Ξενοφών Ξενοφώντος ν. Καρολίνας Δημητρίου και Μαρίας Πετουφά, ως Διαχειρίστριες της περιουσίας της αποβιωσάσης Παναγιώτας Χριστοδούλου, Αρ. Αγωγής: 4831/05, 30/1/2013 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2013:A47 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Λ. Καουτζάνη, A.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 4831/05 Μεταξύ: Ξενοφών Ξενοφώντος Ενάγοντα και Καρολίνας Δημητρίου και Μαρίας Πετουφά, ως Διαχειρίστριες της περιουσίας της αποβιωσάσης Παναγιώτας Χριστοδούλου τέως εκ Δένειας δυνάμει διατάγματος διαχειρίσεως περιορισμένου παραχωρητηρίου εκδοθέντος την 30.5.2005 στην Αιτ. 249/05, Ε. Δ. Λευκωσίας Εναγομένων Ημερομηνία: 30 Ιανουαρίου 2013 ΕΜΦΑΝΙΣΕΙΣ: Για τον ενάγοντα: κ. Δ. Χατζηνέστορος για Δ. Χατζηνέστορος & Σία ΔΕΠΕ Για τις εναγόμενες: κ. Θ. Ιωαννίδης Α Π Ο Φ Α Σ Η Στην καταχώρηση της παρούσας αγωγής, στις 15.6.2005, οδήγησε τροχαίο δυστύχημα που επεσυνέβη στις 5.7.
- Ο ενάγων αποδίδει το δυστύχημα στην αμέλεια και/ή παράβαση των εκ του νόμου και κανονισμών απορρεόντων καθηκόντων της Παναγιώτας Χριστοδούλου, η οποία απεβίωσε συνεπεία του τροχαίου δυστυχήματος (στο εξής «η αποβιώσασα»). Απαιτεί δε από τις εναγόμενες, διαχειρίστριες της περιουσίας της αποβιωσάσης, γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για τις ζημιές και απώλειες που υπέστη συνεπεία του δυστυχήματος, πλέον τόκους και έξοδα. Οι εναγόμενες, έχοντας αποδεχθεί την ιδιότητα τους ως διαχειριστριών της περιουσίας της αποβιωσάσης, αν και στην υπεράσπιση τους αρνούντο την ευθύνη της αποβιωσάσης για το δυστύχημα, αποδέχθηκαν πριν την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας ότι η αποβιώσασα έφερε πλήρη ευθύνη για το επίδικο δυστύχημα. Κατά συνέπεια η υπόθεση εκδικάστηκε μόνο ως προς την ύπαρξη σωματικών βλαβών και ζημιών συνεπεία του δυστυχήματος και για τις ως εκ τούτου διεκδικούμενες αποζημιώσεις εκ μέρους του ενάγοντος. Σύμφωνα με την τροποποιημένη έκθεση απαίτησης που καταχωρήθηκε στις 8.7.2010 ο ενάγων, παραθέτοντας λεπτομέρειες των σωματικών βλαβών, τη γενομένη θεραπεία και τα επακόλουθα καθώς και λεπτομέρειες ειδικών ζημιών, διεκδικεί το ποσό των €12.266 ως ειδικές αποζημιώσεις, το ποσό των €19.500 για μελλοντικές εγχειρήσεις καθώς και γενικές αποζημιώσεις για τον πόνο και ταλαιπωρία που υπέστη και θα υφίσταται στο μέλλον, πλέον τόκους και έξοδα. Οι εναγόμενες στην τροποποιημένη υπεράσπιση τους, που καταχωρήθηκε στις 8.9.2010, αρνούνται τους ισχυρισμούς του ενάγοντος αναφορικά με τις σωματικές βλάβες που υπέστη συνεπεία του ατυχήματος, ισχυρίζονται ότι τα προβλήματα υγείας του ενάγοντος οφείλονται σε πράξη μεταγενέστερη του επίδικου δυστυχήματος και δεν έχουν καμιά σχέση με αυτό ενώ οι αλλοιώσεις που συνδέονται με δισκοπάθειες και οστεόφυτα προϋπήρχαν του δυστυχήματος και απορρίπτοντας όλες τις αξιώσεις του ενάγοντος, ζητούν την απόρριψη της αγωγής με έξοδα εναντίον του. Αναφορικά με την διεκδίκηση γενικών αποζημιώσεων, σύμφωνα με τις λεπτομέρειες σωματικών βλαβών που περιλαμβάνονται στην έκθεση απαίτησης, ο ενάγων υπέστη κάκωση του στέρνου, εγκεφαλική διάσειση με απώλεια συνείδησης, ζαλάδες, πόνους και έλλειψη συγκέντρωσης, κάταγμα ρινός με παρεκτόπιση της μύτης και δυσκολία αναπνοής από το δεξιό ρώθωνα, κάκωση της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, κάκωση της οσφυϊκής μοίρας και εκδορές και εκχυμώσεις στο μέτωπο και στη δεξιά κλείδα. Μετά το δυστύχημα ο ενάγων μεταφέρθηκε στο Τμήμα Πρώτων Βοηθειών του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας όπου παρέμεινε για εννέα μέρες, δηλαδή μέχρι τις 14.7.
- Παρόλο που κατά τη διαμονή του στο Νοσοκομείο ο ενάγων είχε φοβερούς πόνους στο θώρακα, στον αυχένα και στην οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης του χορηγήθηκε μόνο συντηρητική αγωγή και δεν υποβλήθηκε σε αξονική ή μαγνητική τομογραφία. Του δόθηκε ωστόσο αναρρωτική άδεια για ενάμισι περίπου μήνα. Μετά την έξοδο του από το Νοσοκομείο και λόγω των πόνων που υφίστατο, ο ενάγων επισκέφθηκε περί τις 23.7.2003 τον ορθοπεδικό ιατρό Βασίλη Δημητριάδη, ο οποίος συνέστησε να γίνει μαγνητική τομογραφία στο θώρακα και στον εγκέφαλο. Στη μαγνητική τομογραφία του θώρακα διαφάνηκε ότι ο ενάγων είχε υποστεί κάταγμα του σώματος του στέρνου, το οποίο δεν είχε διαγνωσθεί στο Νοσοκομείο, του δόθηκε δε άδεια ασθενείας από τον εν λόγω ιατρό μέχρι τις 30.8.
- Επειδή με την πάροδο του χρόνου ο ενάγων αντιμετώπιζε φοβερά προβλήματα υγείας και συγκεκριμένα δεν μπορούσε να κοιμηθεί από τους φοβερούς πόνους ειδικότερα στο θώρακα κατά την αναπνοή, δεν μπορούσε να κάνει χειρωνακτικές εργασίες, ένιωθε συνεχές μούδιασμα και αδυναμία των άκρων ιδίως όταν ξάπλωνε, είχε δυσκολίες αναπνοής από το δεξιό ρώθωνα και δεν μπορούσε να περπατήσει μεγάλες αποστάσεις για πολλή ώρα, επισκέφθηκε τον νευροχειρουργό ιατρό Νικόλαο Κιτρομήλη στις 16.2.2005, 25.2.2005 και 8.3.2005, ο οποίος, εξετάζοντας τον, προέβη σε ευρήματα που καταγράφονται στην παράγραφο 12 της έκθεσης απαίτησης και συνέστησε ανάλογη χειρουργική αποκατάσταση. Λόγω χειροτέρευσης των προβλημάτων υγείας του, ο ενάγων προέβη σε νέες εξετάσεις μαγνητικής τομογραφίας της αυχενικής και οσφυϊκής μοίρας καθώς και σε ηλεκτροφυσιολογική εξέταση, όπου φαίνεται η πρόσφατη κλινική εικόνα του, όπως καταγράφεται στην παράγραφο 13 της έκθεσης απαίτησης και επιβάλλεται ανάλογη χειρουργική επέμβαση. Τα προβλήματα υγείας και οι φοβεροί πόνοι στον αυχένα, στην οσφυϊκή μοίρα και στην αναπνοή συνεχίζονται με αποτέλεσμα να δημιουργείται κόπωση και πόνος με επιπτώσεις στις κοινωνικές και άλλες δραστηριότητες του ενάγοντος και με απώλεια των απολαύσεων της ζωής ώστε να διακατέχεται από άγχος και θλίψη και η ζωή του να γίνεται ανυπόφορη. Τίθεται προς αξιολόγηση επί του θέματος των σωματικών βλαβών που επικαλείται ο ενάγων η μαρτυρία του ιδίου (ΜΕ1) και των ιατρών που προσέφερε ως μάρτυρες, καθώς και η μαρτυρία του μάρτυρος υπεράσπισης (ΜΥ), επίσης ιατρού. Ο ενάγων, κατά την ένορκη μαρτυρία του, επανέλαβε ουσιαστικά τους ισχυρισμούς της έκθεσης απαίτησης του, όπως παρατέθηκαν πιο πάνω, αναφέροντας ότι κατά τον χρόνο που έγινε το δυστύχημα ήταν ηλικίας 44 ετών και υγιέστατος, είναι δε ύπανδρος και εργάζεται στον Κ.Ο.Τ. στο αεροδρόμιο Λάρνακας. Μέσα στα καθήκοντα του ήταν να ταξιδεύει συχνά στο εξωτερικό ενώ τώρα κάνει μόνο ένα ταξίδι το χρόνο. Περιέγραψε τις δραστηριότητες του πριν το δυστύχημα, τις οποίες έπαυσε να απολαμβάνει μετά από αυτό, υποστηρίζοντας ότι δεν έχει ποιότητα ζωής και έχει επηρεαστεί η προσωπική και κοινωνική του ζωή. Κατέθεσε ως Τεκμήρια 1-14 ιατρικά πιστοποιητικά και πιστοποιητικά ασθενείας, ως Τεκμήριο 15 αποδείξεις για τα ιατρικά έξοδα, ως Τεκμήριο 16 πιστοποιητικό γεννήσεως του και ως Τεκμήριο 17 πιστοποιητικό εγγραφής του μηχανοκίνητου οχήματος με αριθμούς εγγραφής ΑΑL594 ιδιοκτησίας του, με το οποίο ενεπλάκη στο επίδικο δυστύχημα. Την ύπαρξη των πιο πάνω Τεκμηρίων αποδέχθηκε ο συνήγορος των εναγομένων χωρίς παραδοχή του περιεχομένου τους. Ο Χαράλαμπος Οικονομίδης, ΜΕ2, ιατρός ακτινολόγος με εξειδίκευση στη μαγνητική τομογραφία, αναφέρθηκε στο Τεκμήριο 5Α, ημερομηνίας 29.7.2003, που περιέχει τα αποτελέσματα της μαγνητικής τομογραφίας εγκεφάλου που έγινε στις 29.7.2003, σύμφωνα με την οποία δεν παρατηρήθηκαν παθολογικά ευρήματα στον εγκέφαλο. Σύμφωνα με το Τεκμήριο 5Β, ημερομηνίας 1.8.2003, που αφορά μαγνητική τομογραφία της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης και του στέρνου που έγινε την 1.8.2003, υπήρχε γραμμικό κάταγμα στο σώμα του στέρνου, χωρίς παρεκτόπιση των οστών στο σημείο του κατάγματος, που περιβάλλεται από εκτεταμένο οστικό οίδημα. Σύμφωνα με το Τεκμήριο 9, ημερομηνίας 4.9.2009, που αναφέρεται στα αποτελέσματα μαγνητικής τομογραφίας της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης που έγινε στις 4.9.2009, το οποίο επεξήγησε ο μάρτυρας, παρατηρούνται αλλοιώσεις ήπιας εκφυλιστικής δισκοπάθειας σε πολλαπλά επίπεδα της οσφυϊκής σπονδυλικής στήλης. Σύμφωνα δε με το Τεκμήριο 18, ημερομηνίας 4.9.2009, που αφορά μαγνητική τομογραφία που έγινε στην αυχενική σπονδυλική στήλη στις 4.9.2009, το οποίο επίσης επεξήγησε ο μάρτυρας, παρατηρούνται σπονδυλοαρθριτικές αλλοιώσεις σε πολλαπλά επίπεδα της αυχενικής μοίρας. Η Αγγέλα Κατωδρύτου, ΜΕ3, ιατρός ακτινολόγος, αναφέρθηκε στο Τεκμήριο 8, ημερομηνίας 15.11.2006, το οποίο επεξήγησε και από το οποίο προκύπτει ότι σε μαγνητική τομογραφία της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης που έγινε στις 15.11.2006, σημειώνονται ελαφρές εκφυλιστικές αλλοιώσεις σε όλη την απεικονιζόμενη σπονδυλική στήλη συμβατές με την ηλικία του ασθενούς. Ίδια ήταν η εκτίμηση της με ελαφριά ωστόσο χειροτέρευση των αλλοιώσεων, κατόπιν νέας παρόμοιας εξέτασης που έγινε στις 20.3.2012 (Τεκμήριο 19, ημερομηνίας 20.3.2012). Ο Παναγιώτης Παναγιώτου, ΜΕ4, ιατρός νευρολόγος, αναφέρθηκε σε ηλεκτροφυσιολογική εξέταση του ενάγοντος, που είναι λειτουργική εξέταση των νεύρων και μυών και έγινε στις 18.9.2009 καθώς και στα ευρήματα του, όπως καταγράφονται στο Τεκμήριο
- Αποτελεί συμπέρασμα του ότι η ηλεκτροφυσιολογική εξέταση είναι συμβατή με ριζιτική βλάβη/έκπτωση Α5-Α6 καθώς και με ερεθισμό της ρίζας Ο5-Ι
- Όπως είπε, οι χρόνιες απονευρώσεις θα μπορούσαν να προκληθούν από βίαιη σύγκρουση ή πίεση και οι συνέπειες των ριζιτικών βλαβών είναι πόνος, αδυναμία και σε κάποιες περιπτώσεις παράλυση. Ο Βασίλης Δημητριάδης, ΜΕ5, ιατρός ορθοπεδικός χειρουργός, είχε εξετάσει τον ενάγοντα στις 23.7.2003 και ετοίμασε σχετικό ιατρικό πιστοποιητικό ημερομηνίας 6.3.2005 (Τεκμήριο 6), στο οποίο κατέγραψε τις διαπιστώσεις του από την κλινική εξέταση και τον ακτινολογικό έλεγχο, δηλαδή τις μαγνητικές τομογραφίες που είχε συστήσει να γίνουν (βλ. Τεκμήρια 5Α και 5Β), συστήνοντας συντηρητική αγωγή και αποχή από την εργασία του ενάγοντος μέχρι τις 30.8.
- Σε μεταγενέστερη ιατρική γνωμάτευση ημερομηνίας 13.4.2010 (Τεκμήριο 14) καταλήγει ότι ο ενάγων συνεχίζει να παρουσιάζει προβλήματα τόσο από την αυχενική όσο και την οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης, με την όλη εικόνα του να είναι συγκριτικά επιδεινωμένη τόσο κλινικά όσο και ακτινολογικά (βλ. Τεκμήρια 9 και 18). Η συντηρητική αγωγή που ακολουθούσε ο ενάγων είχε φτωχά αποτελέσματα και η ανάγκη χειρουργικής αντιμετώπισης δεν μπορεί να αποκλειστεί. Ο Νικόλαος Κιτρομήλης, ΜΕ6, ιατρός νευροχειρουργός, υιοθέτησε και επεξήγησε τα ιατρικά πιστοποιητικά ημερομηνίας 17.3.2005 (Τεκμήριο 7) και 17.3.2010 (Τεκμήριο 11), τα οποία εξέδωσε έχοντας εξετάσει τον ενάγοντα επανειλημμένα μετά την παραπομπή του σε αυτόν από τον ορθοπεδικό ιατρό Δημητριάδη. Με αναφορά στα αποτελέσματα των μαγνητικών τομογραφιών (Τεκμήρια 5Β, 8, 9, 18, 19, 22) και της ηλεκτροφυσιολογικής εξέτασης (Τεκμήριο 10) ο μάρτυρας υποστήριξε ότι οι κακώσεις και οι ριζιτικές βλάβες προκλήθηκαν στον ενάγοντα μετατραυματικά και επιδεινώθηκαν με την πάροδο του χρόνου. Κατά τη γνώμη του επιβάλλεται να γίνουν δύο χειρουργικές επεμβάσεις όπως αναφέρεται στα Τεκμήρια 7 και 11, το κόστος των οποίων κατά το έτος 2012 ανήρχετο στο ποσό των €14.000 και €12.
- Το σύμπτωμα του πόνου για το οποίο παραπονείται ο ενάγων αλλά και η αδυναμία του να ασκήσει τις σωματικές δραστηριότητες όπως παλαιότερα, οφείλεται στη βλάβη της σπονδυλικής στήλης και του αυχένα και στις ριζιτικές βλάβες με αποτέλεσμα να είναι αναγκαίες οι δύο χειρουργικές επεμβάσεις όπως ήδη αναφέρθηκε. Κατά τη γνώμη του μάρτυρα οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις που παρατηρήθηκαν στον ενάγοντα από το 2009 είναι απότοκο του τραυματισμού του στο επίδικο ατύχημα λόγω του κατάγματος του στέρνου. Η Αθηνούλλα Ούλουπη, ΜΕ7, εργάζεται στον Κ.Ο.Τ. και έχει υπό τη φύλαξη της τις άδειες ασθενείας των υπαλλήλων. Κατέθεσε ως Τεκμήριο 23 κατάσταση με τις άδειες ασθενείας με συνημμένα τα ιατρικά πιστοποιητικά ασθενείας, που υπέβαλε ο ενάγων για την χρονική περίοδο 2001-2012, ο οποίος πριν το 2001 δεν απουσίασε από την εργασία του για λόγους ασθενείας. Ο Κώστας Χριστοδουλάκης, ΜΥ, ιατρός ορθοπεδικός χειρουργός, έχοντας εξετάσει τον ενάγοντα στις 9.9.2003 και στις 27.4.2010, υιοθέτησε και επεξήγησε τις ιατρικές του εκθέσεις ημερομηνίας 15.9.2003 και 4.5.2010 αντίστοιχα (Τεκμήρια 26 και 27 αντίστοιχα). Όπως διέγνωσε μετά την πρώτη εξέταση του ενάγοντος, συνεπεία του ατυχήματος ο ενάγων υπέστη κάταγμα στέρνου χωρίς παρεκτόπιση, κάταγμα ρινικών οστών, διάστρεμμα αυχενικής μοίρας, διάστρεμμα οσφυϊκής μοίρας και κάκωση της κεφαλής με βαθμό διασείσεως (βλ. Τεκμήριο 26). Με αναφορά στις ιατρικές εξετάσεις στις οποίες είχε υποβληθεί ο ενάγων (βλ. Τεκμήρια 5Β, 8, 9, 18 και 22) καθώς και στο γεγονός ότι από το Τεκμήριο 23 προκύπτει ότι ο ενάγων εργαζόταν χωρίς να απουσιάζει από την εργασία του για τρία χρόνια μετά το δυστύχημα, ο ΜΥ υποστήριξε ότι ο ενάγων είχε συνέλθει σε σύντομο χρόνο από τις κακώσεις συνεπεία του δυστυχήματος. Κατά την τελευταία εξέταση του ενάγοντος (βλ. Τεκμήριο 27), ο μάρτυρας δεν διεπίστωσε οποιαδήποτε ανωμαλία ή οξέα συμπτώματα στην οσφυϊκή μοίρα, στην αυχενική δε μοίρα παρουσιαζόταν βαθμός δυσκαμψίας χωρίς ανώμαλα νευρολογικά σημεία και χωρίς οξέα συμπτώματα. Ακτινολογικά στην οσφυϊκή μοίρα δεν διαγράφοντο παθολογικές αλλοιώσεις, ενώ οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις του αυχένα πρέπει να προϋπήρχαν του δυστυχήματος, χωρίς να αποκλείεται να επιδεινώθηκε συνεπεία του δυστυχήματος η εξέλιξη των αλλοιώσεων αυτών. Οι συνήγοροι με τις γραπτές τους αγορεύσεις υποστήριξαν τις αντίστοιχες θέσεις της κάθε πλευράς με αναφορά στα γεγονότα και τη νομολογία. Ο συνήγορος του ενάγοντος υποστήριξε ότι ο ενάγων με την προσαχθείσα μαρτυρία έχει αποδείξει τις σωματικές βλάβες που υπέστη σύμφωνα με την έκθεση απαίτησης του και εισηγήθηκε όπως του επιδικασθούν ως γενικές αποζημιώσεις το ποσό των €150.000, ως ειδικές αποζημιώσεις για ιατρικά έξοδα το ποσό των €3.032,91 και για την αξία του αυτοκινήτου του το ποσό των €5.100, κατόπιν δε τροποποίησης της έκθεσης απαίτησης το επί πλέον ποσό των €26.780 ως ειδικές αποζημιώσεις για τις δυο χειρουργικές επεμβάσεις στις οποίες θα πρέπει να υποβληθεί και για την αμοιβή της ΜΕ3 και του ΜΕ8, πλέον τόκους, θεωρώντας ότι η καθυστέρηση στην προώθηση της αγωγής είναι οριακά δικαιολογημένη υπό τα δεδομένα της υπόθεσης. Ο συνήγορος των εναγομένων υποστήριξε ότι ο μόνος σοβαρός τραυματισμός που αποδείχθηκε ότι υπέστη ο ενάγων είναι το κάταγμα στέρνου που αποθεραπεύτηκε πολύ σύντομα. Κάλεσε το Δικαστήριο όπως απορρίψει τη μαρτυρία του ΜΕ6 και εισηγήθηκε ότι, εφόσον δεν υπάρχει αιτιώδης συνάφεια μεταξύ του δυστυχήματος και των εκφυλιστικών αλλοιώσεων της σπονδυλικής στήλης, θα πρέπει να επιδικασθούν στον ενάγοντα ως γενικές αποζημιώσεις το ποσό των €10.000 και ως ειδικές αποζημιώσεις το ποσό των €1.078,90, πλέον τόκους από την καταχώρηση της τροποποιημένης έκθεσης απαίτησης λόγω της μεγάλης και αδικαιολόγητης καθυστέρησης στην προώθηση της αγωγής. Ως προς την αξιολόγηση της προφορικής μαρτυρίας μέσα από τη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης, η νομολογία διαγράφει ότι γίνεται με γνώμονα, μεταξύ άλλων, τις γνώσεις των μαρτύρων για τα επίδικα γεγονότα, τις αντιδράσεις και τη συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα σε συνδυασμό με το στάδιο που ανέκυψε η μαρτυρία τους, την ύπαρξη προσωπικού συμφέροντος καθώς και τη μνήμη, ειλικρίνεια και τρόπο αφήγησης των γεγονότων (Bauer v. Hροδότου & Υιοι Λτδ
(1994)1 ΑΑΔ 325, Λάρκου ν. Παναγή
(1996)1(Α) ΑΑΔ 80, Ζαβρού ν. Χαραλάμπους
(1996)1(Α) ΑΑΔ 447, Zαμπάς ν. Α & G Tsiarkezos Constructions Ltd
(1998)1(Β) ΑΑΔ 820). Η νομολογία έχει επισημάνει, επίσης, ότι η μαρτυρία ιατρών οι οποίοι θεωρούνται εμπειρογνώμονες, εφόσον καταθέτουν για εξειδικευμένα επίδικα θέματα, παρουσιάζει αντιθέσεις άλλοτε μικρές και άλλοτε μεγάλες. Κατά κανόνα, η ιατρική μαρτυρία, όπως και κάθε άλλη μαρτυρία εμπειρογνωμόνων, θεωρείται ως μαρτυρία ανεξάρτητη. Καθήκον των εμπειρογνωμόνων μαρτύρων είναι να εφοδιάσουν το Δικαστήριο με τα αναγκαία επιστημονικά/ειδικά κριτήρια και στοιχεία, τα οποία, αφού εκτιμηθούν, να αποβούν χρήσιμα και να βοηθήσουν το Δικαστήριο προκειμένου να καταλήξει στα δικά του συμπεράσματα και διαπιστώσεις. (βλ. Νεάρχου ν. Στεφανίδη κ.α.
(2003)1 ΑΑΔ 351). Όπως λέχθηκε στην απόφαση Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Κωστάκη κ.ά.
(2008)1 ΑΑΔ 432, στις σελίδες 451-452 «Η μαρτυρία όμως που δίνεται από ένα εμπειρογνώμονα πρέπει να εξετάζεται πρωτόδικα με ιδιαίτερη προσοχή. Οφείλει ένα πρωτόδικο Δικαστήριο να προχωρεί σε ανάλυση και αντιπαραβολή της συγκρουόμενης επιστημονικής μαρτυρίας και να καταγράφει με επιμέλεια και με πειστικό τρόπο τη δική του ανεξάρτητη κρίση, η οποία όμως να αναδύεται και να παραπέμπει στα επιστημονικά δεδομένα και παρατηρήσεις, όπως εξηγήθηκαν από τους ειδικούς.» Αξιολογώντας τη μαρτυρία του ενάγοντος, έχοντας κατά νου το σύνολο της προσφερθείσας μαρτυρίας καθώς και τις υποβληθείσες θέσεις της υπεράσπισης, είναι η αντίληψη μου ότι ο ενάγων δεν ήταν απόλυτα ειλικρινής όσον αφορά τις επιπτώσεις του τραυματισμού του από το επίδικο δυστύχημα. Η μαρτυρία του, υπό το φως της επιστημονικής μαρτυρίας που προσφέρθηκε και από τις δυο πλευρές, ελέγχεται ως περιέχουσα στοιχεία υπερβολής στην προσπάθεια του να αποδώσει στο επίδικο δυστύχημα προβλήματα υγείας που διαγνώστηκαν πέραν των τριών χρόνων μετά από αυτό. Ως προς δε την αξιολόγηση ενός εκάστου των ιατρών μαρτύρων θα πρέπει ως γενικό σχόλιο να αναφερθεί ότι οι μάρτυρες ΜΕ2, ΜΕ3, ΜΕ4, ΜΕ5 και ΜΥ, των οποίων δεν αμφισβητήθηκαν τα προσόντα, έχουν ικανοποιήσει το Δικαστήριο ως προς την αντικειμενικότητα και ορθότητα αυτών που ανέφεραν, εκφράζοντας την επιστημονική τους άποψη με βάση τα ευρήματα τους κατά το στάδιο που έγιναν οι ανάλογες εξετάσεις στον ενάγοντα. Είναι αναντίλεκτο αρχικά ότι ο ενάγων μετά το επίδικο δυστύχημα, μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας όπου κρατήθηκε για νοσηλεία για εννέα ημέρες και του χορηγήθηκε συντηρητική αγωγή, παρόλο που δεν προσήχθη η μαρτυρία του Δρ. Π. Συμεωνίδη, ο οποίος εξέδωσε το ιατρικό πιστοποιητικό που καταχωρήθηκε από τον ενάγοντα ως Τεκμήριο
- Αν και για τα υποκειμενικά ενοχλήματα που ο ενάγων ανέφερε δημιουργούνται αμφιβολίες λόγω της γενικότερης αξιολόγησης του ως μάρτυρα, δεν έχω οποιοδήποτε δισταγμό να αποδεχθώ τη μαρτυρία των ΜΕ5 και ΜΥ, οι οποίοι είχαν εξετάσει τον ενάγοντα μερικές μέρες μετά το δυστύχημα και ήταν σαφείς και συνεπείς στη μαρτυρία τους επεξηγώντας ικανοποιητικά και με λεπτομέρεια τη διάγνωση τους, ο δε ΜΕ5 και την θεραπεία στην οποία υπέβαλε τον ενάγοντα, δημιουργώντας στο Δικαστήριο πολύ καλή εντύπωση ως μάρτυρες. Ειδικότερα, όσον αφορά τον ΜΕ5, ο οποίος εξέτασε τον ενάγοντα μερικές μέρες μετά το επίδικο δυστύχημα, δεν έχω οποιαδήποτε αμφιβολία ότι παρέθεσε αντικειμενικά ενώπιον του Δικαστηρίου τα ευρήματα του κατόπιν της κλινικής εξέτασης του ενάγοντος καθώς και την επιστημονική του άποψη επί των αποτελεσμάτων των μαγνητικών τομογραφιών που έγιναν το 2003 κατόπιν δικής του σύστασης (βλ. Τεκμήρια 4, 5Α και 5Β) και περιλαμβάνονται στο Τεκμήριο
- Είναι αποδεκτή η θέση του, που δεν αμφισβητήθηκε, ότι το κάταγμα στέρνου που υπέστη ο ενάγων ήταν απαρεκτόπιστο και αποθεραπεύτηκε πλήρως αρκετά σύντομα. Όπως επιβεβαιώνεται από την εξέταση στην οποία προέβη ο ΜΥ, σύμφωνα με την ιατρική του έκθεση- Τεκμήριο 26, συνεπεία του δυστυχήματος ο ενάγων υπέστη κάταγμα στέρνου χωρίς παρεκτόπιση, κάταγμα ρινικών οστών, διάστρεμμα αυχενικής μοίρας, διάστρεμμα οσφυϊκής μοίρας και κάκωση της κεφαλής με βαθμό διασείσεως. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τη διάγνωση και την πρόγνωση του ΜΥ, κλινικά παρατηρήθηκε μικρή παραμόρφωση της ράχης της ρινός και πιθανόν μικρή στένωση του δεξιού ρώθωνος, με σύσταση να εκτιμηθεί από ειδικό ωτορινολαρυγγολόγο. Στην αυχενική μοίρα παρουσιάζετο μικρός περιορισμός των κινήσεων, χωρίς ανώμαλα νευρολογικά σημεία και στην οσφυϊκή μοίρα υπήρχε πλήρης κινητικότητα χωρίς περιορισμό των κινήσεων αλλά με παράπονο για πόνο δεξιά, αναμένετο δε ότι με το χρόνο θα υποχωρούσαν τελείως χωρίς κατάλοιπα ή ανικανότητες. Η βελτίωση ήταν πολύ καλή ενόσω η ευαισθησία του στέρνου θα παρέμενε για ακόμα ένα ή δύο μήνες χωρίς να αναμένοντο μελλοντικά οποιαδήποτε κατάλοιπα ή ανικανότητες. Οι πιο πάνω αναφερθείσες κακώσεις του ενάγοντος οδήγησαν στην παραχώρηση αδειών ασθενείας μέχρι τις 30.8.2003, σύμφωνα και με την αναμφισβήτητη μαρτυρία της ΜΕ7 (βλ. Τεκμήρια 2 και 23). Η βελτίωση της κατάστασης του ενάγοντος είναι πρόδηλη και από το αναμφισβήτητο γεγονός, το οποίο ο ίδιος αποδέχθηκε αλλά και προκύπτει και από το Τεκμήριο 23, ότι μετά την πάροδο περίπου δύο μηνών από το δυστύχημα επανήλθε στην εργασία του όπου εργαζόταν κανονικά. Δεν τέθηκε υπό αμφισβήτηση άλλωστε και είναι αποδεκτό ότι οι πόνοι στο θώρακα καθώς και οι ζαλάδες και οι πονοκέφαλοι συνεπεία των κακώσεων συνεχίστηκαν μέχρις ότου ο ενάγων επανήλθε στην εργασία του την 1.9.
- Δεν συμφωνώ κατά συνέπεια με την εισήγηση του κ. Ιωαννίδη ότι ο μόνος τραυματισμός του ενάγοντος συνεπεία του ατυχήματος ήταν το γραμμικό κάταγμα στο σώμα του στέρνου. Ως προς το γραμμικό κάταγμα στέρνου χωρίς παρεκτόπιση, η μαρτυρία κατέδειξε, αλλά και παρέμεινε αναμφισβήτητο, ότι επήλθε συνεπεία του δυστυχήματος, προκαλώντας πόνο και ευαισθησία για μερικούς μήνες, σύμφωνα δε με τον ενάγοντα και τον ΜΕ5 έχει αποθεραπευτεί πλήρως. Περαιτέρω, ανεξάρτητα του γεγονότος ότι δεν προσήχθη η μαρτυρία του Δρ. Γ. Παντέλα, ο οποίος στο ιατρικό πιστοποιητικό που καταχωρήθηκε από τον ενάγοντα ως Τεκμήριο 1 αναφέρεται σε υπόνοια κατάγματος ρινός έχοντας διαπιστώσει στις 10.7.2003 άλγος στην πίεση με ήπια παραμόρφωση αριστερού πλαγίου ρινός, για το οποίο ο ενάγων δεν ήθελε διόρθωση και παρέμεινε υπό συντηρητική αντιμετώπιση, το γεγονός ότι ο ενάγων υπέστη κάταγμα ρινός, το οποίο οδήγησε σε μικρή παραμόρφωση, επιβεβαιώνεται από τον ΜΥ και στις δυο ιατρικές του εκθέσεις, Τεκμήρια 26 και
- Ως προς τις επιπτώσεις που σύμφωνα με τον ενάγοντα είχε ο τραυματισμός του στο στέρνο και συγκεκριμένα ως προς την πρόκληση αλλοιώσεων στην αυχενική και στην οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης, όπως ορθά εισηγήθηκε ο κ. Ιωαννίδης, κρίνεται ότι ενέχουν το στοιχείο υπερβολής όπως προβάλλει από την αξιολόγηση της προσφερθείσας ιατρικής μαρτυρίας αλλά και λόγω του απομεμακρυσμένου του χρόνου κατά τον οποίο διαγνώστηκαν οι εν λόγω αλλοιώσεις, με αποτέλεσμα να δημιουργείται η αντίληψη ότι ο ενάγων προσπάθησε ανεπιτυχώς να αποδώσει στο επίδικο δυστύχημα προβλήματα υγείας που διεφάνησαν περί τα τρία χρόνια μετά από αυτό. Ειδικότερα, από τη μαρτυρία του ΜΕ2, που παρέμεινε αναμφισβήτητη κατά την αντεξέταση του και είναι πλήρως αποδεκτή, συνάγεται ότι η μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου που έγινε στις 29.7.2003 δεν κατέδειξε παθολογικά ευρήματα στον εγκέφαλο (βλ. Τεκμήριο 5Α). Το γραμμικό κάταγμα στο σώμα του στέρνου, χωρίς παρεκτόπιση των οστών, απεικονίζεται στη μαγνητική τομογραφία της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης και του στέρνου που έγινε την 1.8.2003 (βλ. Τεκμήριο 5Β), από την οποία επίσης προκύπτει ότι δεν υπήρχε κάταγμα στους κατώτερους θωρακικούς και οσφυϊκούς σπονδύλους, ούτε και αξιόλογη κήλη στην κατώτερη θωρακική και οσφυϊκή μοίρα. Αυτό, συνεπώς, που μπορεί να εξαχθεί με ασφάλεια είναι ότι 25 ημέρες μετά το δυστύχημα δεν υπήρχε τραυματισμός συνεπεία αυτού στους θωρακικούς και οσφυϊκούς σπονδύλους, παρά μόνο κάταγμα του στέρνου, όπως άλλωστε διέγνωσε και ο θεράπων ιατρός του ενάγοντος-ΜΕ5 (βλ. Τεκμήριο 6), διαπιστώνοντας από την κλινική εξέταση, λόγω πόνων για τους οποίους παραπονείτο ο ενάγων στην αυχενική και οσφυϊκή μοίρα, φυσιολογικά τα τενόντια αντανακλαστικά των άνω και κάτω άκρων. Από τα Τεκμήρια 8 και 19, δηλαδή τις μαγνητικές τομογραφίες της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, που έγιναν στις 15.11.2006 και στις 20.3.2012 αντίστοιχα, όπως επεξηγήθηκαν από τη ΜΕ3, της οποίας η μαρτυρία δεν αμφισβητήθηκε και είναι πλήρως αποδεκτή, οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις που απεικονίζονται είναι συμβατές με την ηλικία του ασθενούς και δεν υπήρχε πίεση ή παθολογικό εύρημα εντός του μυελού ούτε και κήλη μεσοσπονδυλίου δίσκου ή άλλα παθολογικά ευρήματα στη σπονδυλική στήλη, χαρακτηρίστηκαν δε από τη ΜΕ3 ως χρόνιες αλλοιώσεις. Όσον αφορά τα αποτελέσματα των μαγνητικών τομογραφιών τόσο της οσφυϊκής όσο και της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης που έγιναν στις 4.9.2009 (βλ. Τεκμήρια 9 και 18), στα οποία αναφέρθηκε ο ΜΕ2, παρατηρούντο αλλοιώσεις ήπιας εκφυλιστικής δισκοπάθειας σε πολλαπλά επίπεδα της οσφυϊκής και της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης αντίστοιχα, που χαρακτηρίστηκαν από τον ΜΕ2 ως χρόνιες εκφυλιστικές δισκοπάθειες. Ως προς τα αποτελέσματα της ηλεκτροφυσιολογικής εξέτασης (βλ. Τεκμήριο 10), η οποία επίσης έγινε στις 18.9.2009 είναι αποδεκτή η μαρτυρία του ΜΕ4, ο οποίος δεν ήταν σε θέση να γνωρίζει ποια ήταν η αιτία των ριζιτικών βλαβών. Από τα πιο πάνω προκύπτει ότι, παρόλο που είναι αναμφισβήτητο ότι υπάρχουν εκφυλιστικές αλλοιώσεις στην αυχενική και στην οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης, δεν μπορεί να χαρακτηριστούν αυτές ως συνέπειες του επίδικου ατυχήματος δεδομένου ότι διαπιστώθηκαν και αξιολογήθηκαν μετά την πάροδο τριών και έξι χρόνων από αυτό. Όσον αφορά την τελευταία ιατρική γνωμάτευση του ΜΕ5 (Τεκμήριο 14) δεν προκύπτει συσχέτιση των υπ' αυτού διαγνωσθέντων με το επίδικο δυστύχημα αν ληφθεί μάλιστα υπόψη η αναφορά του στην κυρίως εξέταση ότι οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις είναι φθορά του μυοσκελετικού συστήματος. Όπως προέκυψε κατά την αντεξέταση του ΜΕ5, δεν υπήρχε ένδειξη νευρολογικής βλάβης στην αυχενική μοίρα κατά την πρώτη εξέταση του ενάγοντος στις 23.7.2003, δηλαδή αμέσως μετά το δυστύχημα. Ως προς την κάκωση της οσφυϊκής μοίρας εφόσον δεν υπήρχε παθολογικό εύρημα κατά την πρώτη εξέταση του ενάγοντος, σύμφωνα και με τη μαγνητική τομογραφία, αναμένετο βελτίωση των συμπτωμάτων σε έξι εβδομάδες περίπου. Ο ΜΕ5 ήταν απόλυτος ότι δεν υπήρχε κάταγμα στη σπονδυλική στήλη μετά το δυστύχημα. Ως προς τις εκφυλιστικές αλλοιώσεις και την επιδείνωση που παρατηρείται σε αυτές τόσο στην αυχενική όσο και στην οσφυϊκή μοίρα δεν ήταν σε θέση να αναφέρει κατά πόσο θα υπήρχαν αυτές οι βλάβες αν δεν υφίστατο ο ενάγων τραυματισμό κατά το επίδικο δυστύχημα. Είναι η αντίληψη μου ότι από τη μαρτυρία του ΜΕ5 δεν μπορεί να εξαχθεί το συμπέρασμα ότι οι υπό αναφορά εκφυλιστικές αλλοιώσεις μπορούν να αποδοθούν στο επίδικο δυστύχημα. Όπως άλλωστε ο ΜΕ5 ανέφερε συμφωνεί με τις ιατρικές εκθέσεις του ΜΥ τόσο αναφορικά με την υποχώρηση των συμπτωμάτων όσο και με τα συμπεράσματα του ΜΥ επί του Τεκμηρίου
- Δεν υπάρχει συνεπώς ουσιαστική διάσταση των απόψεων των δύο ιατρών, ΜΕ5 και ΜΥ, που εξέτασαν τον ενάγοντα μετά το δυστύχημα, των οποίων η ειδικότητα ως ορθοπεδικών, ειδικών επί τέτοιων τραυματισμών, δεν αμφισβητήθηκε από οποιαδήποτε διάδικο πλευρά και ως εκ τούτου τα ευρήματα τους αποτελούν και ευρήματα του Δικαστηρίου. Ως προς τη μαρτυρία του ΜΥ είναι αποδεκτή η θέση του ότι από τις μαγνητικές τομογραφίες που έγιναν μεταξύ των ετών 2003 και 2009 εύλογα λόγω της εμπειρίας του μπορούσε να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις προϋπήρχαν του δυστυχήματος αλλά δεν ήταν αξιολογήσιμες δεδομένου ότι ήταν συμβατές με την ηλικία του ασθενούς. Όπως επεξήγησε κατά την αντεξέταση του, η βία που είχε ασκηθεί συνεπεία του δυστυχήματος και οδήγησε στο κάταγμα του στέρνου, το οποίο διαγνώστηκε με μαγνητική τομογραφία και όχι ακτινογραφικά, ήταν πολύ μικρή όπως και οι κακώσεις που επήλθαν γύρω από την περιοχή του στέρνου. Η βελτίωση του ενάγοντος περί τους δύο μήνες μετά το δυστύχημα που τον είχε εξετάσει ο ΜΥ ήταν αισθητή και δεν απαιτείτο η παραπομπή του σε άλλες απεικονιστικές εξετάσεις κατά το στάδιο εκείνο. Αντίθετα, ωστόσο, κατά την τελευταία ιατρική εξέταση του ενάγοντος στις 27.4.2010 κατόπιν της κλινικής εξέτασης σε συνάρτηση με τις απεικονιστικές εξετάσεις οδήγησαν τον ΜΥ στην άποψη ότι η κατάσταση του ενάγοντος θα έπρεπε να εκτιμηθεί από νευρολόγο-νευροχειρουργό ως προς τη θεραπευτική αγωγή. Όπως ήδη έχει αναφερθεί, δεν μπορεί να συναχθεί ότι οι αναφερθείσες εκφυλιστικές αλλοιώσεις της σπονδυλικής στήλης προήλθαν από το δυστύχημα, χωρίς όμως να αποκλείεται να επιταχύνθηκε η αναμενόμενη επιδείνωση τους. Σε τέτοια περίπτωση εφαρμόζεται η νομολογιακή αρχή ότι ο αδικοπραγών ευθύνεται για την επιδείνωση προϋπάρχουσας κατάστασης, το θύμα δε του αδικήματος εκλαμβάνεται στην κατάσταση που ευρίσκεται και βάσει αυτού του δεδομένου αποτιμάται η ζημιά την οποία υφίσταται (βλ. Αριστείδου ν. Παυλίδου
(1999)1(Γ) Α.Α.Δ. 2153, Κωμιάτη ν. Πόλιτσου κ.α.
(2001)1(Α) Α.Α.Δ. 226). Όσον αφορά τον ΜΕ6, του οποίου επίσης δεν αμφισβητήθηκαν τα προσόντα και ο οποίος εξέτασε τον ενάγοντα για πρώτη φορά στις 16.2.2005, έχω την άποψη ότι προσπάθησε να συνδέσει τις αλλοιώσεις και βλάβες, που άρχισαν να αξιολογούνται ουσιαστικά στις απεικονιστικές εξετάσεις μετά το 2006, με τον τραυματισμό του ενάγοντος κατά το επίδικο δυστύχημα, χωρίς ωστόσο να είναι πειστική η γνώμη του εν όψει του συνόλου της υπάρχουσας μαρτυρίας. Παρόλο που ο ΜΕ6 δεν γνώριζε τι είχε συμβεί κατά τη διάρκεια της διετίας μετά τον τραυματισμό του ενάγοντος, συνέδεσε την κατάσταση του ενάγοντος κατά την κλινική εξέταση που έγινε από τον ίδιο με τον τραυματισμό του στο δυστύχημα, διαφωνώντας τόσο με τους ΜΕ2 και ΜΕ3 που αναφέρθηκαν σε εκφυλιστικές αλλοιώσεις σε πολλαπλά επίπεδα της σπονδυλικής στήλης, συμβατές με την ηλικία του ασθενούς, όσο και με τους ΜΕ5 και ΜΥ που εξέτασαν τον ενάγοντα αμέσως μετά το δυστύχημα, θεωρώντας τους μάλιστα πιο ειδικούς για τα τραύματα που υπέστη ο ενάγων. Διατρέχοντας το σύνολο της μαρτυρίας του ΜΕ6 διαφαίνεται ότι οι επεξηγήσεις που έδωσε ως προς το ότι όσα διεπίστωσε ο ίδιος προήλθαν από τις κακώσεις στην αυχενική και οσφυϊκή μοίρα κατά το χρόνο του δυστυχήματος καθώς και συνεπεία του κατάγματος του στέρνου και για την αναγκαιότητα να γίνουν δύο χειρουργικές επεμβάσεις (βλ. Τεκμήρια 7 και 11) δεν είναι τεκμηριωμένες. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο ΜΕ6 αναφέρθηκε σε κήλες δίσκων που προκύπτουν από τα Τεκμήρια 8 και 18, ενόσω καμιά σχετική αναφορά δεν είχε γίνει από τους ΜΕ2 και ΜΕ3, αλλά ούτε και από τον θεράποντα ιατρό του ενάγοντος, ΜΕ
- Δεν είναι πειστική η γνώμη του ότι ήταν δυνατόν να μην φαίνεται στη μαγνητική τομογραφία - Τεκμήριο 5Β - η κάκωση της οσφυϊκής μοίρας, την οποία απέδωσε σε ενδεχόμενη παράλειψη του εξετάσαντος τότε ιατρού. Δέχθηκε ωστόσο ότι δεν είχε στη διάθεση του οποιεσδήποτε μαγνητικές τομογραφίες για το χρονικό διάστημα μεταξύ του 2003 και του 2005 και δεν γνωρίζει τι είχε συμβεί κατά τη διετία αυτή. Παρόλο δε που δέχθηκε ότι σύμφωνα με το Τεκμήριο 22, δηλαδή στις 22.2.2005, φαινόταν να υπάρχουν μόνο μικρά οστεόφυτα, ενέμεινε ότι οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις που φάνηκαν στη μαγνητική τομογραφία του 2006 προήλθαν από το ατύχημα και δεν οφείλοντο στην ηλικία του ενάγοντος, διαφωνώντας με την ΜΕ
- Η διαμορφωθείσα άποψη του Δικαστηρίου επιβεβαιώνεται και από το ότι όπως ο ΜΕ6 δέχθηκε, στο ιατρικό του πιστοποιητικό - Τεκμήριο 7, που έγινε στις 17.3.2005, αναφέρεται σε κήλη μεσοσπονδυλίου δίσκου, η οποία δεν φαίνεται στην απεικονιστική εξέταση που είχε γίνει στις 22.2.2005 (Τεκμήριο 22) καθώς και σε οποιαδήποτε άλλη προγενέστερα διεξαχθείσα τέτοια εξέταση. Κατά συνέπεια η άποψη του ΜΕ6 ότι οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις που διαφάνηκαν κατά το 2006 και στις μεταγενέστερες απεικονιστικές εξετάσεις είναι απότοκο του τραυματισμού του ενάγοντος στο επίδικο ατύχημα λόγω του κατάγματος του στέρνου δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Στη νομολογία έχουν αποκρυσταλλωθεί οι αρχές που διέπουν τον προσδιορισμό του ύψους των αποζημιώσεων. Οι αποζημιώσεις που επιδικάζονται από το Δικαστήριο πρέπει να είναι δίκαιες και λογικές με στόχο την απόδοση δικαιοσύνης για την απώλεια και τη ζημιά χωρίς ωστόσο να επιβαρύνεται υπέρμετρα ο αδικοπραγών (βλ. Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi
(1982)1 CLR 789). Όπως προκύπτει από τα ευρήματα του Δικαστηρίου ο ενάγων, όντας 44 ετών κατά τον χρόνο του δυστυχήματος υπέστη σωματικές βλάβες συνεπεία του τραυματισμού του σε αυτό και συγκεκριμένα κάταγμα στέρνου χωρίς παρεκτόπιση, κάταγμα ρινικών οστών, διάστρεμμα αυχενικής μοίρας, διάστρεμμα οσφυϊκής μοίρας και κάκωση της κεφαλής με βαθμό διασείσεως. Κρατήθηκε για νοσηλεία στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας για εννέα ημέρες έχοντας πονοκεφάλους, ζαλάδες και πόνους στον θώρακα, στον αυχένα και στη μέση. Υποβλήθηκε σε συντηρητική-φαρμακευτική αγωγή, μετά δε την έξοδο του από το Νοσοκομείο συνεχίστηκαν οι κεφαλαλγίες και ζαλάδες, στον αυχένα υπήρχε πόνος και μικρή δυσκαμψία με περιορισμό κινήσεων, στην οσφυϊκή μοίρα υπήρχε πόνος αλλά πλήρης κινητικότητα ενώ στον θώρακα έντονος πόνος στις αναπνευστικές κινήσεις. Η συντηρητική θεραπεία συνεχίστηκε και υποβλήθηκε σε δυο μαγνητικές τομογραφίες (Τεκμήρια 5 Α και 5Β), όπως περιγράφηκε πιο πάνω. Παρέμεινε εκτός εργασίας για δύο περίπου μήνες. Οι πόνοι στο θώρακα και στην οσφυϊκή και αυχενική μοίρα της σπονδυλικής στήλης καθώς και οι ζαλάδες-κεφαλαλγίες συνεχίστηκαν για μερικούς ακόμα μήνες, παρουσιάζοντας σταδιακά βελτίωση. Συνεπεία του κατάγματος ρινός προήλθε μικρή παραμόρφωση και δυσκολία αναπνοής. Το κάταγμα στέρνου αποθεραπεύτηκε πλήρως. Όσον αφορά τις εκφυλιστικές αλλοιώσεις της αυχενικής και οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης που διαφάνηκαν σε μικρή έκταση το έτος 2005 και επιδεινώθηκαν κατά τα έτη 2006 και 2009, δεν θεωρούνται απότοκο του τραυματισμού του ενάγοντος στο επίδικο δυστύχημα καθότι δεν αποδείχθηκε η αναγκαία αιτιώδης συνάφεια μεταξύ του δυστυχήματος και των όσων διαπιστώθηκαν μετά το έτος 2005 (βλ. Γεώργιος Ρούμπα ν. Νάσου Μακρυγιάννη κ.α., Πολ. Έφ. Αρ. 67/2008, ημερομηνίας 21.6.2011). Δεν μπορεί να αποκλειστεί ότι το δυστύχημα δυνατόν να επιδείνωσε τις πιο πάνω αναφερθείσες εκφυλιστικές αλλοιώσεις που υπήρχαν σε μη αξιολογήσιμη κατάσταση προ του δυστυχήματος (βλ. Ρολάνδος Κυριάκου ν. Μάριου Σβανά, Πολ. Έφ. Αρ. 249/2009, ημερομηνίας 23.7.2012). Προσέγγισα το θέμα του υπολογισμού του ύψους των γενικών αποζημιώσεων, αφού έλαβα υπόψη μου τη φύση και έκταση των σωματικών βλαβών και των επιπτώσεών τους και τις εισηγήσεις των συνηγόρων των διαδίκων, καθοδηγούμενη από τη νομολογία σε υποθέσεις με παρόμοια περιστατικά που δεν αποτελούν όμως δεσμευτικό προηγούμενο. Σύμφωνα με τη νομολογία, το Δικαστήριο οφείλει να προβαίνει στις αναγκαίες αναπροσαρμογές εφόσον τα ουσιώδη γεγονότα δύο υποθέσεων δεν είναι ποτέ ταυτόσημα, δεδομένου ότι υπάρχει μια συνεχής πτώση της αγοραστικής αξίας του χρήματος και έχοντας υπόψη την τάση για αύξηση των αποζημιώσεων αυτών συγκριτικά με το παρελθόν (βλ. μεταξύ άλλων Νεοφύτου ν. Δημητρίου
(1992)1 ΑΑΔ 430, Θεμιστοκλέους ν. Παρασκευά
(1992)1 ΑΑΔ 498, Κωνσταντίνου ν. Γεωργίου κ.α.
(1997)1 ΑΑΔ 1580, Αποστολίδης ν. Ζούλη
(2001)1 ΑΑΔ 1695, G. & L. Calibers Ltd v. Λεμεσιανού
(2003)1 ΑΑΔ 948, Σπύρος Μελής και Ελένη Λτδ κ.α. ν. Πολίτη
(2003)1 ΑΑΔ 590). Η αποζημίωση για αστικά αδικήματα έχει σκοπό την αποκατάσταση και όχι την τιμωρία που προσδιορίζεται στις μέρες μας από την τάση για «μεγαλύτερη ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο, την αγωνία της αναπηρίας και την ψυχική οδύνη από την περιθωριοποίηση από τις συνήθεις δραστηριότητες του ανθρώπου» (Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)1 ΑΑΔ 66, Anja Lankuttis ν. Ανδρέα Νικόλα
(2002)1 (Β) ΑΑΔ 1128). Τέλος, μπορεί να λεχθεί ότι η βασική αρχή που διέπει τον καθορισμό των αποζημιώσεων στα αστικά αδικήματα είναι ότι τελικός σκοπός των αποζημιώσεων είναι η αποκατάσταση του θύματος στη θέση που εύλογα θα αναμένετο ότι θα βρισκόταν αν δεν τραυματίζετο, υπό τον όρο ότι η ζημιά που αποδίδεται είναι εύλογη (Ιακώβου ν. Παπαδάκη κ.α.
(2000)1 ΑΑΔ 2079, Μεταξάς ν. Μεταξά
(2001)1 ΑΑΔ 773). Όπως τονίστηκε στην απόφαση Χριστοδουλίδης ν. Lasers Plastics Industry Ltd
(2005)1(Α) ΑΑΔ 556, με την επιδίκαση χρηματικής αποζημίωσης, που συναρτάται άμεσα με τη σοβαρότητα των τραυμάτων, τον πόνο, την οδύνη και τη δυσχέρεια που προκαλούν τα τραύματα ενόσω υπάρχουν, σίγουρα δεν αποκαθίσταται η υγεία του θύματος αστικού αδικήματος και συνεπώς οι αποζημιώσεις δεν αποτελούν το τέλειο μέτρο αποκατάστασης αλλά δεν υπάρχει καλύτερο μέτρο. Στην υπόθεση Μερακλή κ.α. ν. Ταλιώτη
(1997)1 ΑΑΔ 1148, για θλάση αυχένα και μωλώπισμα του δεξιού ώμου, όπου επήλθε πλήρης αποθεραπεία σε μεγαλύτερο διάστημα από τη συνήθη περίοδο για αποθεραπεία παρόμοιων κακώσεων, λόγω προϋπάρχοντος ιστορικού οστεοαρθριτικών αλλοιώσεων, μειώθηκε το επιδικασθέν πρωτόδικα ποσό των £3.500 σε £1.500 και λέχθηκε ότι η υπάρχουσα τάση της ακολουθούμενης ανοδικής πορείας στην επιδίκαση αποζημιώσεων πρέπει να περιορίζεται εντός των σωστών πλαισίων της λογικής και δίκαιης αποζημίωσης. Στην υπόθεση Harmsworth κ.α. ν. Salamis Glory κ.α.
(2003)1 ΑΑΔ 1617, επιδικάσθηκε ποσό £2.000 για διάστρεμμα οσφυϊκής μοίρας σπονδυλικής στήλης, ενώ στην υπόθεση Δημητρίου ν. Ιωάννου κ.α.
(2003)1 ΑΑΔ 274, επιδικάσθηκε ποσό £800 για διάστρεμμα του αυχένα και οσφυϊκής μοίρας με διάρκεια αποθεραπείας 10 εβδομάδων. Πιο σοβαρές περιπτώσεις τραυματισμού στον αυχένα παρατηρούνται στις υποθέσεις Μιχαήλ ν. Ιωάννου και Παρασκευαϊδης Λτδ κ.α.
(1998)1 ΑΑΔ 1494, Στυλιανού ν. Μάτση κ.α.
(2000)1 ΑΑΔ 1288, Νεοκλέους ν. Worley
(2001)1 AAΔ 652 και Χαραλάμπους ν. Αναστασιάδη
(2003)1 ΑΑΔ
- Στην υπόθεση Μιχαήλ, όπου ο σοβαρός τραυματισμός στον αυχένα μπορούσε να θέσει σε άμεσο κίνδυνο τη ζωή του ενάγοντα, ο οποίος είχε απώλεια συνείδησης για μερικές ώρες και έφερε γύψινο περίβλημα στον αυχένα για δύο μήνες και αργότερα αυχενικό κολάρο, όντας ανίκανος για εργασία για 8 μήνες μετά τον τραυματισμό του, το αποδοθέν πρωτόδικα ποσό των £4.000 αυξήθηκε από το Εφετείο σε £8.000 λόγω του κινδύνου και των δυσχερειών που υπέστη ο τραυματισθείς. Στην υπόθεση Στυλιανού, όπου συνεπεία του αυχενικού τραυματισμού επήλθε ελαφρά μετακίνηση του σπονδύλου και παρουσιάστηκε σπασμός των μυών του αυχένα που εμπόδιζαν την κινητικότητα του σπονδύλου, με μόνιμα κατάλοιπα τη δυσκαμψία του αυχένα και με την ύπαρξη πιθανότητας επιδείνωσης της κατάστασης, το πρωτόδικα επιδικασθέν ποσό των £10.000 κρίθηκε έκδηλα υπερβολικό και μειώθηκε σε £7.
- Στην υπόθεση Νεοκλέους, όπου επήλθε πλήρης αποθεραπεία σε μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από τη συνήθη περίοδο που χρειάζεται για αποθεραπεία κάκωσης που αφορούσε βαρύ διάστρεμμα του αυχένα, λόγω προϋπάρχοντος ιστορικού οστεοαρθριτικών αλλοιώσεων, αυξήθηκε το πρωτόδικα το επιδικασθέν ποσό των £2.000 στις £3.500 κατ' έφεση. Στην υπόθεση, τέλος, Χαραλάμπους, όπου η ενάγουσα είχε υποστεί σοβαρή κάκωση και θλαστικό τραύμα της ινιακής χώρας του κρανίου, εγκεφαλική διάσειση, σοβαρά διαστρέμματα και θλάσεις αυχένος, θώρακα, ράχεως και οσφύος, με αρκετό πόνο και ταλαιπωρία, έχοντας αυχεναλγίες και μυαλγία της ράχεως αρκετό χρόνο μεταγενέστερα, κρίθηκε λογικό το επιδικασθέν ποσό των £3.500 ως αποζημίωση. Στην υπόθεση Κεζαρίδη ν. Κωνσταντίνου
(2007)1(Β) ΑΑΔ 1373 επικυρώθηκε ποσό ύψους £6.000 υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων που κρίθηκε πολύ κοντά στο ανώτατο όριο που θα μπορούσε δικαίως να επιδικαστεί υπέρ του εφεσίβλητου, ο οποίος είχε υποστεί σοβαρό διάστρεμμα της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, κακώσεις στην κεφαλή και εγκεφαλική διάσειση και υπέφερε από πονοκεφάλους και δυσκαμψία του αυχένα για 14 μήνες, παραμένοντας εκτός εργασίας. Πιο πρόσφατα στην υπόθεση Χρυσή Χαραλάμπους ν. Χριστόφορου Χριστοφόρου, Πολ. Έφ. Αρ. 177/2009, ημερομηνίας 21.12.2012, επικυρώθηκε το ποσό των €25.000 που είχε επιδικαστεί ως γενικές αποζημιώσεις πρωτόδικα στον ενάγοντα που κατόπιν τραυματισμού του υπέφερε από κεφαλαλγία, ζαλάδες, άλγος και δυσκαμψία αυχενικής και οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, έχοντας υποστεί συμπιεστικό κάταγμα του σώματος του 4ου οσφυϊκού σπονδύλου και εγκεφαλική διάσειση και παρουσίαζε 18 μήνες μετά τον τραυματισμό του περιοδικά επεισόδια άλγους και δυσκαμψίας στην οσφυϊκή μοίρα, με προϋπάρχουσες του τραυματισμού του αλλοιώσεις σε αυτήν. Στην υπόθεση Ταμπούρας ν. Κολάνη
(2008)1(Α) ΑΑΔ 384, όπου ο εφεσείων, ηλικίας 38 ετών, είχε υποστεί, μεταξύ άλλων, εκδορές και εκχυμώσεις στο μέτωπο και κάταγμα στη μύτη με εξωτερική ανεπαίσθητη παρεκτόπιση ράχεως ρινός, ελαφριά δυσμορφία της ρινός και σκολίωση ρινικού διαφράγματος κρίθηκε ότι υπήρχε ανάγκη υποβολής σε διορθωτική επέμβαση της μύτης και οι επιδικασθείσες γενικές αποζημιώσεις αυξήθηκαν κατ' έφεση στο ποσό των €11.000. Στη Σπύρου ν. Χ"Χαραλάμπους
(1989)1 ΑΑΔ (Ε) 298 επιδικάστηκε το ποσό των £2.500 για τραυματισμούς που προκάλεσαν αιμάτωμα ολοκλήρου του μετώπου, οίδημα της δεξιάς κροταφικής χώρας τριχωτού κεφαλής, έντονη ζάλη, κεφαλαλγία λόγω εγκεφαλικής διάσεισης, εκχύμωση αμφοτέρων των βλεφάρων και των δύο οφθαλμών, αιμάτωμα επιπεφυκότος του δεξιού οφθαλμού, τραύμα βάσεως της ρινός με συρραφή, οίδημα ολοκλήρου της ρινός μετ' επιστάξεως αμφοτέρων των ρωθώνων λόγω κατάγματος ρινικών οστών, τραύμα δεξιάς παρειάς με συρραφή, οίδημα αριστεράς δυωματικής περιοχής, οίδημα άνω χείλους με απώλεια αισθήσεως δεξιού μέρους, έντονο πόνο στον αυχένα λόγω διαστρέμματος αυχενικής μοίρας σπονδυλικής στήλης μετ' αιμωδίας αμφοτέρων των άνω άκρων και δυσκαμψία της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, πόνο στην περιοχή του στέρνου, εκδορές της ραχιαίας επιφάνειας αριστερού αντίχειρος, διάστρεμμα 5ου δαχτύλου δεξιάς χειρός, έντονο πόνο δεξιού καρπού λόγω διαστρέμματος και εκχύμωση διαμέτρου 4 εκ. κάτω από το αριστερό γόνατο. Στην παρούσα υπόθεση, έχοντας υπόψη μου όλες τις περιστάσεις της υπόθεσης και ειδικότερα τον πόνο και ταλαιπωρία του ενάγοντος, καθώς και τη φύση και έκταση των τραυμάτων του, με τις συνέπειές τους, κατέληξα στο συμπέρασμα ότι ποσό ύψους €35.000, σαν γενικές αποζημιώσεις συνιστά μια λογική και δίκαιη αποζημίωση επί πλήρους ευθύνης, που ως είναι παραδεκτό βαρύνει την αποβιώσασα. Ως προς τις ειδικές ζημιές του ενάγοντος έχουν καταστεί παραδεκτές οι αναφερόμενες στην παράγραφο 17
(5)της τροποποιημένης έκθεσης απαίτησης που αφορούν το ποσό των £500 (ισάξιο σε ευρώ €854,30) που κατεβλήθη για τις μαγνητικές τομογραφίες την 1.8.2003 με την απόδειξη είσπραξης με αρ. 23464 και οι αναφερόμενες στις παραγράφους 17
(6)και 17
(16)που αφορούν την αμοιβή του ιατρού Δημητριάδη για τις επισκέψεις στις ημερομηνίες 23.7.2003, 8.1.2004, 8.3.2005, 24.11.2004, 9.4.2010 και 19.4.2010 και συμποσούνται σε £70 (ισάξιο σε ευρώ €119,60) και €105, δηλαδή συνολικό ποσό €224,60 (βλ. και Τεκμήριο 15). Ως προς τις λοιπές δικογραφημένες ειδικές ζημιές, που δεν είναι αποδεκτές εκ μέρους των εναγομένων, κρίνεται ότι δεν έχουν αποδειχθεί. Η νομολογία αναφορικά με τις διεκδικήσεις ειδικών αποζημιώσεων είναι σαφής και προδιαγράφει ότι αυτές πρέπει να αποδεικνύονται με ακρίβεια και η απόδειξή τους κινείται μέσα σε αυστηρά πλαίσια (Σπύρου ν. Χ¨ Χαραλάμπους (πιο πάνω), Ηρακλέους ν. Πίτρου
(1994)1 ΑΑΔ 239, Αλεξάνδρου ν. Ιωάννου
(1996)1(Β) ΑΑΔ 1157, Αντωνιάδη Μαϊττα ν. Γεωργίου κ.ά.
(1998)1(Α) ΑΑΔ 1). Ειδικότερα, ως προς τις αναφερόμενες ειδικές ζημιές στις παραγράφους 17
(1),
(2),
(3),
(4),
(10)και
(13)παρόλο που καταχωρήθηκαν αντίγραφα των αποδείξεων (βλ. Τεκμήριο 15) δεν έχει προσαχθεί εκ μέρους του ενάγοντος αποδεκτή μαρτυρία προς απόδειξη του περιεχομένου τους, δεδομένου ότι το Τεκμήριο 15 κατατέθηκε χωρίς να είναι παραδεκτό το περιεχόμενο του σύμφωνα με δήλωση του συνηγόρου των εναγομένων, όπως ήδη αναφέρθηκε. Ως προς την αναφερόμενη στην παράγραφο 17
(17)δεν προσήχθη οποιαδήποτε μαρτυρία. Ως προς τις αναφερόμενες στις παραγράφους 17
(9),
(11)και
(14)παρόλο που καταχωρήθηκαν αντίγραφα των αποδείξεων (βλ. Τεκμήριο 15) δεν αποδείχθηκε, με βάση τα ευρήματα του Δικαστηρίου, ότι τα πληρωθέντα ποσά έγιναν για εξετάσεις συνεπεία τραυματισμών που οφείλοντο στο επίδικο δυστύχημα, όπως συμβαίνει και για τις αναφερόμενες στις παραγράφους 17
(8)και
(15). Ως προς την αναφερόμενη στην παράγραφο 17
(12)δεν έχει προσκομιστεί οποιοδήποτε αποδεικτικό στοιχείο. Όσον αφορά το Τεκμήριο 20 που αναφέρεται σε ιατρική εξέταση ημερομηνίας 20.3.2012 για το ποσό των €680, που δεν δικογραφείται, δεν αποτελεί αποδεκτή ειδική ζημιά σύμφωνα με τα ευρήματα του Δικαστηρίου. Με βάση τα πιο πάνω κρίνεται ότι έχουν αποδειχθεί και μπορούν να επιδικασθούν υπέρ του ενάγοντος οι προαναφερθείσες ειδικές ζημιές συνολικού ύψους €1.078,90, επί πλήρους ευθύνης, που ως είναι παραδεκτό βαρύνει την αποβιώσασα. Αναφορικά με την αξία του αυτοκινήτου του ενάγοντος που απαιτείται ως ειδική ζημιά σύμφωνα με την παράγραφο 17
(7)της τροποποιημένης έκθεσης απαίτησης, με την οποία αξιώνεται ως αξία του αυτοκινήτου που καταστράφηκε ολοσχερώς το ποσό των €8.543, αντίστοιχο του ποσού των £5.000, σχετική είναι η μαρτυρία του Χριστόφορου Τόφαρου, ΜΕ
- Όπως αυτός ανέφερε, είναι ανεξάρτητος εκτιμητής μηχανικός-μηχανολόγος και στις 7.6.2012 έλαβε οδηγίες από τον ενάγοντα να ετοιμάσει έκθεση για την αξία του αυτοκινήτου του κατά τον χρόνο του ατυχήματος. Επέλεξε 13 φωτογραφίες από αυτές που φυλάσσοντο στο Αρχηγείο Αστυνομίας, τις οποίες κατέθεσε ως Τεκμήριο 24, και ετοίμασε την έκθεση του την οποία κατέθεσε ως Τεκμήριο 25 και την υιοθέτησε. Κατά τη δική του εκτίμηση η αγοραία αξία του επίδικου οχήματος κατά τις 5.7.2003 ήταν €5.100 περίπου και η αξία του εναπομείναντος αυτοκινήτου ήταν €
- Ως προς το θέμα αυτό, αρχικά δεν μπορεί να αποδοθεί οποιαδήποτε βαρύτητα στην αναφορά του ενάγοντος ότι κατά τη δική του αντίληψη και βάσει της ηλικίας και κατάστασης του αυτοκινήτου του, χωρίς ο ίδιος να έχει μηχανική κατάρτιση, η αξία του καταστραφέντος αυτοκινήτου ήταν ως απαιτείται με την έκθεση απαίτησης. Η μόνη ουσιαστικά επιτρεπτή μαρτυρία που προσήχθη για το θέμα αυτό είναι η μαρτυρία του ΜΕ
- Δεν έχει ωστόσο δοθεί οποιαδήποτε εξήγηση στο Δικαστήριο για τον λόγο που δεν έγινε εκτίμηση του αυτοκινήτου σε χρόνο που θα ήταν δυνατή η επιθεώρηση του, ούτε και αναφέρθηκε τι απέγινε το κατ' ισχυρισμόν εναπομείναν υπόλοιπο. Δεν έχει, επίσης, αναφερθεί πότε έγινε η ακύρωση της εγγραφής του οχήματος παρόλο που επί του Τεκμηρίου 17 εμφαίνεται ότι το όχημα έχει ακυρωθεί. Όπως επεξήγησε ο ΜΕ8, παρόλο που δεν είδε το επίδικο αυτοκίνητο, κατέληξε στο συμπέρασμα του με βάση τις φωτογραφίες (Τεκμήριο 24) και τον τίτλο ιδιοκτησίας του οχήματος (Τεκμήριο 17), έχοντας πληροφορηθεί από τον ενάγοντα ότι το όχημα κατά τον κρίσιμο χρόνο είχε διανύσει περί τις 250.000 χλμ και λαμβάνοντας υπόψη την αγοραία αξία του αυτοκινήτου. Στο συμπέρασμα του ότι το κόστος επιδιόρθωσης του οχήματος υπερβαίνει την προ του ατυχήματος αγοραία αξία του και ως εκ τούτου θεωρείται ότι το όχημα απωλέσθηκε ολικώς (βλ. Τεκμήριο 25), ο ΜΕ8 κατέληξε με βάση τις αξίες των ανταλλακτικών και των εργατικών λόγω της πείρας του. Αξιολογώντας τη μαρτυρία του ΜΕ8 θεωρώ ότι η γνώμη του ως ειδικού για το επίδικο αυτό θέμα θα μπορούσε να γίνει αποδεκτή από το Δικαστήριο, αν είχε δοθεί εξήγηση εκ μέρους του ενάγοντος για την αδυναμία εκτίμησης κατόπιν επιθεώρησης του αυτοκινήτου κατά τον χρόνο του δυστυχήματος, όπως ήδη λέχθηκε. Κατά συνέπεια, εφόσον δεν αποδείχθηκε με την αυστηρότητα που απαιτείται από τη νομολογία, δεν μπορεί να αποδοθεί στον ενάγοντα ως ειδική ζημιά συνεπεία του ατυχήματος οποιοδήποτε ποσό για την αξία του αυτοκινήτου του. Αναφορικά με το θέμα των τόκων σύμφωνα με τις πρόνοιες του άρθρου 58(Α) του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148 όπως τροποποιήθηκε και με γνώμονα τις κατευθυντήριες γραμμές της νομολογίας (Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου
(1991)1 ΑΑΔ 475, Θεοδούλου ν. Α. Panayides Contracting Ltd
(1999)1 ΑΑΔ 2134), έχοντας υπόψη μου τα δεδομένα της παρούσης υπόθεσης και τις εισηγήσεις των συνηγόρων και των δυο πλευρών, ως προς τις γενικές αποζημιώσεις θεωρώ ότι δεν θα πρέπει να επιδικασθεί τόκος επί του επιδικασθέντος ποσού από τη γένεση του αγώγιμου δικαιώματος. Η καθυστέρηση στην προώθηση της αγωγής εκ μέρους του ενάγοντος είναι μεγάλη και εν μέρει αδικαιολόγητη. Όπως προκύπτει από τον φάκελο της υπόθεσης ο ενάγων κατεχώρησε κλητήριο ένταλμα γενικά οπισθογραφημένο στις 15.6.2005, έχοντας εκδοθεί περιορισμένο παραχωρητήριο διαχείρισης της περιουσίας της αποβιωσάσης στις 30.5.
- Μετά την αλλαγή δικηγόρου την 1.3.2006 και αφού στη συνέχεια το κλητήριο ένταλμα εξέπνευσε, εκδόθηκε διάταγμα επαναφοράς της αγωγής στις 15.10.2007 και καταχωρήθηκε η έκθεση απαίτησης στις 16.11.2007 με αύξηση της κλίμακας της αγωγής σε £50.000-£250.
- Μετά τη συμπλήρωση των δικογράφων, αίτηση ορισμού έγινε στις 14.4.2008 και στις 30.4.2010 κατεχωρήθη αίτηση τροποποίησης της έκθεσης απαίτησης, μετά την εκ συμφώνου έγκριση της οποίας κατεχωρήθη τροποποιημένη έκθεση απαίτησης στις 8.7.2010, η ακροαματική δε διαδικασία της υπόθεσης άρχισε στις 28.2.
- Από τα πιο πάνω σε συνάρτηση με τη μαρτυρία που έχει τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου, προκύπτει ότι ο ενάγων παρόλο που μέχρι το χρόνο καταχώρησης της αγωγής είχε στη διάθεση του τα αποδεικτικά στοιχεία στοιχειοθέτησης της απαίτησης του, επέλεξε να καταχωρήσει την αρχική έκθεση απαίτησης του στις 16.11.2007, αφήνοντας να διαρρεύσουν πέραν των τεσσάρων χρόνων από το επίδικο δυστύχημα παντελώς αναιτιολόγητα κατά την αντίληψη μου. Όσον αφορά το χρόνο που διέρρευσε μετά τις 16.11.2007 έχω την άποψη ότι δεν συναρτάται αποκλειστικά με την συμπεριφορά του ενάγοντος, ο οποίος προέβη σε τροποποίηση της έκθεσης απαίτησης του θεωρώντας ότι τα προβλήματα υγείας που αντιμετώπιζε κατά το έτος 2009 θα έπρεπε να αποδοθούν στο επίδικο δυστύχημα. Ως εκ τούτου θεωρώ ορθό και δίκαιο όπως επιδικαστεί ο νόμιμος τόκος επί του ποσού των γενικών αποζημιώσεων από την καταχώρηση της αρχικής έκθεσης απαίτησης, δηλαδή από τις 16.11.
- Ως προς τις επιδικασθείσες ειδικές αποζημιώσεις, λαμβανομένου υπόψη ότι τα επί μέρους ποσά πληρώθηκαν κατά το μεγαλύτερο μέρος τους πριν την καταχώρηση της αγωγής, θεωρώ ορθό και δίκαιο, συνεπεία της αδικαιολόγητης καθυστέρησης ως προαναφέρθηκε, όπως επιδικασθεί ο νόμιμος τόκος επί του συνολικού ποσού, επίσης, από τις 16.11.
- Εν όψει των πιο πάνω εκδίδεται απόφαση υπέρ του ενάγοντος και εναντίον των εναγομένων για το ποσό των €35.000 ως γενικές αποζημιώσεις με νόμιμο τόκο από τις 16.11.2007 μέχρι σήμερα και για το ποσό των €1.078,90 ως ειδικές αποζημιώσεις με νόμιμο τόκο από τις 16.11.2007 μέχρι σήμερα. Θα υπολογίζεται δε νόμιμος τόκος επί ολόκληρου του ποσού της απόφασης από σήμερα μέχρις εξοφλήσεως. Τα έξοδα, όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή στην κλίμακα του ποσού της απόφασης, επιδικάζονται υπέρ του ενάγοντος και εναντίον των εναγομένων. (Υπ.) ........... Λ. Καουτζάνη, Α.Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΦΚ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο