Λήδας Απόστολου ΄Αννινου κ.α. ν. Κριστιάνας ΄Αννινου - Κυριαλλή, Αρ.αγωγής 5202/2010, 17/1/2013 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2013:A29 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Γ.Ν.Γιασεμή, Π.Ε.Δ. Αρ.αγωγής 5202/2010 Μεταξύ:
- Λήδας Απόστολου ΄Αννινου, εκ Λευκωσίας
- Απόστολου ΄Αννινου, εκ Λευκωσίας Εναγόντων και Κριστιάνας ΄Αννινου - Κυριαλλή, εκ Λευκωσίας Εναγομένης 17 Ιανουαρίου,
- Αίτηση και Προσωρινό Διάταγμα ημερομηνίας 10.6.2011 Εμφανίσεις Για ενάγοντες, αιτητές: κ.Γ.Αμπίζας Για εναγομένη, καθ΄ ης η αίτηση: κ.Ε.Μάνουλος ΕΝΔΙΑΜΕΣΗ ΑΠΟΦΑΣΗ Η παρούσα αγωγή σχετίζεται με διαφορά η οποία προέκυψε σε σχέση με συγκεκριμένο ακίνητο, το οποίο οι ενάγοντες δώρησαν στην εναγόμενη το
- Πρόκειται για γονείς και θυγατέρα, αντίστοιχα, και η πιο πάνω δωρεά αφορούσε έμπρακτη έκφραση της αγάπης των εναγόντων προς την εναγόμενη θυγατέρα τους. Την αφορμή για τη διαφορά φέρεται να έδωσαν οι συνέπειες κάποιων προσωπικών επιλογών της τελευταίας σε σχέση με το γάμο της. Δε θα γίνει αναφορά στα θέματα αυτά, στα πλαίσια της παρούσας ενδιάμεσης διαδικασίας, παρά μόνο όσο είναι απολύτως αναγκαίο. Το παρόν στάδιο της αφορά στην αναθεώρηση του δεύτερου από δύο προσωρινά διατάγματα τα οποία έχουν εκδοθεί στα πλαίσια της αγωγής. Με το πρώτο, το οποίο εκδόθηκε ευθύς μόλις αυτή καταχωρίστηκε, στις 18.6.2010, εμποδίζετο η εναγόμενη να προβεί στην αποξένωση ή επιβάρυνση συγκεκριμένων τμημάτων του εν λόγω ακινήτου. Η εναγόμενη συναίνεσε στο να καταστεί αυτό οριστικό. Θα ισχύει μέχρι το τέλος της υπόθεσης, η δικαστική κρίση σε σχέση με την οποία αναμένεται να επιλύσει και τη διαφορά των μερών σε σχέση με το ακίνητο. Με συντομία να αναφερθεί ότι με την παρούσα αγωγή οι ενάγοντες αξιώνουν να τους αναγνωριστεί δικαστικώς το δικαίωμα να κατέχουν και να χρησιμοποιούν εφ΄όρου ζωής το διαμέρισμα και υπόγειο χώρο τα οποία αποτελούν μέρος του ακινήτου. Και συγχρόνως την έκδοση διατάγματος το οποίο να απαγορεύει στην εναγόμενη να τους εμποδίζει ή και να τους αποστερεί εντελώς τη δυνατότητα να προβαίνουν στην άσκηση του προαναφερθέντος δικαιώματος. Οι πιο πάνω αξιώσεις, καθώς επίσης κάποιες άλλες παρεμφερείς θεραπείες, βασίζονται στις πρόνοιες συγκεκριμένης συμφωνίας την οποία τα διάδικα μέρη έχουν συνάψει μεταξύ τους. Θα γίνει σχετική αναφορά σ΄ αυτή στη συνέχεια. Να σημειωθεί ότι τα ανωτέρω προκύπτουν από το φάκελο της υπόθεσης και αποτελούν μέρος του ιστορικού της διαφοράς των μερών και της παρούσας ενδιάμεσης διαδικασίας. Εντοπίζονται κατά το πλείστο στις ένορκες δηλώσεις που συνοδεύουν την πρώτη μονομερή αίτηση. Το περιεχόμενο τους έχει υιοθετηθεί από τους ενάγοντες στην ένορκη δήλωση τους η οποία υποστηρίζει την παρούσα μονομερή αίτηση. Επομένως, αποτελεί μαρτυρικό υλικό το οποίο μπορεί να ληφθεί υπόψη από το δικαστήριο για σκοπούς της παρούσας διαδικασίας. Πρόσθετα, θεωρείται ότι έτσι υπάρχει και πλήρης αποκάλυψη των όσων σχετικών αναφέρονται στις εν λόγω ένορκες δηλώσεις και στο φάκελο, για σκοπούς της παρούσας ενδιάμεσης διαδικασίας. Προχωρώντας περαιτέρω, διαπιστώνεται από τη σχετική μαρτυρία ότι το δεύτερο αυτό διάταγμα αφορά σε ένα παρεμφερές θέμα το οποίο όμως ταυτίστηκε από τους ενάγοντες με το ουσιαστικό δικαίωμα το οποίο διεκδικούν σε σχέση με το ακίνητο. Συγκεκριμένα, με μονομερή αίτηση τους οι ενάγοντες έχουν πετύχει την έκδοση του υπό εξέταση προσωρινού διατάγματος, το οποίο απαγορεύει στην εναγόμενη να εμποδίζει την ελεύθερη πρόσβαση τους σε χώρο στάθμευσης, μέρους του όλου ακινήτου, με είσοδο από την οδό Μιχαήλ Παναγή Καϊλή. Προβλήθηκε ένσταση εκ μέρους της εναγόμενης με την καταχώρηση σχετικής ειδοποίησης, αν και στη συνέχεια κατεβλήθησαν αρκετές προσπάθειες για επίλυση, τουλάχιστο, της επί μέρους αυτής διαφοράς, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Επομένως, θα πρέπει τώρα να αποφασιστεί κατά πόσο το διάταγμα αυτό θα συνεχίσει σε ισχύ μέχρι το πέρας της αγωγής ή θα ακυρωθεί. Το διάταγμα έχει αρχικά εκδοθεί ενώ στη συνέχεια και η αναθεώρηση του θα διεξαχθεί με βάση τις σχετικές πρόνοιες του άρθρου 32
(1)του περί Δικαστηρίων Νόμου 14/
- Περαιτέρω, τα γεγονότα στα οποία εδράζεται τόσο η βασική διαφορά μεταξύ των μερών όσο και η επί μέρους πτυχή της, με την οποία σχετίζεται το παρόν διάταγμα, παραπέμπουν στα όσα τα μέρη έχουν καταθέσει ενώπιον του δικαστηρίου μέσω ένορκων δηλώσεων. Είναι κατά το πλείστο κοινώς αποδεκτά. Αυτό που θα πρέπει, κατ΄ αρχάς, να διαπιστωθεί είναι κατά πόσο δημιουργούν προς όφελος των εναγόντων κάποιο δικαίωμα το οποίο αναγνωρίζεται από το νόμο, και για το οποίο μπορεί ν υπάρξει θεραπεία, ώστε να δικαιολογείται η επιδίωξη οριστικοποίησης του προσωρινού απαγορευτικού διατάγματος. ΄Οσον αφορά το επίδικο ακίνητο αυτό βρίσκεται στην οδό Μιχαήλ Παναγή Καϊλή αρ.4 στην περιοχή Αγίου Αντωνίου στη Λευκωσία. Κτίστηκε μεταξύ 1973 και 1974 στο τεμάχιο 1228, το οποίο ήταν εγγεγραμμένο στο όνομα της ενάγουσας, και αποτελείτο από υπόγειο και διώροφη κατοικία. Σ΄ αυτή διέμενε αρχικά η τετραμελής οικογένεια των εναγόντων ενώ το υπόγειο χρησιμοποιείτο από τον ενάγοντα ως ακτινολογικό κέντρο, όντας ιατρός ο ίδιος με ειδικότητα στην ακτινολογία. Όταν κατά το 1989 παντρεύτηκε η εναγόμενη θυγατέρα τους, οι ενάγοντες παραχώρησαν την κατοικία τους για χρήση από τη νέα οικογένεια που άρχισε να δημιουργείται και για τους ίδιους έκτισαν ένα διαμέρισμα πάνω από αυτή. Προς το σκοπό εξασφάλισης ικανοποιητικής κάλυψης λήφθηκε υπόψη και το εμβαδόν του συνεχόμενου τεμαχίου 1229, ιδιοκτησία και αυτό της ενάγουσας. Το τεμάχιο αυτό είναι προσβάσιμο από την οδό Καλλή Π. Σακκά και χρησιμοποιείται κατά το μεγαλύτερο μέρος του ως κήπος. Η οικογένεια της εναγόμενης άρχισε να μεγαλώνει οπότε κατά το 2003 οι ενάγοντες προχώρησαν και της μεταβίβασαν τα δύο τεμάχια, περιλαμβανομένων ασφαλώς των οικοδομών οι οποίες βρίσκονται σ΄ αυτά. Είναι ό,τι αποκαλείται εδώ ως το ακίνητο. Ο λόγος που τους ώθησε στην πράξη αυτή είναι προφανής και αφού η εναγόμενη συμφώνησε συγχρόνως να τους επιτρέψει να χρησιμοποιούν το διαμέρισμα ως την κατοικία τους εφ΄ όρου ζωής και στον ενάγοντα να συνεχίσει να χρησιμοποιεί τον υπόγειο χώρο ως ακτινολογικό κέντρο, με τον ίδιο όρο ως προς το χρόνο. Όταν παραμονή Πρωτοχρονιάς του 2009 η εναγόμενη τους ανακοίνωσε ότι αποφάσισε να χωρίσει από το σύζυγο της, οι ενάγοντες την έπεισαν να θέσουν και γραπτώς τα συμφωνηθέντα το
- Η σχετική συμφωνία υπεγράφη μεταξύ των μερών στις 16.4.2009 οι δε υπογραφές τους επιμαρτυρούνται από δυο άλλα πρόσωπα τα οποία την υπέγραψαν για το σκοπό αυτό. Οι υποχρεώσεις τις οποίες ανέλαβε η εναγόμενη έναντι των εναγόντων γονέων της έχουν ως εξής:
- Η Κριστιάνα λόγω φυσικής αγάπης και στοργής προς τους Γονείς της, οι οποίοι της έχουν δωρίσει τη πιο πάνω περιγραφόμενη κατοικία συμφωνεί όπως οι Γονείς της για το υπόλοιπο της ζωής τους κατοικούν στην οικία στο δεύτερο όροφο και χρησιμοποιούν το ιατρείο στο υπόγειο.
- Η Κριστιάνα αναλαμβάνει για όσο χρονικό διάστημα ευρίσκονται στη ζωή οι Γονείς της, να μην πωλήσει, υποθηκεύσει ή καθ΄ οιονδήποτε τρόπο αποξενώσει την κατοικία και το ιατρείο.
- Οι Γονείς θα απολαμβάνουν ανεπηρέαστοι την κατοχή και χρήση της κατοικίας και του ιατρείου ως ανωτέρω αναφέρεται μέχρι το τέλος της ζωής τους.» ΄Ομως, οι ενάγοντες ανησύχησαν πολύ όταν κατά το Μάϊο του 2010 ήρθε στην αντίληψη τους ότι η εναγόμενη είχε βάλει αγγελία για ενοικίαση της κατοικίας στην οποία η ίδια έμενε με τα παιδιά της και ακόμα περισσότερο όταν τον επόμενο μήνα την έθεσε προς πώληση. Ηταν τότε που καταχωρίστηκε, στις 18.6.2010, η παρούσα αγωγή και εκδόθηκε αυθημερόν το πρώτο προσωρινό απαγορευτικό διάταγμα που αναφέρθηκε προηγουμένως. Με αυτό εμποδίστηκε προσωρινά η πώληση του. Αν και στη συνέχεια διεφάνη ότι η εναγόμενη δεν είχε τελικώς τέτοια πρόθεση, αφού στις 28.2.2011 παραχώρησε προς συγκεκριμένη εταιρεία μακρά ενοικίαση, 33 χρόνια, ολόκληρου του ακινήτου έναντι συγκεκριμένου μηνιαίου ενοικίου. Το έγγραφο της πιο πάνω ενοικίασης επισυνάπτεται ως τεκμήριο στην ένορκη δήλωση, την οποία η εναγόμενη ορκίστηκε προς υποστήριξη της ένστασης της στο παρόν προσωρινό διάταγμα. Υπενθυμίζεται ότι αυτό απαγορεύει στην εναγόμενη να εμποδίζει τους ενάγοντες να έχουν ελεύθερη πρόσβαση προς το χώρο στάθμευσης εντός του ακινήτου από την είσοδο της οδού Μιχαήλ Παναγή Καϊλή. Η σχετική μονομερής αίτηση υποβλήθηκε όταν οι ενάγοντες διαπίστωσαν στις 24.5.2011 ότι στο διάδρομο που οδηγούσε στον προαναφερόμενο χώρο στάθμευσης είχε τοποθετηθεί μεγάλος κάδος απορριμμάτων (skip) ο οποίος έφρασσε τη δίοδο προς αυτό και καθιστούσε τη χρήση του αδύνατη. Ηταν ο χώρος που χρησιμοποιούσαν για να σταθμεύουν τα αυτοκίνητα τους όλα τα χρόνια που έμεναν εκεί. Οι ενάγοντες απέδωσαν την πιο πάνω πράξη στην εναγόμενη. Η τελευταία δεν το έχει αρνηθεί στην ένορκη δήλωση της. Αλλά ισχυρίζεται ότι ο χώρος στάθμευσης δεν περιλαμβάνεται στην προαναφερθείσα συμφωνία, την οποία έχει συνάψει με τους ενάγοντες. Ενώ στους ενοικιαστές έχει ενοικιάσει μόνο τα τμήματα του ακινήτου τα οποία εξαιρούνται από αυτή και στα οποία δεν διατηρούν οποιοδήποτε δικαίωμα οι ενάγοντες. Δεν αναφέρει κατά πόσο έχει ενοικιάσει και τον επίδικο χώρο στάθμευσης. Όμως, ισχυρίζεται ότι αν δεν αποδοθεί και αυτός στους ενοικιαστές του ακινήτου υπάρχει σοβαρό ενδεχόμενο αυτοί να τερματίσουν τη συμφωνία μίσθωσης. Στον όρο 5 αυτής, ο οποίος περιγράφεται ως «Ειδικός Ορος», αφού αναγνωρίζεται από τον ενοικιαστή το δικαίωμα των εναγόντων για κατοχή του διαμερίσματος ακολούθως προνοούνται στην παράγραφο 2 του εν λόγω όρου και τα εξής: «Ο Μισθωτής θα παραχωρήσει, άνευ ανταλλάγματος, και θα έχει στη διάθεση των προσώπων που διαμένουν στο Διαμέρισμα δύο χώρους στάθμευσης ως σημειώνονται στο συνημμένο Παράρτημα Β». Δυστυχώς το πιο πάνω παράρτημα δεν έχει επισυναφθεί και στο αντίγραφο της συμφωνίας μίσθωσης, τεκμήριο στην ένορκη δήλωση της εναγόμενης. Όμως, είναι ασφαλές να θεωρηθεί ότι πρόκειται για το χώρο στάθμευσης τον οποίο οι ενάγοντες χρησιμοποιούσαν σε όλα τα χρόνια της διαμονής τους στο ακίνητο, με είσοδο προς αυτό από την οδό Μιχαήλ Παναγή Καϊλή. Είναι ο ίδιος χώρος στάθμευσης που αναφέρεται στο παρόν προσωρινό απαγορευτικό διάταγμα. Αν και δεν αναφέρεται ρητώς στην επίδικη συμφωνία, ότι θα επιτρέπεται η χρήση του από τους ενάγοντες, εντούτοις οι τελευταίοι θεωρούν ότι μαζί με το διαμέρισμα έχουν επίσης δικαίωμα να χρησιμοποιούν και όλους τους κοινόχρηστους χώρους του ακινήτου, περιλαμβανομένου του επίδικου χώρου στάθμευσης, τους οποίους χρησιμοποιούσαν για πολλά χρόνια τώρα, ώστε να καθίσταται η χρήση του διαμερίσματος και του υπογείου από αυτούς άνετη και ευχερής. Είναι δε η θέση του συνηγόρου των εναγόντων ότι ειδικά το δικαίωμα χρήσης του εν λόγω χώρου στάθμευσης καλύπτεται από εξυπακουόμενο όρο, αναπόσπαστο μέρος της επίδικης συμφωνίας, ο οποίος είναι αναγκαίος ακριβώς για να είναι η συμφωνία πλήρης και αποτελεσματική. Εξεταζόμενη η σχετική μαρτυρία ως έχει, χωρίς να γίνονται οποιαδήποτε ευρήματα σε σχέση με τα γεγονότα της επι μέρους αυτής διαφοράς, διαπιστώνεται ότι κάποια στοιχεία από αυτή αποτελούν κοινό τόπο μεταξύ των δύο πλευρών. Όπως, ότι οι ενάγοντες από της εγκατάστασης τους στο εν λόγω ακίνητο και ακολούθως στο διαμέρισμα το οποίο ανεγέρθηκε μεταγενέστερα και αποτελεί μέρος αυτού, είχαν ανενόχλητη κατοχή και χρήση του συγκεκριμένου χώρου στάθμευσης. Και, επίσης, ότι στην επίδικη συμφωνία δεν υπάρχει ρητή πρόνοια με την οποία να αναγνωρίζεται οποιοδήποτε δικαίωμα χρήσης του από τους ενάγοντες. Όμως, τα πιο πάνω στοιχεία μαρτυρίας είναι δυνατό να αποτελέσουν τη βάση για τη διαπίστωση ύπαρξης σχετικά εξυπακουόμενου όρου ως αναπόσπαστο μέρο της συμφωνίας, όπως εξηγείται η σημασία τέτοιου όρου στην υπόθεση Αγησίλαος Τσιαλής ν. Δώρος Κ. Χατζηανδρέου (Τσιαλή)
(2000)1Β Α.Α.Δ. 1250. Αφού με την παραχώρηση της χρήσης του διαμερίσματος στους ενάγοντες είναι, υπό τις περιστάσεις, λογικό τα συμβαλλόμενα μέρη να είχαν επίσης υπόψη τους ότι αυτοί θα είχαν συγχρόνως και δικαίωμα χρήσης του χώρου στάθμευσης τον οποίο χρησιμοποιούσαν μέχρι τότε σε συνδυασμό με την κατοχή του διαμερίσματος. ΄Επειτα, και η ίδια η εναγόμενη, προφανώς θεωρεί ότι οι ενάγοντες έχουν τέτοιο δικαίωμα που αναφέρεται πιο πάνω, παρά τη μη συμπερίληψη ρητής πρόνοιας στη συμφωνία. Αυτό προκύπτει από το γεγονός ότι μερίμνησε για την κατοχύρωσή του, όταν στα πλαίσια της μίσθωσης του ακινήτου, περιέλαβε σχετική πρόνοια ως προς τούτο στη συμφωνία μίσθωσης. Η πιο πάνω μαρτυρία, περιοριζόμενη στα ουσιώδη γεγονότα τα οποία προκύπτουν από αυτή, αναμφίβολα αποκαλύπτει σοβαρή συζητήσιμη υπόθεση βασιζόμενη στην επίδικη συμφωνία, μέρος της οποίας δυνατόν να θεωρηθεί ότι αποτελεί και ο εξυπακουόμενος όρος που αναφέρεται πιο πάνω σε σχέση με τη χρήση του προαναφερθέντος χώρου στάθμευσης από τους ενάγοντες. Ενώ η μαρτυρία στην ολότητα της αποκαλύπτει την ύπαρξη σοβαρής πιθανότητας να δικαιούνται οι ενάγοντες στις θεραπείες τις οποίες ζητούν με την αγωγή. Και ειδικά αυτές για αναγνώριση και προστασία του δικαιώματος τους για διαρκή και ανενόχλητη χρήση του συγκεκριμένου τμήματος του ακινήτου σε όλη του την έκταση περιλαμβανομένης της απρόσκοπτης χρήσης του επίδικου χώρου στάθμευσης, ώστε να καθίσταται η επίδικη συμφωνία πλήρης και αποτελεσματική. Ας σημειωθεί ότι μια τέτοια συμφωνία, όπως εμφανίζεται και στην όψη της να είναι η παρούσα, περιλαμβανομένου σ΄αυτή και του προαναφερθέντος εξυπακουόμενου όρου, δυνατό να είναι δεκτική ειδικής εκτέλεσης με βάση το άρθρο 76
(1)του περί Συμβάσεων Νόμου, Κεφ.149. Καθοδήγηση ως προς τούτο αντλείται και πάλιν από την προαναφερθείσα υπόθεση του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Οι πιο πάνω διαπιστώσεις ικανοποιούν τις πρώτες δύο προϋποθέσεις τις οποίες θέτει το άρθρο 32
(1)και οι οποίες περιγράφονται στη συζήτηση η οποία έχει προηγηθεί. Περαιτέρω, η φύση του συγκεκριμένου δικαιώματος πιστεύω είναι τέτοια ώστε να μην είναι εφικτή η παροχή αποζημίωσης στους ενάγοντες σε περίπτωση τυχόν καταπάτησης του. ΄Αλλωστε η σημασία του έγκειται στη δυνατότητα που παρέχει για απόλαυση του καθ΄ ον χρόνο οι ενάγοντες κατέχουν και χρησιμοποιούν το διαμέρισμα και τον υπόγειο χώρο. Επομένως, διαπιστώνεται πρόσθετα πως η στέρηση από τους ενάγοντες του εν λόγω δικαιώματος για οποιοδήποτε χρονικό διάστημα, δεν είναι δεκτική οποιασδήποτε χρηματικής αποζημίωσης, πέραν και της εγγενούς αδυναμίας για τον καθορισμό οποιασδήποτε ζημιάς ήθελε προκύψει σχετικά σε χρήμα. Τέλος, διαπιστώνεται επίσης, ότι το δίκαιο στην προκειμένη περίπτωση υπαγορεύει τη διατήρηση του status quo ante σε σχέση με το προαναφερθέν διάταγμα. Δηλαδή, της δυνατότητας χρήσης του συγκεκριμένου χώρου στάθμευσης από τους ενάγοντες, όπως αυτή υφίστατο πριν από την επέμβαση στη δίοδο προς αυτό από την εναγόμενη. Το υπό εξέταση δε προσωρινό απαγορευτικό διάταγμα ως έχει, πιστεύω καλύπτει πλήρως την περίπτωση και δεν ενδείκνυται η έκδοση του διατάγματος το οποίο ζητείται με την παράγραφο Β της αίτησης. Επομένως, το μέρος αυτό απορρίπτεται. Όμως, για τους πιο πάνω λόγους το προσωρινό απαγορευτικό διάταγμα ημερομηνίας 10.6.2011 καθίσταται οριστικό. Να παραμείνει σε ισχύ μέχρι το πέρας της αγωγής ή νεωτέρας διαταγής του Δικαστηρίου. ΄Οσον αφορά τα έξοδα αυτά επιδικάζονται υπέρ των εναγόντων, αιτητών και εναντίον της εναγομένης, καθ΄ ης η αίτηση. Να υπολογιστούν από την Πρωτοκολλητή με το πέρας της αγωγής και να εγκριθούν από το Δικαστήριο. ........................... Γ.Ν.Γιασεμής Π.Ε.Δ. /ΚΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο