Χαράλαμπου Ρούσου ν. Γενικού Εισαγγελέα της Κυπριακής Δημοκρατίας, Αριθ. Αγωγής 9959/07, 25/9/2013 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2013:A324 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Μ. Παπαμιχαήλ, Α.Ε.Δ. Αριθ. Αγωγής 9959/07 Μεταξύ: Χαράλαμπου Ρούσου, από την Κοκκινοτριμιθιά Ενάγοντα Και Γενικού Εισαγγελέα της Κυπριακής Δημοκρατίας Εναγόμενου -------------- Ημερομηνία: 25.9.13 Για τον ενάγοντα: κ. Α. Κλεάνθους Για τον εναγόμενο: κα Δ. Παπαστεφάνου Α Π Ο Φ Α Σ Η Ο ενάγων - μόνιμος υπάλληλος και/ή εργάτης των Δημοσίων Έργων - ηλικίας 59 ετών κατά τον ουσιώδη χρόνο, τραυματίστηκε στις 15.4.2005 ενώ εργαζόταν σε εργοτάξιο του Τμήματος Δημοσίων Έργων κοντά στο στρατόπεδο της ΕΛΔΥΚ στο χωριό Μαλούντα ασχολούμενος με την επίστρωση σκυροδέματος σε καλουπωμένο τοίχο αντιστήριξης ύψους περίπου 1.20 μ. από το έδαφος. Ο ενάγων ισχυρίζεται ότι οι εργοδότες του (Κυπριακή Δημοκρατία) δεν παρείχαν σ΄ αυτόν ένα ασφαλές σύστημα εργασίας, αποτέλεσμα της παράλειψης των οποίων ήταν ο τραυματισμός του. Συνεπεία της αμέλειας και/ή της παράβασης των εκ του Νόμου και Κανονισμών απορρεόντων καθηκόντων του εναγομένου και/ή υπαλλήλου και/ή αντιπροσώπου αυτού και/ή προσώπων ελκόντων εξουσία παρ΄ αυτού, αυτός υπέστη κάταγμα κεφαλής κερκίδος αριστερού αγκώνος - οξεία κοιλία και ενδοκοιλιακή αιμορραγία - ρήξη σπλήνας (η οποία αφαιρέθηκε με χειρουργική επέμβαση). Παρέμεινε στο Νοσοκομείο μέχρι 27.4.2005 και του χορηγήθηκε αναρρωτική άδεια μέχρι 31.5.2005. Συνεπεία του τραυματισμού του, ο ενάγων κατέστη μόνιμα ανάπηρος (12% λόγω της σπληνεκτομής) και έχει μόνιμη μετεγχειρητική ουλή και πόνους, λαμβάνει δε μόνιμα φαρμακευτική αγωγή. Με την αγωγή του αξιώνει γενικές αποζημιώσεις διά τις σωματικές βλάβες τις οποίες έχει υποστεί. Με την υπεράσπιση του ο εναγόμενος Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας, ισχυρίζεται ότι ο ενάγων ήταν αμελής στη λήψη μέτρων για τη δική του ασφάλεια ενώ εργαζόταν στο εργοτάξιο του Τμήματος Δημοσίων Έργων κατά τον ουσιώδη χρόνο και/ή εν πάση περιπτώσει υπέχει συντρέχουσα αμέλεια στην πρόκληση του ατυχήματος συνεπεία του οποίου υπέστη τον τραυματισμό. Περαιτέρω, ο εναγόμενος αρνούμενος τις λεπτομέρειες των ισχυριζόμενων σωματικών βλαβών του ενάγοντα, ισχυρίζεται ότι αυτές «σε κάθε περίπτωση είναι υπερβολικές και/ή υπέρμετρα διογκωμένες». Κατά την ακροαματική διαδικασία διευκρινίστηκε από την ευπαίδευτο συνήγορο του Γραφείου του Γενικού Εισαγγελέα, ότι η ρήξη σπλήνας δεν είναι αποδεδειγμένο και δεν μπορεί να αποδοθεί ότι έχει ως αιτία το ατύχημα και ως εκ τούτου δεν μπορεί να συνυπολογιστεί στις όποιες αποζημιώσεις πιθανό να δικαιούται ο ενάγων. Συνθήκες Ατυχήματος Η πρώτη διαφωνία όπως προκύπτει από το σύνολο της μαρτυρίας που υπάρχει ενώπιον μου, είναι οι συνθήκες κάτω από τις οποίες έγινε το ατύχημα. Η Μ.Ε.1 Ειρήνη Χρυσού, Επιθεωρήτρια στο Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας του Επαρχιακού Γραφείου Επιθεώρησης Εργασίας προς την οποία γνωστοποιήθηκε το ατύχημα (με αρκετή καθυστέρηση) και ο ίδιος ο ενάγων (ΜΕ2) από τον οποίο η Επιθεωρήτρια έλαβε πληροφορίες ως προς τις συνθήκες του ατυχήματος στη μαρτυρία της στο Δικαστήριο ανέφερε ότι γύρω στο μεσημέρι της 15.4.2005 ενώ ο ενάγων ασχολείτο με την επίστρωση σκυροδέματος που τοποθετήθηκε σε καλουπωμένο τοίχο αντιστήριξης ύψους περίπου 1.20 μέτρα από το έδαφος και ενώ μετακινείτο κατά μήκος του τοίχου πατώντας σε πόντο (πλάτους 20 εκ. και μήκους 20 μέτρων) που τοποθετήθηκε πρόχειρα σαν δάπεδο εργασίας, έχασε την ισορροπία του με αποτέλεσμα να πέσει στο έδαφος και να υποστεί κάταγμα του αριστερού αγκώνα. Ο πόντος τοποθετήθηκε προηγουμένως από τον καλουψιή και στερεώθηκε σε ένα σημείο επί του καλουπώματος και το άλλο σημείο επί του βουνού σε οριζόντια θέση. «Mετά που κάθε πενήντα πόντους πάνω στο καλούπωμα βάζαμεν ένα σανίδι για να στερεώνουμε το καλούπι. 'Οταν το έπιασα (εννοεί το σανίδι) να σταυρώσω (εννοεί να μετακινηθώ), έππεσα, έγυρα πίσω, δεν εκουτσούφλησα, δεν ξέρω πώς έγυρα πίσω.. Έν ισιώνουν με το φτυάρι το μπετόν. ούτε εγώ εκατάλαβα ήνταλος έππεσα (που τον πόντο) .. Εζαλίστηκα, έν ηξέρω.» Αυτή είναι η περιγραφή του ίδιου του ενάγοντα (ΜΕ2) όσον αφορά τις συνθήκες του ατυχήματος. Αντίθετα, ο επιστάτης του έργου Ανδρέας Γεωργίου (ΜΥ1) στη δική του μαρτυρία ισχυρίστηκε ότι έδωσε οδηγίες στον ενάγοντα να επιστρώσει το σκυρόδεμα με την πλάνια (και όχι με την μύστρα η οποία γυαλίζει το σκυρόδεμα) που είναι 40 εκ. και ιστάμενος, ανέφερε, μπροστά από τον καλουπωμένο τοίχο αντιστήριξης θα μπορούσε να το κάμει. Ως εκ τούτου, δεν χρειαζόταν και δεν τοποθετήθηκε πόντος για να ανεβεί πάνω και να επιστρώσει το σκυρόδεμα ο ενάγων. Δέκτηκε ότι ο ίδιος δεν ήταν κοντά όταν έγινε το συμβάν και κάποιος του φώναξε ότι ο Χαράλαμπος (ενάγων) «έππεσεν κάτω». Δεν τον είδα, ανάφερε που έπεφτε, ούτε από πού έππεσεν. Όταν ο ίδιος προσέτρεξε δεν υπήρχε πόντος εκεί όπως επίσης δεν δέκτηκε ότι δεν έδωσε οδηγίες στον Χαμπή (ενάγοντα) πώς να κάμει τη δουλειά του γιατί ήταν έμπειρος εργάτης και «ξέρει τη δουλειά του.» Η θέση του ήταν ότι ο τοίχος αντιστήριξης είχε ύψος 1.20 μ. και το πλάτος του σκυροδέματος ήταν 1 μέτρο (και όχι 1.50μ. όπως υποστήριξε η πλευρά του ενάγοντα) και κατά συνέπεια ένας ιστάμενος στο έδαφος εργάτης μέτριου αναστήματος θα μπορούσε με την πλάνια να επιστρώσει το σκυρόδεμα. Υποστυλώματα τοποθετούνται στο καλούπωμα κάθε 50-60 εκ. ανάφερε. Ο ΜΥ2 Νίκος Σπανούδης είναι Γραμματειακός Λειτουργός στο Δημόσιο (Υπουργείο Συγκοινωνιών και Έργων Τμήμα Δημοσίων Έργων). Για το ατύχημα ανάφερε στο δικαστήριο ενημερώθηκε αυθημερόν. Στη συνέχεια ήρθε σε επαφή με τον ενάγοντα και τον Αρχιεπιστάτη (Ανδρέα Παπαξάνθου) και κατέγραψε τις συνθήκες του ατυχήματος από τις πληροφορίες που έλαβε στο έντυπο Τεκμήριο 1 (το οποίο χάθηκε και υπεβλήθη εκ νέου σε μεταγενέστερο στάδιο, στις 3.6.2005 στο Υπουργείο Εργασίας). Στο Τεκμήριο 1 ο ΜΥ2 έγραψε επί λέξει στην παράγραφο 4.5 κάτω από τον τίτλο «Τρόπος τραυματισμού». «Ασχολείτο με ίσιωμα μπετόν που τοποθετείτο σε καλουπωμένο τοίχο ύψους 1.20 μέτρα από το έδαφος. Όπως μετακινείτο κατά μήκος του τοίχου έχασε την ισορροπία του, άγνωστο πως και βρέθηκε στο έδαφος με αποτέλεσμα να προκληθεί κάταγμα αριστερού αγκώνα και κεφαλής κερκίδος ... Βλέπε δύο ιατρικά πιστοποιητικά». Τα ίδια επαναλαμβάνονται από το μάρτυρα στο Τεκμήριο 6 (αίτηση για επίδομα σωματικής βλάβης) η οποία υπογράφεται από τον ενάγοντα. Να θυμίσω στο σημείο αυτό ότι στο Τεκμήριο 2, Σημείωμα Διερεύνησης Ατυχήματος, η ΜΕ1 καταγράφει τις συνθήκες του ατυχήματος ως ακολούθως: «Πληροφορίες για τις συνθήκες του ατυχήματος πήρα τηλεφωνικώς από τους κ.κ. Νίκο Σπανούδη εκ μέρους του Τμήματος Δημοσίων Έργων και Χαράλαμπο Ρούσο παθόντα. Το ατύχημα συνέβηκε σε εργοτάξιο του Τμήματος Δημοσίων Έργων , το οποίο βρισκόταν κοντά στο Στρατόπεδο της ΕΛΔΥΚ, στη Μαλούντα. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, ο κ. Ρούσος στις 5/4/2005 γύρω στις 12:00 ασχολείτο με την επίστρωση σκυροδέματος που τοποθετήθηκε σε καλουπωμένο τοίχο αντιστήριξης, ύψους περίπου 1,20m από το έδαφος. Καθώς μετακινείτο κατά μήκος του τοίχου, πατώντας σε πόντο που τοποθετήθηκε πρόχειρα για δάπεδο εργασίας, έχασε την ισορροπία του με αποτέλεσμα να πέσει στο έδαφος και να υποστεί κάταγμα αριστερού χεριού (αγκώνα). Να σημειωθεί ότι ο κ. Ρούσος εργάζεται στο Τμήμα Δημοσίων Έργων από το 1981, με καθήκοντα οικοδόμου. Σύστησα όπως γίνεται κατάλληλη εκπαίδευση και επιτήρηση των εργοδοτουμένων καθώς επίσης και η χρήση κατάλληλου εξοπλισμού εργασίας (στη συγκεκριμένη περίπτωση παροχή κατάλληλων δαπέδων εργασίας).» Κατά την αντεξέταση του ο μάρτυρας Υπεράσπισης 2 Νίκος Σπανούδης, ανέφερε ότι συμφωνεί με όσα η κα Ειρήνη Χρυσού (ΜΕ1) κατέγραψε στο Τεκμήριο 2, πλην του γεγονότος ότι ο ενάγων «μετακινείτο σε πόντο». Αν υπήρχε τέτοιο ενδεχόμενο, ανέφερε (εννοώντας μετακίνηση σε πόντο), θα το είχα καταγράψει. Ουσιαστικά, η μαρτυρία του συμπλέει με τη μαρτυρία του επιστάτη κ. Ανδρέα Γεωργίου (ΜΥ1) όσον αφορά τη μη ύπαρξη πόντου που χρησιμοποιείτο σαν πρόχειρο δάπεδο. Πολλά όμως στοιχεία συνηγορούν στο αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι ο ενάγων μετακινείτο κατά τον ουσιώδη χρόνο σε πόντο που τοποθετήθηκε σε πρόχειρο δάπεδο και ότι δεν έλαβε καθόλου οδηγίες από τον επιστάτη του έργου ως προς τον ασφαλή τρόπο εκτέλεσης της εργασίας του. Στην παράγραφο 6 της Έκθεσης Υπεράσπισης αλλά και στα Τεκμήρια 1 και 2, καταγράφεται ότι ο ενάγων όπως μετακινείτο κατά μήκος του τοίχου, «πατώντας σε πόντο που τοποθετήθηκε πρόχειρα για δάπεδο εργασίας», έχασε την ισορροπία του και βρέθηκε στο έδαφος. Επίσης ο ΜΥ1 ανέφερε ότι κάποιος εργάτης του φώναξε ότι «ο Χαμπής έππεσεν κάτω». Θα συμφωνήσω με τον κ. Κλεάνθους ότι οι αναφορές αυτές τόσο στα δικόγραφα όσο και στα Τεκμήρια και τη μαρτυρία ότι ο ενάγων «μετακινείτο κατά μήκος του τοίχου», επιμαρτυρούν προφανώς ότι χωρίς να πατά μέσα στο σκυρόδεμα, πατούσε σε πρόχειρο δάπεδο (πόντο) που τοποθετήθηκε για τον σκοπό αυτό και από το οποίο «έππεσεν κάτω». Η μαρτυρία του ενάγοντα γίνεται δεκτή στο σημείο αυτό σε αντίθεση με τις μαρτυρίες του ΜΥ1 και ΜΥ2 που προσπάθησαν να αλλοιώσουν την ερμηνεία των όσων οι ίδιοι αντελήφθησαν και κατέγραψαν. Εν προκειμένω αυτό που η Ειρήνη Χρυσού (ΜΕ1) καταγράφει ως προς την ύπαρξη πόντου ως πρόχειρου δαπέδου, το πληροφορήθηκε όχι μόνο από τον ενάγοντα αλλά και τον ίδιο τον κ. Ν. Σπανούδη (ΜΥ2) από τον οποίο αυτή η ίδια αποκαλύπτει στο Τεκμήριο 2 άντλησε πληροφόρηση. Νομική Πτυχή Από την όλη μαρτυρία συνάγεται ξεκάθαρα ότι ο εργοδότης δεν παρείχε την κατάλληλη επίβλεψη, επιτήρηση και τον αναγκαίο έλεγχο εκτέλεσης των εργασιών στη συγκεκριμένη περίπτωση. Το καθήκον του εργοδότη προς του εργοδοτουμένους του εκτίθεται στην απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση L.P. TRANSBETON LTD ν. Κ. ΣΤΑΥΡΟΥ κ.α.,
(2009)1(Α) Α.Α.Δ. 304, από την οποία παραθέτω το πιο κάτω απόσπασμα: «Η υποχρέωση επιμέλειας ενός εργοδότη προς τους εργοδοτούμενους του πηγάζει από το αρθ. 51 του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, το οποίο βασίζεται στις αρχές του κοινού δικαίου. Ο εργοδότης έχει βασική υποχρέωση να μην εκθέτει τους εργοδοτούμενους του σε περιττούς ή μη αναγκαίους κινδύνους, να εργοδοτεί ικανό προσωπικό, να παρέχει ασφαλή εξοπλισμό, ασφαλές σύστημα εργασίας και ασφαλή χώρο εργασίας. (Δέστε: Χριστοφή κ.α. Ν Θεοδούλου κ.α. (Πολ. Έφεση 221/2005 ημερ. 04.05.2007). Η φύση του καθήκοντος επιμέλειας του εργοδότη προς του εργοδοτούμενους του αναλύεται και στο σύγγραμμα Clerk & Lindsell on Torts, 14η έκδοση παράγραφοι 965-971, σελ. 578-592. Το καθήκον του εργοδότη να παρέχει ασφαλές σύστημα εργασίας στους εργοδοτούμενους του εξυπακούει ότι η οργάνωση της εργασίας, η διαδικασία που ακολουθείται κατά την εκτέλεση της εργασίας, τα μέτρα ασφαλείας που λαμβάνονται, ο αριθμός των υπαλλήλων που εργοδοτούνται αλλά και η επίβλεψη που γίνεται είναι τέτοια που παρέχουν εύλογη προστασία στους εργοδοτούμενους. Η υποχρέωση του εργοδότη επιβάλλει την λήψη εύλογων μέτρων παροχής συστήματος εργασίας, το οποίο να είναι εύλογα ασφαλές λαμβανομένων υπόψιν των κινδύνων που είναι κατά ανάγκην εγγενείς στο όλο εγχείρημα (Δέστε: General Cleaning Contractors Ltd v. Christmas
(1953)A.C. 180). Όταν υπάρχει καθήκον παροχής ασφαλούς συστήματος εργασίας, εκ μέρους του εργοδότη, αυτός δεν επιτελεί το καθήκον του απλά και μόνο παρέχοντας ασφαλές σύστημα εργασίας, αλλά επιπρόσθετα πρέπει να λάβει και εύλογα μέτρα για να διασφαλίσει ότι το σύστημα επιτηρείται και εφαρμόζεται. Αυτό εξυπακούει την παροχή οδηγιών προς τους εργοδοτούμενους και επίσης κάποιας μορφής εποπτεία και επίβλεψη του συστήματος εργασίας.» Στην υπόθεση Γιαννάκης Λάμπης, ως διαχειριστής την περιουσίας του αποβιώσαντος Ανδρέα Λάμπη ν. Shiptrans Shipping & Trading Agency Ltd
(2004)1(A) A.A.Δ. 370, τονίζεται το καθήκον του εργοδότη να λαμβάνει λογικά μέτρα για την ασφάλεια των εργοδοτουμένων του, στο ακόλουθο χαρακτηριστικό απόσπασμα: «Ο εργοδότης έχει καθήκον του για λήψη λογικών μέτρων και φροντίδας που αφορούν την ασφάλεια των εργοδοτουμένων ανάλογα και σε συσχετισμό με τις περιστάσεις της κάθε υπόθεσης. Ο εργοδότης ανάλογα με τις συνθήκες που επικρατούν, έχει υποχρέωση να λαμβάνει υπόψη τη λογική ασφάλεια των προσώπων που εργοδοτεί και την ανάγκη αποφυγής προβλεπτών κινδύνων. Η λογική φροντίδα που πρέπει να λαμβάνει ο εργοδότης στην κάθε περίπτωση είναι ζήτημα πραγματικό το οποίο προσδιορίζεται με κριτήριο την κοινή λογική σε συνάρτηση με τις ιδιαίτερες περιστάσεις της κάθε υπόθεσης. Μέρος του γενικότερου καθήκοντος του εργοδότη αποτελεί και η υποχρέωση του να παρέχει και διατηρεί ασφαλή χώρο εργασίας. Αποτελεί πρώτιστο καθήκον του εργοδότη η εφαρμογή στο χώρο εργασίας ασφαλούς συστήματος διεξαγωγής της εργασίας. Ένα σύστημα εργασίας δεν είναι ασφαλές αν δεν προστατεύει ικανοποιητικά τους εργαζόμενους από κάποιο συγκεκριμένο κίνδυνο που λογικά μπορεί να προβλεφθεί και ο οποίος με τα κατάλληλα προστατευτικά μέτρα μπορεί να αντιμετωπιστεί.» Επίσης, στην υπόθεση Μιχαήλ ν. Ττουνιά κα.
(2005)1(A) Α.Α.Δ. 19, λέχθηκαν τα ακόλουθα αναφορικά με το καθήκον του εργοδότη όταν η εργασία διεξάγεται σε χώρο που δεν βρίσκεται στην κατοχή ή τον έλεγχο: «Σύμφωνα με το κοινό δίκαιο κάθε εργοδότης οφείλει στους εργοδοτουμένους του να λαμβάνει κάθε εύλογη φροντίδα για την ασφάλεια τους. Το καθήκον του εργοδότη περιλαμβάνει μεταξύ άλλων, την εξασφάλιση ασφαλούς μέρους εργασίας, την εξασφάλιση και συντήρηση ικανοποιητικού εξοπλισμού και την εξασφάλιση ασφαλούς συστήματος εργασίας. Τα καθήκοντα του εργοδότη δεν τερματίζονται όταν οι εργοδοτούμενοι του αποστέλλονται για εργασία σε χώρου εργασίας που δεν ανήκει στον εργοδότη. Όμως ο βαθμός καθήκοντος του εργοδότη σε τέτοιες περιπτώσεις ποικίλει ανάλογα με τις συνθήκες και εκείνο που απαιτείται από τον εργοδότη είναι να ασκήσει εύλογη φροντίδα, στην κάθε περίπτωση ανάλογα με τις συγκεκριμένες περιστάσεις. Στις περιπτώσεις που η εργασία διεξάγεται σε χώρου που δεν βρίσκεται στην κατοχή και τον έλεγχο του εργοδότη όπως στην προκειμένη περίπτωση, ο εργοδότης συνεχίζει να έχει ευθύνη προς τον εργοδοτούμενο του, να ασκήσει εύλογη φροντίδα για την ασφάλεια του, όμως ενόψει του ότι η στατική κατάσταση και η δομή του υποστατικού είναι εκτός του ελέγχου του και οποιαδήποτε ελαττώματα είναι περάν της εξουσίας του να τα διορθώσει η ευθύνη του περιορίζεται ανάλογα. Ο εργοδότης όμως παραμένει κάτω από το καθήκον της άσκησης εύλογης φροντίδας για την περιφρούρηση των εργοδοτουμένων του από τους κινδύνους τους οποίους μπορεί να προβλέψει και τους οποίους έχει την εξουσία να αποτρέψει. (Δέστε Μ Quilter ν. Goulandris Bros Ltd
(1951)SLT(Notes) 73 (Scottish Case)». Χρήσιμη καθοδήγηση επί του θέματος προσφέρουν οι υποθέσεις Lazarou ν. Ch. leropoulos
(1982)1 C.L.R. 99, Manthopoulos Plastics ν. Hadjilosif
(1983)1 C.L.R. 291, Kitros v. Salto Shipping
(1984)1 C.L.R. 895, Δήμος Λεμεσού ν. Χαραλάμπους
(1989)Α.Α.Δ. (Ε) 423, Στρατμάρκο Λτδ ν. Πέτρου Μιχαήλ
(1989)1 Α.Α.Δ (Ε) 453 Κωνσταντίνου ν. Phassouri Plantations
(1982)1 Α.Α.Δ 720 Metalco (Heaters) Ltd ν. Νεοφύτου κ.α.
(1997)1 (Α) Α.Α.Δ. 244. Ο Εναγόμενος για την εκτέλεση της συγκεκριμένης εργασίας δεν έλαβε τα αναγκαία ή αποτελεσματικά μέτρα για την ασφαλή εκτέλεση της εργασίας του Ενάγοντος. Για την εκτέλεση των συγκεκριμένων οικοδομικών εργασιών επί τοίχου αντιστηρίξεως δεν δόθηκαν οι κατάλληλες οδηγίες και/ή ο κατάλληλος εξοπλισμός ή εργαλεία ώστε ο Ενάγοντας να εκτελέσει την εργασία του με ασφάλεια. Ο εργοδότης γνώριζε και/ή όφειλε να γνωρίζει υπό τις περιστάσεις ότι υπήρχε προβλεπτός κίνδυνος για την πρόκληση του οποιουδήποτε ατυχήματος. Δεν υπήρξε καθόλου ή επιμελής επίβλεψη, επιτήρηση και εποπτεία των εργασιών από το προϊστάμενο του εργοταξίου ή από τον άμεσα υπεύθυνο του εργοταξίου. Δεν λήφθηκαν τα αναγκαία ή κατάλληλα μέσα ή κατάλληλος εξοπλισμός επί του τοίχου αντιστηρίξεως όπου ασχολείτο ο Ενάγοντας κατά τέτοιο τρόπο ώστε να παρεμποδίζεται η τυχόν πτώση του Ενάγοντα. Το ουσιαστικότερο, επέτρεψε και/ή ανέκτηκε τον Ενάγοντα να χρησιμοποιήσει πρόχειρο δάπεδο εργασίας, που δεν ήταν αναγκαίο σε σχέση με το ύψος της εργασίας που εκτελείτο ή δεν απέτρεψε τον Ενάγοντα να χρησιμοποιήσει πόντο για σκοπούς δαπέδου εργασίας με συνέπεια να εκτεθεί ο Ενάγοντας σε κίνδυνο και ακολούθως να πέσει κάτω στο έδαφος. Ως προϊστάμενος και/ή ως επιστάτης και/ή ως υπεύθυνος του έργου απέτυχε να επιβλέψει στο μέτρο της δέουσας φροντίδας ή να εξετάσει ή να εποπτεύει τον τρόπο εκτέλεσης της εργασίας του Ενάγοντα κατά πόσο αυτός ήταν κατάλληλος ή ασφαλής για τον Ενάγοντα. Η Υπεράσπιση επικαλείται ότι ο Ενάγοντας έχει συντρέχουσα αμέλεια. Η συντρέχουσα αμέλεια, όπως λέχθηκε και στην Θεόδωρος Λαζάρου ν. ΝΕΜΕΣΙΣ ΕΡΓΟΛΗΠΤΙΚΗ ΔΗΜΟΣΙΑ ΕΤΑΙΡΕΙΑ κα. Π.Ε. Αρ. 76/08, ημερ. 14.07.2011, δεν εδράζεται σε καθήκον επιμέλειας που φέρει ο Ενάγον απέναντι στον Εναγόμενο, αλλά στο καθήκον αυτοπροστασίας του με την επίδειξη ανάλογης επιμέλειας . Το βάρος της απόδειξης συντρέχουσας αμέλειας, το φέρει ο Εναγόμενος και δεν εναπόκειται στον Ενάγοντα να το αποσείσει εκ προοιμίου (Charlesworth & Perry on Negligence 7η έκδ. σελ. 146- 147, παρ. 3-11). Στην προκειμένη περίπτωση το ατύχημα συνέβη λόγω του γεγονότος ότι ο Εναγόμενος απέτυχε σε ώρα εργασίας, να παρέχει οποιοδήποτε ασφαλές σύστημα εκτέλεσης της εργασίας του και/ή χρησιμοποιήθηκε πρόχειρο δάπεδο για εκτέλεση εργασίας κατά μήκος του τοίχου αντιστηρίξεως, κάτι που δεν παρείχε ασφάλεια στον ενάγοντα και ούτε βεβαίως ήταν αναγκαίο να χρησιμοποιηθεί (αν γίνει δεκτή η θέση του επιστάτη Μ.Υ.1 κ. Ανδρέα Γεωργίου. Τραύματα ενάγοντα από το ατύχημα Ο ενάγοντας ισχυρίζεται από την πτώση του υπέστηκε τα ακόλουθα τραύματα: Ø Κάταγμα κεφαλής κερκίδος αριστερού αγκώνος. Ø Οξείας κοιλίας και ενδοκοιλιακής αιμορραγίας Ø Ρήξη σπλήνας Ø Χειρουργική επέμβαση - έγινε ερευνητική λαπαροτομία και σπληνεκτομή Ø Ο ενάγων παρέμεινε στο Γ.Ν. Λευκωσίας μέχρι την 27.4.2005 Ø Μετεγχειρητική ουλή Ø Πόνος και ταλαιπωρία Ø Παρέμεινε εκτός εργασίας από 15.4.2005 μέχρι την 31.5.2005 Οι πιο πάνω σωματικές βλάβες του ενάγοντα αναφέρονται στο ιατρικό πιστοποιητικό Τεκμήριο 4 του οποίου το περιεχόμενο δεν αμφισβητήθηκε και παρέμεινε αναντίλεκτο και ως εκ τούτου γίνεται αποδεκτό από το δικαστήριο ως μαρτυρία. Η νευροχειρουργική κατάσταση του ενάγοντα έχει ως ακολούθως: Ø Μόνιμη αναπηρία κατά 12% ως η απόφαση του Ιατρικού Συμβουλίου, η οποία λήφθηκε στα πλαίσια αίτησης του ενάγοντα για παροχή επιδόματος στο Τμήμα Κοινωνικών Ασφαλίσεων. Ø Μόνιμη μετεγχειρητική ουλή Ø Μόνιμη λήψη φαρμακευτικής αγωγής Ø Μόνιμος πόνος Ο ενάγοντας ανέφερε κατά την αντεξέταση του ότι από τα τραύματα του επηρεάστηκε η ζωή του, κατά τις αλλαγές του καιρού νιώθει πόνο και γενικότερα περιορίστηκαν οι καθημερινές του δραστηριότητες. Η υπεράσπιση δεν αντεξέτασε τον ενάγοντα σε σχέση με τα τραύματα που υπέστηκε λόγω δυστυχήματος όπως κάταγμα του αγκώνος και ρήξη σπληνός. Η θέση αυτή ενισχύεται και από το Τεκμήριο 7 το οποίο αναφέρει ξεκάθαρα ότι ο ενάγοντας παρουσιάζει πλήρη πώρωση του κατάγματος και ότι διαπιστώθηκε ότι φέρει μετεγχειρητική ουλή λόγω λαπαροτομής και σπληνεκτομής που υπέστηκε από πτώση ύψους. Η ρήξη σπληνός που αμφισβητήθηκε από την υπεράσπιση ότι προήλθε από την πτώση του ενάγοντα επειδή δεν αναφέρεται στα εμφανή εξωτερικά τραύματα που έφερε ο ενάγων μετά τη πτώση του, από τη Μ.Ε.1, δεν θεωρώ ότι είναι ορθή. Η ρήξη δεν κατεγράφη γιατί δεν ήταν εμφανής και περαιτέρω μπορεί να προέλθει από πολλές αιτίες μια εκ των οποίων (σύμφωνα με τη μαρτυρία που έχω, του κ. Χρυσοχού Μ.Υ.3 ενώπιον μου), είναι η πτώση από ύψος. Επίσης η σπληνεκτομή δεν επηρεάζει την εργασιακή ικανότητα του ενάγοντα. Αποζημιώσεις Αναφορικά με το θέμα των γενικών αποζημιώσεων, παραπέμπω στο ακόλουθο χαρακτηριστικό απόσπασμα από την υπόθεση Ανδρέας Καϊλας ν. Ανδρέας Παπαχαραλάμπους ως διαχειριστή της περιουσίας του αποβιώσαντα Κώστα Σαϊτή,
(2009)1(Α) Α.Α.Δ. 596, στην οποία επαναλαμβάνονται οι νομικές αρχές που διέπουν τον καθορισμό των γενικών αποζημιώσεων. «Οι βασικές αρχές που διέπουν το ζήτημα των γενικών αποζημιώσεων, όπως αυτές έχουν συνοψισθεί στην Χαριλάου ν. Νικολάου
(2003)1 Α.Α.Δ. 1460, έχουν ως εξής (σελ. 1473-1475): Έχει νομολογηθεί ότι ο σκοπός της επιδίκασης αποζημιώσεων είναι να δοθεί στον Ενάγοντα αποζημίωση για την ζημιά, απώλεια ή βλάβη που έχει υποστεί. Οι αρχές που διέπουν τον προσδιορισμό των αποζημιώσεων συνοψίζονται στην απόφαση του κ. Πική Paraskevaides (Overseas) Ltd and Another v. Christofi
(1982)1 C.L.R. 789, 793. Παραθέτουμε σε μετάφραση το σχετικό απόσπασμα: «Στόχος των αποζημιώσεων που επιδικάζονται είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και ζημιά του διαδίκου που τραυματίστηκε χωρίς να εναποτίθεται υπέρμετρο βάρος πάνω στον αδικοπραγούντα Fletcher ν. Autocar Transporters Ltd
(1968)1 All E.R. 726, Constantinou v. Salahouris
(1969)1 C.L.R. 416). Με άλλες λέξεις, το ποσό που επιδικάζεται πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτό. Συνεπώς η κοινωνική δεοντολογία κατά τον ουσιώδη χρόνο είναι σε κάθε περίπτωση παράγοντας σχετικός προς το έργο μας ειδικά σε σχέση με τη χρηματική απώλεια. Η χρηματική ζημιά, ως περισσότερο επιδεκτική μαθηματικού υπολογισμού εξαρτάται λιγότερο από κοινωνικά κριτήρια. Στόχος του εγχειρήματος είναι η κατάληξη στο τέλος της πορείας, σε αριθμό που είναι δίκαιος και εύλογος κάτω από τις περιστάσεις της περίπτωσης.» (Βλ. και Fysco Constructing Co. Ltd ν. Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 1014, 1028 και Μιχαήλ κ.α ν. Φίλιος Γ. Συκοπετρίτης Λτδ, κα.
(2000)1 Α.Α.Δ. 1049). «Η αποζημίωση για αστικά αδικήματα δεν έχει σκοπό την τιμωρία αλλά την αποκατάσταση. Αυτή τούτη η ατέλεια του χρήματος ως μέσου για αποκατάσταση δεν πρέπει να ενεργεί προς επαύξηση των αποζημιώσεων» Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ. 66, 74). Η νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου έχει επιδείξει μια σταθερή άνοδο του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων. Έχει τονίσει την ανάγκη για μια πιο δίκαιη και φιλελεύθερη αποτίμηση του ανθρώπινου πόνου και των πολλαπλών στερήσεων που προκαλούν οι αναπηρίες στα θύματα της αμέλειας loannou and Paraskevaides (Overseas) (πιο πάνω) , Παναγή ν. Θεοδώρου
(1992)1 Α.Α.Δ. 1303, Ηρακλέους ν. Πίτρου
(1994)1 Α.Α.Δ 239, Παναγιώτου ν. Φραγκέσκου κ.α.
(1999)1 Α.Α.Δ 687, Μαϊττά ν. Γεωργίου κ.α. Πολιτική Έφεση 8499, 9.1.99, και Βρυωνίδης ν. Σωφρονίου
(1997)1 (Β) Α.Α.Δ. 1181). Προηγούμενες αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο υπό την έννοια της αρχής του stare decisis αλλά παρέχουν καθοδήγηση (Βλ. Παναγή πιο πάνω). Πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπ΄ όψιν η συνεχής μείωση της αξίας του χρήματος». Έχοντας ως καθοδήγηση την υπόθεση Δημήτρη Μεταξά ν. Ανδρέα Μεταξά
(2001)1 Α.Α.Δ. 773, όπου αποζημιώσεις £28.000 για τραύματα των οπίων τα πιο σοβαρά ήταν σπληνεκτομή και αφαίρεση ενός νεφρού, αυξήθηκε από το Εφετείο σε £40.000 (€70.000 περίπου) και ιδιαίτερα την υπόθεση Μαυροπετρή ν. Λουκά
(1995)1 ΑΑΔ 66 στην οποία ο Έντιμος Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου κ. Πικής τόνισε τα εξής: «Αντανακλά μεγαλύτερη ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο, την αγωνία της αναπηρίας και τη ψυχολογική οδύνη από την περιθωριοποίηση από τις συνήθεις δραστηριότητες του ανθρώπου» οι οποίες προσομοιάζουν με την παρούσα αγωγή, θεωρώ ότι ως Γενικές Αποζημιώσεις το ποσό το οποίο θα πρέπει να παρέχει εύλογη και δίκαιη αποζημίωση στον ενάγοντα είναι το ποσό των €50.000 πλέον τόκους πλέον έξοδα. Ως εκ των ανωτέρω, εκδίδεται απόφαση προς όφελος του ενάγοντα και εις βάρος του εναγόμενου για ποσό €50.000 πλέον νόμιμους τόκους από την ημερομηνία καταχώρησης της αγωγής, 2.11.2007 μέχρι την εξόφληση πλέον έξοδα όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. [Υπ.] Μ. Παπαμιχαήλ, Α.Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής /μκστ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο