Λεωνίδα Στασίνου κ.α. ν. Πέτρου Λάμνισου, εκτελεστή της Διαθήκης του αποβιώσαντος Ανδρέα Σολομωνίδη, Αρ. Αγωγής: 3702/06, 23/9/2013

(2001)1(Β) Α.Α.Δ. 1372). Είναι νομολογημένο ότι η τροποποίηση του τίτλου της αγωγής διέπεται από την Δ.9 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας, η οποία καθορίζει και τις συνέπειες τέτοιας τροποποίησης (βλ. Ferro Fashions Limited v. Fashion Box S.R.L.,

(1999)1(Γ) Α.Α.Δ. 1805, Έλληνας κ.ά. ν. Χριστοδούλου

(1993)1 Α.Α.Δ. 485 και Δημοτικό Συμβ. Αγλαντζιάς ν. Χαρικλείδη κ.ά.

(2001)1(Γ) Α.Α.Δ. 1608, 1624). Η εξουσία του Δικαστηρίου να προβαίνει σε διόρθωση λανθασμένου ονόματος διαδίκου στην αγωγή (misnomer) ακόμα και μετά την έκδοση της απόφασης δυνάμει της Δ.25 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας έχει τονισθεί στην υπόθεση E.G. Falekkos Ltd v. Reana Manuf. Ltd.

(1999)1(Α) Α.Α.Δ. 443. Στην υπόθεση Mepa Manag. Ltd. κ.ά. ν. Αγροτικής Ετ. Γεν. Ασφαλ.

(1997)1(Β) Α.Α.Δ. 772 στη σελ. 778 λέχθηκαν τα ακόλουθα: «Το ζήτημα της προσθήκης διαδίκου εμπίπτει εντός της διακριτικής ευχέρειας του δικαστηρίου. Όπως έχει νομολογηθεί το δικαστήριο διαθέτει ευρεία διακριτική ευχέρεια να κάμει οποιεσδήποτε αναγκαίες τροποποιήσεις σε σχέση με τους διαδίκους με το να τους προσθέσει, να τους διαγράψει ή να τους αντικαταστήσει και να επιφέρει τέτοιες αλλαγές όσες είναι αναγκαίες για να καταστήσει δυνατή την αποτελεσματική εκδίκαση όλων των μεταξύ των διαδίκων επίδικων θεμάτων (βλ. Van Gelder, Apsimon & Co v. Sowerby Bridge United District Flour Society

(1890)44 Ch.D. 374, C.A., Montgomery v. Foy, Morgan & Co

(1895)2 Q.B. 321, C.A., Bennetts & Co v. McIlwraith & Co

(1896)2 Q.B. 464, C.A., Ideal Films Ltd v. Richards

(1927)1 K.B. 374, C.A., Wilson v. Balcarres

(1893)1 Q.B. 422, Robinson v. Geisel

(1894)2 Q.B. 688).» Στην υπόθεση Ferro Fashions Ltd v. Fashion Box S.R.L. (ανωτέρω), σελ. 1810 λέχθηκαν τα ακόλουθα από τον Νικολαϊδη, Δ.: «Η διόρθωση λανθασμένου ονόματος είναι θέμα που ανάγεται στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου το οποίο δεν πρέπει να επιτρέπει σε άτομα να αποκτούν πλεονέκτημα από μια λανθασμένη περιγραφή ονόματος, όταν όλοι γνωρίζουν την πραγματικότητα (Williams and Glyn´s Bank Ltd v. The Ship «Maria»

(1983)1 C.L.R. 106). Στην υπόθεση Spyropoullos v. Transavia Holland N. V. Amsterdam

(1979)1 C.L.R. 421, όπου το προηγούμενο όνομα της ενάγουσας εταιρείας τροποποιήθηκε πριν την έγερση της αγωγής, αλλά στο κλητήριο ένταλμα είχε αναγραφεί το προηγούμενο όνομα της εταιρείας, αποφασίστηκε ότι η αλλαγή του ονόματος της εταιρείας δεν επιδρά επί των δικαιωμάτων και υποχρεώσεών της. Επισημάνθηκε ότι επρόκειτο μόνο για αγωγή που ηγέρθηκε με λανθασμένο όνομα και συνεπώς θα έπρεπε να δοθεί άδεια τροποποίησης. Το θέμα είναι απλό. Εκεί όπου εμφανίζεται μια απλή λανθασμένη περιγραφή ονόματος μπορεί να παρασχεθεί άδεια για τροποποίηση (Alexander Mountain & Co v. Rumere Ltd

(1948)2 All E.R. 482). Η λανθασμένη περιγραφή ονόματος δεν είναι παρά ανακριβής αναφορά του ονόματος του διάδικου. Δεν αναφέρεται στην ουσία της υπόθεσης. Έχει λεχθεί ότι η λανθασμένη περιγραφή ονόματος σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί να αφεθεί να επηρεάσει την απόφαση επί της ουσίας που το δικαστήριο καλείται να εκδώσει (Etablissement Bandelot v. R.S. Graham and Co Ltd

(1953)1 All E.R. 149 .)» Διεξήλθα προσεκτικά τόσο την αίτηση όσο και την ένσταση καθώς επίσης και τις ένορκες δηλώσεις που συνοδεύουν τα εν λόγω έγγραφα. Παράλληλα, κατά την εξέταση της αίτησης, είχα συνέχεια κατά νου τις θέσεις και τα επιχειρήματα των ευπαιδεύτων συνηγόρων όπως αυτά προωθήθηκαν και αναπτύχθηκαν στο πλαίσιο των αγορεύσεων τους. Το Δικαστήριο έχει εξουσία, δυνάμει της Δ.9, θ.10 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας, να διατάξει, σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας, είτε κατόπιν αιτήσεως, είτε χωρίς αίτηση, την προσθήκη οποιουδήποτε προσώπου ως διαδίκου, την παρουσία του οποίου θεωρεί αναγκαία για την πλήρη και αποτελεσματική επίλυση όλων των θεμάτων που εγείρονται στην αγωγή. Είναι αυτόδηλο ότι το ζήτημα εμπίπτει στη διακριτική εξουσία του Δικαστηρίου και καθώς έχει λεχθεί στην Παπαχριστοφόρου v. Χαραλάμπους

(1991)1 ΑΑΔ 906, η απόφανση ως προς το αν βρίσκονται όλοι οι διάδικοι ενώπιον του Δικαστηρίου είναι συναρτημένη προς τα επίδικα θέματα, όπως αυτά προσδιορίζονται στις έγγραφες προτάσεις. Προκειμένου να διαπιστωθεί κατά πόσο η προσθήκη, διαγραφή και αντικατάσταση Εναγόντων είναι αναγκαία ή καθ΄ οιονδήποτε τρόπο υποβοηθητική για την επίλυση των επίδικων θεμάτων, θα πρέπει να εξεταστούν τα γεγονότα της υπόθεσης. Αντικείμενο της αγωγής είναι διαθήκη ημερομηνίας 22.5.1997 που επεκυρώθη δυνάμει της Αίτησης 134/2002 Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας ως η τελευταία διαθήκη του αποβιώσαντος Ανδρέα Σολομωνίδη. Οι ενάγοντες, οι οποίοι διατείνονται ότι είναι οι νόμιμοι κληρονόμοι του ως άνω αποβιώσαντος, με την παρούσα αγωγή αιτούνται εναντίον του εκτελεστή και του κληροδόχου της πιο πάνω διαθήκης, τις ακόλουθες θεραπείες: (α) Δήλωση και/ή απόφαση του Δικαστηρίου ότι η ισχυριζόμενη διαθήκη είναι άκυρη και/ή παράνομη και ως εξασφαλισθείσα διά δόλου και/ή απάτης και/ή ψευδών παραστάσεων και άνευ οποιουδήποτε έννομου αποτελέσματος. (β) Διάταγμα του Δικαστηρίου απαγορεύον στον εκτελεστή της διαθήκης Εναγόμενο 1 από του να προβεί σε οποιαδήποτε διανομή και/ή διάθεση της περιουσίας του αποβιώσαντος. (γ) Διάταγμα του Δικαστηρίου διατάττον την ακύρωση του διορισμού του Εναγομένου 1 ως εκτελεστή της ισχυριζόμενης διαθήκης. (δ) Δήλωση και/ή απόφαση του Δικαστηρίου ότι ο αποβιώσας δεν άφησε διαθήκη και ότι η οποιαδήποτε περιουσία του θα περιέλθει στους Ενάγοντες ως τους νόμιμους κληρονόμους του. Καθώς έχει προαναφερθεί, η προσθήκη διαδίκου είναι ζήτημα το οποίο εμπίπτει εντός της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου. Προκειμένου να καταστεί δυνατή η αποτελεσματική εκδίκαση όλων των επίδικων θεμάτων μεταξύ των διαδίκων, το Δικαστήριο διαθέτει ευρεία διακριτική ευχέρεια, η οποία του παρέχει τη δυνατότητα διαγραφής, προσθήκης ή αντικατάστασης διαδίκου σε μια εκκρεμούσα διαδικασία. Στην προκείμενη περίπτωση, προκύπτει από την Έκθεση Απαιτήσεως ότι οι θεραπείες τις οποίες εξαιτούνται οι Ενάγοντες είναι δηλωτικές αποφάσεις και διατάγματα: δήλωση του Δικαστηρίου ότι η ισχυριζόμενη διαθήκη είναι άκυρη και άνευ έννομου αποτελέσματος, δήλωση ότι η οποιαδήποτε περιουσία του αποβιώσαντος θα περιέλθει στους Ενάγοντες ως τους νόμιμους κληρονόμους του, διάταγμα απαγορεύον στον εκτελεστή της ισχυριζόμενης διαθήκης εναγόμενο 1 να προβεί σε οποιαδήποτε διανομή ή διάθεση της περιουσίας του αποβιώσαντος και διάταγμα ακυρώνον το διορισμό του Εναγόμενου 1 ως εκτελεστή της ισχυριζόμενης διαθήκης. Στο σύγραμμα Halsbury's Laws of England, 3rd Ed., Vol. 22, para. 1610 διαβάζουμε τα ακόλουθα σε σχέση με "declatory judgments" (δηλωτικές αποφάσεις): "Judgments and orders are usually determinations of rights in the actual circumstances of which the court has cognisance, and give some particular relief capable of being enforced. It is, however, sometimes convenient to obtain a judicial decision upon a state of facts which has not yet arisen, or a declaration of the rights of a party without any reference to their enforcement. Such merely declaratory judgments may now be given, and the court is authorized to make binding declarations of right whether any consequential relief is or could be claimed or not. There is a general power to make a declaration whether there be a cause of action or not and at the instance of any party who is interested in the subject matter of the declaration, and although a claim to consequential relief has not been made, or has been abandoned, or refused; but it is essential that some relief should be sought, or a right to some substantive relief should be established .............................. The declaration claimed must relate to some legal right, and must confer some tangible benefit on the plaintiff .........." Προκύπτει από το πιο πάνω απόσπασμα ότι το Δικαστήριο έχει ευρεία εξουσία να εκδίδει δηλωτικές αποφάσεις, είτε υφίσταται αιτία αγωγής είτε όχι, τη αιτήσει οποιουδήποτε προσώπου το οποίο έχει συμφέρον στο επίδικο θέμα της δηλωτικής απόφασης, μολονότι δεν έχει υποβληθεί απαίτηση για σοβαροφανή θεραπεία. Είναι όμως αναγκαίο να επιζητείται κάποια θεραπεία ή να επιβεβαιώνεται κάποιο δικαίωμα σε κάποια ουσιαστική θεραπεία. Η εξαιτούμενη δηλωτική απόφαση πρέπει να συσχετίζεται με κάποιο νομικό δικαίωμα και πρέπει να παρέχει κάποιο απτό (tangible) όφελος στον Ενάγοντα. Παρατηρούμε λοιπόν ότι στην Έκθεση Απαίτησης δεν προσδιορίζεται το συμφέρον ενός εκάστου των υφιστάμενων και/ή προτεινόμενων Εναγόντων στην περιουσία του αποβιώσαντος, το οποίο συνιστά ουσιώδες στοιχείο σε κληρονομικές αγωγές. Παρατηρούμε επίσης ότι στην παρούσα αγωγή δεν αποκρυσταλλώνεται τυχόν νόμιμο δικαίωμα των υφιστάμενων και/ή προτεινόμενων Εναγόντων στην κληρονομιά του αποβιώσαντος, το οποίο ίσως να αποκρυσταλλώνετο σε διαφορετική δικαστική διαδικασία, γι΄ αυτό και οι υφιστάμενοι Ενάγοντες αιτούνται απλώς δήλωση του Δικαστηρίου ότι η οποιαδήποτε περιουσία του θα περιέλθει σε αυτούς, χωρίς να παρέχονται οποιεσδήποτε λεπτομέρειες. Εφόσον λοιπόν διεκδικούνται μόνο δηλωτικές αποφάσεις και διατάγματα, η παρούσα αγωγή μπορεί να συνεχίσει ως έχει με τους υφιστάμενους Ενάγοντες, χωρίς να παρίσταται ανάγκη να προστεθούν και άλλοι Ενάγοντες. Από την άλλη, τα στοιχεία που παρέθεσαν οι υφιστάμενοι Ενάγοντες προς υποστήριξη του αιτήματος για προσθήκη, διαγραφή και αντικατάσταση διαδίκων δεν παρέχουν το απαραίτητο νομιμοποιητικό έρεισμα ότι η προσθήκη, διαγραφή ή αντικατάσταση θα συμβάλει στην αποτελεσματική επίλυση των υφιστάμενων μεταξύ των διαδίκων επίδικων θεμάτων. Οι αιτούμενες θεραπείες ως εκ της φύσης τους είναι ζήτημα που μπορεί να επιλυθεί μεταξύ των διαδίκων στο υφιστάμενο πλαίσιο της αγωγής χωρίς να παρίσταται ανάγκη προσθήκης νέων Εναγόντων. Με βάση τα πιο πάνω, κρίνω ότι οι προτεινόμενοι Ενάγοντες δεν είναι αναγκαίοι διάδικοι και η προσθήκη τους δεν είναι απαραίτητη για την αποτελεσματική επίλυση των μεταξύ των διαδίκων επίδικων θεμάτων. Στην ένσταση τίθεται και ζήτημα καθυστέρησης στην υποβολή της Αίτησης. Όπως προκύπτει από το φάκελο της υπόθεσης, η αγωγή καταχωρίστηκε στις 31.5.2006, η δε Έκθεση Απαιτήσεως καταχωρίστηκε στις 18.10.2006. Τα δικόγραφα συμπληρώθηκαν στις 25.4.2007. Η Αίτηση για τροποποίηση του τίτλου της αγωγής καταχωρίστηκε την 1.3.2013, σχεδόν έξη χρόνια μετά τη συμπλήρωση των δικογράφων. Ο Εναγόμενος 1 ισχυρίζεται ότι η παρατηρηθείσα καθυστέρηση έχει σκοπό την καθυστέρηση της εκδίκασης της αγωγής. Πρόκειται για εύλογη υπόνοια. Η καθυστέρηση στην υποβολή του αιτήματος για τους Ενάγοντες που απεβίωσαν τα έτη 2007, 2008, 2009 και 2011, υπήρξε όντως αδικαιολόγητα μεγάλη. Ο παράγοντας της καθυστέρησης στην υποβολή του αιτήματος και η καθυστέρηση που θα προκύψει στην εκδίκαση της υπόθεσης, συνηγορούν υπέρ της απόρριψης του αιτήματος. Πέραν των πιο πάνω θα απέρριπτα την Αίτηση και για το λόγο ότι αυτή υποβλήθηκε χωρίς να υπάρχει η έγγραφη συγκατάθεση (consent in writing) των προτεινομένων Εναγόντων, όπως απαιτείται από τη Δ.9, θ.10 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας. Η Αίτηση απορρίπτεται στην ολότητά της με έξοδα υπέρ του Εναγόμενου 1 και εναντίον των Εναγόντων, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. [Υπ.] Χ. Σολομωνίδης, Π.Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής /Χ.Θ. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο