Ανδρέα Σ. Αγγελίδη ν. Εκδόσεις «ΑΡΚΤΙΝΟΣ Λτδ» κ.α., Αρ. Αγωγής: 1826/10, 29/10/2013

Ανδρέα Σ. Αγγελίδη ν. Εκδόσεις «ΑΡΚΤΙΝΟΣ Λτδ» κ.α., Αρ. Αγωγής: 1826/10, 29/10/2013 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2013:A372 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Τ. Παρασκευαϊδου-Καρακάννα, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 1826/10 Μεταξύ: Ανδρέα Σ. Αγγελίδη Ενάγοντα -και-

1. Εκδόσεις «ΑΡΚΤΙΝΟΣ Λτδ»
2. Γιάννου Παπαδόπουλου
3. Κώστα Κωνσταντίνου
4. Διονύσιου Διονυσίου Εναγομένων Ημερομηνία: 29.10.2013 Εμφανίσεις: Για τον Ενάγοντα: κ. Α. Αιμιλιανίδης και κ. Σ. Αγγελίδης Για τους Εναγόμενους 1-4: κα Κ. Γεωργίου Α Π Ο Φ Α Σ Η Με την υπό κρίση αγωγή ο ενάγοντας αξιώνει από τους εναγομένους γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για δυσφημίσεις και ή κακόβουλες ψευδολογίες ή αναλήθειες και ή ανοίκεια συστηματικά φραστική κακοβουλία και ή λιβέλους σε βάρος του οι οποίες δημοσιεύθηκαν σε πέντε διαφορετικές περιπτώσεις στην εφημερίδα Πολίτης. Παραθέτω αυτούσια τα σχετικά δημοσιεύματα τα οποία αποτελούν και το αντικείμενο της αγωγής: »
5. Δημοσίευμα στη σελίδα 11 της εφημερίδας «Πολίτης», ημερομηνίας 29 Νοεμβρίου 2009, το οποίο συνέταξε πρόσωπο με το ψευδώνυμο «ο Κοριός», με τίτλο "Δεν παζαρεύω, κι αντιστέκομαι....", τεκμήριο 1, όπου καταγράφονται μεταξύ άλλων και τα εξής: «Η Εκκλησία ανακοίνωσε μαζικές προσφυγές στο ΕΔΑΔ για τις περιουσίες της στα κατεχόμενα με δικηγόρο τον Αντρέα Σίμου Αγγελίδη. Οκ, πέστε ότι λύθηκε το Κυπριακό και το ΕΔΑΔ σταματήσει να δέχεται προσφυγές από Ελληνοκύπριους, αυτό δε σημαίνει απώλειες εσόδων για τα δικηγορικά γραφεία; Έχει καμιά επιχείρηση που επιδιώκει μείωση των εσόδων της; Τότε γιατί οι επαγγελματίες δικηγόροι με πτυχία αναγνωρισμένα και... άδειες εξασκήσεως επαγγέλματος να θέλουν λύση του Κυπριακού; "Κι ως τον ύστατο κτύπο της χρηματομηχανής θα αντιστέκομαι..."». Το δημοσίευμα αυτό αποτελεί μέρος ενός μεγαλύτερου δημοσιεύματος που χωρίζεται σε δεκαπέντε παραγράφους. Το δημοσίευμα θίγει διάφορα θέματα, κάποια επιστολή που είχε αποστείλει ο τέως πρόεδρος της Δημοκρατίας σε άλλα κράτη μέλη σε σχέση με το εθνικό μας θέμα, τις ενέργειες των Άκη Παπασάββα και Πέτρου Κληρίδη και την ανακοίνωση της Εκκλησίας της Κύπρου που αποτελεί και το αντικείμενο του επιδίκου δημοσιεύματος. Το δημοσίευμα είναι γραμμένο σε σατυρικό και καυστικό ύφος.
6. Δημοσίευμα στη σελίδα 13 της Εφημερίδας «Πολίτης» στη στήλη «Κατά Βαρβάρων» ημερομηνίας 16 Δεκεμβρίου 2009 το οποίο συνέταξε ο Εναγόμενος 3 με τίτλο «Κάηκε η φουστανέλα, πάνε και τα σώβρακα», τεκμήριο 2, στο οποίο καταγράφονται μεταξύ άλλων και τα εξής: ««[...] Αλλά δυστυχώς, έτσι είναι αυτοί οι τύποι. Άμα τους πιέσεις να σου δώσουν πειστικές απαντήσεις κάνουν την πάπια. Όπως επίσης και άμα τα κάνουν σκατά, μετά συγχωρήσεως, όπως ο άλλος ο λαμπρός πατριωτικός νους ο κ. Αγγελίδης του ΔΗΚΟ, ο οποίος νόμιζε ότι άλλη δουλειά δεν θα έκανε το ΕΔΑΔ από του να ασχολείται με τη βιομηχανία των προσφυγών που είχαν στήσει κάποιοι Ελληνοκύπριοι δικηγόροι. Οι οποίοι συν τοις άλλοις, άμα τους ρωτούσαν, έλεγαν πως δεν χρέωναν τους πρόσφυγες. Φυσικά και δεν τους χρέωναν. Η κοινή πρακτική, ένας από αυτούς το είπε κιόλας δημοσίως, ήταν πως έπαιρναν ποσοστό από την αποζημίωση που θα επιδίκαζε το ΕΔΑΔ, εάν πετύχαινε η προσφυγή. Και επειδή συνήθως πετύχαινε, η κλαδική των... προσφυγοποιών αυξήθηκε ραγδαία. Για να μην παρεξηγούμαστε, δεν υπάρχει τίποτα το κακό στο να παίρνουν ποσοστά. Επαγγελματίες δικηγόροι είναι οι άνθρωποι. Αυτή είναι η δουλειά τους. Όσο δεν μας παριστάνουν τους αόκνως αγωνιζόμενους και συνεχώς θυσιαζόμενους υπέρ πίστεως και πατρίδος, κανένα πρόβλημα! *Βεβαίως, ΔΕΝ γνωρίζουμε εάν ο κύριος Αγγελίδης ήταν η εξαίρεση και τα έκανε όλα χωρίς όφελος και μόνο από πατριωτισμό. Και δεν έχουμε κανένα λόγο να πιστεύουμε πως δεν θα μπορούσε να ήταν έτσι τα πράγματα. Όπως και να έχει, με το νομικό ή το πολιτικό του κριτήριο, ή και τα δύο μαζί, όφειλε τόσο αυτός όσο και όλοι οι άλλοι να υπολογίσουν ότι οι μαζικές αγωγές, αυτές οι οποίες μετέτρεψαν το ΕΔΑΔ σε... Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Κυπριακών Προσφυγών, θα γύριζαν μπούμερανγκ για μας και θα μας έκαιγαν εν πολλοίς ένα από τα καλύτερα χαρτιά μας. Δεν το υπολόγισαν, όμως. Δυστυχώς. Και δεν άκουσαν τις προειδοποιήσεις πολλών συναδέλφων τους και άλλων. Κι αυτό δείχνει το μέγεθος του κριτηρίου τους. Διότι αποκλείεται να το είχαν υπολογίσει και να το έκαναν αδιαφορώντας για τον κίνδυνο, έτσι δεν είναι; Έτσι. Όπως και να έχει, με το μαξιμαλισμό και τις ακρότητες τους, τα έκαναν σκατά, συγχωρέστε μας πάλι, για άλλη μία φορά. Να έπιασαν το μήνυμα άραγε και να κατάλαβαν πόσο ανέφικτα και ανόητα είναι αυτά που μερικοί από αυτούς, ως γκράντε πατριώτες πολιτικοί κιόλας, πουλάνε στον κοσμάκη. Πολύ το αμφιβάλλουμε. Έως πάρα πολύ». Έναυσμα για τη συγγραφή του συγκεκριμένου δημοσιεύματος έδωσε η στάση αποχής που τήρησε η ΕΔΕΚ στην ψήφιση του προϋπολογισμού για το ΡΙΚ και η δήλωση του βουλευτή κ. Βαρνάβα, ότι κάποια προγράμματα που μεταδίδει το ΡΙΚ δεν συνάδουν με το βασικό στόχο της πολιτείας που είναι η λύση του Κυπριακού προβλήματος. Η δήλωση αυτή, σύμφωνα με το συντάκτη του δημοσιεύματος παρέμεινε μετέωρη, καθότι η ΕΔΕΚ δεν «βρίσκει το θάρρος να μας πει ποιες είναι αυτές οι απαράδεκτες εκπομπές του ΡΙΚ». Σήμερα, όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο συντάκτης «.η λάσπη μόνη της δεν «παρπατά» κατά το κυπριακό, όπως τότε, στα θλιβερά χρόνια του Μακαρίου που αλώνιζαν όλοι αυτοί οι τόσο ευαίσθητοι πλέον για τη .δεοντολογία».
7. Δημοσίευμα στη σελίδα 13 της εφημερίδας «Πολίτης» στη στήλη «Κατά Βαρβάρων» ημερομηνίας 17 Δεκεμβρίου 2009, το οποίο συνέταξε ο Εναγόμενος 3 με τίτλο «Αιφνίδιο κι άδοξο (το τέλος του Σερ Λόρενς)», τεκμήριο 3 και στο οποίο αναφέρονται μεταξύ άλλων τα εξής: «Ετοιμαζόμασταν να γράψουμε ως κορυφαίο εκείνο του Ανδρέα Αγγελίδη (ναι, αυτού που πέτυχε το θρίαμβο στο ΕΔΑΔ προχθές και τρέχουμε ακόμη), την ατάκα, «ευχόμαστε και επιδιώκουμε το 2010 να είναι το έτος της λύσης» (ο Αγγελίδης, of all people) αλλά μετά, διαβάσαμε και την... ουρά στη συνέχεια. Εάν, λέει, η λύση είναι σύμφωνη με το τάδε, το δείνα, το άλλο, το παράλλο, το παρακείνο, το παρατέτοιο και το παρατούτο, της Παναγιάς τα μάτια. Ευτυχώς, ένα βήμα πριν την ανακήρυξη... αυτοκρατορίας σταμάτησε. Τόσο πολύ το επιδιώκουν. Διότι, το ότι εύχονται να υπάρξει λύση εξυπακούεται. Εμ, τι; Άμα δεν θέλουν όλοι αυτοί, ποιος;». Και αυτό το δημοσίευμα αποτελεί μέρος μεγαλύτερου δημοσιεύματος το οποίο χωρίζεται σε εννιά παραγράφους/ενότητες. Ασχολείται με τους «θεατρινισμούς», «τα νούμερα» των πολιτικών και ιδιαίτερα με την εισήγηση που είχε κάνει ο κ. Μάριος Καρογιάν όπως η Χριστουγεννιάτικη γιορτή της βουλής αναβληθεί λόγω της κλοπής της σορού του τέως Προέδρου της Δημοκρατίας.
8. Δημοσίευμα στη σελίδα 13 της εφημερίδας «Πολίτης» στη στήλη «Κατά Βαρβάρων» ημερομηνίας 25 Φεβρουαρίου 2010, το οποίο συνέταξε ο Εναγόμενος 3 με τίτλο «Στιγμές πατριωτικής ανάτασης», τεκμήριο 4 και στο οποίο αναφέρονται μεταξύ άλλων τα εξής: «*Ξέρουμε τι σκέφτεστε, ξέρουμε. Σκέφτεστε ότι «κάμνουμεν μίλλες» με το βροντερό εκείνο «Όχι» που είπε το ΔΗΚΟ στην Ένωση Κέντρου, προχθές το βράδυ και μάλιστα, με ένα 73% με μυστική (κιόλας...!) ψηφοφορία. Όντως, η σκέψη αυτή κινείται σε επίπεδο γεύματος με αρνάκι στο φούρνο και μακαρόνια στο ζουμί του για κυρίως συν προφιτερόλ με διπλή σοκολάτα για επιδόρπιο από απόψεως... λίπους αλλά, εμείς δεν σκεφτόμαστε αυτό. Εμείς σκεφτόμαστε θετικά. Κι αυτό σημαίνει πως βλέπουμε τα πράγματα πάντοτε από την ευχάριστη σκοπιά. Όχι πως η (νέα) «αξινόστραφη» που εισέπραξε ο Νεικωλάκοις και η παρέα του δεν ήταν ευχάριστη. Χάρμα ήταν! *Ενδιαφέρον δεν είναι, όμως; Κάθε φορά που εισπράττει ένα «βουζουνόπατσο» αυτή η παρέα, ο μεν Νηκωλάκεις χάνεται (στην ανάγκη πάει να βοηθήσει τη κυρία Φωτεινή στους εράνους του Ερυθρού Σταυρού), ο δε Κολοκασίδης δεν κάνει δηλώσεις ενώ, ο (Άλφα Σίγμα) Αγγελίδης λείπει ταξίδι (μετά και από τον πρόσφατο... θρίαμβο του στο ΕΔΑΔ, πού τον χάνεις πού τον βρίσκεις μόνο σε αεροδρόμια κυκλοφορεί -...». Το δημοσίευμα έχει ως κεντρικό θέμα το ΔΗΚΟ και διάφορα πολιτικά στελέχη του, ήτοι τον Νικόλα Παπαδόπουλο, το Γιώργο Κολοκασίδη, τον Κενεβέζο και τον ενάγοντα.
9. Δημοσίευμα στη σελίδα 4 της εφημερίδας «Πολίτης», ημερομηνίας 7 Μαρτίου 2010, το οποίο συνέταξε ο Εναγόμενος 4, με τίτλο «Μετά την ήττα στο ΕΔΑΔ», τεκμήριο 5 και στο οποίο αναφέρονται τα εξής: «Οι νομικές αποφάσεις απλώς συνεπικουρούσαν τις λύσεις, όπου αυτό ήταν εφικτό. Για όσους εναντιώνονται σήμερα σε οποιαδήποτε λύση στο Κυπριακό επειδή δεν ικανοποιούνται πλήρως τα αιτήματα μας, ας μου επιτραπεί να αναφέρω (εάν θέλουν να με εννοήσουν) και το εξής: Η Γερμανία, μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, εξευτελίσθηκε. Αν σήμερα η Γερμανία επιστρέφει στην Πολωνία κι αν έχει μετατρέψει την Τσεχία σε οικονομικό της δορυφόρο, αυτό δεν το πέτυχε γιατί ανάμεσα στην ηγεσία της είχε πολιτικούς του εκτοπίσματος ενός Βάσου Λυσσαρίδη που ήθελαν να γεμίσουν την Κύπρο κάστρα ή νομικούς του κύρους ενός Ανδρέα Αγγελίδη, που πιστεύει στην ανυπέρβλητη ισχύ του δικαίου. Είχε ταπεινούς και ρεαλιστές πολιτικούς όπως παλαιότερα ο Χέλμουτ Κολ και σήμερα η Άνγκελα Μέρκελ, οι οποίοι αντιλήφθηκαν έγκαιρα ότι οι ανέξοδες πατριωτικές κορώνες δεν οδηγούν πουθενά. Η Γερμανία σήμερα μακριά από επιλεκτικές αναγνώσεις της ιστορίας της πορεύεται στον ευρωπαϊκό δρόμο της ανάπτυξης και της ευημερίας. Η Κύπρος σίγουρα δεν είναι Γερμανία, αλλά είναι στην Ευρώπη. Δυστυχώς, όμως, οι περισσότεροι πολιτικοί της ζουν και αναπνέουν στη λογική των εθνικών κινημάτων και των εθνικών αντιπαραθέσεων του 19ου αιώνα. Ο Κολ και η Μέρκελ, που ένωσαν και ενίσχυσαν οικονομικά τη Γερμανία ψηφίστηκαν από την πλειοψηφία των Γερμανών. Το 2004 στην Κύπρο, μόνο ο Νίκος Αναστασιάδης και το 24% των πολιτών αντιλήφθηκαν την ευρωπαϊκή πρόκληση που είχαν μπροστά τους. Τι μπορούμε να κάνουμε;». Και αυτό το δημοσίευμα αποτελεί μέρος μεγαλύτερου δημοσιεύματος, γραμμένο όμως σε πολύ διαφορετικό ύφος από τα υπόλοιπα. Γίνεται αναφορά σε απόφαση του ΕΔΑΔ, τα στοιχεία της οποίας όμως δεν αποκαλύπτονται, η οποία εκδόθηκε δύο μέρες πριν το δημοσίευμα. Αργότερα κατά την ακρόαση διαφάνηκε από τη μαρτυρία ότι επρόκειτο για τη Δημόπουλος κατά Τουρκίας. Από το κείμενο του δημοσιεύματος προκύπτει ότι η εν λόγω απόφαση αφορούσε ακίνητη ιδιοκτησία Ελληνοκυπρίων στα κατεχόμενα. Ο συγγραφέας του άρθρου αναλύει την απόφαση και συνοψίζει σε έξι διαφορετικές παραγράφους τις θέσεις του ΕΔΑΔ σε σχέση με το θέμα αυτό, οι οποίες κάθε άλλο παρά ευμενείς ήταν για την Ελληνοκυπριακή πλευρά. Ο συγγραφέας τις χαρακτηρίζει ως «ανήκουστες». Το ΕΔΑΔ αποφάσισε μεταξύ άλλων ότι «η κατοχή του τίτλου μετά από τόσα χρόνια έχει απωλέσει την ισχύ της από άποψη πρακτικού αποτελέσματος». Η επόμενη ενότητα του δημοσιεύματος τιτλοφορείται, «Οι ανιστόρητοι» και σε αυτή καταγράφει τις ανησυχίες που του προκάλεσε η απόφαση και αναφέρει ότι «κάποιος με στοιχειώδη επίγνωση της ευρωπαϊκής ιστορίας, θα μπορούσε να είχε προβλέψει την κατάληξη των πραγμάτων» και ότι «το Κυπριακό» δεν είναι μόνο νομικό θέμα. Γίνεται αναφορά σε ευρωπαϊκούς λαούς οι οποίοι εκδιώχθησαν από τις περιουσίες τους και δεν επέστρεψαν. Είναι η θέση του ότι ο λόγος που η Γερμανία κατάφερε να ξεπεράσει τον «εξευτελισμό» της μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και να απολαμβάνει σήμερα μεγάλης οικονομικής ευμάρειας, ήταν οι πολιτικοί της, οι οποίοι ταπεινοί και ρεαλιστές, «.αντιλήφθηκαν έγκαιρα ότι οι ανέξοδες πολιτικές κορώνες δεν οδηγούν πουθενά». Μέσα σε αυτό το πλαίσιο έγινε αναφορά στον ενάγοντα. Με βάση τη δικογραφία που καταχωρήθηκε προκύπτει ότι τα πιο κάτω γεγονότα είναι παραδεκτά και από τις δύο πλευρές: Ο ενάγοντας ήταν κατά τον επίδικο χρόνο εγγεγραμμένος δικηγόρος και βουλευτής Λευκωσίας του Δημοκρατικού Κόμματος (ΔΗΚΟ), παράλληλα ήταν μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του πιο πάνω κόμματος και μέλος Κοινοβουλευτικών Επιτροπών. Ήταν νυμφευμένος, πατέρας δύο τέκνων και άτομο γνωστό στην κοινωνία της Κύπρου. Η εναγόμενη 1 ήταν εταιρεία περιορισμένης ευθύνης, δεόντως εγγεγραμμένη στην Κύπρο και ιδιοκτήτρια της ημερήσιας εφημερίδας Πολίτης. Εκδότης και κατά νόμον υπεύθυνος της πιο πάνω εφημερίδας ήταν ο εναγόμενος
10. Σύμφωνα με τις δικογραφημένες θέσεις του ενάγοντα τα δυσφημιστικά δημοσιεύματα, «μαζί και το κάθε ένα δημοσίευμα ξεχωριστά» κατά την ουσιαστική συνήθη και φυσική σημασία και έννοια αναφέρονταν στο πρόσωπο του και εννοούσαν τα πιο κάτω: «α. Ότι ο Ενάγοντας ως δικηγόρος που έχει αναλάβει αρκετές υποθέσεις προσφυγών στο ΕΔΑΔ δεν επιθυμεί την λύση του Κυπριακού Προβλήματος, γιατί το ΕΔΑΔ μετά τη λύση του προβλήματος θα σταματήσει να δέχεται προσφυγές από τους Ελληνοκυπρίους κατά της Τουρκίας και ο Ενάγοντας ως Ελληνοκύπριος Δικηγόρος που εκπροσωπεί και εκπροσώπησε μέχρι σήμερα Ελληνοκυπρίους ενώπιον του ΕΔΑΔ θα έχει απώλειες πελατών και εσόδων. β. Ότι ο Ενάγοντας αντιμετωπίζει την λύση του Κυπριακού ως ένα καταστροφικό ενδεχόμενο για τα οικονομικά του συμφέροντα, διότι με την λύση του Κυπριακού Προβλήματος θα μειωθούν οι υποθέσεις που αναλαμβάνει και κατ' επέκταση θα έχει απώλειες εσόδων. γ. Ότι ο Ενάγοντας είναι ένας επικίνδυνος τυχοδιώκτης που κατατάσσει το προσωπικό του συμφέρον και ειδικότερα τα οικονομικά του συμφέροντα πάνω από το συμφέρον της πατρίδας του. δ. Ότι ο ενάγοντας έχει στήσει μια βιομηχανία παραγωγής προσφυγών στο ΕΔΑΔ με πρόφαση τον πατριωτισμό και με σκοπό το κέρδος. ε. Ότι ο Ενάγοντας ως δικηγόρος και πολιτικός έχει ως μοναδική επιδίωξη την αλίευση πελατείας μέσω της εκμετάλλευσης του κυπριακού προβλήματος, του πόνου των Ελληνοκυπρίων εκτοπισμένων και των συγγενών των αγνοουμένων. στ. Ότι ο Ενάγοντας δεν είναι υπεύθυνος δικηγόρος ή και πολιτικός και ότι άσκησε το επαγγελματικό του καθήκον χωρίς συναίσθηση της ευθύνης ή/ και της σοβαρότητας που απαιτούσε η κατάσταση και με τις μαζικές αγωγές που ο ίδιος καταχώρησε στο ΕΔΑΔ έβλαψε τα συμφέροντα του κυπριακού λαού. ζ. Ότι ο Ενάγοντας είναι ανάξιος και/ή ανίκανος και/ή δεν συμπεριφέρεται όπως απαιτεί η θέση του και το σύνολο των ευθυνών του και/ή οι αποφάσεις του είναι λανθασμένες ή/ και ότι έδρασε αδιαφορώντας για τους κινδύνους ή/και ότι έδρασε μαξιμαλιστικά ή/ και ακραία ή /και ανόητα. η. Ότι ο Ενάγοντας ευθύνεται για την αποτυχία των Ελληνοκυπριακών προσφυγών στο ΕΔΑΔ και ιδιαίτερα για την απόρριψη των προσφυγών των Ελληνοκυπρίων αγνοουμένων. θ. Ότι ο Ενάγοντας δεν επιδιώκει ή/και δεν επιθυμεί ή/ και απεύχεται την λύση του Κυπριακού Προβλήματος και ότι ψεύδεται όταν δηλώνει ότι επιθυμεί την λύση του Κυπριακού και επομένως ότι αποσκοπεί ως πολιτικός στην έσχατη προδοσία της πατρίδας του. ι. Ότι ο Ενάγοντας εναντιώνεται στην οποιαδήποτε λύση του Κυπριακού, πορεύεται με ανέξοδες πατριωτικές κορώνες, φέρει ευθύνη για την μη επανένωση της Κύπρου και έκαψε με την συμπεριφορά του και την προδοτική και συμφεροντολόγα του στάση ένα από τα καλύτερα χαρτιά της κυπριακής πολιτικής, δηλαδή τις προσφυγές στο ΕΔΑΔ. ια. Ότι ο Ενάγοντας είναι ένας αποτυχημένος δικηγόρος, ένας δικηγόρος που φέρεται ανεύθυνα και σε βάρος των συμφερόντων των πελατών του με μοναδική επιδίωξη το χρήμα και τα οικονομικά του συμφέροντα». Είναι η θέση του ενάγοντα ότι τα πιο πάνω δημοσιεύματα του αποδίδουν «ανάρμοστη, προδοτική, συμφεροντολογική, ανεύθυνη και επιπόλαια συμπεριφορά» για ένα εκλελεγμένο βουλευτή, κοινοβουλευτικό εκπρόσωπο κόμματος και πολιτικό άντρα. Επηρεάζουν δυσμενώς την υπόληψη του τόσο σε σχέση με την εργασία του ως δικηγόρου όσο και λόγω της θέσης του ως πολιτικού. Ενδέχεται να τον εκθέσουν σε γενικό μίσος, περιφρόνηση και ή χλεύη ως προδότη και ως πρόσωπο αποτυχημένο, ανεύθυνο που μεριμνά μόνο για το δικό του συμφέρον και εξαπατά τους πελάτες και τους εκλογείς του. Τα δημοσιεύματα τον παρουσιάζουν ως το πρόσωπο που υπό την επαγγελματική του ιδιότητα ως δικηγόρου έφερε την ευθύνη για την απόρριψη προσφυγών Ελληνοκυπρίων αγνοουμένων στο ΕΔΑΔ παρά το γεγονός ότι δεν ήταν αυτός που είχε χειριστεί την υπόθεση Βαρνάβα εναντίον Τουρκίας και την Καρεφυλλίδης εναντίον Τουρκίας και ουδέποτε είχε προβεί σε οποιαδήποτε σφάλματα κατά τον χειρισμό οποιωνδήποτε προσφυγών ενώπιον του ΕΔΑΔ. Οι εναγόμενοι 1, 3 και 4 κατεχώρησαν υπεράσπιση με την οποίαν παραδέχονται τη δημοσίευση των επιδίκων άρθρων, αρνούνται όμως ότι τα άρθρα αυτά είναι δυσφημιστικά. Σε περίπτωση που ήθελε φανεί ότι αυτά είναι δυσφημιστικά ισχυρίζονται ότι συνιστούν εύλογο σχόλιο επί θέματος δημοσίου συμφέροντος και ή ενδιαφέροντος που έγινε καλόπιστα, ήτοι: «i. επί του γεγονότος ότι κάποιοι από τους πολιτικούς που υποστήριζαν την μαζική καταχώρηση προσφυγών από ελληνοκύπριους στο ΕΔΑΔ κατά της Τουρκίας ήταν και δικηγόροι, οι οποίοι ασχολούνταν επαγγελματικά με το θέμα και καταχωρούσαν οι ίδιοι προσφυγές στο ΕΔΑΔ εκ μέρους ελληνοκυπρίων πελατών τους, έναντι αμοιβής και εκφραζόταν η άποψη ότι αυτό δυνατόν να μην ήταν ηθικά και/ή πολιτικά ορθό και/ή να δημιουργούσε ερωτηματικά για τις πεποιθήσεις και/ή την συμπεριφορά τους και/ή τα κίνητρα τους. ii. ότι η μαζική καταχώρηση προσφυγών ελληνοκυπρίων στο ΕΔΑΔ κατά της Τουρκίας ήταν λανθασμένη πολιτικά κίνηση και όσοι την υποστήριξαν, περιλαμβανομένου και του ενάγοντα, εκτίμησαν νομικά και πολιτικά τα δεδομένα, λανθασμένα. iii. ότι το κυπριακό δεν θα μπορούσε να λυθεί μόνο δικαστικά ή μόνο με την άποψη ότι το δίκαιο υπερισχύει της πολιτικής, θέση που υποστήριζε και ο ενάγων και ότι ήταν και συνεχίζει να είναι κυρίως πολιτικό ζήτημα και ως τέτοιο θα έπρεπε να αντιμετωπίζεται». Ισχυρίζονται διαζευκτικά ότι τα επίδικα άρθρα συνιστούν προνομιούχα δημοσιεύματα υπό επιφύλαξη που έγιναν καλόπιστα. Οι εναγόμενοι είχαν τόσο ηθικό όσο και κοινωνικό καθήκον να τα δημοσιεύσουν. Το δημοσίευμα δε, τεκμήριο 1, είναι γραμμένο με ύφος χιουμοριστικό και η ευθυμογραφικό και/ή κριτικό και ή καυστικό. Ο εναγόμενος 2 στην υπεράσπιση που κατεχώρησε, εγείρει προδικαστική ένσταση και ισχυρίζεται ότι δεν αποκαλύπτεται οποιαδήποτε αιτία αγωγής εναντίον του. Η αγωγή είναι επιπόλαια, ενοχλητική, καταπιεστική και αποτελεί κατάχρηση της διαδικασίας. Άνευ βλάβης της προδικαστικής του ένστασης παραδέχεται ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν ο κατά νόμο υπεύθυνος και ο εκδότης της εφημερίδας Πολίτης, αρνείται όμως ότι ήταν διευθυντής της εφημερίδας αυτής. Ισχυρίζεται ότι ουδεμία γνώση ή ανάμειξη ή συμμετοχή είχε στη διαδικασία σύνταξης ή δημοσίευσης των επιδίκων δημοσιευμάτων. Η ιδιότητα του, ως κατά νόμο υπευθύνου της εφημερίδας, δεν στοιχειοθετεί αφ΄ εαυτής οποιαδήποτε ευθύνη του εναγομένου για τη δημοσίευση των επιδίκων δημοσιευμάτων. Η υπόλοιπη υπεράσπιση του εναγομένου 2 είναι ταυτόσημη με την υπεράσπιση που καταχώρησαν οι εναγόμενοι 1, 3 και
11. Ο ενάγοντας κατέθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου και κάλεσε επίσης τέσσερις μάρτυρες. Εκ μέρους της υπεράσπισης κατέθεσαν οι εναγόμενοι 3 και 4, Κώστας Κωνσταντίνου και Διονύσης Διονυσίου. Συνοψίζω τη μαρτυρία τους. Ο ενάγοντας καταθέτοντας ενώπιον του Δικαστηρίου ανέφερε ότι ήταν ενεργός πολίτης πολύ πριν την κομματική του ανάμειξη. Ως φοιτητής διετέλεσε μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΦΕΚ και αργότερα αντιπρόεδρος και ιδρυτικό μέλος του Διεθνούς Συνδέσμου για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Κύπρο και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Παγκυπρίου Δικηγορικού Συλλόγου. Αρθρογραφούσε δε επί τακτικής εβδομαδιαίας βάσης. Ως εκ της θέσης του και των δημοσίων παρεμβάσεων του πολλοί εγνώριζαν τις απόψεις του για την ανάγκη μιας δικαιότερης κοινωνίας, την αντικατοχική του στάση και τη διεκδίκηση μιας δίκαιης λύσης στηριγμένης στα ανθρώπινα δικαιώματα. Ως δικηγόρος εκπροσώπησε πελάτες σε σωρεία υποθέσεων που αφορούσαν παραβάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων ενώπιον του Ανωτάτου Δικαστηρίου της Κύπρου και ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Στους πελάτες του περιλαμβάνονται Ελληνοκύπριοι εκτοπισμένοι και συγγενείς αγνοουμένων. Ο μάρτυρας αναφέρθηκε στην γνωστή απόφαση Τιτίνας Λοϊζίδου κατά της Τουρκίας με την οποία το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο καταδίκασε την Τουρκία για την παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων της αιτήτριας. Αναφέρθηκε επίσης στην Τέταρτη Διακρατική Προσφυγή της Κύπρου κατά της Τουρκίας με την οποία το πιο πάνω Δικαστήριο αποφάσισε ότι η Τουρκία ήταν υπεύθυνη για τις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων που αφορούσαν το δικαίωμα ιδιοκτησίας Ελληνοκυπρίων εκτοπισμένων και για τις παραβιάσεις θεμελιωδών άρθρων της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, οι οποίες αφορούσαν τους αγνοουμένους και τους συγγενείς τους. Ήταν η θέση του ότι η επιλογή της Κυπριακής κυβέρνησης να μην προβεί σε μέτρα για εφαρμογή των πιο πάνω αποφάσεων, δημιούργησε σοβαρή ζημιά στην αποτελεσματικότητα των αποφάσεων αυτών και στο δεδικασμένο τους. Το 2009 εκδόθηκε από το ΕΔΑΔ η απόφαση στην προσφυγή Βαρνάβα κατά Τουρκίας. Η προσφυγή κρίθηκε παραδεκτή από το Δικαστήριο, αποφασίστηκε όμως ότι οι συγγενείς των αγνοουμένων θα έπρεπε να είχαν προσφύγει στο Δικαστήριο τουλάχιστον από το τέλος του 1990, ώστε να μην βρίσκονται εκτός της εξάμηνης προθεσμίας που επρονοείτο. Μη τήρηση της προθεσμίας κρίθηκε ότι επέφερε απόρριψη της προσφυγής ως μη παραδεκτής. Λίγους μήνες αργότερα το ΕΔΑΔ εξέδωσε απόφαση στην υπόθεση Καρεφυλλίδη κατά Τουρκίας με την οποία κρίθηκε ότι μια προσφυγή που καταχωρήθηκε το 1999 ήταν εκπρόθεσμη και κατά συνέπεια μη παραδεκτή. Ως αποτέλεσμα της απόρριψης της πιο πάνω προσφυγής, που θεωρήθηκε από το ΕΔΑΔ ως πιλοτική, το ΕΔΑΔ απέρριψε μαζικά 49 προσφυγές αγνοουμένων οι οποίες είχαν καταχωρηθεί μετά το 1999, χωρίς να εξετάσει την ουσία των προσφυγών αυτών. Τέλος του 2009 ο ενάγοντας κατεχώρησε προσφυγή στο ΕΔΑΔ εκ μέρους της Ιεράς Αρχιεπισκοπής, της Ιεράς Μητρόπολης Κερύνειας, της Ιεράς Μητρόπολης Μόρφου, της Ιεράς Μονής Κύκκου και της Ιεράς Μονής Μαχαιρά για την παραβίαση του δικαιώματος ιδιοκτησίας της στις κατεχόμενες περιοχές και την παραβίαση του δικαιώματος της ελευθερίας της άσκησης της θρησκείας στους θρησκευτικούς χώρους που βρισκόντουσαν στις κατεχόμενες περιοχές. Για την πιο πάνω προσφυγή ο ενάγοντας δεν εχρέωσε την Εκκλησία της Κύπρου οποιαδήποτε δικηγορικά έξοδα. Και αυτή η προσφυγή απορρίφθηκε από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο χωρίς να ακουστεί η ουσία της καθότι στην απόφαση Δημόπουλος κατά της Τουρκίας, κρίθηκε ότι η Επιτροπή Αποζημιώσεων στην κατεχόμενη Κύπρο ήταν νόμιμη. Η πιο πάνω μαρτυρία δεν έχει αμφισβητηθεί από την υπεράσπιση. Ο ενάγοντας αναφέρθηκε και στα επίδικα δημοσιεύματα, ανέλυσε τους λόγους για τους οποίους τα θεωρούσε κακόβουλα και προσβλητικά και ισχυρίστηκε ότι τον έπλητταν τόσο υπό την ιδιότητα του ως δικηγόρου όσο και υπό την ιδιότητα του ως πολιτικού προσώπου. Τα δημοσιεύματα κυκλοφόρησαν ευρέως και αυτός δέχθηκε πολλά τηλεφωνήματα τόσο από φίλους όσο και γνωστούς του, από τον επαγγελματικό και κοινωνικό του χώρο. Βρέθηκε στη δύσκολη θέση να υπερασπίζεται την αξιοπρέπεια του από την «μεθοδευμένη λασπολογία και δυσφήμιση των εναγομένων». Η υπόληψη του έχει πληγεί προσωπικά, επαγγελματικά και σε σχέση με το κοινοβουλευτικό του αξίωμα. Ήταν η θέση ότι οι αποφάσεις για τον τρόπο που αντιμετωπίζονται από την εφημερίδα πολιτικά πρόσωπα ή πολιτικές θέσεις, λαμβάνεται πάντα σε συνεδρίαση που διεξάγεται υπό την προεδρία του κ. Παπαδόπουλου, εναγομένου
12. Πρόσθεσε δε ότι η εταιρεία, εναγομένη 1, «.ως νομικό πρόσωπο έχει πάντα κατευθυντήρια πολιτική και γραμμή από έμπνευση κάποιων προσώπων και εδώ η έμπνευση, η οδηγία και η καθοδήγηση είναι του κ. Παπαδόπουλου». Ο ενάγοντας παραδέχθηκε ότι πολλές φορές άρθρα του είχαν δημοσιευθεί στην εφημερίδα Πολίτης. Στα πιο πάνω άρθρα ανάφερε μεταξύ άλλων ότι το σχέδιο Ανάν δεν θα μπορούσε να αποτελέσει βάση προς λύση του εθνικού μας προβλήματος ούτε καν βάση προς συζήτηση. Κατά την αντεξέταση του ισχυρίσθηκε ότι τα επίδικα δημοσιεύματα είχαν παρουσιαστεί και στο διαδίκτυο, δεν ήταν σε θέση όμως να δώσει οποιαδήποτε στοιχεία. Δεν ήταν σε θέση να δώσει στοιχεία και σε σχέση με τη θέση του ότι λόγω την επιδίκων δημοσιευμάτων μειώθηκε ο όγκος εργασίας στο γραφείο του. Παραθέτω αυτούσιο το σχετικό απόσπασμα από τη μαρτυρία του: «Ε. Δηλαδή ξέρετε, είναι δική σας εκτίμηση ότι εξαιτίας αυτών των δημοσιευμάτων πως δεν ήρθαν κάποιοι πελάτες σας και πήγαν αλλού; Α. Είπα, δεν μπορώ να καταδείξω ότι οφείλεται σε αυτά τα δημοσιεύματα. Ε. Έχετε κάποιες περιπτώσεις υφισταμένων πελατών που έφυγαν που σας το είπαν καθαρά ή καταλάβατε με άλλον τρόπο; Α. Όχι να με εγκαταλείψουν ενώ εκκρεμούσαν υποθέσεις όχι. Και δεν μπορώ να πω ότι οφείλεται στα δημοσιεύματα». Ο ΜΕ2, Ιωάννης Χαραλάμπους είναι διευθυντής του κεντρικού εκκλησιαστικού ταμείου της Κύπρου και του ελεγκτικού τμήματος της Εκκλησίας της Κύπρου. Εκ της θέσεως του εγνώριζε ότι η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Κύπρου είχε λάβει απόφαση για να διεκδικήσει την περιουσία της στις κατεχόμενες περιοχές και να διεκδικήσει εκ μέρους των πιστών το δικαίωμα της ελεύθερης θρησκευτικής λατρείας. Με βάση την πιο πάνω απόφαση ανέθεσε την υπόθεση στον ενάγοντα ο οποίος ανέλαβε να την διεκπεραιώσει χωρίς οποιαδήποτε αμοιβή καθότι ήθελε να συμβάλει στην προάσπιση των πιο πάνω ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Παρομοίου περιεχομένου ήταν και οι μαρτυρίες των επόμενων τριών μαρτύρων ήτοι της Ανδρούλλας Χ¨Κυπριανού Αγγελίδου, του Χρίστου Τουφεξή και της Ελένης Φωκά. Ο ενάγοντας ανέλαβε το χειρισμό των υποθέσεων της Ανδρούλλας Χ¨Κυπριανού Αγγελίδου και Ελένης Φωκά κατά της Τουρκίας αφιλοκερδώς, ως επίσης και τις προσφυγές που αφορούσαν τους αγνοουμένους. Η ανάθεση των υποθέσεων των αγνοουμένων έγινε μέσω του συνδέσμου πολεμιστών 286 ΜΤΠ-
13. Σχετική ήταν η μαρτυρία του Χρίστου Τουφεξή, προέδρου του πιο πάνω συνδέσμου ο οποίος ανέφερε μεταξύ άλλων ότι ο ενάγοντας κανένα ποσό χρέωσε για τις υποθέσεις αυτές. Ο Κώστας Κωνσταντίνου, εναγόμενος 3 είναι δημοσιογράφος και εργάζεται στην εφημερίδα «Πολίτης» από το 2000 μέχρι σήμερα. Το 2005 βραβεύθηκε ως δημοσιογράφος της χρονιάς. Είναι ο συντάκτης της στήλης «Κατά Βαρβάρων», πρόκειται για καθημερινή, σατιρική στήλη, γραμμένη σε ύφος έντονο και κριτικό από τον ίδιο. Η στήλη του δεν τυγχάνει έγκρισης από οποιονδήποτε προτού αυτή δημοσιευθεί. Οι απόψεις που εκφράζονται μέσα από τη στήλη είναι δικές του, προσωπικές και ουδέποτε υπήρξε παρέμβαση ή έστω και υπόδειξη από τρίτο πρόσωπο σε σχέση με τα άρθρα του. Απέρριψε τη θέση ότι η εφημερίδα Πολίτης έχει εκφρασμένη δημόσια πολιτική θέση ως προς το σχέδιο Ανάν. Προς επίρρωση της θέσης του ανέφερε ότι η πλειοψηφία των συντακτών της εφημερίδας κατά τη περίοδο του δημοψηφίσματος έτυχε να έχει μια συγκεκριμένη θέση, ο διευθυντής σύνταξης της εφημερίδας όμως, Άριστος Μιχαηλίδης και κάποιοι άλλοι συντάκτες είχαν αντίθετη άποψη. Τα άρθρα τους επί του θέματος αυτού δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα Πολίτης παράλληλα με τα άρθρα των συντακτών που υποστήριζαν την αντίθετη άποψη. Αναφερόμενος στα δημοσιεύματα, τεκμήρια 2, 3 και 4 ανέφερε ότι το μόνο που καταλογίζει στον ενάγοντα είναι ότι κατεχώρησε πολύ μεγάλο αριθμό προσφυγών στο ΕΔΑΔ. Είχε την άποψη ότι οι προσφυγές στο ΕΔΑΔ απορρίφθησαν λόγω της μαζικής καταχώρησης προσφυγών, στην οποία συνέβαλε και ο ενάγοντας. Την θέση του αυτή την ανέλυσε κατά την αντεξέταση. Παραθέτω το σχετικό απόσπασμα από τη μαρτυρία του αυτούσιο: «Ε. Σας υποβάλλω ότι το Δικαστήριο δεν απορρίπτει προσφυγές γιατί καταχωρήθηκαν πολλές, στην Καρεφυλλίδη ήταν συγκεκριμένοι νομικοί λόγοι για τους οποίους το Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή που αν τη διαβάζατε θα μπορούσατε να τους δείτε. Α. Ως ήδη εξήγησα ήταν ένα σχόλιο στην αρχή, μια γενικότητα για την κακή τροπή που είχαν πάρει τα πράγματα, κατά την εκτίμηση μου, λόγω της τακτικής μας με την οποία βομβαρδίσαμε το ΕΔΑΔ με υποθέσεις πιστεύοντας αυτό που προανέφερα. Από εκεί και πέρα η άποψη σας ότι το Δικαστήριο δεν οδηγεί με τον τρόπο αυτό είναι εξίσου υποκειμενική με τη δική μου και συγκρούεται με άλλες αντίθετες θέσεις νομικών και πολιτικών οι οποίες εκφράστηκαν στο πλαίσιο δημοσίου διαλόγου.». Σε κάποιο άλλο στάδιο ανέφερε ότι κάποιοι νομικοί οι οποίοι ήταν παράλληλα και πολιτικοί, εσύγχυσαν τη νομική με την πολιτική και εξώθησαν τους πρόσφυγες να καταχωρήσουν προσφυγές, οι οποίες τελικά προκάλεσαν, σύμφωνα με τον ίδιο, «ζημιά». Διευκρίνισε όμως ότι οι νομικοί-πολιτικοί, συμπεριλαμβανομένου και του ενάγοντα, ενεργούσαν «ακουσίως» και όχι «εκουσίως». Στόχος του δεν ήταν να κρίνει τη νομική επάρκεια του ενάγοντα μέσα από τα άρθρα του, ούτε ήταν σε θέση να το πράξει καθότι δεν ήταν νομικός και «ούτε ήταν στο ΕΔΑΔ», ως ανέφερε χαρακτηριστικά. Εκείνο που έκανε ήταν να σχολιάσει την αρνητική τροπή των γεγονότων στο ΕΔΑΔ. Υποβλήθηκε στο μάρτυρα ότι τα γεγονότα επί των οποίων εστήριξε τα άρθρα του, «δεν ήταν υπαρκτά», είχε διαστρεβλώσει το νόημα και το περιεχόμενο των αποφάσεων του ΕΔΑΔ και κατηγόρησε τον ενάγοντα για ενέργειες για τις οποίες αυτός καμία ευθύνη έφερε. Ο μάρτυρας απέρριψε την πιο πάνω θέση και ισχυρίσθηκε ότι απλώς είχε κάνει ένα γενικό σχόλιο, στα πλαίσια ενός δημοσίου διαλόγου με αφορμή την «τροπή των πραγμάτων που επήραν στο ΕΔΑΔ». Αναφέρθηκε στον ενάγοντα ονομαστικά καθότι αυτός είχε καλέσει τον κόσμο μαζικά, να καταχωρήσει προσφυγές. Ο εναγόμενος 3 απέρριψε τη θέση ότι είχε «έχθρα και εμμονή» με τον ενάγοντα λόγω των θέσεων του τελευταίου στο εθνικό θέμα. Ο λόγος που ασχολήθηκε με τον ενάγοντα ήταν γιατί ήταν πολιτικό πρόσωπο «τρίτος τη τάξη», στο Δημοκρατικό Κόμμα. Ο εναγόμενος 3 διαφωνούσε με τις θέσεις του ενάγοντα και τις θέσεις του κόμματος του, έγραψε κάποιες στήλες που τον αφορούσαν, ουδέποτε όμως προέβη σε «συστηματική καταδίωξη» του. Ανέφερε δε χαρακτηριστικά ότι μέχρι σήμερα είχε δημοσιεύσει 4.000 στήλες περίπου και με τον ενάγοντα ασχολήθηκε μόνοι 10-12 φορές. Ανέφερε επίσης ότι δεν συνηθίζει να επικοινωνεί με τα πρόσωπα τα οποία προτίθεται να σχολιάσει προτού δημοσιεύσει τα άρθρα του. Στα άρθρα του σχολιάζει γεγονότα, υπαρκτά πρόσωπα, δηλώσεις και παραθέτει τη δική του άποψη. Ο εναγόμενος Διονύσης Διονυσίου δημοσιογραφεί από το 1985 και εργάσθηκε σε διάφορες εφημερίδες. Από το 1999 είναι σύμβουλος εκδότης της εφημερίδας «Πολίτης». Είναι κάτοχος πτυχίου στην Ελληνική Φιλολογία από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και στην Γλώσσα και στην Ιστορία από το Queen's College στην Αγγλία. Εργάζεται ως φιλόλογος σε δημόσιο σχολείο. Το άρθρο του, που αποτελεί ένα από τα επίδικα δημοσιεύματα, τεκμήριο 5, γράφτηκε με αφορμή την υπόθεση Δημόπουλος κατά Τουρκίας. Ήταν η θέση του ότι η πιο πάνω απόφαση είχε «βάλει ένα τέλος», στην «εμμονή» που είχε ο κόσμος ότι το εθνικό μας θέμα θα μπορούσε να επιλυθεί σε Δικαστήριο. Η «εμμονή» αυτή, η οποία είχε ως αποτέλεσμα την καταχώρηση χιλιάδων προσφυγών, οδήγησε κατά την άποψη του σε «απόφαση καταστροφική». Μέσα από το άρθρο του προσπάθησε, κάνοντας μια ιστορική αναδρομή, να καταδείξει ότι και στο παρελθόν υπήρξαν τέτοιας φύσης προβλήματα τα οποία όμως λύθηκαν με πολιτικό και όχι νομικό τρόπο. Στο άρθρο γίνεται αναφορά στον ενάγοντα ονομαστικά καθότι ήταν ένας από τους πρωταγωνιστές του δόγματος που θεωρούσαν ότι το Κυπριακό πρόβλημα θα μπορούσε να λυθεί «μέσα από τα Δικαστήρια». Καταθέτοντας σε σχέση με το άρθρο, τεκμήριο 1, ο μάρτυρας ανέφερε ότι πρόκειται για στήλη που σχολιάζει θέματα της επικαιρότητας με χιουμοριστικό ύφος, και συντάσσεται από δημοσιογράφο της εφημερίδας ΠΟΛΙΤΗΣ, ο οποίος θέλησε να διατηρήσει την ανωνυμία του. Γι΄ αυτό το λόγο παρουσιάζεται με το ψευδώνυμο «Κοριός». Ο εναγόμενος 4 απέφυγε να αποκαλύψει το όνομα του συντάκτη της συγκεκριμένης στήλης. Απέρριψε τη θέση ότι η εφημερίδα «Πολίτης» έχει «εμμονή» με τον ενάγοντα. Ο ενάγοντας είναι δημόσιο πρόσωπο, εμφανίζεται πλειστάκις στα μέσα για αυτό και η εφημερίδα σχολιάζει τις δηλώσεις του. Αυτή ήταν συνοπτικά η μαρτυρία που έχει τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου. Τα πλείστα γεγονότα δεν αμφισβητούνται. Εκείνο που αμφισβητήθηκε έντονα κατά την ακροαματική διαδικασία ήταν οι προθέσεις των εναγομένων κατά τη δημοσίευση των επιδίκων άρθρων, θέμα με το οποίο θα ασχοληθώ σε κατοπινό στάδιο. Από τη μαρτυρία προέκυψε ως αναντίλεκτο γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια μεγάλος αριθμός προσφυγών καταχωρήθηκε, εκ μέρους Ελληνοκυπρίων, στο ΕΔΑΔ. Ο ενάγοντας ήταν ένας εκ των δικηγόρων ο οποίος κατεχώρησε μεγάλο αριθμό προσφυγών στο πιο πάνω Δικαστήριο εκ μέρους της Εκκλησίας της Κύπρου, προσφύγων και συγγενών αγνοουμένων. Ο ενάγοντας καμία σχέση είχε με τις υποθέσεις Καρεφυλλίδης κατά Τουρκίας, Βαρναβίδη κατά Τουρκίας, Ξενίδη κατά Τουρκίας και Δημόπουλος κατά Τουρκίας. Οι προσφυγές που είχε καταχωρήσει ο ενάγοντας, συμπεριλαμβανομένης και της προσφυγής που κατεχώρησε η Εκκλησία της Κύπρου απορρίφθηκαν χωρίς να εξεταστεί η ουσία αυτών. Αποτελεί επίσης παραδεκτό γεγονός ότι υπήρξαν ακόμη τρεις δημοσιεύσεις στην εφημερίδα Πολίτης που αφορούσαν το πρόσωπο του ενάγοντα. Το πρώτο δημοσίευμα είναι ημερομηνίας 16.1.2013, τεκμήριο 6 αποτελεί μέρος της στήλης «Κατά Βαρβάρων», συντάκτης της οποίας είναι ο εναγόμενος
14. Ο εναγόμενος 3, μέσα από το άρθρο του καλούσε τους δημοσιογράφους και τους πολιτικούς που απόδιδαν το φόνο του Άντη Χ¨Κωστή σε πολιτικά κίνητρα, «ιδεολογικές ερπύστριες» των ξένων και το Δημοψήφισμα να παραδεχθούν το λάθος τους και να ανασκευάσουν τις δηλώσεις τους. Από το κείμενο του δημοσιεύματος προκύπτει ότι ο ενάγοντας είχε εκφράσει την άποψη ότι η δολοφονία του Άντη Χατζηκωστή σχετιζόταν με τη θέση του στο δημοψήφισμα. Ο δημοσιογράφος καλεί τον ενάγοντα ονομαστικά να ζητήσει συγνώμη για τις «διχαστικές και εμπρηστικές αρλούμπες που αράδιασε». Το δεύτερο δημοσίευμα, τεκμήριο 7 είναι και αυτό του εναγομένου 3 και δημοσιεύθηκε στη στήλη «Κατά Βαρβάρων». Αναφέρεται με ειρωνικό και σαρκαστικό τρόπο στην απόφαση του ενάγοντα να μην επαναδιεκδικήσει βουλευτική έδρα, την χαρακτηρίζει μεταξύ άλλων, ειρωνικά βέβαια, ως «τεράστια απώλεια για την εθνική μας υπόθεση». Γίνεται επίσης αναφορά, με ειρωνικό τρόπο στους «θριάμβους» του ενάγοντα στο ΕΔΑΔ. Αναφέρονται χαρακτηριστικά τα πιο κάτω: «.Ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΔΗΚΟ, κ. Ανδρέας Σ. Αγγελίδης, γνωστός και από τους θριάμβους του στο ΕΔΑΔ αποφάσισε να μην επαναδιεκδικήσει βουλευτική έδρα στις εκλογές του Μαΐου». Το τελευταίο δημοσίευμα, τεκμήριο 8 ημερομηνίας 6.2.2011 πρόκειται για γελοιογραφία του Θανάση Παπασπυρόπουλου, δύο πρόσωπα συζητούν και διεξάγεται μεταξύ τους ο πιο κάτω διάλογος: «Α. Τα έμαθες? Ο Αγγελίδης δεν θα ξαναβάλει για βουλευτής στις εκλογές του Μαΐου, διαφωνεί με το ΔΗΚΟ. Β. Διαφωνεί με το ΔΗΚΟ ή φοβάται μην πάθει στις εκλογές ότι έπαθε και στο ΕΔΑΔ.. Α. Δηλαδή? Β. .. Βατερλό». Η μαρτυρία των ΜΕ2, ΜΕ3, ΜΕ4 και ΜΕ5 περιορίστηκε κυρίως σε ένα θέμα, κατά πόσο καταβλήθηκε οποιαδήποτε αμοιβή στον ενάγοντα για τις υπηρεσίες που τους είχε προσφέρει, μαρτυρία η οποία δεν έχει αμφισβητηθεί και γίνεται αποδεκτή από το Δικαστήριο. Ως επισημαίνω και πιο πάνω το μεγαλύτερο μέρος της μαρτυρίας του ενάγοντα δεν έχει αμφισβητηθεί από την υπεράσπιση. Ο ενάγοντας μου έδωσε την εικόνα ατόμου με ψηλά ιδανικά, ο οποίος πιστεύει ακράδαντα στην ισχύ του δικαίου. Η όλη συμπεριφορά του, σε σχέση με το συγκεκριμένο θέμα φανερώνει άτομο ανιδιοτελή και αφιλοχρήματο. Εντύπωση μου έκαναν οι δηλώσεις των μαρτύρων, ΜΕ2, ΜΕ3, ΜΕ4 και ΜΕ5 ότι ουδέν ποσό κατέβαλαν στον ενάγοντα για τις υπηρεσίες που τους επρόσφερε ενώ οι υπηρεσίες που επρόσφερε στην Ελένη Φωκά δεν περιοριζόταν σε νομικά θέματα, την βοήθησε επίσης, αφιλοκερδώς, με το θέμα της στέγασης της. Ο ενάγοντας ως κατέθεσε και ο ίδιος στο Δικαστήριο ασχολείται με την πολιτική από τα νεανικά του χρόνια. Έχει έντονες απόψεις σε σχέση με το εθνικό μας θέμα, το σχέδιο Ανάν και το δημοψήφισμα, απόψεις που ανέλυσε και σε κάποιο βαθμό και κατά τη μαρτυρία του ενώπιον του Δικαστηρίου, χωρίς αυτό σε κάποιες περιπτώσεις να ήταν απολύτως αναγκαίο. Την υπόλοιπη μαρτυρία του ενάγοντα ως και αυτή των εναγομένων 3 και 4 κρίνω σκόπιμο να την αξιολογήσω όταν θα αναλύω τα επίδικα άρθρα και θα εξετάσω τις υπερασπίσεις που εγείρονται. Το πρώτο θέμα που καλείται το Δικαστήριο να αποφασίσει είναι κατά πόσο τα επίδικα άρθρα είναι δυσφημιστικά. Κατά πόσο ένα άρθρο είναι δυσφημιστικό ή όχι δεν εξαρτάται από τη πρόθεση του συντάκτη αλλά από τη φυσική τάση του δημοσιεύματος, λαμβανομένων υπόψη των περιστάσεων που περιβάλλουν την υπόθεση. Εναπόκειται στο Δικαστήριο να το κρίνει αποδίδοντας στις λέξεις ή στις φράσεις που χρησιμοποιούνται στο κείμενο, τη συνήθη και φυσική τους έννοια. Το κείμενο πρέπει να κρίνεται στο σύνολο του και όχι αποσπασματικά. Κριτήριο είναι η αντίληψη του μέσου, συνηθισμένου λογικού ανθρώπου[1] και όχι η εντύπωση που προκάλεσε το επίδικο άρθρο σ΄ ένα δικηγόρο ή σε ένα διανοούμενο, ούτε σε κάποιο που θα το διαβάσει και θα το ξαναδιαβάσει και θα προβεί σε μια εκ βάθους ανάλυση του, με προοπτική ανακάλυψης του πραγματικού ή ενός πιθανού νοήματος του[2]. Ως αναφέρεται χαρακτηριστικά στην απόφαση Ρ. Σταυράκης και Κ. Κοντεάτης[3]: «Η διακρίβωση του νοήματος ενός δημοσιεύματος δεν εξαρτάται από το τι ήθελε να αποδώσει με το δημοσίευμα αυτός που το δημοσίευσε, ούτε κατ΄ ανάγκη αποφασίζεται από την έννοια την οποία του προσδίδει εκείνος που τον αφορά. Το δημοσίευμα δεν είναι δυσφημιστικό έστω και αν αυτός προς τον οποίο στρέφεται, θεωρεί τούτο δυσφημιστικό, αν δεν είναι τέτοιο για ένα λογικό άνθρωπο. Το κριτήριο επομένως είναι καθαρά αντικειμενικό, η δε έννοια και σημασία ενός δημοσιεύματος κρίνονται ανάλογα με τον τόπο, το χρόνο και τις περιστάσεις που έγινε». Ως αναφέρεται χαρακτηριστικά στο σύγγραμμα Gatley on Libel and Slander[4]: «.provided that the impression not of what the words mean but of what a jury could sensibly think they meant. Such an exercise is an exercise in generosity, not in parsimony. It is why, once fairly performed, it will not be second-guessed on appeal by [the court of Appeal]: the longstop is the jury». Καθοδηγητικό επί του θέματος είναι και το πιο κάτω απόσπασμα από την Αγγλική απόφαση Lewis v Daily Telegraph.[5] «What the ordinary man would infer without special knowledge has generally been called the natural and ordinary meaning of words. But that expression is rather misleading in that it conceals the fact that there are two elements in it. Sometimes it is not necessary to go beyond the words themselves, as where the claimant has been called a thief and a murderer. But more often the sting is not so much in the words themselves as in what the ordinary man will infer from them, and that is also regarded as part of their natural and ordinary meaning». Η φυσική και συνήθης ερμηνεία των λέξεων περιλαμβάνει οποιοδήποτε υπονοούμενο ή συμπέρασμα στο οποίο θα μπορούσε να καταλήξει ένας λογικός άνθρωπος καθοδηγούμενος όχι από ειδικές αλλά μόνο γενικές γνώσεις και δεν περιορίζεται από οποιουσδήποτε αυστηρούς νομικούς κανόνες[6]. Στην απόφαση Jaynes v News Magazines Ltd[7] αναλύεται ο τρόπος με τον οποίον θα πρέπει να εξεταστεί το δημοσίευμα από το Δικαστήριο. Παραθέτω κατωτέρω το σχετικό απόσπασμα: «