τα πιο πάνω οι υποτιθέμενοι ισχυρισμοί των εναγουσών αναφέρονται σε γεγονότα που έγιναν κατά τις δεκαετίες του 1960 και 1970, δηλαδή πριν από 40 χρόνια περίπου, και οι Ενάγουσες δεν προέβηκαν σε οποιεσδήποτε ενέργειες μέχρι σήμερα, γεγονός που με βάση τις αρχές της επιείκειας παραγράφει το αγώγιμο δικαίωμα, αφού η αντίκρουση των ισχυρισμών των Εναγουσών από τον Εναγόμενο με μαρτυρία λόγω και της παρέλευσης τόσων ετών είναι αφάνταστα δύσκολη. (γ) Το ισχυριζόμενο αγώγιμο δικαίωμα των Εναγουσών για Αμέλεια εναντίον του Εναγομένου έχει παραγραφεί σύμφωνα με το άρθρο 2
(1)του Πίνακα του Περί Παραγραφής (Προσωρινές Διατάξεις Νόμου) του 1990 αφού η ισχυριζόμενη αμέλεια έγινε για ισχυριζόμενες πράξεις που έλαβαν χώρα πριν τις 31.10.1984». Τα γεγονότα που υποστηρίζουν την αίτηση προσφέρονται με την ένορκη δήλωση της κας Α. Εθελοντή, Βοηθού Γραμματειακού Λειτουργού στο Επαρχιακό Γραφείο του Γενικού Εισαγγελέα στην Πάφο και επαναλαμβάνουν ουσιαστικά τις προδικαστικές ενστάσεις υποδεικνύοντας πως: «Η πιο πάνω υπέρμετρη καθυστέρηση στην έγερση της παρούσας αγωγής έχει ως αποτέλεσμα την πρόκληση δυσμενών συνεπειών στην προώθηση υπεράσπισης του Εναγομένου αφού είναι αδύνατο να συλλεχθούν γεγονότα τόσων πολλών χρόνων έτσι ώστε να δύναται ο εναγόμενος να αντικρούσει, ως δικαιούται, τους ισχυρισμούς των Εναγουσών και να θέσει την Υπεράσπιση του σε σωστή βάση». Η αίτηση, συνάντησε, όπως ανωτέρω αναφέρθηκε, την ένσταση των εναγουσών οι οποίες εγείρουν διάφορους λόγους ένστασης. Προβάλλονται κυρίως, (πέραν των ανωτέρω αναφερθέντων) οι εξής: «
- Αι επικαλούμενοι παράγραφοι 1(α)-(γ) της τροποποιημένης Έκθεσης Υπεράσπισης των Εναγομένων είναι απαράδεκτοι και απορρίπτονται. Άνευ βλάβης. Δεν είναι αμιγώς Νομικά σημεία αλλά σύνθετα και/ή μικτά και συνεπώς δεν μπορεί να προδικαστούν αλλά μέσα στην Ακροαματική Διαδικασία της Δίκης, και σ' αυτήν θα αποφασιστούν από το Δικαστήριο, αφού ακουστούν μάρτυρες όχι πριν την Ακρόαση της Αγωγής, αλλά κατά την ακρόαση, ολόκληρης της αγωγής να δικαστούν να, ακουστούν μάρτυρες, να διαφωτίσουν να διαλευκανθούν και τότε να αποφασίσει το Δικαστήριο». .............................. 8(α) Τα γεγονότα της Εκθέσεως Απαιτήσεως είναι πληρέστατα, σαφέστατα και προβάλλουν και αποκαλύπτουν πολλές αιτίες αγωγών εναντίον των εναγομένων. ............................. (β) Η εξουσία του Δικαστηρίου στην διαπίστωση αν η Δικογραφία αποκαλύπτει αγώγιμο δικαίωμα, δεν είναι θέμα διακριτικής ευχέρειας αλλά θέμα δικαίου που στην προκειμένη περίπτωση αποκαλύπτεται αγώγιμο δικαίωμα το οποίο το Δικαστήριο οφείλει να εξετάσει κατά την ακροαματική διαδικασία». Η ένσταση συνοδεύεται από την ένορκη δήλωση της εκ των εναγουσών κας Β. Παπακόκκινου η οποία επαναλαμβάνει και υιοθετεί τους λόγους ένστασης και παραπέμπει επίσης στο τροποποιημένο δικόγραφο της Απάντησης. Αμφότεροι οι συνήγοροι ανέπτυξαν μέσω γραπτών αγορεύσεων τις οποίες παρέδωσαν στο Δικαστήριο αλλά και με προφορικές διευκρινίσεις τις εκατέρωθεν θέσεις τους. Το περιεχόμενο τους το έχω μελετήσει και ακούσει με προσοχή και μνεία αυτού γίνεται κατωτέρω όπου απαιτείται. Να σημειωθεί πως οι γραπτές αγορεύσεις των συνηγόρων είχαν καταχωρηθεί στο Δικαστήριο, σε προγενέστερη ημερομηνία, ήτοι εκ μέρους των εναγομένων - αιτητών στις 29.4.2010 και εκ μέρους των εναγουσών - καθ' ων η αίτηση στις 14.6.
- Ακολούθησε η αίτηση ημερ. 5.7.2010 για τροποποίηση της ένστασης και εξεδόθη εκ συμφώνου στις 4.2.2011 σχετικό διάταγμα τροποποίησης όπως ανωτέρω καταγράφηκε. Το παρόν Δικαστήριο όταν επανέφερε και όρισε την αίτηση γι' ακρόαση, άκουσε τους συνηγόρους να αγορεύουν οι οποίοι, μεταξύ άλλων, υιοθέτησαν εκείνες τις γραπτές αγορεύσεις, οι οποίες αποτέλεσαν τον πυρήνα των αγορεύσεων, χωρίς να έχει σημασία η ημερομηνία καταχώρησης τους. Για τούτο και η σχετική εισήγηση που περιλαμβάνεται στη γραπτή αγόρευση των εναγουσών, πως δηλαδή η αγόρευση των εναγομένων - αιτητών καταχωρήθηκε εκπρόθεσμα, και δεν ακολούθησε τις οδηγίες του Δικαστηρίου, είναι πλέον άνευ σημασίας. Νομική Πτυχή Για να είναι κατάλληλη μια υπόθεση να ακουσθεί πρώτα το εγειρόμενο προδικαστικό νομικό σημείο θα πρέπει τα γεγονότα με βάση τα οποία τούτο μπορεί να αποφασισθεί να μην είναι υπό αμφισβήτηση. Επίσης το εγειρόμενο σημείο θα πρέπει να είναι καθαρά νομικό και η απόφαση υπέρ του αιτητή ουσιαστικά να αποφασίζει (substantially) ολόκληρη την αγωγή. Θα πρέπει εδώ να σημειωθεί ότι η Δ.27 καθιστά κατάλληλο για προδικαστική ένσταση όχι μόνο το σημείο εκείνο το οποίο φέρει σε πέρας ολόκληρη την αγωγή αλλα ακόμα και το σημείο που αποτελεί ξεχωριστή βάση αγωγής ή υπεράσπισης ή ανταπαίτησης ή ακόμη και απάντηση σ' αυτά ανάλογα με την περίπτωση (δέστε The Heirs of the lady Theodoras Panayi v. The Administrator of the late Stylianos Mandriotis
(1963)2 CLR 167, Malachtou v. Armeftis and another
(1984)1 CLR 548, Overseas Shipping and Forward Co v. Kappa Shipping Co Ltd and another
(1977)1 CLR 248 και Πανίκος ν. Κοντεμενιώτης
(1989)1 CLR 58). Στην υπόθεση Malachtou (ανωτέρω) υιοθετείται και υποδεικνύεται η αρχή που ο L. Warrington ανέφερε στην υπόθεση Stephenson, Blake & Co v. Grant Legrow & Co 86 Lj. Ch. 439 ότι «. The function of the Court is not to decide abstract questions of Law, but to decide question of Law when arising between the parties as the result of a certain state of facts". Στην Ετήσια Δικονομική Πρακτική 1953 Vol. 1 σελ. 418 διαβάζουμε στο άρθρο 25 r.2 και 3 που αντιστοιχεί στο δικό μας θεσμό 27 ότι «The Court is not justified under the above Rules, even with the consent of the parties, in deciding of Law raised by the pleadings. Its function is to decide of Law when arising between the parties as the result of a certain state of Jacts». H σχετική αίτηση πρέπει να καθορίζει το συγκεκριμένο σημείο και να καταχωρείται κατά το χρόνο που κλείνουν οι έγγραφες προτάσεις ή πολύ σύντομα αργότερα. Κανονικά η προκαταρκτική εκδίκαση θα πρέπει να ζητείται στην αίτηση για οδηγίες (summons for directions) χωρίς αυτό να αποτελεί απαρέγκλιτο κανόνα. Στην κρινόμενη περίπτωση η αίτηση καταχωρήθηκε σε σύντομο, μετά την ολοκλήρωση της δικογραφίας, χρόνο. Μια τέτοια διαταγή θα πρέπει να εκδίδεται με φειδώ και σε εξαιρετικά απλές και καθαρές περιπτώσεις και όχι στις περιπτώσεις εκείνες που τα εγειρόμενα θέματα, λόγω της ασάφειας των γεγονότων ή του Νόμου θα πρέπει να αποφασισθούν κατά την ακρόαση. Ακόμα η διαταγή αυτή δεν εκδίδεται όταν υπάρχουν αμφισβητούμενα γεγονότα (Χ"Οικονόμου ν. Ελληνικής Τράπεζας
(1992)1 ΑΑΔ σελ. 949, 956 και Αγρόκτημα Λανίτη ν. Γ. Εισαγγελέα
(1991)1 Α.Α..Δ σελ. 225). Για τούτο έχοντας υπόψη την ανωτέρω τεθείσα νομολογία, θα εξεταστούν τα επιζητούμενα να εκδικασθούν θέματα. (α) Ελλειπή, ασαφή γεγονότα που δεν αποκαλύπτουν αιτία αγωγής Υποστηρίζεται από τους αιτητές - εναγομένους πως οι παράγραφοι της εκθέσεως απαιτήσεως και συγκεκριμένα οι παρ. 10 και 15 οι οποίες φέρεται να υποστηρίζουν το αδίκημα της παράνομης επέμβασης και οχληρίας δεν περιέχουν τέτοιες λεπτομέρειες ούτε προσδιορίζουν τις πράξεις και ενέργειες με τις οποίες ο εναγόμενος έχει επέμβει στην περιουσία των εναγουσών και ποιες ζημιές ή συνέπειες είχαν οι ενέργειες αυτές. Θεωρούν ότι ελλείπουν τα απαραίτητα εκείνα στοιχεία στα οποία το Δικαστήριο θα μπορούσε να βασιστεί και να πειστεί ότι στοιχειοθετείται αιτία αγωγής. Η έντονη αντίδραση των εναγουσών σε αυτόν τον ισχυρισμό είναι πως το δικόγραφο της εκθέσεως απαιτήσεως τους είναι πλήρες, σαφές και περιέχει όλα τα απαραίτητα γεγονότα και λεπτομέρειες. Υποδεικνύουν δε το συνταγματικό δικαίωμα για ακρόαση του κάθε διαδίκου και υπογραμμίζουν ότι η εξουσία του Δικαστηρίου να απορρίψει ή να αναστείλει αγωγή έξω από το πλαίσιο της διαγνωστικής δίκης με τη δικαιολογία ότι δεν αποκαλύπτεται εύλογη βάση αγωγής ή υπεράσπισης, θα πρέπει να ασκείται μόνο στις περιπτώσεις εκείνες που από μόνα τους τα γεγονότα όπως αυτά αποκαλύπτονται ενώπιον του, ικανοποιούν το Δικαστήριο ότι δεν θεμελιώνουν δικαίωμα προστατευτέο από τον νόμο. Παρέπεμψαν δε το Δικαστήριο σε ευρεία νομολογία και συγγράμματα που τα υποστηρίζουν. Τα ανωτέρα αναφερόμενα μπορούν να εγερθούν όταν το Δικαστήριο θα εξετάσει τη σχετική ένσταση. Θεωρώ πως σε αυτό το στάδιο κατά το οποίο εξετάζεται η αίτηση για επιδίκαση προδικαστικά των νομικών σημείων, εκείνο που ελέγχεται και πρέπει να διαπιστώνεται είναι αν το εγειρόμενο θέμα είναι καθαρά νομικό ή εάν απαιτείται και η εξέταση γεγονότων για την κρίση του. Κρίνεται πως το συγκεκριμένο ζήτημα είναι αμιγώς νομικό και αναδεικνύεται από τη μελέτη της εκθέσεως απαιτήσεως. Συνεπώς υπάρχει η δυνατότητα προδικαστικής εκδίκασης του. (β) Καθυστέρηση στην καταχώρηση αγωγής - Ολιγωρία (laches) Έχει σε προγενέστερο σημείο της απόφαση καταγραφεί η δεύτερη ένσταση των εναγομένων - αιτητών. Αυτή συνδέεται κυρίως με την καθυστέρηση εκ μέρους των εναγουσών να προωθήσουν και να καταχωρήσουν στο Δικαστήριο την αγωγή μετά την παρέλευση μεγάλου χρονικού διαστήματος από τη διάπραξη των κατ' ισχυρισμό ζημιογόνων πράξεων, γεγονός που δημιουργεί δυσκολία στον εναγόμενο λόγω της παρέλευσης τόσων ετών να αντικρούσει τους ισχυρισμούς αυτούς με μαρτυρία. Αναφέρεται στην αγόρευση της συνηγόρου του εναγομένου πως είναι νομολογιακά καθιερωμένο ότι η υπέρμετρη καθυστέρηση στην έγερση αγωγής συνιστά λόγo για απόρριψη της. Επικαλέστηκε προς τούτο την απόφαση Γ. Φράγκου ν. Στυλιανίδης
(2007)1 Α.Α.Δ 73 στην οποία το Εφετείο επικαλούμενο την Ιερείδης ν. Παναγιώτου
(2006)1 Α.Α.Δ 496 υιοθέτηση τα εκεί αναφερόμενα. «Η αγωγή όμως ήταν απορριπτέα και για ένα άλλο ανεξάρτητο λόγο. Η πρωτοφανής και αναιτιολόγητη καθυστέρηση στην έγερση της αγωγής από την γένεση του αγώγιμου δικαιώματος θα έπρεπε να οδηγήσει το Πρωτόδικο Δικαστήριο στην άρνηση να της επιληφθεί». Η συνήγορος των εναγουσών υπεραμυνόμενη των θέσεων της επικαλέστηκε και πάλι τις αρχές και τα δικαιώματα του διαδίκου να ακούεται ενώπιον του Δικαστηρίου και υπέδειξε πως η καθυστέρηση στην προώθηση της αγωγής οφειλόταν εν μέρει και στον επακολουθήσαντα θάνατο του πατέρα τους, στη διαμονή τους για αρκετά χρόνια στο εξωτερικό και στη δυσκολία την οποία είχαν να συλλέξουν αποδεικτικό υλικό και έγγραφα δεδομένου ότι είχε καταστραφεί μέρος του αρχείου του πατέρα τους. Η υπεράσπιση της ολιγωρίας (laches) ανάγεται στο δίκαιο της επιείκειας (Snell's Principles of Equity, 27η έκδοση, 1973) και θα πρέπει να εγείρεται στο δικόγραφο. (Ακίνητα Ν&Α Αγρότη Λτδ ν. Δημητρίου
(1997)1 Α.Α.Δ 863, 868, Bullen & Leake "Precedents of Pleadings" 12η έκδοση, σελ. 1154). Ενασχόληση με το θέμα τούτο έγινε σε αρκετές αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Στην Καρπασίτης ν. Σιόκουρου
(2002)1 Α.Α.Δ 472, 477 λέχθηκε πως «Το θέμα της ολιγωρίας ή καθυστέρησης (laches) ως υπεράσπιση σε αγωγή μπορεί να εγερθεί σε περιπτώσεις όπου ο ενάγων ζητά θεραπεία με βάση το δίκαιο της επιείκειας (equitable remedy). (Bullen & Leake and Jacob's Precedents of Pleading, 12th Ed. Και Halsbury's Laws of England, 3rd Ed., V. 14.)» Κατέληξε δε το Δικαστήριο στην ανωτέρω απόφαση πως υπό τις συνθήκες που υπήρχαν διαπιστώθηκε πως δεν υπήρξε οποιαδήποτε καθυστέρηση ή συμπεριφορά από την πλευρά του εφεσίβλητου ενάγοντα που να ισοδυναμεί είτε με συγκατάθεση του (acquiescence) ή ολιγωρία (laches). (Δέστε επίσης Κλεάνθου ν. Σιάνιου κ.α.
(2009)1 Α.Α.Δ 180). Στην Ιακωβίδης ν. Γεωργίου
(1999)1 Α.Α.Δ 1048, στην οποία εξεταζόταν αίτηση γι' απόρριψη της αγωγής λόγω καθυστέρησης στην προώθηση της, λέχθηκε με αναφορά σε προηγούμενες αποφάσεις πως η σχετική νομολογία καθιερώνει την αρχή ότι το δικαίωμα σε δίκη εντός ευλόγου χρόνου μπορεί να εξεταστεί μόνο μέσα στα πλαίσια της ίδιας της δίκης και όχι προς το σκοπό κατάργησης ή αποφυγής της δίκης. Αφού δε το Εφετείο ενδιέτριψε στις αρχές που έθεσε η κατευθυντήρια απόφαση του House of Lords στην υπόθεση Crovit v. Doctor
(1997)2 All E.R. 417 υπέδειξε εν κατακλείδι πως η δεύτερη αρχή, η οποία αναφέρεται στο ένα σκέλος της στον κίνδυνο να μην υπάρξει δίκαιη δίκη ως εκ της καθυστέρησης, ουσιαστικά εξομοιώνεται με την αρχή στην οποία έχουμε ήδη αναφερθεί σε σχέση με το Άρθρο 30
(2)και προσλαμβάνει ιδιαίτερες διαστάσεις στην Κύπρο ως εκ της συνταγματικής προοπτικής της. Η πρώτη αρχή αναφέρεται μάλλον στο κακόπιστο αυτό καθ' αυτό της πρόθεσης του Ενάγοντα. Και οι δύο αφορούν τη δυνατότητα αλλά και το καθήκον του δικαστηρίου, απαραίτητα συνυφασμένα με τον ίδιο τον προορισμό του, να διαφυλάξει τη διαδικασία του από καταχρήσεις που πλήττουν είτε την αξιοπιστία της είτε την αποτελεσματικότητα της. Συνακόλουθα, εκείνο που προκύπτει μέσα από τη νομολογία είναι πως η ολιγωρία ενός διαδίκου να προωθήσει τις αξιώσεις του και να επιδιώξει αποζημίωση ή ανάκτηση δικαιωμάτων που ισχυρίζεται ότι διατηρεί ή δικαιούται, σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να οδηγήσει σε απόρριψη της αγωγής. Αυτό όμως είναι συναρτημένο με την ύπαρξη λόγου και αιτιολογίας για την καθυστέρηση ή ακόμα και με την εκ μέρους του ενάγοντα συγκατάθεση και συνεπώς δεν είναι ασύνδετο με την εκδίκαση της υπόθεσης δεδομένου πως η σημειωθείσα καθυστέρηση και η τυχόν πρόκληση ζημιάς στον εναγόμενο μόνο μετά την ακρόαση μπορεί να διακριβωθεί με βεβαιότητα. Να σημειωθεί πως και στις αποφάσεις που επικαλέστηκε η συνήγορος του εναγομένου η σχετική διαπίστωση της καθυστέρησης έγινε μετά την εκδίκαση της υπόθεσης, στα πλαίσια της οποίας υπήρχε η δυνατότητα να διαγνωσθεί τόσο η αδυναμία του εναγομένου να προσκάξει μαρτυρία όσο και το αναιτιολόγητο της παρέλευσης μακρού χρονικού διαστήματος από την γένεση του αδικήματος μέχρι την καταχώρηση της αγωγής. Επομένως για να αποφασίσει το Δικαστήριο το βάσιμο ή όχι του αιτήματος θα πρέπει να εξετάσει και γεγονότα όπως π.χ. το αιτιολογημένο ή όχι της ολιγωρίας αυτής ή της ύπαρξης συγκατάθεσης εκ μέρους του ενάγοντα και συνεπώς κρίνεται πως το θέμα τούτο δεν είναι αμιγώς νομικό ώστε να ακουστεί προδικαστικά. (γ) Ένσταση παραγραφής Το ζήτημα τούτο, όπως υποδεικνύεται στην απόφαση Α. Χ"Στυλλής ν. Moude C. Papadema κ.α.
(2000)1 Α.Α.Δ 551 ανάγεται σε πρώτο προς εξέταση θέμα και παραλληλίστηκε με τις προθεσμίες που συναντούνται στις υποθέσεις της Αναθεωρητικής Δικαιοδοσίας για «να καταδειχθεί η σπουδαιότητα του ζητήματος της παραγραφής». «Εφόσον τίθεται στη δικογραφία, είναι καταλυτικό διότι άπτεται της ίδιας εξουσίας ή της δικαιοδοσίας του Δικαστηρίου να επιληφθεί μιας υπόθεσης και έτσι το Δικαστήριο θα πρέπει πρώτα να αποφασίσει επί τούτου». Στην ίδια υπόθεση αναφέρεται ότι: «Από τη στιγμή που τίθεται θέμα παραγραφής δεν πρέπει να προωθείται οτιδήποτε άλλο εκτός αν πρώτα το Δικαστήριο καταλήξει ότι δεν ευσταθεί. Εφόσον όμως το Δικαστήριο διαπιστώσει ότι πράγματι υπάρχει ζήτημα παραγραφής τότε υπάρχει απόλυτη αδυναμία να τεθεί οποιοδήποτε άλλο θέμα για εξέταση». Στην ανωτέρω υπόθεση το Πρωτόδικο Δικαστήριο απέρριψε τις αιτούμενες από τον ενάγοντα θεραπείες χωρίς να αποφασίσει για το θέμα της παραγραφής και το Ανώτατο, θεωρώντας ότι έπρεπε να είχε επιλυθεί πρώτα το ζήτημα της παραγραφής, παρέπεμψε την υπόθεση στο Πρωτόδικο Δικαστήριο για να επιληφθεί πρώτα του θέματος τούτου. Είναι σαφές και αναντίρρητο πως το αναπόδραστο αποτέλεσμα, της κρίσης περί ύπαρξης παραγραφής οδηγεί αναπόφευκτα στην τελείωση της αγωγής, χωρίς συζήτηση της ουσίας της υπόθεσης. Την ισχυριζόμενη ύπαρξη παραγραφής οι εναγόμενοι αιτητές στηρίζουν στον περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ. 148 και κυρίως στην αμέλεια. Σημαντικά να διακριβωθούν γεγονότα για τη διαπίστωση ή όχι παραγραφής - χωρίς βέβαια - σε τούτο το στάδιο να εξετάζεται ή αποφασίζεται η ορθότητα ή όχι της εισήγησης αποτελούν: - Η ημερομηνία ή χρόνος τέλεσης της πράξης. - Η πράξη να εντάσσεται στα αστικά αδικήματα. - Ο χρόνος έγερσης της αγωγής. Όπως ανωτέρω λέχθηκε και επισημάνθηκε, ουσιώδες στοιχείο που παραμένει για διακρίβωση, είναι εάν τα γεγονότα αυτά είναι αδιαμφισβήτητα, είτε διότι είναι παραδεκτά, είτε διότι προκύπτουν από τη δικογραφία (Malachtou v. Armeftis
(1984)1 CLR 548, Overseas Shipping and Forwarding Co. of Lebano v. K. Shipping Co. Ltd & others
(1977)1 CLR 248). Από την ίδια την έκθεση απαίτησης προκύπτει πως βάσεις αγωγής εντάσσονται στα αστικά αδικήματα. Ο χρόνος τέλεσης της διάπραξης των αδικημάτων είναι καθορισμένος και καθορισμένος επίσης είναι ο χρόνος καταχώρησης της αγωγής. Τα ανωτέρω γεγονότα θέτουν το υπόβαθρο για εξέταση της ένστασης περί παραγραφής αφού δεν απαιτείται η προσκόμιση οιασδήποτε μαρτυρίας, ούτε χρήζουν εξέτασης οποιαδήποτε έγγραφα ή άλλη μορφή απόδειξης. Τυχόν επιπτώσεις στην εφαρμογή του σχετικού περί παραγραφής νόμου και του σχετικού άρθρου του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου ώστε να αποφασισθεί εάν ισχύει ή όχι η ένσταση παραγραφής, θα εξεταστούν όταν θα εξετάζεται το ζήτημα της παραγραφής. Γι' αυτό και το Δικαστήριο σε αυτή την απόφαση δεν εξετάζει τις εισηγήσεις των ευπαιδεύτων συνηγόρων των διαδίκων οι οποίες περιεστράφησαν γύρω από την εφαρμογή του νόμου περί παραγραφής και περί Αναστολής της Παραγραφής Νόμου. Συνακόλουθα, αποφασίζεται όπως οι εγειρόμενες στην έκθεση υπεράσπιση ενστάσεις και ζητήματα υπό στοιχεία (α) και (γ) ακουστούν και αποφασισθούν προδικαστικά, σε ημερομηνία πριν την ακρόαση της ουσίας της αγωγής. Σε σχέση με τη δεύτερη ένσταση, η αίτηση δεν μπορεί να επιτύχει. Δεδομένου τούτου του αποτελέσματος κρίνεται εύλογο και δίκαιο όπως κάθε διάδικος επιβαρυνθεί τα έξοδα του. (Υπ.) .............. Δ. Σωκράτους, Π.Ε.Δ. ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ Subject: Civil/Interim Αναφορά: Αίτηση για εκδίκαση προδικαστικών θεμάτων cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο