Evas Trading Ltd ν. Βαρνάβας Βαρνάβα, Αρ. Αγωγής: 6024/11, 31/5/2013

(2000)1Β ΑΑΔ 1034, «Η εκτέλεση των δικαστικών αποφάσεων είναι στοιχείο που συνάπτεται άμεσα με το κύρος της δικαστικής διαδικασίας. Η αξιοπιστία της δικαιοσύνης εξαρτάται από την αποτελεσματικότητα της. Διαφορετικά δημιουργείται δυσπιστία για την αποστολή της με ανάλογες διαβρωτικές επιπτώσεις. Με αυτό θέλουμε να τονίσουμε ότι τα προβλεπόμενα από το Νόμο μέσα αναγκαστικής εκτέλεσης δεν πρέπει να καταντούν ατελέσφορα, εκτός στις απόλυτα δικαιολογημένες περιπτώσεις. Πρέπει να εξισορροπείται η ανάγκη εκτέλεσης με την προοπτική αξιοπρεπούς διαβίωσης του ανθρώπου στο πλαίσιο του κράτους δικαίου». Η παρούσα διαδικασία είναι εξεταστικού χαρακτήρα και παρέχει στο Δικαστήριο τη διακριτική ευχέρεια να προβεί σε διερεύνηση των μέσων του εξ' αποφάσεως χρεώστη σαν εφόδιο για την κατίσχυση της δικαστικής εξουσίας και των αποτελεσμάτων της (βλ. Jesico Photographic Ltd v. J. K. Video Art Co Ltd

(1991)1 AAΔ 134). Ο χαρακτήρας της διαδικασίας έχει διασαφηνισθεί και στην υπόθεση Φλαγκοφάς v. Αταλέζα Λτδ

(1989)1 AAΔ.686, όπου και τονίσθηκε ότι η διαδικασία αυτή, «έχει ουσιαστικά ανακριτικό χαρακτήρα και αποβλέπει στην παροχή ευχέρειας στο Δικαστήριο μετά τη διεξαγωγή της αναγκαίας έρευνας σχετικά με τα μέσα του χρεώστη να αποφασίσει κατά πόσο είναι σε θέση να πληρώσει με δόσεις το χρέος του. Η οικονομική ευχέρεια για την αποπληρωμή του εξ' αποφάσεως χρέους με δόσεις μετά τον προσδιορισμό των μέσων του χρεώστη συναρτάται άμεσα με τις ανάγκες του χρεώστη και της οικογένειας του για αξιοπρεπή διαβίωση». Οι ανάγκες αυτές περιλαμβάνουν την στέγαση, τη διατροφή και την ιατρική περίθαλψη του ιδίου και της οικογένειας του, την μόρφωση των παιδιών του και κάποια ευχέρεια για την κοινωνική διακίνηση του χρεώστη. Οι ανάγκες αυτές συνεκτιμούνται με άλλους παράγοντες όπως τις απολαβές και τα εισοδήματα του χρεώστη, το μέγεθος του χρέους και του χρόνου που θα απαιτηθεί για την αποπληρωμή του και τις υποχρεώσεις του προς τρίτα πρόσωπα και ιδιαίτερα δικαστικά διατάγματα μηνιαίων πληρωμών. Σύμφωνα με τη νομολογία το Δικαστήριο θα πρέπει αν κρίνει αξιόπιστη τη μαρτυρία του καθ' ου η αίτηση να βασισθεί σε αυτή χωρίς όμως να αποκλείεται από το να εξαγάγει τα δικά του συμπεράσματα με βάση τα γεγονότα όπως έχουν καταδειχθεί προς ικανοποίηση του (Πέτσας v. Δημητριάδου

(1971)1 ΑΑΔ 187 και Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας v. Τάκη Μανώλη

(1995)2 ΑΑΔ 207). Στις υποθέσεις Νέα Συνεργατική Πιστωτική Εταιρεία Αραδίππου v. Π. Γεωργίου,

(2000)1Β ΑΑΔ 1221 και στην Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος Α.Ε. v. Κωνσταντίνου, πιο πάνω, αποφασίσθηκε ότι ο επακριβής καθορισμός του ποσού της δόσης επαφίεται στη διακριτική ευχέρεια του πρωτόδικου Δικαστηρίου. Όπως λέχθηκε στην υπόθεση Chrysostomou v Athanasiou

(1981)1 CLR 669, στην οποία επιβεβαιώθηκαν τα όσα είχαν αναφερθεί στην Rolandis, Louca & Soteriades Ltd v Koutsiou

(1970)1 CLR 25, το κάπνισμα τσιγάρων δεν πρέπει να θεωρείται ανάμεσα στις απαραίτητες ανάγκες της ζωής. Στην ίδια απόφαση αναφέρεται επίσης ( σε μετάφραση) ότι, «Υπό το φως όλων των περιστάσεων της υπόθεσης αυτής και των πιο πάνω δικαστικών διακηρύξεων, είμαστε της γνώμης ότι ήταν σωστό να ληφθεί υπόψη ότι ο καθ' ου η αίτηση ξοδεύει περίπου Λ.Κ.15,00 μηνιαίως σε τσιγάρα και ότι τούτο είναι έξοδο, το οποίο, στο φως ειδικά της μοντέρνας προσέγγισης στο κάπνισμα τσιγάρων, αφιερώνεται στην ικανοποίηση μιας ζημιογόνας εξάρτησης. Νομίζουμε πως ο καθ' ου οφείλει να προσπαθήσει να απαλλαγεί από τέτοια εξάρτηση ή να την περιορίσει στο μικρότερο βαθμό, έτσι ώστε να δυνηθεί να πληρώσει στον εφεσείοντα ένα ανάλογο ποσό σε σχέση με υπ' όψη εξ' αποφάσεως χρέος». Το βάρος απόδειξης ότι ο εξ' αποφάσεως οφειλέτης δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να εξοφλήσει το χρέος του, το φέρει ο ίδιος (βλ. Βασιλειάδης v. Τσουρής

(2007)1Α ΑΑΔ

1. Πέραν της ένορκης δήλωσης του Ανδρέα Ευαγόρου που συνοδεύει την αίτηση και η οποία έχει περισσότερο τυπική μορφή και περιορισμένη αποδεικτική αξία, αφού σε αυτήν πέραν της επιβεβαίωσης ότι εκδόθηκε απόφαση υπέρ των αιτητών και εναντίον του καθ' ου η αίτηση όπως και πιο πάνω αναφέρεται και πέραν του ότι όπως ο ενόρκως δηλών καλύτερα γνωρίζει και πιστεύει ο καθ' ου η αίτηση εργάζεται και μπορεί να καταβάλλει το ποσό των €400= μηνιαία προς εξόφληση του εξ' αποφάσεως χρέους, οι αιτητές δεν παρουσίασαν καμία άλλη μαρτυρία, ούτε και οποιεσδήποτε λεπτομέρειες σε σχέση με την εργασία που σύμφωνα με τους ισχυρισμούς τους ασκεί ο καθ' ου η αίτηση και τις απολαβές του. Η μοναδική μαρτυρία που υπάρχει ενώπιον του Δικαστηρίου είναι αυτή του καθ' ου η αίτηση, αφού αυτός ήταν ο μοναδικός μάρτυρας στην όλη διαδικασία. Καταθέτοντας ενόρκως ο καθ' ου η αίτηση, υιοθέτησε το περιεχόμενο της ένορκης δήλωσης που συνοδεύει την ένσταση και στη συνέχεια αντεξετάσθηκε από τον ευπαίδευτο συνήγορο των αιτητών και απάντησε σε ερωτήσεις του Δικαστηρίου σχετικά με την οικονομική του κατάσταση, χωρίς κανένας άλλος μάρτυρας να κληθεί από κανένα από τους διαδίκους. Αυτός ανάφερε ότι είναι άνεργος από το 2011 και παρά τις προσπάθειες που κατέβαλε και συνεχίζει να καταβάλλει δεν κατέστη δυνατό να εξεύρει οποιαδήποτε εργασία και αυτό παρά το ότι και όπως δέχθηκε είναι ικανός για εργασία. Πάντοτε εργαζόταν στη βιομηχανία ειδών ένδυσης και είχε πετύχει να λειτουργήσει δική του επιχείρηση η οποία όμως διαλύθηκε και αναγκάστηκε να κλείσει το μαγαζί που διατηρούσε. Από τότε και παρά τις προσπάθειες του, δεν κατάφερε να εργοδοτηθεί οπουδήποτε, παρόλο που όπως ανάφερε καταβάλλει συνεχείς προσπάθειες για εργοδότηση σε διάφορους τομείς, όπως σε εργοστάσια και ως σερβιτόρος. Από τότε και μέχρι σήμερα διαμένει στο σπίτι των γονιών του οι οποίοι και αυτοί αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα υγείας και συντηρείται από αυτούς. Ο ίδιος αντιμετωπίζει προβλήματα ψυχικής υγείας και σύμφωνα με ιατρικό πιστοποιητικό που έχει επισυνάψει στην ένσταση, πάσχει από σοβαρή καταθλιπτική διαταραχή και γι' αυτό είναι αναγκαία συνεχής ψυχιατρική παρακολούθηση και χρήση φαρμακευτικής αγωγής. Εκτός του εξ' αποφάσεως χρέους που τον βαρύνει στη συγκεκριμένη υπόθεση, έχει και άλλα χρέη και το αυτοκίνητο που διαθέτει, ανήκει σε τράπεζα και το κατέχει με βάση σύμβαση ενοικιαγοράς, στην οποία όμως λόγω της οικονομικής κατάστασης στην οποία βρίσκεται δεν καταβάλλει τις δόσεις, με αποτέλεσμα να κινδυνεύει να πάρει το αυτοκίνητο η τράπεζα. Το αυτοκίνητο αυτό, δεν το κυκλοφορεί καθότι δεν έχει χρήματα για να αγοράσει βενζίνη και όσες φορές χρειάζεται να το πράξει και είναι μόνο για τις απολύτως αναγκαίες μετακινήσεις και κυρίως για να μεταφέρει κάπου τους άρρωστους γονείς του, τα χρήματα για την βενζίνη και τα οποία ανέρχονται στο ποσό των €100= περίπου μηνιαία, του τα δίνει ο πατέρας του. Εκτός του αυτοκινήτου αυτού δεν έχει άλλα περιουσιακά στοιχεία. Για το υπό αναφορά χρέος προς την τράπεζα δεν αναφέρθηκε να υπάρχει οποιοδήποτε διάταγμα αποπληρωμής του με μηνιαίες δόσεις. Υπάρχει όμως εναντίον του διάταγμα διατροφής για την ανήλικη θυγατέρα του για το ποσό των €400= μηνιαία, ποσό το οποίο του δίνουν οι γονείς του από τη σύνταξη τους και του οποίου έχει ζητήσει την μείωση καταχωρώντας αίτηση για μείωση της διατροφής. Δέχθηκε επίσης ότι καπνίζει τσιγάρα για την αγορά των οποίων λαμβάνει χρήματα από την αδελφή του και η αξία των οποίων ανέρχεται στο ποσό των €150= περίπου μηνιαία. Μέσα από τη ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης είχα την ευκαιρία να παρακολουθήσω με προσοχή τον καθ' ου η αίτηση ενόσω κατέθετε από το εδώλιο του μάρτυρα. Αυτός κατέθεσε στο Δικαστήριο με αμεσότητα και ευθύτητα και μου έκαμε καλή εντύπωση ως μάρτυρας της αλήθειας. Απαντούσε στις ερωτήσεις που του υποβάλλονταν εντελώς φυσικά και αβίαστα, χωρίς ούτε στιγμή να διακρίνω έστω και την ελάχιστη προσπάθεια να αποφύγει να απαντήσει. Γενικότερα η όλη στάση και συμπεριφορά του, το ύφος και ο τρόπος που απαντούσε, έδειχναν γνησιότητα και ειλικρίνεια, γι' αυτό και αποδέχομαι πλήρως τη μαρτυρία του. Οι ευπαίδευτοι συνήγοροι των διαδίκων επιχειρηματολόγησαν ενώπιον του Δικαστηρίου ζητώντας ο κ. Αντωνιάδης την έκδοση διατάγματος μηνιαίων πληρωμών ύψους €150=, ενώ αντίθετα η κα Παπαθωμά εισηγήθηκε ότι τέτοιο διάταγμα δεν θα πρέπει να εκδοθεί καθότι οι προσωπικές περιστάσεις του καθ' ου η αίτηση και τα προβλήματα ψυχικής υγείας που αντιμετωπίζει, σε συνάρτηση με τη γενικότερη κατάσταση που επικρατεί στη σημερινή Κυπριακή οικονομική πραγματικότητα, καθιστούν αδύνατη την εξεύρεση εργασίας. Είπε ακόμα η ευπαίδευτη συνήγορος ότι εναντίον του καθ' ου η αίτηση εκδόθηκε διάταγμα για παράδοση του αυτοκινήτου που κατέχει. Ως προς το τελευταίο θα πρέπει να λεχθεί ότι τέτοια μαρτυρία δεν έχει προσκομισθεί και συνεπώς αυτό δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη αφού με την αγόρευση συνηγόρου δεν είναι επιτρεπτό να τίθενται γεγονότα. Σημειώνεται επίσης ότι αντίθετα με τα όσα η συνήγορος έχει δηλώσει, στην ένορκο δήλωση που στηρίζει την ένσταση αναφέρεται ότι το αυτοκίνητο που ο καθ' ου η αίτηση κατέχει είναι ιδιοκτησίας της Τράπεζας Κύπρου και εναντίον του εκκρεμεί η αγωγή 6331/
2. Πάγια νομολογία καθορίζει ότι εκείνο που λαμβάνεται υπόψη σε τέτοιας φύσεως υποθέσεις είναι η ικανότητα του εξ' αποφάσεως χρεώστη να εργασθεί και να αποπληρώσει το χρέος του και όχι αν αυτός εργάζεται ή όχι. Στην Χριστάκης ή άλλως Παναγιώτου v Μιχαήλ

(1998)1Α ΑΑΔ 422, λέχθηκαν τα ακόλουθα, «Δεν διακρίνουμε οποιοδήποτε σφάλμα στην πρωτόδικη απόφαση την, κατά τη γνώμη μας, πολύ εμπεριστατωμένη. Αναλύεται σε αυτή και συζητείται κάθε πτυχή των προβλημάτων της εφεσείουσας σε συνάρτηση με εκείνων του συμβίου της. Το Δικαστήριο προσέγγισε την υπόθεση με ευαισθησία και στάθμισε τις διάφορες ανάγκες με μεγάλη προσοχή. Το πρόβλημα υγείας της εφεσείουσας, το οποίο θα μπορούσε και μπορεί να αντιμετωπιστεί, η αφοσίωση της προς το συμβίο της τον οποίο θέλει να φροντίζει και οι ευθύνες της προς το παιδί της που διαμένει μαζί τους δεν αποτελούν, ακόμα και σωρευτικά ιδωμένα, βάσιμες αιτίες για τη μη αναζήτηση εργασίας από μέρους της. Αλλά και το επίπεδο μόρφωσης και κατάρτισης της, δεν αποτελούν αφ΄ εαυτών, στη σημερινή κυπριακή οικονομική πραγματικότητα, εμπόδιο για την εξασφάλιση κάποιας εργασίας. Εκείνο που εν προκειμένω ελλείπει στην περίπτωση της εφεσείουσας είναι απλώς η αναγκαία βούληση. Η κατάληξη του πρωτόδικου Δικαστηρίου ότι η εφεσείουσα δύναται να εργοδοτηθεί δεν ήταν εν προκειμένω μόνο εύλογη αλλά, θα λέγαμε, και επιβεβλημένη. Ο καθορισμός των μηνιαίων δόσεων στο οπωσδήποτε μικρό ποσό των £20 αποτελεί εξ άλλου ένδειξη ότι το Δικαστήριο δεν απαιτούσε να ανάγεται η εργοδότηση της σε ψηλό επίπεδο αλλά και ένδειξη ανησυχίας του Δικαστηρίου για αυστηρή προσήλωση στη γενική αρχή ότι η πληρωμή εξ αποφάσεως οφειλών πρέπει να εντάσσσεται μέσα σε όρια που να επιτρέπουν ταυτόχρονα και την αξιοπρεπή διαβίωση του οφειλέτη: βλ. Φλαγκοφάς ν. Αταλέζα Λτδ

(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 686 στη σελ. 689». Στην υπό κρίση υπόθεση και όπως πιο πάνω αναφέρεται η μαρτυρία του καθ' ου η αίτηση έχει γίνει αποδεκτή. 'Όπως διαφάνηκε από τα στοιχεία που τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου από το 2011 ο καθ' ου η αίτηση παραμένει άνεργος, παρά τις προσπάθειες που καταβάλλει. Δεν έχει διαφανεί λοιπόν από την προσκομισθείσα μαρτυρία ότι ελλείπει από αυτόν η αναγκαία βούληση να εργαστεί. Παρά τα προβλήματα υγείας που αντιμετωπίζει, προσπαθεί να εξεύρει εργασία ενώ ακόμα δεν δίστασε να αναφέρει στο Δικαστήριο ότι είναι ικανός προς εργασία. Προέβαλε όμως ότι μέχρι στιγμής δεν έχει πετύχει να εργοδοτηθεί κάπου, παρά τις προσπάθειες που κατέβαλε λόγω της οικονομικής κατάστασης που επικρατεί στον τόπο μας. Ποια είναι σήμερα η οικονομική κατάσταση που επικρατεί στην Κύπρο, είναι γεγονός για το οποίο το Δικαστήριο έχει δικαστική γνώση και θα ληφθεί υπόψη ότι, στη σημερινή οικονομική πραγματικότητα, η εξεύρεση εργασίας έχει καταστεί πολύ δύσκολη. Πέραν της σημερινής οικονομικής κατάστασης που επικρατεί στον τόπο μας, ο καθ' ου η αίτηση πάσχει από σοβαρή καταθλιπτική διαταραχή. Η μοναδική απασχόληση που μέχρι σήμερα είχε ήταν στη βιομηχανία ειδών ένδυσης. Παρά ταύτα προσπαθεί να εξεύρει εργασία και σε άλλους τομείς όπως σε εργοστάσια και ως γκαρσόνι. Παρά τις προσπάθειες όμως που έχει καταβάλει, δεν το έχει πετύχει μέχρι σήμερα, με αποτέλεσμα να συντηρείται από τους γονείς του και να βοηθείται εν μέρει και από την αδελφή του. Με βάση όλα τα πιο πάνω κρίνεται ότι υπό τις σημερινές περιστάσεις τις προσωπικές σε συνδυασμό με τη σημερινή οικονομική κρίση που ταλανίζει την Κυπριακή κοινωνία, ο καθ' ου η αίτηση δεν έχει τη δυνατότητα να εργοδοτηθεί άμεσα ώστε να βελτιώσει την οικονομική του κατάσταση και να είναι σε θέση να ανταποκριθεί θετικά, σταδιακά έστω, στην υποχρέωση πληρωμής του εξ' αποφάσεως χρέους. Και τούτο παρά το ότι διαθέτει την αναγκαία προς τούτο βούληση προς εργασία, βούληση η οποία αποδεικνύεται έμπρακτα από τις συνεχείς προσπάθειες που καταβάλλει προς αναζήτηση εργασίας. Το γεγονός δε ότι αυτός καπνίζει και τα τσιγάρα του τα αγοράζει η αδελφή του, κρίνεται ότι επίσης τα όσα χρειάζονται για την αγορά τους δεν αποτελούν ποσό το οποίο θα πρέπει να συνυπολογισθεί και να προσμετρήσει, αφού αυτό είναι ένα έξοδο μη αναγκαίο μεν, το οποίο όμως δεν προέρχεται από ποσό που κερδίζει ο ίδιος, αλλά από οικιοθελή προσφορά της αδελφής του προς αυτόν και που είναι δυνατό ανά πάσα στιγμή να διακοπεί η χορηγία του προς τον καθ' ου η αίτηση. Για τους πιο πάνω λόγους κρίνεται ότι στην επικρατούσα σημερινή οικονομική πραγματικότητα σε συνδυασμό με τα προβλήματα υγείας που αντιμετωπίζει και την περιορισμένη εμπειρία του στον τομέα ειδών ένδυσης, υφίσταται στο παρών στάδιο πραγματική αδυναμία και ικανότητα του εξ' αποφάσεως χρεώστη να εργασθεί και συνεπώς δεν μπορεί να εκδοθεί οποιοδήποτε διάταγμα για αποπληρωμή του εξ' αποφάσεως χρέους. Συνακόλουθα η αίτηση απορρίπτεται. Λαμβανομένης όμως υπόψη της δεδομένης υποχρέωσης του καθ' ου η αίτηση να αποπληρώσει το εξ' αποφάσεως χρέος και παρά την αποτυχία της αίτησης θεωρώ ότι είναι επιτρεπτή η παρέκκλιση από τον κανόνα ο οποίος επιβάλλει την επιδίκαση εξόδων υπέρ του επιτυχόντα διαδίκου. Ως εκ τούτου δεν εκδίδεται καμία διαταγή για έξοδα. (Υπ.) ............ Μ. Λάρμου-Παπαδήμα, Ε.Δ. Πιστόν Aντίγραφο, Πρωτοκολλητής civil/interim subject: minies pliromes cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο