Αφροδίτη Χατζηκωστή εξ Αγίας Βαρβάρας και Γιαννούλα Χατζηκωστή εκ Δαλίου, ως διαχειρίστριες της περιουσίας του αποβιώσαντος Ανδρέα Χατζηκωστή, τέως εξ Αγίας Βαρβάρας ν. Στέλιου Χατζηκωστή κ.α., Αγωγή αρ. 5543/2010, 26/6/2013 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2013:A244 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Α. Κ. Λυκούργου, Ε.Δ. Αγωγή αρ. 5543/2010 Μεταξύ: Αφροδίτη Χατζηκωστή εξ Αγίας Βαρβάρας και Γιαννούλα Χατζηκωστή εκ Δαλίου, ως διαχειρίστριες της περιουσίας του αποβιώσαντος Ανδρέα Χατζηκωστή, τέως εξ Αγίας Βαρβάρας Ενάγουσες -και-
- Στέλιου Χατζηκωστή
- Χριστόφορου Χατζηκωστή Εναγομένων Ως τροποποιήθηκε διά διατάγματος ημερ. 6.2.2012 26 Ιουνίου,
- Για τις ενάγουσες αρ. 1 και 2 και εξ ανταπαιτήσεως εναγόμενες αρ. 1 και 2, εμφανίζεται ο κ. Δ. Παπαχρυσοστόμου για τους κ.κ. Δημήτρης Παπαχρυσοστόμου Δ.Ε.Π.Ε. Για τους εναγομένους αρ. 1 και 2 και εξ ανταπαιτήσεως ενάγοντες αρ. 1 και 2, εμφανίζεται ο κ. Λ. Α. Ιωαννίδης. Α π ό φ α σ η Οι ενάγουσες αρ. 1 και 2 και εξ ανταπαιτήσεως εναγόμενες αρ. 1 και 2 («οι ενάγουσες», εκτός όπου είναι αναγκαίος ο προσδιορισμός εκάστης), διαχειρίστριες της περιουσίας του θανόντος Ανδρέα Χατζηκωστή («ο θανών»), διεκδικούν από τους εναγομένους αρ. 1 και 2 και εξ ανταπαιτήσεως ενάγοντες αρ. 1 και 2 («οι εναγόμενοι», εκτός όπου είναι αναγκαίος ο προσδιορισμός εκάστου), τα ποσά των €8.067,27 και των €11.349 τα οποία αυτοί οικειοποιήθηκαν και/ή κατακρατούν παρανόμως. Οι εναγόμενοι αρνούνται και απορρίπτουν τις αιτιάσεις και τις αξιώσεις των εναγουσών. Ανταπαιτούν δε το ποσόν των €9.064 ως η συνεισφορά σε χρέη εταιρείας της οποίας ο θανών υπήρξε μέτοχος. Ως βάση αγωγής δικογραφούνται τα εξής: Οι ενάγουσες είναι νόμιμες διαχειρίστριες της περιουσίας του θανόντος, ο οποίος απεβίωσε στις 22.11.
- Ο θανών υπήρξε υιός του εναγομένου αρ. 1 και εξ ανταπαιτήσεως ενάγοντος αρ. 1 («ο εναγόμενος αρ. 1») και αδελφός του εναγομένου αρ. 2 και εξ ανταπαιτήσεως ενάγοντος αρ. 2 («ο εναγόμενος αρ. 2»). Και οι τρεις άνδρες ασχολούντο με την επιδιόρθωση και εμπορία ελαστικών διαμέσου της εταιρείας «Στέλιος Χ" Κωστής και Υιοί Λτδ», της οποίας ήσαν και οι μόνοι μέτοχοι με τον ίδιο αριθμό μετοχών. Ο θανών και οι εναγόμενοι διατηρούσαν κοινούς τραπεζικούς λογαριασμούς ως ακολούθως: (α) Ο θανών και ο εναγόμενος αρ. 2 διατηρούσαν τον κοινό λογαριασμό υπ' αριθμόν 3202404-8 στην «Συνεργατική Πιστωτική Εταιρεία Πέρα Χωρίου» (η «ΣΠΕ Πέρα Χωρίου»), ο οποίος ανοίχθηκε στις 11.8.2003 και ο οποίος, στις 22.11.2008, παρουσίαζε πιστωτικό υπόλοιπο ύψους €16.134,
- Για την απόσυρση χρημάτων από το λογαριασμό αυτό απαιτείτο η υπογραφή αμφοτέρων των δικαιούχων. (β) Ο θανών και οι εναγόμενοι διατηρούσαν τον κοινό λογαριασμό υπ' αριθμόν 3201377-7 στην «ΣΠΕ Πέρα Χωρίου», ο οποίος ανοίχθηκε στις 23.9.1996, και ο οποίος, στις 22.11.2008, παρουσίαζε πιστωτικό υπόλοιπο ύψους €27.909,
- Οιοσδήποτε των τριών δικαιούχων εδικαιούτο να αποσύρει χρήματα από το λογαριασμό αυτό. (γ) Ο θανών και οι εναγόμενοι διατηρούσαν τον κοινό λογαριασμό υπ' αριθμόν 2002741-5 στη «ΣΠΕ Πέρα Χωρίου», ο οποίος ανοίχθηκε στις 21.2.2005 και ο οποίος, στις 22.11.2008, παρουσίαζε πιστωτικό υπόλοιπο ύψους €2.253,
- Οιοσδήποτε των τριών δικαιούχων εδικαούτο να αποσύρει χρήματα από το λογαριασμό αυτό. (δ) Ο θανών και οι εναγόμενοι διατηρούσαν τον κοινό λογαριασμό 0114-07-025638 στην «Τράπεζα Κύπρου Δημόσια Εταιρεία Λτδ» («η Τράπεζα Κύπρου») ο οποίος, στις 22.11.2008, παρουσίαζε πιστωτικό υπόλοιπο ύψους €3.
- Για την απόσυρση χρημάτων από το λογαριασμό αυτό απαιτείτο η υπογραφή δύο εκ των τριών δικαιούχων. Το ποσόν των €16.134,54, το οποίο αποτελούσε το πιστωτικό υπόλοιπο του λογαριασμού υπ' αριθμόν 3202404-8 στις 22.11.2008, ανήκε κατά το εν δεύτερον στον θανόντα εφ' όσον επρόκειτο για κοινές αποταμιεύσεις και/ή κοινά κέρδη αυτού και του εναγομένου αρ. 2 και/ή αφού επρόκειτο για χρήματα που δωρήθηκαν εξ ίσου σε αυτούς. Πλην όμως, στις 2.5.2009 ο εναγόμενος αρ. 2 απέσυρε όλα τα χρήματα από το λογαριασμό αυτό. Παρομοίως, τα πιστωτικά υπόλοιπα τα οποία παρουσίαζαν οι λογαριασμοί υπ' αριθμόν 3201377-7 και 2002741-5 στις 22.11.2008 ανήκαν κατά το εν τρίτο στον θανόντα εφ' όσον επρόκειτο για αποταμιεύσεις του ιδίου και των εναγομένων από τα χρήματα που ελάμβαναν ως εργαζόμενοι στην εταιρεία. Πλην, όμως, στις 30.4.2009 οι εναγόμενοι απέσυραν όλα τα χρήματα από τους λογαριασμούς αυτούς. Οι ενάγουσες, ως διαχειρίστριες της περιουσίας του θανόντος, διεκδικούν το εν δεύτερον των χρημάτων που ήσαν κατατεθειμένα, στις 22.8.2008, στο λογαριασμό υπ' αριθμόν 3202404-8 καθώς και το εν τρίτον των χρημάτων που ήσαν κατατεθειμένα, την ίδια ημέρα, στους λογαριασμούς υπ' αριθμόν 3201377-7, 2002741-5 και 0114-07-
- Οι ενάγουσες ισχυρίζονται πως ουδέποτε ο θανών εγκατέλειψε το δικαίωμα ιδιοκτησίας επί των χρημάτων που ήσαν κατατεθειμένα στους λογαριασμούς αυτούς. Ουδέποτε ο θανών συνεφώνησε πως ο θάνατος οιουδήποτε εκ των τριών συνδικαιούχων θα είχε ως αποτέλεσμα τα χρήματα των κοινών λογαριασμών να περιέλθουν στους επιζήσαντες. Πεποίθηση και/ή πρόθεση του θανόντος ήταν όπως, σε περίπτωση θανάτου οιουδήποτε των τριών συνδικαιούχων, τα χρήματα των κοινών λογαριασμών να παραμείνουν στην ιδιοκτησία και των τριών. Διά της υπεράσπισης και ανταπαίτησης οι εναγόμενοι δέχονται ότι οι ενάγουσες είναι διαχειρίστριες της περιουσίας του θανόντος, αρνούνται, όμως, και απορρίπτουν τις αιτιάσεις και τις αξιώσεις τους. Δέχονται ότι ανοίχθηκαν οι τέσσερεις κοινοί λογαριασμοί, οι οποίοι περιγράφονται στην έκθεση απαίτησης, με δικαιούχους τους ιδίους και τον θανόντα. Δέχονται, επίσης, ότι μετά το θάνατο του υιού και αδελφού τους οι ίδιοι απέσυραν τα χρήματα από τους λογαριασμούς αυτούς και τα μετέφεραν σε νέους λογαριασμούς με δικαιούχους μόνον τους ιδίους. Ισχυρίζονται πως προέβηκαν στις ενέργειες αυτές καθ' υπόδειξιν των αρμοδίων τραπεζικών υπαλλήλων και πως οι ενέργειες τους είναι νόμιμες εφ' όσον, κατά το άνοιγμα των τεσσάρων επίδικων λογαριασμών, συνεφωνήθηκε μεταξύ των ιδίων, του θανόντος και των τραπεζικών ιδρυμάτων και/ή ήταν κοινή επιθυμία και/ή κοινή πεποίθηση αυτών πως, σε περίπτωση θανάτου οιουδήποτε εκ των τριών συνδικαιούχων των λογαριασμών, τα πιστωτικά υπόλοιπα να περιέλθουν στους επιζήσαντες, οι οποίοι θα ήσαν και οι αποκλειστικοί δικαιούχοι αυτών. Περαιτέρω, οι εναγόμενοι πληροφορούν για το γεγονός πως την «ΣΠΕ Πέρα Χωρίου» διεδέχθηκε η «Περιφερειακή Συνεργατική Πιστωτική Εταιρεία Λευκωσίας» («η Περιφερειακή ΣΠΕ Λευκωσίας») και με αυτή πλέον συνεργάζονται. Διά του δικογράφου τους οι εναγόμενοι αποδίδουν στην ενάγουσα αρ. 1 και εξ ανταπαιτήσεως εναγομένη αρ. 1 («η ενάγουσα αρ. 1») μεμπτή συμπεριφορά και της αποδίδουν την ευθύνη για τη «ρήξη» που επήλθε στις σχέσεις των ιδίων με τις ενάγουσες. Πληροφορούν δε για την εκκρεμότητα άλλης δικαστικής διαδικασίας στα πλαίσια της οποίας οι ενάγουσες και οι ίδιοι αντιδικούν εν σχέσει με την ευθύνη πληρωμής των εξόδων για την περίθαλψη και την νοσηλεία του θανόντος σε ιδιωτικό νοσοκομείο. Τέλος, οι εναγόμενοι ανταπαιτούν το ποσόν των €9.064, ως η συνεισφορά του θανόντος στα χρέη της εταιρείας «Στέλιος Χ" Κωστής και Υιοί Λτδ». Ας σημειωθεί πως προδικαστικό ζήτημα, εγειρόμενο διά του δικογράφου των εναγομένων, εν σχέσει με την ταύτιση του εναγομένου αρ. 2 και του Χριστόφορου Χατζηκωνσταντίνου έχει επιλυθεί διαμέσου κοινών δηλώσεων και τεκμηρίων αδιαμφισβήτητων ως προς το περιεχόμενο. Ο εναγόμενος αρ. 2 και ο Χριστόφορος Χατζηκωνσταντίνου είναι το ίδιο πρόσωπο. Διά της απάντησης στην υπεράσπιση και της υπεράσπισης στην ανταπαίτηση οι ενάγουσες απορρίπτουν τα όσα οι εναγόμενοι προβάλλουν και αξιώνουν διά του δικογράφου τους. Παραπέμπουν σε όσα καταγράφουν στην έκθεση απαίτησης και, επιπροσθέτως, ισχυρίζονται τα εξής: Οι οδηγίες του θανόντος προς την «ΣΠΕ Πέρα Χωρίου» και την «Τράπεζα Κύπρου» ήταν όπως, σε περίπτωση θανάτου οιουδήποτε εκ των τριών συνδικαιούχων των επίδικων κοινών λογαριασμών, αυτές κρατούν τα πιστωτικά υπόλοιπα εις διαταγή των επιζησάντων. Ουδέποτε ο θανών έδωσε οδηγίες για μεταφορά του ιδιοκτησιακού καθεστώς των πιστωτικών υπολοίπων στους επιζήσαντες εφ' όσον, κατά πάντα ουσιώδη χρόνο, αυτός είχε σύζυγο και ανήλικα τέκνα. Τέλος, η ανταπαίτηση είναι αβάσιμη εφ' όσον ο μέτοχος εταιρείας περιορισμένης ευθύνης, ως η εταιρεία «Στέλιος Χ' Κωστής και Υιοί Λτδ», δεν ευθύνεται προσωπικώς για τα χρέη της. Η διαδικασία απόδειξης διευκολύνθηκε με την κατάθεση εγγράφου διά του οποίου δηλώνονται, ως παραδεκτά, τα κάτωθι γεγονότα: «..
(1)Ο Ανδρέας Χ" Κωστή τέως εξ Αγ. Βαρβάρας, απεβίωσε στις 22.11.2008, συνεπεία τραυμάτων που υπέστη στις 8.11.2008 ενώ εργαζόταν στην εταιρεία Στέλιος Χ" Κωστή & Υιοί Λτδ.
(2)Ο Ανδρέας Χ" Κωστή μαζί με τους εναγομένους 1 και 2 διατηρούσαν στην Περιφερειακή ΣΠΕ Λευκωσίας στο Πέρα Χωρίο Νήσου, τους 3 λογαριασμούς για τους οποίους γίνεται αναφορά στην παράγραφο 3 της Έκθεσης Απαιτήσεως με πιστωτικό υπόλοιπο κατά την 22.11.2008 τα ποσά που αναφέρονται στην παράγραφο 3 της Έκθεσης Απαιτήσεως με τις εξής περαιτέρω λεπτομέρειες: (α) Ο λογαριασμός 3202404-8 που αναφέρεται στην παράγραφο 3(α) της Έκθεσης Απαιτήσεως ανοίχθηκε στις 11.8.2003 στο όνομα του αποβιώσαντα Ανδρέα Χ" Κωστή και του Χριστόφορου Χ" Κωστή εναγομένου 2, αφού υποβλήθηκε αίτηση για άνοιγμα κοινού λογαριασμού από αμφότερους. Ο λογαριασμός ήταν λογαριασμός προθεσμίας και δικαίωμα απόσυρσης χρημάτων από τον λογαριασμό αυτό είχαν και τα δύο πιο πάνω άτομα μαζί, δηλαδή έπρεπε να υπογράψουν αμφότεροι. Παρουσιάζουμε φωτοαντίγραφο της σχετικής αίτησης με δείγματα υπογραφών, για να γίνουν τεκμήρια. (β) Ο λογαριασμός 3201377-7 που αναφέρεται στην παράγραφο 3(β) της Έκθεσης Απαιτήσεως, ανοίχθηκε στις 23.9.1996 με αίτηση ημερ. 23.9.1996 στο όνομα του αποβιώσαντα Ανδρέα Χ" Κωστή και των εναγομένων 1 και
- Ο λογαριασμός αυτός ήταν γραμμάτιο προθεσμίας και δικαίωμα απόσυρσης των χρημάτων από τον εν λόγω λογαριασμό είχε οιοσδήποτε εκ των πιο πάνω προσώπων. Παρουσιάζουμε φωτοαντίγραφο της σχετικής αίτησης ημερ. 23.9.1996, για να γίνουν τεκμήρια. (γ) Ο λογαριασμός 2002741-5 που αναφέρεται στην παράγραφο 3(γ) της Έκθεσης Απαιτήσεως, ανοίχθηκε στις 21.2.2005 στο όνομα του αποβιώσαντα Ανδρέα Χ" Κωστή και των εναγομένων 1 και 2, αφού υποβλήθηκε αίτηση για άνοιγμα κοινού λογαριασμού από τον αποβιώσαντα Ανδρέα Χ" Κωστή και τους εναγομένους 1 και
- Ο λογαριασμός αυτός ήταν όψεως, ήτοι βιβλιάριο - κάρτα με δικαίωμα απόσυρσης χρημάτων από τον εν λόγω λογαριασμό από οποιοδήποτε εκ των ανωτέρω προσώπων. Παρουσιάζουμε φωτοαντίγραφο της σχετικής αίτησης με δείγμα υπογραφών, για να γίνουν τεκμήρια.
(3)Ο αποβιώσας Ανδρέας Χ" Κωστή μαζί με τους εναγομένους 1 και 2 διατηρούσαν στην Τράπεζα Κύπρου Δημόσια Εταιρεία Λτδ, τον λογαριασμό 0114-07-025638, με πιστωτικό υπόλοιπο την 22.11.2008 το ποσό των €3.886. Απόσυρση χρημάτων από τον εν λόγω λογαριασμό μπορούσε να γίνει μόνο με την υπογραφή δύο εκ των ανωτέρω προσώπων. Παρουσιάζουμε την αίτηση που υπέγραψε σε σχέση με τον λογαριασμό ο αποβιώσας και οι δύο εναγόμενοι για να γίνει τεκμήριο.
(4)Ο εναγόμενος 2 και ο Χριστόφορος Χ" Κωστή είναι το ίδιο πρόσωπο.
(5)Ο αποβιώσας Ανδρέας Χ" Κωστή και οι εναγόμενοι 1 και 2 ήσαν οι μόνοι μέτοχοι της εταιρείας Στέλιος Χ" Κωστή & Υιοί Λτδ, με τον ίδιο αριθμό μετοχών και όλοι τους απασχολούνταν κατά πάντα ουσιώδη χρόνο στην εταιρεία αυτή.
(6)Αμφότεροι οι εναγόμενοι μετά τον θάνατο του Ανδρέα Χ" Κωστή, απέσυραν όλα τα χρήματα από τους πιο πάνω λογαριασμούς.
(7)Η εταιρεία Στέλιος Χ" Κωστή & Υιοί Λτδ., διατηρούσε κατά πάντα ουσιώδη χρόνο τον λογαριασμό με αρ. 062 4000565-6 στην Περιφερειακή Συνεργατική Πιστωτική Εταιρεία Λευκωσίας.» (δείτε το έγγραφο αρ. 1). Περαιτέρω, διαρκούσης της ακροαματικής διαδικασίας δηλώθηκαν, ως παραδεκτά, και τα εξής γεγονότα:
(1)Εκκρεμεί η αγωγή αρ. 3900/2010 (Ε.Δ. Λευκωσίας) «Απολλώνειο Ιδιωτικό Νοσοκομείο» ν.
- Αφροδίτης Χατζηκωστή
- Γιαννούλας Χατζηκωστή
- Χριστόφορου Χατζηκωστή. Η αγωγή αυτή αφορά στα έξοδα περίθαλψης και νοσηλείας του θανόντος αμέσως μετά τον σοβαρό τραυματισμό του, ο οποίος τελικώς επέφερε το θάνατό του.
(2)Ο λογαριασμός υπ' αριθμόν 062-4000565-6, τον οποίον διατηρούσε η εταιρεία «Στέλιος Χ" Κωστής και Υιοί Λτδ» στην «Περιφερειακή ΣΠΕ Λευκωσίας» και ο οποίος αποτελεί τη βάση της ανταπαίτησης, παρουσίαζε, στις 21.11.2008, χρεωστικό υπόλοιπον ύψους €10.389,
- Ο ίδιος λογαριασμός παρουσίαζε στις 29.6.2010, ημερομηνία καταχώρισης της προκείμενης αγωγής, χρεωστικό υπόλοιπον ύψους €27.
- Εν όψει των δικογραφημένων θέσεων των διαδίκων και δεδομένων των δηλωθέντων ως παραδεκτών γεγονότων αναδεικνύονται, ως επίδικα, τα εξής ζητήματα: Πρώτον, ποιό είναι το ακριβές νόημα των εντολών τις οποίες έδωσε ο θανών στην «ΣΠΕ Πέρα Χωρίου» και στην «Τράπεζα Κύπρου» όταν απετάθηκε, μαζί με τους εναγομένους, για το άνοιγμα των τεσσάρων κοινών λογαριασμών. Δεύτερον, ποιές ήσαν οι προθέσεις του θανόντος εν σχέσει με τα πιστωτικά υπόλοιπα των τεσσάρων κοινών λογαριασμών σε περίπτωση θανάτου οιουδήποτε εκ των συνδικαιούχων των λογαριασμών αυτών. Τρίτον, ποιά είναι η ευθύνη των διαχειριστών της περιουσίας θανόντος μετόχου εταιρείας περιορισμένης ευθύνης για τα χρέη της εταιρείας αυτής. Αμφότερες οι πλευρές προσεκόμισαν προφορική και έγγραφη μαρτυρία. Ενώπιον του Δικαστηρίου κατέθεσαν ενόρκως η ενάγουσα αρ. 1 Αφροδίτη Χατζηκωστή (Μ.Ε.1), η ενάγουσα αρ. 2 και εξ ανταπαιτήσεως εναγομένη αρ. 2 Γιαννούλα Χατζηκωστή (Μ.Ε.2-«η ενάγουσα αρ. 2»), ο Νίκανδρος Νικοδήμου (Μ.Υ.1), υπάλληλος αρχικώς της «ΣΠΕ Πέρα Χωρίου» και τώρα της διαδόχου αυτής «Περιφερειακής ΣΠΕ Λευκωσίας», ο Μενέλαος Σάββα (Μ.Υ.2), υπάλληλος της «Τράπεζας Κύπρου» και ο εναγόμενος αρ. 2 Χριστόφορος Χατζηκωστή ή Χατζηκωνσταντίνου (Μ.Υ.3). Από την έγγραφη μαρτυρία σχετικά με την επίλυση των επίδικων ζητημάτων είναι οι αιτήσεις/εντολές του θανόντος και των εναγομένων προς τους τραπεζικούς οργανισμούς για το άνοιγμα των τεσσάρων επίδικων λογαριασμών (τεκμήρια 1, 2, 3 και 11) και η πιστοποίηση της «Περιφερειακής ΣΠΕ Λευκωσίας», ημερ. 9.7.2010 (τεκμήριο 9). Ακολουθεί η παρουσίαση και ο σχολιασμός του ουσιώδους μέρους της μαρτυρίας: Σε όλες τις ενυπόγραφες αιτήσεις/εντολές του θανόντος και των εναγομένων προς τη «ΣΠΕ Πέρα Χωρίου» για το άνοιγμα των επίδικων κοινών λογαριασμών υπ' αριθμόν 3202404-8, 3201377-7 και 2002741-5 περιλαμβάνεται ο εξής όρος: «Σε περίπτωση θανάτου οποιονδήποτε από μας, να κρατείτε στη διαταγή του επιζώντος/επιζώντων όλα τα χρήματα, χρεόγραφα, τίτλους και άλλα περιουσιακά στοιχεία τα οποία ευρίσκονται κοντά σας για οποιονδήποτε λογαριασμό στα κοινά ονόματα μας, πάντοτε όμως χωρίς επηρεασμό οποιωνδήποτε δικαιωμάτων σας (δείτε τον όρο 6 στα τεκμήρια 1 και 2 και τον όρο 5 στο τεκμήριο 3). Παρομοίως, στην ενυπόγραφη αίτηση/εντολή του θανόντος και των εναγομένων προς την «Τράπεζα Κύπρου» για το άνοιγμα του λογαριασμού υπ' αριθμόν 0114-07-025638 περιλαμβάνεται ο ακόλουθος όρος: «..Το hold on the death of any one of us any credit balance or any account on our joint names to the order of the survivor(s) but always without prejudice to any right you may have in respect of such balance arising out of any lien, charge, pledge, set-off, counterclaim or otherwise whatsoever.» (δείτε τον όρο 4 στο τεκμήριο 11). Τους όρους αυτούς επικαλείται η πλευρά των εναγομένων για να υποστηρίξει την νομιμότητα της απόσυρσης, μετά το θάνατο του συνδικαιούχου Ανδρέα Χατζηκωστή, όλων των χρημάτων που υπήρχαν στους επίδικους κοινούς λογαριασμούς ως πιστωτικά υπόλοιπα. Η πλευρά των εναγομένων ερμηνεύει τους όρους αυτούς ως δηλωτικούς της επιθυμίας του Ανδρέα Χατζηκωστή για μεταφορά του ιδιοκτησιακού καθεστώτος του μεριδίου του στους άλλους συνδικαιούχους σε περίπτωση θανάτου του. Η ερμηνεία αυτή είναι εσφαλμένη. Οι όροι αυτοί ουδόλως αποκαλύπτουν τέτοια επιθυμία και ουδόλως συνιστούν εκχώρηση των δικαιωμάτων του θανόντος, επί των πιστωτικών υπολοίπων των κοινών λογαριασμών, στους επιζήσαντες συνδικαιούχους. Διά των όρων αυτών ο θανών έδωσε εντολή στους αρμόδιους τραπεζικούς οργανισμούς όπως, σε περίπτωση θανάτου του, αυτοί να κρατήσουν («to hold»), δηλαδή να φυλάξουν, να διατηρήσουν, τα πιστωτικά υπόλοιπα των κοινών λογαριασμών, εις διαταγήν των επιζησάντων συνδικαιούχων («.to the order of the survivor(s).»). Διά των όρων αυτών ο θανών ουδόλως εγκατέλειψε τα ιδιοκτησιακά δικαιώματά του επί των πιστωτικών υπολοίπων των επίδικων κοινών λογαριασμών και ουδόλως διευθέτησε την εκχώρηση των δικαιωμάτων αυτών στους επιζήσαντες. Ας σημειωθεί πως στις περιπτώσεις γραπτής συμφωνίας καθώς και γραπτής οδηγίας, τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις των συμβαλλομένων καθώς και ο τρόπος ενέργειας των εντολοδόχων, αναλόγως, προκύπτουν από το ίδιο το γραπτό κείμενο. Εάν στο κείμενο υπάρχουν ασάφειες, τότε είναι αναγκαία η ερμηνεία. Η ερμηνεία μίας ασαφούς συμβατικής πρόνοιας ή μίας ασαφούς εντολής, αναλόγως, δηλαδή η διαδικασία απόδοσης του αληθινού τους νοήματος, είναι ζήτημα νομικό, ακολουθεί συγκεκριμένους (ερμηνευτικούς) κανόνες και γίνεται από το Δικαστήριο (Pell Frichcmann Consultants Ltd v. Δημοκρατία
(2001)1 (Γ) Α.Α.Δ.). Βασικός ερμηνευτικός κανόνας των συμβατικών όρων και των οδηγιών, αναλόγως, συναρτά, τη βούληση των συμβαλλομένων και των εντολέων, αναλόγως, με τα όσα καταγράφονται σε μια σύμβαση ή σε μια εντολή. Στα καταγεγραμμένα αποδίδεται η σημασία που αυτά ενέχουν στην κοινή καθημερινή συνεννόηση. Και η φράση «κρατώ στη διαταγή του επιζώντος», αναφερόμενη σε χρήματα, καθώς και η αντίστοιχη «to hold.any credit balance or any account.to the order of the survivor», στην καθημερινή συνεννόηση σημαίνει πως φυλάττω και διατηρώ αυτά τα χρήματα και τα διαθέτω σύμφωνα με τις οδηγίες του επιζήσαντος. Οι φράσεις αυτές δεν δημιουργούν αμάχητο τεκμήριο νομιμότητας της ενέργειας του επιζήσαντος να οικειοποιηθεί τα χρήματα αυτά. Σύμφωνα με το τραπεζικό δίκαιο ένας κοινός τραπεζικός λογαριασμός αποτελεί ένα χρέος οφειλόμενο στους συνδικαιούχους από κοινού. Ισχύει δε η αρχή του επιζήσαντος δικαιούχου (the principle of survivorship) σύμφωνα με την οποίαν, στην απουσία συμφωνίας περί του αντιθέτου, τεκμαίρεται ότι με το θάνατο ενός των συνδικαιούχων όλα τα δικαιώματα, τα οποία σχετίζονται με τον κοινό λογαριασμό, περιέρχονται στον επιζήσαντα. Πρόκειται, όμως, για τεκμήριο μαχητό, το οποίο δύναται να ανατραπεί εφ' όσον, για παράδειγμα, αποδειχθεί πως η πρόθεση του θανόντος, ο οποίος κατέθετε χρήματα στον κοινό λογαριασμό, ήταν να διατηρηθούν τα δικαιώματά του υπέρ των κληρονόμων του. Για να διαπιστωθεί η πρόθεση του θανόντος κρίσιμες είναι όλες οι περιστάσεις οι οποίες περιβάλλουν την υπόθεση (Πουγεράση κ.α. ν. Λουκή Παπαφιλίππου
(1998)1 Α.Α.Δ. 1283, Paget's Law of Banking, Thirteen edition, Butterworths, σελ. 219). Εν προκειμένω για τη διαπίστωση των προθέσεων και των επιθυμιών του θανόντος χρήσιμες είναι οι δηλώσεις της ενάγουσας αρ. 1 Αφροδίτης Χατζηκωστή (Μ.Ε.1), της ενάγουσας αρ. 2 Γιανούλλας Χατζηκωστή (Μ.Ε.2) και του εναγομένου αρ. 2 Χριστόφορου Χατζηκωστή ή Χατζηκωνσταντίνου (Μ.Υ.3). Η ενάγουσα αρ. 1 Αφροδίτη Χατζηκωστή (Μ.Ε.1), σύζυγος του θανόντος, δήλωση τα εξής ουσιώδη: Ο γάμος της με τον θανόντα τελέσθηκε στις 27.9.1987 και τα τρία τέκνα τους γεννήθηκαν στις 5.5.1988, στις 10.2.1990 και στις 10.4.
- Ο θανών ασκούσε, κυρίως, το επάγγελμα του οικοδόμου. Όμως, εργαζόταν και στην οικογενειακή επιχείρηση που διατηρούσε μαζί με τον πατέρα και τον αδελφό του (τους εναγομένους). Η ίδια δεν εργαζόταν και την οικογένεια τους συντηρούσε αποκλειστικώς ο θανών. Ο θάνατος του Ανδρέα Χατζηκωστή επήλθε στις 22.11.2008, μετά από το σοβαρό τραυματισμό του ενώ εργαζόταν στην οικογενειακή επιχείρηση. Ο θανών και οι εναγόμενοι διατηρούσαν κοινούς λογαριασμούς στη «ΣΠΕ Πέρα Χωρίου» καθώς και στην «Τράπεζα Κύπρου» και σε αυτούς κατέθεταν χρήματα τα οποία κέρδιζαν, εργαζόμενοι στην οικογενειακή επιχείρηση. Ο θανών και ο εναγόμενος αρ. 2 διατηρούσαν κοινό λογαριασμό στη «ΣΠΕ Πέρα Χωρίου» όπου κατέθεσαν χρήματα που τους εδώρισε η μητέρα τους. Την αλήθεια των δηλώσεων αυτών δεν αμφισβήτησε η πλευρά των εναγομένων. Η ενάγουσα αρ. 1 Αφροδίτη Χατζηκωστή (Μ.Ε.1) και η ενάγουσα αρ. 2 Γιαννούλα Χατζηκωστή (Μ.Ε.2) εδήλωσαν, περαιτέρω, πως συχνά ο θανών αναφερόταν στα χρήματα που ήσαν κατετεθειμένα στους επίδικους κοινούς λογαριασμούς και θεωρούσε και παρουσίαζε το μερίδιο του ως ασφάλεια για τη σύζυγο και τα τέκνα του σε περίπτωση θανάτου του. Οι δύο γυναίκες ισχυρίσθηκαν πως ουδέποτε υπήρξε πρόθεση του θανόντος να εγκαταλείψει τα ιδιοκτησιακά δικαιώματά του επί των επίδικων κοινών λογαριασμών στην περίπτωση θανάτου του. Τέτοια πρόθεση θα ήταν ασύμβατη με τον χαρακτήρα του. Οι δύο γυναίκες περιέγραψαν τον θανόντα ως ένα εργατικό, στοργικό οικογενειάρχη, ο οποίος φρόντιζε αδιάκοπα για την ευημερία της συζύγου και των τέκνων του. Είναι γεγονός πως οι δύο γυναίκες κατέθεσαν ενώπιον του Δικαστηρίου υπό το καθεστώς έντασης, ταραχής και συναισθηματικής φόρτισης. Σε κάποιες περιπτώσεις το Δικαστήριο παρενέβη και τις εκάλεσε να ηρεμήσουν. Όμως, η ένταση, η ταραχή και η συναισθηματική φόρτιση με την οποίαν οι δύο γυναίκες κατέθεσαν δικαιολογείται λαμβανομένης υπ' όψιν της φύσης της επίδικης διαφοράς και της ανάγκης αυτών να κινηθούν δικαστικώς εναντίον οικείων τους και να τους αντιμετωπίσουν σε αίθουσα δικαστηρίου για να αποκαταστήσουν ό,τι οι ίδιες θεωρούν ως η πραγματική επιθυμία και πρόθεση του θανόντος συζύγου και πατέρα τους. Επίσης, αυτά τα χαρακτηριστικά του λόγου των δύο γυναικών δικαιολογούνται λαμβανομένης υπ' όψιν και της οξείας αντεξέτασης στην οποίαν υπεβλήθηκαν, των υποβολών περί διαταραγμένων σχέσεων μεταξύ της ενάγουσας αρ. 1 Αφροδίτης Χατζηκωστή (Μ.Ε.1) και του θανόντος συζύγου της, καθώς και των υποβολών περί επίδειξης, εκ μέρους της ενάγουσας αρ. 2 Γιαννούλας Χατζηκωστή (Μ.Ε.2) αγνωμοσύνης προς τον παππού της, εναγόμενο αρ. 1, και τον θείο και νονό της, εναγόμενο αρ.
- Παρά το ότι υπήρξε έντονος, ταραχώδης και συναισθηματικός, εντούτοις, ο λόγος της ενάγουσας αρ. 1 Αφροδίτης Χατζηκωστή (Μ.Ε.1) και της ενάγουσας αρ. 2 Γιαννούλας Χατζηκωστή (Μ.Ε.2) κρίνεται, επί της ουσίας, ειλικρινής, αληθής και αξιόπιστος. Τα όσα αυτές εδήλωσαν εν σχέσει με τις προθέσεις και την επιθυμία του θανόντος για την τύχη του μεριδίου του στους επίδικους κοινούς λογαριασμούς κρίνονται ως αξιόπιστα εφ' όσον αυτά συνάδουν και με την ανθρώπινη εμπειρία και την κοινή λογική: Η ανθρώπινη εμπειρία και η κοινή λογική υποδεικνύουν πως η επιθυμία ενός οικογενειάρχη βιοπαλαιστή, ο οποίος επί χρόνια αποταμίευε σε κοινούς λογαριασμούς το περίσσευμα της εργασίας του, είναι όπως, σε περίπτωση θανάτου του, το μερίδιο περιέλθει στους εξαρτώμενους οικείους του, εν προκειμένω στην άνεργη σύζυγο και τα τρία τέκνα του. Η κρίσιμη μαρτυρία της ενάγουσας αρ. 1 Αφροδίτης Χατζηκωστή (Μ.Ε.1) και της ενάγουσας αρ. 2 Γιαννούλας Χατζηκωστή (Μ.Ε.2) δεν ανατρέπεται από τα όσα οι μάρτυρες της πλευράς των εναγομένων ανέφεραν ενώπιον του Δικαστηρίου. Κατ' αρχάς, ο Νίκανδρος Νικοδήμου (Μ.Υ.1) και ο Μενέλαος Σάββα (Μ.Υ.2) περιορίσθηκαν να παρουσιάσουν την τραπεζική πρακτική στις περιπτώσεις θανάτου συνδικαιούχου κοινού λογαριασμού και εξήγησαν την εφαρμογή της αρχής του επιζήσαντος. Ο Νίκανδρος Νικοδήμου (Μ.Υ.1) και ο Μενέλαος Σάββα (Μ.Υ.2) δεν ανεφέρθηκαν σε δηλώσεις του θανόντος για τις προθέσεις και τις επιθυμίες του εν σχέσει με το ιδιοκτησιακό καθεστώς του μεριδίου του στους επίδικους κοινούς λογαριασμούς σε περίπτωση θανάτου του. Σε τέτοιες δηλώσεις ανεφέρθηκε μόνον ο εναγόμενος αρ. 2 Χριστόφορος Χατζηκωστής ή Χατζηκωνσταντίνου (Μ.Υ.3). Ενώπιον του Δικαστηρίου αυτός επεχείρησε να πείσει πως επιθυμία του βιοπαλαιστή οικογενειάρχη αδελφού του, συζύγου άνεργης και πατέρα ανηλίκων, ήταν όπως το μερίδιό του στους επίδικους κοινούς λογαριασμούς, στους οποίους κατέθετε το περίσσευμα από την εργασία του καθώς και το μερίδιο από δωρεά της μητέρας του, περιέλθει, σε περίπτωση θανάτου του, στον ίδιο και τον πατέρα τους. Και αυτό για να εξασφαλισθεί η οικογενειακή επιχείρηση. Υποστηρίζοντας αυτά ο εναγόμενος αρ. 2 Χριστόφορος Χατζηκωστής ή Χατζηκωνσταντίνου (Μ.Υ.3) κρίνεται ως αναξιόπιστος. Πέραν του ότι η εκδοχή αυτή είναι αντίθετη με τα όσα σχετικά και αξιόπιστα ανέφεραν η ενάγουσα αρ. 1 Αφροδίτη Χατζηκωστή (Μ.Ε.1) και η ενάγουσα αρ. 2 Γιαννούλα Χατζηκωστή (Μ.Ε.2) και ευρίσκεται σε διάσταση με την ανθρώπινη εμπειρία και την κοινή λογική, ο μάρτυρας δεν εξήγησε γιατί αφού ο ίδιος και ο πατέρας του εναγόμενος αρ. 2 απέσυραν το μερίδιο του θανόντος δεν το διέθεσαν προς εξόφληση χρεών της οικογενειακής επιχείρησης και, αντί τούτου, το κατέθεσαν σε νέους κοινούς λογαριασμούς των ιδίων. Υπενθυμίζω πως δηλώθηκε, ως παραδεκτό, και το γεγονός πως ο λογαριασμός υπ' αριθμόν 062-4000565-6, τον οποίον διατηρούσε η εταιρεία «Στέλιος Χ" Kωστής και Υιοί Λτδ» στην «Περιφερειακή ΣΠΕ Λευκωσίας» και ο οποίος αποτελεί τη βάση της ανταπαίτησης παρουσίαζε, στις 21.11.2008 (ημέρα θανάτου του Ανδρέα Χατζηκωστή), χρεωστικό υπόλοιπο ύψους €10.389,
- Ο λογαριασμός αυτός παρουσίαζε στις 29.6.2010 (ημέρα καταχώρισης της προκείμενης αγωγής) χρεωστικό υπόλοιπο €27.
- Αφού λοιπόν ο θανών, σύμφωνα πάντα με τα λεγόμενα του εναγομένου αρ. 2 Χριστόφορου Χατζηκωστή ή Χατζηκωνσταντίνου (Μ.Υ.3), προέκρινε την ευημερία της οικογενειακής επιχείρησης αντί την ευημερία της χήρας συζύγου και των ορφανών τέκνων του γιατί ο ίδιος δεν ενήργησε αναλόγως; Την υπεράσπιση δεν βοηθά το περιεχόμενο της πιστοποίησης της «Περιφερειακής ΣΠΕ Λευκωσίας» ημερ. 9.7.2010 (τεκμήριο 9). Το τεκμήριο 9 είναι μηδενικής αποδεικτικής δύναμης εφ' όσον δεν ετέθηκε ενώπιον των εναγουσών, όταν αυτές κατέθεταν, για να το σχολιάσουν. Καταληκτικά αναφέρεται πως τα παραδεκτά γεγονότα καθώς και η αξιόπιστη μαρτυρία, ως αυτά σκιαγραφούνται πιο πάνω, καθιστούν την αξίωση των εναγουσών βάσιμη. Οι αρχές της αποκατάστασης και του άδικου πλουτισμού, οι οποίες απορρέουν από το κοινοδίκαιο (common law) και την επιείκεια (equity) (εφαρμοζόμενα στη Δημοκρατία δυνάμει του άρθρου 29
(1)(γ) του περί Δικαστηρίων Νόμου, Ν.14/1960), θεραπεύουν την αδικία στις περιπτώσεις προσπορισμού οφέλους χωρίς χαριστική αιτία (Chitty on Contrancts (General Principles), 27th edition, παρα. 29-007 επ.). Τέλος, η ανταπαίτηση κρίνεται ως αβάσιμη εφ' όσον η διακεκριμένη νομική οντότητα μίας εταιρείας περιορισμένης ευθύνης, ως η εταιρεία «Στέλιος Χ"Kωστής και Υιοί Λτδ», απαλλάσσει τους μετόχους της από οιανδήποτε ευθύνη για εταιρικά χρέη. Για τους πιο πάνω λόγους η αγωγή επιτυγχάνει. Εκδίδεται απόφαση υπέρ των εναγουσών αρ. 1 και 2 και εξ ανταπαιτήσεως εναγομένων αρ. 1 και 2 και εναντίον του εναγομένου αρ. 2 και εξ ανταπαιτήσεως ενάγοντος αρ. 2 και για το ποσόν των €8.067,27, το οποίο θα φέρει τόκο με νόμιμο επιτόκιο από τις 29.6.2010, ημερομηνία καταχώρισης της αγωγής, έως την εξόφληση. Εκδίδεται απόφαση υπέρ των εναγουσών αρ. 1 και 2 και εξ ανταπαιτήσεως εναγομένων αρ. 1 και 2 και εναντίον του εναγομένων αρ. 1 και 2 και εξ ανταπαιτήσεως εναγόντων αρ. 1 και 2, προσωπικώς και/ή αλληλεγγύως, για το ποσόν των €11.349, το οποίο θα φέρει τόκο με νόμιμο επιτόκιο από τις 29.6.2010, ημερομηνία καταχώρισης της αγωγής, έως την εξόφληση. Τα έξοδα της αγωγής, ως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο, επιδικάζονται υπέρ των εναγουσών αρ. 1 και 2 εξ ανταπαιτήσεως εναγομένων αρ. 1 και 2 και εναντίον των εναγομένων αρ. 1 και 2 εξ ανταπαιτήσεως εναγόντων αρ. 1 και 2. Η ανταπαίτηση αποτυγχάνει. Η ανταπαίτηση απορρίπτεται. Τα έξοδα της ανταπαίτησης, ως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο, επιδικάζονται υπέρ των εναγουσών αρ. 1 και 2 και εξ ανταπαιτήσεως εναγομένων αρ. 1 και 2 και εναντίον των εναγομένων αρ. 1 και 2 και εξ ανταπαιτήσεως εναγόντων αρ. 1 και 2. Επειδή η αγωγή και η ανταπαίτηση ακούσθηκαν στα πλαίσια κοινής διαδικασίας να υπολογισθεί ένα σύνολο εξόδων. (Υπ.) ............. Α. Κ. Λυκούργου, Ε.Δ. Πιστόν Αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΕΠ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο