ΓΙΑΝΝΟΣ ΠΟΤΑΜΟΣ ν. AHART HOUSE LTD, Αγωγή αρ.: 6280/2009, 27/9/2013

(2009)1 (A) A.A.Δ. 173, 177). Δικογραφείται η ακόλουθη βάση αγωγής: Ο ενάγων, εγγεγραμμένος και αδειούχος επαγγελματίας ελεγκτής και λογιστής, παρέσχε στους εναγομένους συναφείς εργασίες. Εξέδωσε σχετικώς το τιμολόγιο υπ΄ αριθμόν 98-4380, ημερομηνίας 28.02.2007, για το ποσόν των Λ.Λ.644 (ισόποσον €1.100,34), το τιμολόγιο υπ΄ αριθμόν 98-4556, ημερομηνίας 10.05.2007, για το ποσόν των Λ.Κ.517,50 (ισόποσον €884,20) και το τιμολόγιο υπ΄ αριθμόν 98-4614, ημερομηνίας 06.08.2007, για το ποσόν των Λ.Κ.488,75 (ισόποσον €835,08). Τα τιμολόγια αυτά δεν έχουν εξοφληθεί, παρά τις επανειλημμένες οχλήσεις του ενάγοντος προς τους εναγομένους. Δια της υπεράσπισης και ανταπαίτησης οι εναγόμενοι δέχονται την επαγγελματική ιδιότητα του ενάγοντος, ως εγγεγραμμένου και αδειούχου επαγγελματία ελεγκτή και λογιστή, και δέχονται πως συνεφώνησαν με αυτόν να τους παράσχει συναφείς υπηρεσίες για την περίοδο από την 01.01.2006 έως και την 31.03.

1. Όμως, ισχυρίζονται πως ο ενάγων εξετέλεσε τα καθήκοντά του αμελώς και κατά παράβασιν των νόμιμων καθηκόντων του. Δίδουν δε σχετικές λεπτομέρειες. Οι εναγόμενοι ισχυρίζονται, περαιτέρω, πως η αμελής συμπεριφορά του ενάγοντος και/ή η εκ μέρους του παραβίαση των νόμιμων καθηκόντων του, τους προεκάλεσε ζημία ως εξής: ποσόν ύψους €3.340,32, ως η αμοιβή την οποίαν κατέβαλαν στον νέο λογιστή, και ποσόν ύψους των €220, ως η αμοιβή δικηγόρου. Οι εναγόμενοι διεκδικούν τα ποσά αυτά, τόκο και έξοδα. Δια της απάντησης στην υπεράσπιση και της υπεράσπισης στην ανταπαίτηση ο ενάγων απορρίπτει τις αιτιάσεις και τις αξιώσεις των εναγομένων. Παραπέμπει δε στο αρχικό δικόγραφό του. Για να αποδείξει την απαίτησή του και για να αντιμετωπίσει την ανταπαίτηση κατέθεσε ο ίδιος ο ενάγων Γιάννος Ποταμός (Μ.Ε.1). Για να προωθηθούν οι υπερασπίσεις στην απαίτηση και για να αποδειχθεί η ανταπαίτηση κατέθεσαν ο νέος λογιστής των εναγομένων Κυριάκος Παρέλλης (Μ.Υ.1) καθώς και ο διευθυντής αυτών Αντώνης Αντωνίου, (Μ.Υ.2). Επιπλέον της ένορκης προφορικής μαρτυρίας τους τα πρόσωπα αυτά κατέθεσαν και έγγραφη. Η προφορική μαρτυρία είναι καταγεγραμμένη στα πρακτικά της διαδικασίας, η δε έγγραφη είναι καταχωρισμένη ως τεκμήρια. Ακολουθεί η σύνοψη και ο σχολιασμός της: Ο ενάγων Γιάννος Ποταμός (Μ.Ε.1) κατέθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου με λόγο σταθερό, άμεσο, συνεκτικό και κατατοπιστικό. Επιβεβαίωσε τις δικογραφημένες θέσεις του και προσέθεσε τα εξής: Η επίδικη προφορική συμφωνία, η οποία συνήφθηκε περί τον Ιανουάριο του έτους 2006 προέβλεπε την εκ μέρους του παροχή λογιστικών υπηρεσιών για το έτος 2006 και μετά καθώς και την παροχή ελεγκτικών υπηρεσιών και υπηρεσιών «συμφιλίωσης» των αγορών στις οποίες προέβαιναν οι εναγόμενοι με τις τραπεζικές πράξεις για το έτος
2. Δεν υπήρξε ρητή συμφωνία ως προς το ύψος της αμοιβής του. Συνεφωνήθηκε πως η αμοιβή του θα ήταν ανάλογη των ωρών εργασίας. Συνεφωνήθηκε, επίσης, πως ο ίδιος θα εξέδιδε σχετικά τιμολόγια και πως οι εναγόμενοι θα του παρέσχαν όλες τις αναγκαίες, για την διεκπεραίωση της εργασίας του, πληροφορίες καθώς και τα σχετικά έντυπα το ταχύτερον. Ο ίδιος εξεπλήρωσε όλες τις συμβατικές του υποχρεώσεις με επιμέλεια και επάρκεια. Εξέδωσε δε τα τιμολόγια υπ΄ αριθμόν 98-4380, 98-4556 και 98-4614 (τεκμήρια 1, 2 και 3, αντιστοίχως) τα οποία περιλαμβάνουν χρεώσεις εύλογες και συνήθεις. Στο κάθε ένα από τα τιμολόγια αυτά καταγράφονται το είδος της παρασχεθείσας υπηρεσίας καθώς και η χρονική περίοδος στην οποία αυτό αφορά. Στα τιμολόγια υπ΄ αριθμόν 98-4380 και 98-4614 (τεκμήρια 1 και 3, αντιστοίχως) καταγράφονται, περαιτέρω, οι ώρες εργασίας και η χρέωση για κάθε τέτοια ώρα. Στο τιμολόγιο υπ΄ αριθμόν 98-4556 (τεκμήριο 2) καταγράφεται κατ΄ αποκοπήν ποσόν χρέωσης. Το τιμολόγιο υπ΄ αριθμόν 98-4380 (τεκμήριο 1), αφορά σε εργασίες «συμφιλίωσης» των αγορών στις οποίες προέβαιναν οι εναγόμενοι με τις τραπεζικές πράξεις και καλύπτει το έτος
3. Το τιμολόγιο υπ΄ αριθμόν 98-4556 (τεκμήριο 2) αφορά σε εργασίες ετοιμασίας λογιστικών βιβλίων, ετοιμασίας και υποβολής δηλώσεων φόρου προστιθέμενης αξίας, ετοιμασίας μισθολογίου και πληρωμής κοινωνικών ασφαλίσεων και καλύπτει το τρίμηνο Ιανουαρίου - Μαρτίου
4. Τέλος, το τιμολόγιο υπ΄ αριθμόν 98-4614 (τεκμήριο 3) αφορά σε ελεγκτική εργασία και καλύπτει το έτος
5. Συναφώς αναφέρεται πως, παρά το ότι τα τιμολόγια δεν έχουν αυτόνομη αποδειχτική δύναμη, εν τούτοις, η ύπαρξη και η κατάθεσή τους ενώπιον του Δικαστηρίου συνεκτιμάται με την υπόλοιπη μαρτυρία την οποίαν και ενισχύουν (Palatino Developments v. Telectronics Communication Limited

(2002)1 (B) Α.Α.Δ. 962 και Οργανισμός Κυπριακής Γαλακτοκομικής Βιομηχανίας ν. Κώστα Α. Ζαχαρίου

(2000)1(Α) Α.Α.Δ. 705). Αυτό ακριβώς συμβαίνει στην προκείμενη περίπτωση. Ο Κυριάκος Παρέλλης (Μ.Υ.1), ο οποίος προφανώς κλήθηκε ως μάρτυρας εμπειρογνώμονας για να αποδείξει την κατ΄ ισχυρισμόν επαγγελματική αμέλεια του ενάγοντος, δήλωσε πως είναι επαγγελματίας λογιστής και πως προσέφερε στους εναγομένους λογιστικές εργασίες σχετικώς με τα έτη 2004 έως και 2006. Οι εργασίες αυτές περιελάμβαναν και έλεγχο των λογιστικών εργασιών τις οποίες ο ενάγων Γιάννος Ποταμός (Μ.Ε.1) προσέφερε στους εναγομένους. Ο μάρτυρας διευκρίνισε πως δεν είναι επαγγελματίας ελεγκτής. Αυτή η διευκρίνιση καθιστά τον Κυριάκο Παρέλλη (Μ.Υ.1) μάρτυρα ακατάλληλο να σχολιάσει και, εν πάση περιπτώσει, να αμφισβητήσει την ποιότητα και την επάρκεια των ελεγκτικών υπηρεσιών τις οποίες παρέσχε ο ενάγων Γιάννος Ποταμός (Μ.Ε.1) στους εναγομένους για το έτος 2005 και για τις οποίες διεκδικεί αμοιβή συνολικού ύψους Λ.Κ.488,75, ως το τιμολόγιο υπ΄ αριθμόν 98-4614 (τεκμήριο 3) παρουσιάζει. Ο νόμος διαφοροποιεί, κατά τρόπον σαφή, ρητό και αυστηρό, τις ελεγκτικές εργασίες αφ' ενός και τις λογιστικές εργασίες αφ΄ετέρου οι οποίες παρέχονται σε μια εταιρεία, ως οι εναγόμενοι (δείτε τα άρθρα 155 επ. του περί Εταιρειών Νόμου, Κεφ. 113 ως αυτό τροποποιήθηκε στη συνέχεια). Συναφώς αναφέρεται πως το επίπεδο επιμέλειας το οποίο ο ενάγων όφειλε να επιδείξει έναντι των εναγομένων, ως επαγγελματίας ελεγκτής και λογιστής, καθορίζεται από το άρθρο 51

(1)(Β) του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου (Κεφ. 148 ως αυτό τροποποιήθηκε στη συνέχεια). Ο ενάγων όφειλε να καταβάλει «τέτοια δεξιότητα και επιμέλεια ....... όπως ένα λογικό και σωστό πρόσωπο που έχει όλα τα προσόντα για την άσκηση του επαγγέλματος αυτού, επιτηδεύματος ή ασχολίας θα κατέβαλλε υπό τις περιστάσεις.» Όπως δε απεφασίστηκε στην Αθανασίου κ.α. ν. Κουνούνης

(1997)1(Β) Α.Α.Δ. 614, 621: «Το καθήκον .... κάθε ειδικευμένου επαγγελματία (πρακτήρα) προς πρόσωπο το οποίο βασιζόμενο στη δεξιότητά του περιέρχεται υπό την φροντίδα του .... συνίσταται στην στράτευση της γνώσης και την επίδειξη επιμέλειας που αναμένεται από πρόσωπο το οποίο κατέχει και διακηρύττει ότι κατέχει την συγκεκριμένη δεξιότητα.» Το ερώτημα τι συνιστά, υπό τις περιστάσεις, εύλογη επαγγελματική επιμέλεια αποφασίζεται από το Δικαστήριο και όχι από την εκάστοτε επαγγελματική ομάδα. Όμως, η πρακτική ορισμένου επαγγέλματος, όπως αυτή αποδεικνύεται με μαρτυρία εμπειρογνωμόνων, τυγχάνει σεβασμού. Αυτό σημαίνει ότι εάν αποδειχθεί πως ο εναγόμενος συνεμορφώθηκε με τα επίπεδα που απαιτεί το επάγγελμά του, το Δικαστήριο μάλλον θα αποφανθεί υπέρ του. Αποδίδεται βαρύτητα στην καθιερωμένη επαγγελματική πρακτική με αποτέλεσμα το βάρος του ενάγοντος να αποδείξει την επαγγελματική αμέλεια του αντιδίκου του είναι μεγάλο (Wienfied and Jolowich on Tort, sixteenth edition, Sweet and Maxwell, 2002, σελ. 196). Περαιτέρω, τα όσα ο Κυριάκος Παρέλλης (Μ.Υ.1) εδήλωσε εν σχέσει με τις λογιστικές εργασίες τις οποίες προσέφερε ο ενάγων για το τρίμηνο Ιανουαρίου - Μαρτίου του έτους 2007 και για τις οποίες ο δεύτερος διεκδικεί, ως αμοιβή, το συνολικό ποσόν των Λ.Κ.517,50, δεν είναι ικανά για να πλήξουν την αξιοπιστία των όσων ο ενάγων Γιάννος Ποταμός (Μ.Ε.1) εδήλωσε ενώπιον του Δικαστηρίου και των όσων το σχετικό τιμολόγιο υπ΄ αριθμόν 98-4556 (τεκμήριο 2) παρουσιάζει. Κατ΄ αρχάς, ο μάρτυρας των εναγομένων δέχθηκε πως ο ενάγων διεκπεραίωσε τις πλείστες των καταγεγραμμένων στο τιμολόγιο αυτό, εργασίες. Ισχυρίσθηκε μόνον ότι ο ενάγων δεν προέβηκε σε πλήρη και ακριβή ενημέρωση των λογιστικών βιβλίων. Συγκεκριμένα, ισχυρίσθηκε πως οι επιταγές οι οποίες καταγράφονται στην παράγραφο 5(α) της υπεράσπισης και ανταπαίτησης καθώς και κάποιες άλλες, μεμονωμένες, λογιστικές πράξεις δεν ήσαν καταγεγραμμένες στα λογιστικά βιβλία των εναγομένων τα οποία αφορούν στο κρίσιμο τρίμηνο και τα οποία ο ίδιος ήλεγξε. Η πλευρά του ενάγοντος αντέτεινε, επιτυχώς, πώς με εξαίρεση την επιταγή υπ΄ αριθμόν 64965557, ημερ. 30.03.2007, όλες οι άλλες επιταγές, οι οποίες καταγράφονται στην παράγραφο 5(α) της υπεράσπισης και ανταπαίτησης, φέρουν ημερομηνία μεταγενέστερη της 31.03.

1. Συνεπώς, ήταν εξ αντικειμένου αδύνατη η εγγραφή των επιταγών αυτών σε λογιστικά βιβλία που αφορούν στο τρίμηνο Ιανουαρίου - Μαρτίου
2. Επίσης, ο ίδιος ο ενάγων Γιάννος Ποταμός (Μ.Ε.1) εξήγησε πως η παράληψη εγγραφής, στα λογιστικά βιβλία του τριμήνου Ιανουαρίου - Μαρτίου του έτους 2007, κάποιων πράξεων, εν πάση περιπτώσει ελαχίστων, οφείλεται στο γεγονός πώς οι δοσοληψίες των εναγομένων με τους προμηθευτές και τους πελάτες τους διεξήγοντο συχνά με μεταχρονολογημένες επιταγές, τις οποίες δεν είχε στην κατοχή του όταν κατήρτιζε τα λογιστικά βιβλία του τριμήνου αυτού. Ο ενάγων Γιάννος Ποταμός (Μ.Ε.1) υπέδειξε, επίσης, πώς ο εκ μέρους των εναγομένων τερματισμός της επίδικης συμφωνίας είχε ως αποτέλεσμα ο ίδιος να μην ευθύνεται για όσα έλαβαν χώρα μετά τις 31.03.
3. Τέλος, ούτε τα όσα ο Κυριάκος Παρέλλης (Μ.Υ.1) εδήλωσε εν σχέσει με τις εργασίες τις οποίες προσέφερε ο ενάγων για σκοπούς «συμφιλίωσης» των βιβλίων των εναγομένων με τις τραπεζικές καταχωρίσεις και για τις οποίες διεκδικείται, ως αμοιβή, το συνολικό ποσόν των Λ.Κ.664 είναι ικανά για να πλήξουν την αξιοπιστία των όσων σχετικών εδήλωσε ο Γιάννος Ποταμός (Μ.Ε.1) και των όσων το τιμολόγιο υπ΄ αριθμόν 98-4380 (τεκμήριο 1) παρουσιάζει. Η μόνη σχετική μομφή του μάρτυρος των εναγομένων αφορά σε παρήληψη αναζήτησης τιμολογίου εκδοθέντος από προμηθευτή των εναγομένων για το ποσόν των Λ.Κ.1400 (τεκμήριο 15). Όμως, η παράλειψη αυτή είναι μεμονωμένη και δεν θα μπορούσε να δικαιολογήσει την άρνηση εξόφλησης του τιμολογίου υπ΄ αριθμόν 98-4380 (τεκμήριο 1). Τις υπερασπίσεις των εναγομένων δεν διέσωσε η μαρτυρία του διευθυντή τους Αντώνη Αντωνίου (Μ.Υ.2). Αντιθέτως, ο μάρτυρας αυτός επεβεβαίωσε τα όσα ο ενάγων Γιάννος Ποταμός (Μ.Ε.1) ανέφερε εν σχέσει με το είδος των εργασιών τις οποίες συνεφώνησε να παράσχει στους εναγομένους καθώς και για την αμοιβή του. Ο δεύτερος μάρτυρας των εναγομένων επεβεβαίωσε, επίσης, τον ισχυρισμό του ενάγοντος Γιάννου Ποταμού (Μ.Ε.1) πως οι δοσοληψίες των εναγομένων διεξήγοντο και με μεταχρονολογημένες επιταγές. Τέλος, κατά την κυρίως εξέτασή του, ο Αντώνης Αντωνίου (Μ.Υ.2) ανέφερε πως μετά τον τερματισμό της επίδικης συμφωνίας, ο ενάγων του παρέδωσε τα λογιστικά βιβλία των εναγομένων περί τον Αύγουστο του έτους
4. Εξέταση και αξιολόγηση της μαρτυρίας την οποία προσεκόμισε ο ενάγων οδηγεί στην διαπίστωση πως πρόκειται για μαρτυρία αξιόπιστη και επαρκή. Η εντύπωση που δημιούργησε ο ενάγων Γιάννος Ποταμός (Μ.Ε.1) είναι θετική. Επιπλέον των θετικών γνωρισμάτων του λόγου του, για τα οποία γίνεται αναφορά πιο πάνω, η εκδοχή των γεγονότων που αυτό παρουσιάζει ευθυγραμμίζεται με τα δικόγραφά του και είναι λογική και σύμφωνη με την ανθρώπινη εμπειρία. Έτσι, γίνεται δεκτό πως τα ουσιώδη γεγονότα εξελίχθηκαν ως ο ενάγων Γιάννος Ποταμός (Μ.Ε.1) τα περιέγραψε. Αντιθέτως, η μαρτυρία την οποία προσεκόμισαν οι εναγόμενοι είναι ελλειπτική και επισφαλής όχι μόνον για να θεμελιώσει τις υπερασπίσεις αλλά και για να στοιχειοθετήσει την ανταπαίτηση: Κατ΄ αρχάς, το ποσόν των €3.340,32, το οποίο οι εναγόμενοι διεκδικούν ως η αμοιβή την οποία κατέβαλαν στον νέο λογιστή τους Κυριάκο Παρέλλη (Μ.Υ.1) για διορθώσεις στα λογιστικά βιβλία, αφορά στα έτη 2004, 2005 και
5. Ο Κυριάκος Παρέλλης (Μ.Υ.1) εδήλωσε πως για τις διορθώσεις αυτές εργάστηκε 85 ώρες και εξέδωσε το τιμολόγιο υπ΄ αριθμόν 0027, ημερ. 14.12.2007 (τεκμήριο 4) το οποίο εξοφλήθηκε. Όμως, στο τιμολόγιο αυτό υπάρχει σύμμειξη της εργασίας του Κυριάκου Παρέλλη (Μ.Υ.1) για τα έτη 2004, 2005 και
6. Η σύμμειξη αυτή είναι μοιραία για την συγκεκριμένη αξίωση των εναγομένων εφ΄ όσον ουδεμία μαρτυρία δόθηκε, από την πλευρά τους, η οποία να τείνει να αποδείξει πως ο ενάγων ανέλαβε να διεκπεραιώσει λογιστικές εργασίες και για το έτος 2004 και ουδεμία μαρτυρία δόθηκε η οποία να τείνει να καταδείξει πως ο Κυριάκος Παρέλλης (Μ.Υ.1) προέβηκε σε διορθώσεις λαθών της λογιστικής εργασίας η οποία αφορά στο έτος
7. Επιπροσθέτως, η μόνη μομφή την οποία ο Κυριάκος Παρέλλης (Μ.Υ.1) διετύπωσε εν σχέσει με την λογιστική εργασία για το έτος 2005 συνίσταται στην παράλειψη αναζήτησης τιμολογίου εκδοθέντος από προμηθευτή των εναγομένων για το ποσόν των Λ.Κ.1.400 (τεκμήριο 15). Έτσι, ακόμα και αν ευσταθούν οι μομφές τις οποίες διατύπωσε ο Κυριάκος Παρέλλης (Μ.Υ.1), επικαλούμενος τα τεκμήρια 14, 16, 17, 19, 20 και 22, εν σχέσει με την λογιστική εργασία του ενάγοντος για το έτος 2006, παραμένει απροσδιόριστη η αμοιβή του για την διόρθωση των όποιων σχετικών λαθών. Δεύτερον, όλες οι πιο πάνω διαπιστώσεις περί της βασιμότητας της απαίτησης και του αναπόδεικτου της ανταπαίτησης του ποσού των €3.340,32, σε συνδυασμό με την αρχική δήλωση του μάρτυρος των εναγομένων Αντώνη Αντωνίου (Μ.Υ.2) πως παρέλαβε τα λογιστικά βιβλία από τον ενάγοντα περί τον Αύγουστο του έτους 2007 καθιστούν αβάσιμη και την διεκδίκηση του ποσού των €220, ως η αμοιβή της δικηγόρου των εναγομένων (τεκμήρια 27 έως και 29). Για τους πιο πάνω λόγους, η αγωγή επιτυγχάνει. Εκδίδεται απόφαση υπέρ του ενάγοντος και εξ ανταπαιτήσεως εναγομένου και εναντίον των εναγομένων και εξ ανταπαιτήσεως εναγόντων για το ποσόν των €2.819,62σ, το οποίο θα φέρει τόκο με νόμιμο επιτόκιο από τις 23.10.2009, ημερομηνία καταχώρισης της αγωγής, έως την εξόφληση. Τα έξοδα της αγωγής, ως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο, επιδικάζονται υπέρ του ενάγοντος και εξ ανταπαιτήσεως εναγομένου και εναντίον των εναγομένων και εξ ανταπαιτήσεως εναγόντων. Η ανταπαίτηση αποτυγχάνει και απορρίπτεται. Τα έξοδα της ανταπαίτησης, ως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο, επιδικάζονται υπέρ του ενάγοντος και εξ ανταπαιτήσεως εναγομένου και εναντίον των εναγομένων και εξ ανταπαιτήσεως εναγόντων. Επειδή η απαίτηση και η ανταπαίτηση συνεκδικάσθηκαν, να υπολογισθεί ένα σύνολο εξόδων. (Υπ.) ............. Α. Κ. Λυκούργου, Ε.Δ. Πιστόν Αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΕΠ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο