Σ. Κ. ΟΙΚΟΑΙΣΘΗΣΗ ΛΤΔ ν. ΧΡΥΣΑΝΘΟΥ ΠΑΦΙΤΗ, Αγωγή αρ.: 1566/2007, 15/5/2013

(1996)1 (Β) Α.Α.Δ. 1397). Για να αποδείξει την υπεράσπισή του κατέθεσε ενόρκως ο ίδιος ο εναγόμενος Χρύσανθος Παφίτης (Μ.Υ.1) ο οποίος παρουσίασε, ως τεκμήρια, το τιμολόγιο υπ' αριθμόν 0626 (τεκμήριο 1), αποδείξεις είσπραξης εκδοθείσες από τους ενάγοντες για το συνολικό ποσόν των Λ.Κ.2.800 (τεκμήρια 2 έως και 6) και την εξοφλητική απόδειξη υπ' αριθμόν 0644 ημερ. 22.12.2006 για το ποσόν των Λ.Κ.3.345,60 (τεκμήριο 7). Ας σημειωθεί πως ο ευπαίδευτος συνήγορος των εναγόντων δεν έφερε ένσταση στην κατάθεση της εξοφλητικής απόδειξης (τεκμήριο 7) ως αποδεικτικού υλικού. Όμως, αμφισβήτησε την αποδεικτική δύναμή της και εδήλωσε πως πρόκειται για πλαστογραφημένο έγγραφο. Επεφύλαξε δε το δικαίωμά του να αντεξετάσει σχετικώς. Για να προωθηθούν οι θέσεις των εναγόντων κατέθεσαν ενόρκως ο υπάλληλός τους Σάββας Παφίτης (Μ.Ε.1), καθώς και ο βασικός μέτοχος και διευθυντής τους Σάββας Καραολής (Μ.Ε.2). Οι μάρτυρες αυτοί κατέθεσαν, ως τεκμήρια, μεταξύ άλλων, την επιστολή των δικηγόρων των εναγόντων προς το Τ.Α.Ε. ημερ. 15.11.2007 (τεκμήριο 10) και την απαντητική επιστολή του Αρχηγού Αστυνομίας ημερ. 10.11.2011 (τεκμήριο 15). Ακολουθεί η σύνοψη του ουσιώδους μέρους της μαρτυρίας: Ο Χρύσανθος Παφίτης (Μ.Υ.1) εδήλωσε πως εξόφλησε το οφειλόμενο ποσόν των Λ.Κ. 3.345,60 αφού το κατέβαλε στον υπάλληλο των εναγόντων Σάββα Παφίτη (Μ.Ε.1). Ακολούθως αυτός τον εφοδίασε με την σχετική εξοφλητική απόδειξη (τεκμήριο 7). Η εξοφλητική απόδειξη (τεκμήριο 7) του παρεδόθηκε από το Σάββα Παφίτη (Μ.Ε.1) ενώ ήταν ήδη συμπληρωμένη και υπογεγραμμένη. Παρόμοια συνέβηκαν και με τις άλλες αποδείξεις, οι οποίες πιστοποιούν την εκ μέρους του καταβολή διάφορων επιμέρους ποσών έναντι της συμφωνηθείσας αμοιβής (τεκμήρια 2 έως και 6). Ο Χρύσανθος Παφίτης (Μ.Υ.1) διευκρίνισε πως δεν γνωρίζει ποιό φυσικό πρόσωπο συνεπλήρωνε και υπέγραφε τις αποδείξεις είσπραξης (τεκμήρια 2 έως και 6). Ούτε γνωρίζει ποιό φυσικό πρόσωπο συνεπλήρωσε και υπέγραψε την εξοφλητική απόδειξη (τεκμήριο 7). Οι επίδικες εργασίες ολοκληρώθηκαν στις 22.12.2006, ημέρα κατά την οποίαν του παρεδόθηκε και η εξοφλητική απόδειξη (τεκμήριο 7). Ισχυρίσθηκε πως αδυνατεί να εξηγήσει το γεγονός πως, ενώ η εξοφλητική απόδειξη (τεκμήριο 7) φέρει ημερ. 22.12.2006, εντούτοις, αυτή αναφέρεται στην εξόφληση του τιμολογίου 0626 (τεκμήριο 1), το οποίο φέρει ημερομηνία μεταγενέστερη. Περαιτέρω, ο εναγόμενος Χρύσανθος Παφίτης (Μ.Υ.1) πληροφόρησε για το γεγονός πως, μετά την καταγγελία των εναγόντων στο Τ.Α.Ε. για πλαστογραφία της εξοφλητικής απόδειξης, ο ίδιος κλήθηκε και έδωσε δείγμα γραφής. Κατά την αντεξέταση υπεβλήθηκε στον εναγόμενο Χρύσανθο Παφίτη (Μ.Υ.1) πως η εξοφλητική απόδειξη (τεκμήριο 7) είναι πλαστογραφημένη και πως ούτε ο Σάββας Παφίτης (Μ.Ε.1) ούτε ο Σάββας Καραολής (Μ.Ε.2) ούτε άλλος αντιπρόσωπος των εναγόντων του παρέδωσε το έγγραφο αυτό. Ο μάρτυρας αρνήθηκε την υποβολή. Αρνήθηκε, επίσης, την υποβολή πως αυτός εξακολουθεί να οφείλει το επίδικο ποσόν των Λ.Κ.3.345,60. Ο Σάββας Παφίτης (Μ.Ε.1), με λόγο συνεκτικό, σταθερό, θετικό και άμεσο, εδήλωσε πως, εκ μέρους και κατ' εντολήν των εναγόντων, εισέπραξε από τον εναγόμενο Χρύσανθο Παφίτη (Μ.Υ.1) διάφορα ποσά έναντι της επίδικης συμφωνηθείσας αμοιβής. Παρέδωσε τα ποσά αυτά στο Σάββα Καραολή (Μ.Ε.2), ο οποίος, ακολούθως, συνεπλήρωσε και υπέγραψε τις σχετικές αποδείξεις είσπραξης (τεκμήρια 2 έως και 6). Ο ίδιος παρέδωσε στον εναγόμενο Χρύσανθο Παφίτη (Μ.Υ.1) τις αποδείξεις αυτές. Ο ίδιος δεν εξέδιδε και ούτε μπορούσε να εκδίδει αποδείξεις είσπραξης εφ' όσον δεν είχε στην κατοχή του το σχετικό μπλοκ. Ο μάρτυρας αρνήθηκε ότι παρέλαβε από τον εναγόμενο Χρύσανθο Παφίτη (Μ.Υ.1) οιονδήποτε ποσόν πέραν του συνολικού ποσού των Λ.Κ.2.800, ως καταγράφεται στα τεκμήρια 2 έως και 6, και αρνήθηκε ότι κατείχε και παρέδωσε σε αυτόν την εξοφλητική απόδειξη (τεκμήριο 7). Κατά την αντεξέτασή του ο μάρτυρας πληροφόρησε για το γεγονός πως, μετά την καταγγελία για πλαστογράφηση της εξοφλητικής απόδειξης (τεκμήριο 7), ο ίδιος και ο Σάββας Καραολής (Μ.Ε.2) κλήθηκαν στο αρμόδιο αστυνομικό τμήμα και έδωσαν δείγμα γραφής. Ας σημειωθεί πως η αλήθεια της δήλωσης του Σάββα Παφίτη (Μ.Ε.1) πως ο ίδιος και ο Σάββας Καραολής (Μ.Ε.2) έδωσαν δείγμα γραφής στο αρμόδιο αστυνομικό τμήμα για σκοπούς διερεύνησης της καταγγελίας για πλαστογράφηση της εξοφλητικής απόδειξης (τεκμήριο 7) δεν αμφισβητήθηκε από την πλευρά του εναγομένου. Κατά την κυρίως εξέτασή του και ευθυγραμμισμένος με την μαρτυρία του Σάββα Παφίτη (Μ.Ε.1), ο Σάββας Καραολής (Μ.Ε.2), με λόγο, επίσης, συνεκτικό, σταθερό, θετικό και άμεσο, εδήλωσε πως, ως διευθυντής και βασικός μέτοχος των εναγόντων, ήταν ο μόνος ο οποίος είχε στην κατοχή του τα μπλοκ των τιμολογίων και των αποδείξεων είσπραξης που εξέδιδαν οι ενάγοντες εν σχέσει με τις επαγγελματικές δραστηριότητές τους. Ο ίδιος ήταν και ο μόνος ο οποίος συνεπλήρωνε και υπέγραφε αυτά τα τιμολόγια και αυτές τις αποδείξεις. Ο μάρτυρας προσέθεσε πως ο ίδιος συνεπλήρωσε και υπέγραψε τα τεκμήρια 2 έως και 6, τα οποία αφορούν στα επιμέρους ποσά που εισέπραξε ο Σάββας Παφίτης (Μ.Ε.1) από τον εναγόμενο Χρύσανθο Παφίτη (Μ.Υ.1) έναντι της επίδικης συμφωνηθείσας αμοιβής. Ο ίδιος συνεπλήρωσε και υπέγραψε το τιμολόγιο υπ' αριθμόν 0626 ημερ. 28.12.2006 (τεκμήριο 1), το οποίο παρέδωσε αυθημερόν στον εναγόμενο Χρύσανθο Παφίτη (Μ.Υ.1) όταν τον επεσκέφθηκε στο υποστατικό του. Ο Σάββας Καραολής (Μ.Ε.2) εδήλωσε, περαιτέρω, πως ουδέποτε συνεπλήρωσε και ουδέποτε υπέγραψε την εξοφλητική απόδειξη (τεκμήριο 7) και ούτε αναγνωρίζει ως δική του την γραφή διά της οποίας η απόδειξη αυτή είναι συμπληρωμένη και υπογεγραμμένη. Προσέθεσε πως στις 22.12.2006, ως η ημερομηνία έκδοσης της εξοφλητικής απόδειξης (τεκμήριο 7), ουδείς εγνώριζε για το οφειλόμενο υπόλοιπο. Το οφειλόμενο υπόλοιπο καθορίστηκε στις 28.12.2006 όταν συναντήθηκε με τον εναγόμενο Χρύσανθο Παφίτη (Μ.Υ.1) στο υποστατικό του και συζήτησαν το ζήτημα. Επί τόπου εξέδωσε και το τιμολόγιο υπ΄ αριθμόν 0626 (τεκμήριο 1) το οποίο παρέδωσε στο Χρύσανθο Παφίτη (Μ.Υ.1). Τέλος, ο μάρτυρας ανέφερε πως έμαθε για την ύπαρξη της εξοφλητικής απόδειξης (τεκμήριο 7) το Νοέμβριο του έτους 2007 εκκρεμούσης της προκείμενης αγωγής. Επειδή πρόκειται περί πλαστού εγγράφου η υπόθεση κατηγγέλθηκε αμέσως στην Αστυνομία. Σχετική είναι η επιστολή των δικηγόρων των εναγόντων ημερ. 15.11.2007 (τεκμήριο 10). Η Αστυνομία απήντησε διά της επιστολής ημερ. 10.11.2011 (τεκμήριο 17) αναφέροντας τα εξής: «... Στα πλαίσια περαιτέρω διερεύνησης της υπόθεσης κλήθηκαν στο ΤΑΕ Λευκωσίας διάφορα πρόσωπα που ενδεχομένως να εμπλέκονταν στην υπόθεση, χωρίς ωστόσο να προκύψει οτιδήποτε εναντίον οποιουδήποτε προσώπου. Από όλους τους εμπλεκόμενους λήφθηκαν δείγματα γραφής και υπογραφής τα οποία στάληκαν για επιστημονικές εξετάσεις στην Εγκληματολογική Υπηρεσία Αρχηγείου Αστυνομίας. Από τις επιστημονικές εξετάσεις που έγιναν η αμφισβητούμενη υπογραφή δεν συνδέθηκε με κανένα από τα δείγματα που λήφθηκαν. Ως εκ τούτου η υπόθεση με στοιχεία Σ/792/2008 του ΤΑΕ Λευκωσίας ταξινομήθηκε ως Ανεξιχνίαστη ...». Αντεξετασθείς ο Σάββας Καραολής (Μ.Ε.2) αρνήθηκε την υποβολή ότι ο ίδιος συνεπλήρωσε και υπέγραψε την εξοφλητική απόδειξη (τεκμήριο 7). Έχω μελετήσει τα επίδικα νομικά ζητήματα και έχω διεξέλθει την μαρτυρία: Σημειώνω, κατ' αρχάς, πως η ύπαρξη εγγράφου παρουσιαζομένου ως «απόδειξη είσπραξης» ορισμένου χρηματικού ποσού δεν δημιουργεί αμάχητο τεκμήριο για την καταβολή των χρημάτων (Δερβένης ν. Πλοίου Mamry II

(1997)1 (B) A.A.Δ. 911, 915). Στην προκείμενη περίπτωση η εκ μέρους των εναγόντων ρητή και σταθερή αμφισβήτηση της γνησιότητας και εγκυρότητας της εξοφλητικής απόδειξης (τεκμήριο 7), αμφισβήτηση που διατυπώνεται τόσον διαμέσου των δικογράφων τους όσον και διαμέσου της μαρτυρίας που αυτοί προσεκόμισαν, σε συνδυασμό με τη θέση του εναγομένου πως την απόδειξη αυτή συνεπλήρωσε και υπέγραψε ο Σάββας Καραολής (Μ.Ε.2), επέβαλαν στο εναγόμενο το πρόσθετο βάρος να αποδείξει ότι η εξοφλητική απόδειξη (τεκμήριο 7), πράγματι, προήλθε και υπεγράφηκε από τον Σάββα Καραολή (Μ.Ε.2), ως εκπρόσωπο των εναγόντων (Επίσημος Παραλήπτης κ.α. ν. Λαϊκή Κυπριακή Τράπεζα Λτδ

(2003)1(Γ) Α.Α.Δ. 1554, 1501). Συναφώς αναφέρω πως η αποδεικτική δύναμη ιδιωτικού εγγράφου, ως η εξοφλητική απόδειξη (τεκμήριο 7), προϋποθέτει την απόδειξη της ορθής εκτέλεσής του. Προϋποθέτει, δηλαδή την απόδειξη του γεγονότος ότι το έγγραφο, πράγματι, προέρχεται και υπογράφεται από το πρόσωπο το ποίο φέρεται ως ο εκδότης του. Παραθέτω σχετικώς το ακόλουθο απόσπασμα από την απόφαση Cypromix Concetrates Co Ltd v. Vitafor N.Y.

(2001)1 (A) A.A.Δ. 676, 682-3: «Διαπιστώνουμε την ύπαρξη εσφαλμένης καθοδήγησης σε σχέση με το βάρος της απόδειξης που αφαιρεί το υπόβαθρο της κρίσης σε σχέση με την αξιοπιστία της προφορικής μαρτυρίας που προσάχθηκε. Σε συμφωνία με την εισήγηση των εναγόντων, κρίνουμε πως, στο πλαίσιο των δεδομένων, ήταν οι εναγόμενοι που όφειλαν να αποδείξουν πως τα έγγραφα που εκείνοι επικαλέστηκαν και προσήγαγαν είχαν εκτελεστεί δεόντως, πως δηλαδή, κατά το ισοζύγιο των πιθανοτήτων, προέρχονταν από τους ενάγοντες. Η απόφαση στην Ελληνική Τράπεζα (Χρηματοδοτήσεις) Λτδ v. Ε.Τ. Autospares Enterprises Ltd κ.ά.

(1998)1 AAA 843, είναι σχετική. Οι ενάγοντες εκεί είχαν διεκδικήσεις στηριγμένες σε γραπτή συμφωνία, την οποία όμως οι εναγόμενοι αρνούνταν ως πλαστογραφημένη. Προσάχθηκε ως τεκμήριο η γραπτή συμφωνία και τίποτε άλλο. Ήταν η άποψη των εναγόντων πως, με την προσαγωγή της, θεμελίωσαν όσα χρειάζονταν και, όπως υποστήριξαν, από εκεί και πέρα ήταν ευθύνη των εναγομένων να αποδείξουν την πλαστογραφία. Δεν έγινε δεκτή αυτή η θέση. Απορρίφθηκε η εισήγηση πως η κατάθεση του εγγράφου χωρίς ένσταση σήμαινε παραδοχή οποιασδήποτε φύσης και κρίθηκε ότι, ενόψει των ισχυρισμών που προβλήθηκαν, ήταν οι ενάγοντες που είχαν το βάρος της απόδειξης. Είναι επίσης σχετική η Doe d. Devine v. Wilson [1855] 10 Moo. P.C.C. 502 (βλ. και English & Empire Digest τόμος 22 (I) σελ. 33 παρ. 319). Στην υπόθεση εκείνη διατάχθηκε επανεκδίκαση γιατί ήταν λανθασμένη η καθοδήγηση προς τους ενόρκους ότι ο διάδικος που ισχυρίζεται πλαστογραφία είχε βάρος απόδειξης, όπως στην περίπτωση ποινικής δίκης. Όπως εξηγήθηκε, στην ποινική δίκη πράγματι ο κατήγορος έχει το βάρος της απόδειξης της πλαστογραφίας που καταλογίζεται στον κατηγορούμενο αλλά στην αστική δίκη το βάρος απόδειξης της γνησιότητας εγγράφου το φέρει εκείνος που το προσάγει και που επικαλείται την εγκυρότητα του..» Το γεγονός ότι έγγραφο υπογράφεται από συγκεκριμένο πρόσωπο δύναται να αποδειχθεί διά της μαρτυρίας του υπογράφοντος ή διά της μαρτυρίας προσώπου το οποίο υπήρξε αυτόπτης μάρτυρας της υπογραφής ή διά της μαρτυρίας γραφολόγου ή, τέλος, διά της μαρτυρίας προσώπου εξοικειωμένου με την υπό αμφισβήτησιν υπογραφή (M. A. Goodvalne Suppliers Ltd κ.α. ν. Barclays Bank Plc

(2001)1 (B) 1038, 1042-3, Cross on Evidence, seventh edition, Butterworths, σελ. 690 επ.). Αυτό το βάρος απόδειξης δεν κατάφερε να αποσείσει ο εναγόμενος ο οποίος περιορίσθηκε στην κατάθεση του εγγράφου το οποίο επικαλείται. Η μαρτυρία την οποίαν προσεκόμισε για σκοπούς απόδειξης της υπεράσπισής του υπήρξε ελλειπτική. Υπενθυμίζω πως ο εναγόμενος Χρύσανθος Παφίτης (Μ.Υ.1) εδήλωσε ευθέως πως η εξοφλητική απόδειξη (τεκμήριο 7) του παρεδόθηκε συμπληρωμένη και υπογεγραμμένη και πως δεν γνωρίζει ποιό φυσικό πρόσωπο την συνεπλήρωσε και την υπέγραψε. Σημειώνω, επίσης, πως η πλευρά του εναγομένου δεν παρουσίασε μαρτυρία γραφολόγου ή προσώπου εξοικειωμένου με την υπογραφή του Σάββα Καραολή (Μ.Ε.2). Εν πάση περιπτώσει, η μαρτυρία την οποίαν προσεκόμισε ο εναγόμενος υπερκεράσθηκε από την μαρτυρία την οποίαν προσεκόμισαν οι ενάγοντες: Ισχυριζόμενοι πως ουδέποτε ο εναγόμενος Χρύσανθος Παφίτης (Μ.Υ.1) κατέβαλε το ποσόν των Λ.Κ.3.345,60 και πως η εξοφλητική απόδειξη (τεκμήριο 7) είναι πλαστή, οι μάρτυρες των εναγόντων Σάββας Παφίτης (Μ.Ε.1) και Σάββας Καραολής (Μ.Ε.2) υπήρξαν αξιόπιστοι. Επιπλέον του συνεκτικού, άμεσου, θετικού και σταθερού λόγου με τον οποίον οι μάρτυρες αυτοί απευθύνθηκαν προς το Δικαστήριο, παρατηρώ πως η εκδοχή τους για τα γεγονότα υποστηρίζεται από το τιμολόγιο υπ' αριθμόν 0626 (τεκμήριο 1) καθώς το πόρισμα της σχετικής διερεύνησης (τεκμήριο 15): Το τιμολόγιο υπ' αριθμόν 0626 (τεκμήριο 1), το οποίο ο ίδιος ο εναγόμενος Χρύσανθος Παφίτης (Μ.Υ.1) παρουσίασε ως απόδειξη του επίδικου οφειλομένου υπολοίπου, είναι μεταγενέστερο της εξοφλητικής απόδειξης (τεκμήριο 7). Για την χρονική αυτή ανακολουθία ο εναγόμενος Χρύσανθος Παφίτης (Μ.Υ.1) δεν έδωσε καμία εξήγηση. Περαιτέρω, εφ' όσον, ως αδιαμφισβήτητο γεγονός, μεταξύ των προσώπων τα οποία έδωσαν δείγμα γραφής, στα πλαίσια της αστυνομικής διερεύνησης της καταγγελίας για την πλαστογράφησή της εξοφλητικής απόδειξης (τεκμήριο 7) ήταν και ο Σάββας Καραολής (Μ.Ε.2) και εφ' όσον, κατά την διερεύνηση αυτή «η αμφισβητούμενη υπογραφή δεν συνδέθηκε με κανένα από τα δείγματα που λήφθηκαν» (τεκμήριο 15) έπεται πως ο Σάββας Καραολής (Μ.Ε.2) δεν υπέγραψε το επίδικο αυτό έγγραφο (τεκμήριο 7). Για τους πιο πάνω λόγους η αγωγή επιτυγχάνει. Εκδίδεται απόφαση υπέρ των εναγόντων και εναντίον του εναγομένου για το ποσόν των €5.716,29 (ισόποσον Λ.Κ.3.345,60). Το ποσόν αυτό θα φέρει τόκον με νόμιμο επιτόκιο από τις 7.3.2007, ημερομηνία καταχώρισης της αγωγής έως την εξόφληση. Τα έξοδα της διαδικασίας, ως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο, επιδικάζονται υπέρ των εναγόντων και εναντίον του εναγομένου. (Υπ.) ........................................... Α. Κ. Λυκούργου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΕΠ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο