SBERBANK OF RUSSIA ν. JFC Group Holdings (BVI) Ltd κ.α., Γενική Αίτηση: 1599/2012, 20/12/2013

(4). Ενώ το ζήτημα της δικαιοδοσίας περιελήφθηκε στην αίτηση, δεν συζητήθηκε κατά τρόπο συγκεκριμένο στις αγορεύσεις. Δόθηκε σημασία σε άλλα θέματα, όπως το κατά πόσο τα δικαστικά έγγραφα παραδόθηκαν προσωπικά στον Kekhman ή όχι, στο κατά πόσο είχαν επιδοθεί όλα τα απαιτούμενα έγγραφα και σε άλλα διαδικαστικά ζητήματα. Στην ένσταση προβλήθηκαν διάφορες θέσεις μεταξύ των οποίων η εισήγηση ότι η εκδοχή Kekhman προβάλλεται με αοριστία και κακή πίστη. Δίδεται επίσης απάντηση σε δικονομικής φύσεως εισηγήσεις της άλλης πλευράς. Όσο και αν δεν συζητήθηκε ζήτημα δικαιοδοσίας στις αγορεύσεις, πάντως αυτό αποτέλεσε, ως άνω, μέρος της αίτησης και εν πάση περιπτώσει όταν προκύπτει θέμα δικαιοδοσίας τούτο πρέπει να εξετάζεται ακόμη και αυτεπάγγελτα. Σ΄ αυτά τα πλαίσια, έστω και μετά που η απόφαση επιφυλάχθηκε, θεώρησα ορθό, εφόσον δεν είχα τις θέσεις των μερών ως προς το ζήτημα της δικαιοδοσίας, να θέσω το ερώτημα και να ζητήσω τις απόψεις τους με περαιτέρω αγορεύσεις. Ειδικότερα τέθηκε το εξής ερώτημα: «Η παρούσα διαδικασία είναι βοηθητική διαιτητικής διαδικασίας που διεξάγεται στη Ρωσία. Ζητήθηκε από το Κυπριακό Δικαστήριο η έκδοση ενδιαμέσων διαταγμάτων προς υποβοήθηση της διαδικασίας. Ειδικότερα ζητήθηκε και η αποκάλυψη από εταιρείες οι οποίες έχουν την έδρα τους στην Κύπρο των περιουσιακών τους στοιχείων. Η αποκάλυψη αυτή δεν απέφερε τα αναμενόμενα για τους αιτητές και έτσι ζήτησαν την επίδοση στη Ρωσία σε πρόσωπο που βρίσκεται στη Ρωσία. Έτσι το ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο το Κυπριακό Δικαστήριο έχει δικαιοδοσία να εκδώσει διατάγματα αποκάλυψης για μια διαιτησία που διεξάγεται στη Ρωσία εναντίον προσώπου που βρίσκεται στη Ρωσία». Η απάντηση του ευπαιδεύτου δικηγόρου της Sberbank αφορούσε κατ' ουσία την αναγνωρισμένη δυνατότητα έκδοσης διαταγμάτων αποκάλυψης κατά προσώπων που δεν είναι διάδικοι και τη θεσμοθετημένη διά του άρθρου 9 δυνατότητα να διαταχθούν συντηρητικά μέτρα. Ήταν η εισήγησή του ότι το Δικαστήριο είχε δικαιοδοσία να εκδώσει διατάγματα αποκάλυψης κατά προσώπου στο εξωτερικό. Η ευπαίδευτη δικηγόρος της άλλης πλευράς απάντησε με αναφορά, μεταξύ άλλων, στην υπόθεση Mackinnon v. Donaldson, Lufkin and Jenrette Securities Corporation and Others

(1986)1 All ER 653 όπου ο ενάγοντας, που επικαλείτο διεθνή απάτη εξασφάλισε διάταγμα εναντίον αμερικάνικης τράπεζας[3] για προσαγωγή τραπεζικών βιβλίων και άλλων εγγράφων που βρίσκονταν στα κεντρικά γραφεία της τράπεζας στη Νέα Υόρκη και τα οποία σχετίζονταν με ένα λογαριασμό της εναγόμενης, μίας εταιρείας από τις Μπαχάμες. Ακολούθως ο ενάγοντας εξέδωσε subpoena duces tecum εναντίον αξιωματούχου της τράπεζας στο υποκατάστημά της στο Λονδίνο. Η τράπεζα ζήτησε την ακύρωση του διατάγματος και της κλήσης εισηγούμενη ότι είχαν δοθεί καθ' υπέρβαση δικαιοδοσίας και κατά παράβαση της κυριαρχίας των ΗΠΑ. Το Δικαστήριο αντιδιέστειλε τις περιπτώσεις όπου η επίδοση αγωγής σε τρίτη χώρα, στα πλαίσια διασφάλισης ενός ιδιωτικού δικαιώματος, μπορεί να είναι θεμιτή, από την περίπτωση που επιχειρείται η άσκηση κυριαρχικής εξουσίας με το να απαιτείται από πολίτες που βρίσκονται εκτός της δικαιοδοσίας του δικαστηρίου να συνδράμουν στο έργο του με δικονομικής φύσεως διαταγές. Ο Hoffmann J. ακύρωσε το διάταγμα και την κλήση κρίνοντας ότι η κλήτευση ατόμου εκτός δικαιοδοσίας υπό τις περιστάσεις συνιστούσε παραβίαση της κυριαρχίας των ΗΠΑ. Όπως είπε: «The principle is that a state should refrain from demanding obedience to its sovereign authority by foreigners in respect of their conduct outside the jurisdiction». Το Δικαστήριο υπέδειξε περαιτέρω ότι δύο τρόποι υπήρχαν για να επιτευχθεί η κλήση: είτε με βάση διεθνή σύμβαση, είτε με απευθείας αίτηση σε Δικαστήριο της Νέας Υόρκης. Εν προκειμένω, οι διαδικασίες εναντίον του Kehman συνιστούν απαίτηση να συμμορφωθεί σε διάταγμα δικονομικής φύσης ήτοι προς υποβοήθηση της διαδικασίας αλλά και απαίτηση να εμφανιστεί ενώπιον κυπριακού δικαστηρίου για να δείξει λόγο γιατί να μην τιμωρηθεί. Πρόκειται για πράξεις με τις οποίες η κυριαρχία του κυπριακού δικαστηρίου επεκτείνεται στην επικράτεια της Ρωσικής Ομοσπονδίας. Αυτό μόνο με τη συγκατάθεσή της θα μπορούσε να επιτευχθεί εκπεφρασμένη μέσα από συμφωνία διακρατική ή διεθνή. Διαφορετικά τίθεται ζήτημα επέμβασης στην κυριαρχία τρίτης χώρας όπως στην περίπτωση ή κατ' αναλογία της υπόθεσης Mackinnon v. Donaldson. Zήτημα που αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε σχέση με τη διαδικασία για απείθεια που έχει οιονεί ποινικό χαρακτήρα και προϋποθέτει προσωπική κλήτευση. Εν προκειμένω, στις αιτήσεις για άδεια για επίδοση δεν γίνεται καμιά αναφορά σε διακρατική ή διεθνή συμφωνία με την οποία η Ρωσική Ομοσπονδία να έχει αποδεχθεί τη διενέργεια επιδόσεων στο έδαφός της από την Κύπρο ή, εν πάση περιπτώσει, να έχει αποδεχθεί επίδοση με τον τρόπο που έγινε. Υπάρχει μόνο μια αναφορά στην ένορκη δήλωση που συνοδεύει, πλέον, την ένσταση περί του ότι είναι δυνατόν να επιδοθούν δικαστικά έγγραφα μέσω ταχυδρομείου, χωρίς όμως να παρατίθεται οποιοδήποτε στοιχείο προς υποστήριξη της αναφοράς αυτής. Η παράλειψη θεμελίωσης των αιτήσεων σε συμφωνία ή συνθήκη που να επέτρεπε την επίδοση τέτοιων διαδικασιών στη Ρωσία, αποτελεί παράλειψη στοιχειοθέτησης δικαιοδοσίας, εφόσον μόνο μέσα από τέτοια συμφωνία ή συνθήκη το παρόν Δικαστήριο θα μπορούσε να επεκτείνει τη δικαιοδοσία του, διά της επίδοσης της διαδικασίας, στη Ρωσία. Πέραν τούτου, όλα αυτά αφορούν μια διαδικασία που διενεργείται στη Ρωσική Ομοσπονδία. Το Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας έχει εκπληρώσει τον επικουρικό ρόλο που είχε στα πλαίσια του άρθρου 9 εκδίδοντας διατάγματα παγοποίησης και συνεπακόλουθα διατάγματα αποκάλυψης εναντίον κυπριακών εταιρειών. Μετά που η προσπάθεια της Sberbank για αποκάλυψη παρά ταύτα δεν τελεσφόρησε σε σχέση με τα πρόσωπα εντός της δικαιοδοσίας του, ο επικουρικός ρόλος του Κυπριακού Δικαστηρίου έληξε. Δεν έχει πλέον δικαιοδοσία στα περιορισμένα πλαίσια του άρθρου 9 να εκδώσει διαταγή και κλήση που να απευθύνεται σε μη διάδικο, ο οποίος βρίσκεται σε τρίτη χώρα και μάλιστα αναφορικά με διαδικασία που διεξάγεται στην τρίτη εκείνη χώρα. Με άλλα λόγια, η ουσία είναι ότι η Sberbank αντί να επιδιώξει να χρησιμοποιήσει τα ένδικα μέσα του forum της διαιτησίας σε σχέση με πρόσωπο που βρίσκεται στο forum εκείνο, συνεχίζει να ζητά θεραπείες από το παρόν επικουρικό δικαστήριο, το οποίο όμως ως άνω δεν έχει πλέον ρόλο και δικαιοδοσία. Μετά την πάραπανω διαπίστωση και με δεδομένο το σεβασμό προς την ευρύτερη προσπάθεια των δικηγόρων, είναι αχρείαστη η ενασχόληση με τα περαιτέρω ζητήματα που τέθηκαν. Μάλιστα δε, δεν θα ήταν ούτε ορθό να προβώ σε διαπιστώσεις ως προς τον δέοντα τρόπο επίδοσης στη Ρωσία. Η επίδοση στην αλλοδαπή συνιστά επέκταση της δικαιοδοσίας του Δικαστηρίου. («extension of the jurisdiction»: Philippou v. Philippou

(1986)1 C.L.R. 689). Αφ'ης στιγμής θεωρώ ότι δεν έχει στοιχειοθετηθεί τέτοια δικαιοδοσία, θα ήταν αντινομικό να αποφασίσω για τον τρόπο επίδοσης, ήτοι για τον τρόπο επέκτασης μιας δικαιοδοσίας που δεν έχω. Θα πρέπει πάντως να λεχθεί ότι οι σχετικές αιτήσεις της Sberbank δεν περιέλαβαν καμιά αναφορά σε οτιδήποτε θα μπορούσε να αποτελέσει το υπόβαθρο, από πλευράς διακρατικών ή διεθνών συμφωνιών, για επίδοση δικαστικών εγγράφων από την Κύπρο στη Ρωσία. Ό,τι περιπλέον πρέπει να λεχθεί, είναι πως η διαδικασία αντιμετωπίσθηκε από τους διαδίκους ως εάν να επρόκειτο για περίπτωση επίδοσης στο εξωτερικό μιας διαδικασίας αγωγής. Ηγέρθησαν ζητήματα όπως το κατά πόσο ήταν αναγκαία η άδεια για σφράγιση ή το κατά πόσο θα έπρεπε να επιδοθεί ειδοποίηση των αιτήσεων και όχι οι ίδιες οι αιτήσεις ή το κατά πόσο αποκαλύφθηκε εκ πρώτης όψεως καλή αιτία αγωγής ως προϋπόθεση της Δ.6 κ.

1. Όλα αυτά δεν έχουν νόημα στα πλαίσια της διαδικασίας με βάση το άρθρο
2. Ποια θα μπορούσε να είναι η σημασία της σφράγισης, όταν εκείνο που ζητείται δεν είναι παρά η λήψη συντηρητικών μέτρων στα πλαίσια μιας υφιστάμενης διαδικασίας; Ποια είναι η έννοια «της εκ πρώτης όψεως καλής αιτίας αγωγής» διά σκοπούς επίδοσης όταν το επίδικο θέμα δεν είναι παρά η έκδοση ή μη συντηρητικών μέτρων για μια υφιστάμενη διαδικασία; Η διαδικασία του άρθρου 9 είναι sui generis και θα πρέπει να χαρακτηρίζεται και να καθορίζεται από τους σκοπούς και το πνεύμα του περί Διεθνούς Εμπορικής Διαιτησίας Νόμου. Δεν είναι αγωγή ώστε να εφαρμόζονται κατά λέξη οι κανονισμοί που αφορούν στην επίδοση αγωγών εκτός δικαιοδοσίας, αλλά που δεν έχουν νόημα στη διαδικασία του άρθρου
3. Η κατάληξη έχει ως ακολούθως: Το διάταγμα αποκάλυψης ημερομηνίας 29/11/2012 εναντίον του Vladimir Kehman ακυρώνεται. Τα διατάγματα επίδοσης εκτός δικαιοδοσίας ημερομηνίας 9/11/2012 και 22/2/2013 ακυρώνονται. Οι επιδόσεις των αιτήσεων ημερομηνίας 25/10/2012 και 31/1/2013 και του διατάγματος ημερομηνίας 29/11/2012 και όλων των δικαστικών εγγράφων προς τον Vladimir Kehman ακυρώνονται. Όσον αφορά τη ζητούμενη απόρριψη της Γενικής Αίτησης θεωρώ ότι δεν μπορεί να είναι αντικείμενο της παρούσας. Θα οριστεί σε μεταγενέστερο χρόνο ώστε τα μέρη να καθορίσουν τον περαιτέρω χειρισμό. Έξοδα υπέρ του αιτητή (Vladimir Kehman) και εναντίον της καθ' ης η αίτηση εταιρείας (Sberbank) όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. (υπ.).............. Τ. Θ. Οικονόμου, Π.Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής /Α.Λ.Ο. [1] Η διαδικασία εναντίον άλλων δύο προσώπων (καθ' ων η αίτηση 6 και 7) σε κάποιο στάδιο αποσύρθηκε. [2] Άρθρο 9: «Το Δικαστήριο έχει εξουσία, κατ΄ αίτηση ενός των μερών, να διατάσσει τη λήψη συντηρητικών μέτρων, οποτεδήποτε πριν από την έναρξη ή κατά τη διάρκεια της διαιτητικής διαδικασίας». [3] Με βάση τις πρόνοιες του άρθρου 7 του Bankers's Book Evidence Act 1879 cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο