Σοφοκλή Κωνσταντίνου ν. MASRI SHIPPING & TRADING LTD κ.α., Aρ. Αγωγής Ε.Δ. Λεμεσού: 7/07, 4/10/2013

Σοφοκλή Κωνσταντίνου ν. MASRI SHIPPING & TRADING LTD κ.α., Aρ. Αγωγής Ε.Δ. Λεμεσού: 7/07, 4/10/2013 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2013:A284 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: E. ΕΦΡΑΙΜ, Α.Ε.Δ. Aρ. Αγωγής Ε.Δ. Λεμεσού: 7/07 Υπόθεση Ναυτοδικείου αρ.: 14/07 Μεταξύ: Σοφοκλή Κωνσταντίνου Ενάγοντα και

1. MASRI SHIPPING & TRADING LTD
2. Αρχής Λιμένων Κύπρου Εναγομένων Όπως τροποποιήθηκε δυνάμει διατάγματος Δικαστηρίου ημερ. 28.9.2009 Μεταξύ: Σοφοκλή Κωνσταντίνου Ενάγοντα και
3. MASRI SHIPPING & TRADING LTD
4. Αρχής Λιμένων Κύπρου Εναγομένων Και δι΄ Ανταπαιτήσεως Μεταξύ: MASRI SHIPPING & TRADING LTD Εναγόντων και Χριστάκη Παντελίδη Εναγόμενου Ημερομηνία: 4 Οκτωβρίου 2013 Εμφανίσεις: Για τον Ενάγοντα: κα Στ. Ερωτοκρίτου Για τους Εναγόμενους 1: κ. Α. Χαραλάμπους για κκ. Αντρέας Γιωρκάτζης & Σία Για τους Εναγόμενους 2: κ. Π. Μακρίδης για κκ. Τάσσος Παπαδόπουλος & Σία Α Π Ο Φ Α Σ Η Η παρούσα αγωγή αφορά ατύχημα το οποίο συνέβη στον ενάγοντα κατά την εκφόρτωση ράβδων σιδήρου από το πλοίο M/V ANAS-J στο λιμάνι Λεμεσού στις 26.6.
5. Κατά τον ουσιώδη χρόνο ο ενάγοντας εργαζόταν ως λιμενεργάτης στο λιμάνι Λεμεσού και οι εναγόμενοι 1 ήταν ναυτιλιακή εταιρεία και οι πράκτορες του εν λόγω πλοίου. Οι εναγόμενοι 2 ήταν οι ιδιοκτήτες του γερανού μάρκας DEMAC τον οποίο εκμίσθωσαν μαζί με τον χειριστή του, Χριστάκη Παντελή, στους εναγόμενους 1 για τον σκοπό εκφόρτωσης ράβδων σιδήρου από το εν λόγω πλοίο. Οι συνθήκες του ατυχήματος, όπως περιγράφηκαν από τον ενάγοντα, έχουν ως ακολούθως. Στις 25.6.2006 οι εναγόμενοι 1 υπέβαλαν αίτηση στο Υπουργείο Εργασίας & Κοινωνικών Ασφαλίσεων για να εργοδοτήσουν 7 λιμενεργάτες στο εν λόγω πλοίο στις 26.6.2006 από τις 07.30 π.μ. για την εκφόρτωση ράβδων σιδήρου από το αμπάρι του πλοίου. Το Επαρχιακό Γραφείο Εργασίας, προς ικανοποίηση του αιτήματος των εναγομένων 1, εξέδωσε το δελτίο εκχώρησης 7 λιμενεργατών ημερ. 26.6.
6. Μεταξύ αυτών ήταν και ο ενάγοντας με αρ. λιμενεργάτη
7. Στην ίδια βάρδια εκχωρήθηκαν για εργασία ο λιμενεργάτης Ανδρέας Αγγελή (αρ. 86) ως επιστάτης (κάππος) και ο σημειωτής Πέτρος Πέτρου (αρ.5). Σχετική είναι η επιστολή του κ. Ανδρέα Αριστοτέλους του Επαρχιακού Γραφείου Εργασίας Λεμεσού, ημερ. 24.7.2008, Τεκμήριο
8. Κουμάντος στην εργασία εκφόρτωσης ήταν ο Αλέξανδρος Θεμιστοκλέους. Σύμφωνα με τις οδηγίες του επιστάτη, οι 7 λιμενεργάτες εισήλθαν στο αμπάρι του πλοίου και άρχισαν την εκφόρτωση ράβδων σιδήρου στο κρηπίδωμα του λιμανιού. Οι ράβδοι σιδήρου βρίσκονταν στο αμπάρι του πλοίου και ήταν τοποθετημένες σε δέσμες. Ο ενάγοντας υπολογίζει ότι η κάθε δέσμη είχε μήκος 12 μέτρων και βάρος 2 τόνων. Η εκφόρτωση των ράβδων σιδήρου γινόταν με τη βοήθεια του γερανού, ο οποίος παραχωρήθηκε στους εναγόμενους 1 από τους εναγόμενους 2 μαζί με τον χειριστή του, Χριστάκη Παντελή, κατόπιν αίτησης των εναγομένων 1 ημερ. 22.6.2006 με το σχετικό έντυπο CPA OP. 4, Τεκμήριο
9. Οι εναγόμενοι 2 επιβάλλουν τη χρήση τόσο δικού τους γερανού όσο και δικού τους χειριστή σε όλες τις εκφορτώσεις από πλοία όταν πρόκειται να χρησιμοποιηθεί γερανός. Την επίδικη μέρα και ώρα 07.30 π.μ. οι 7 λιμενεργάτες άρχισαν την εργασία εκφόρτωσης των ράβδων σιδήρου αφού ο γερανός στάθμευσε στο κρηπίδωμα του λιμανιού, δίπλα από το πλοίο, και ο χειριστής του βρισκόταν στο κουβούκλιο του γερανού και χειριζόταν τον γερανό με τους μοχλούς που ήταν μέσα στο κουβούκλιο. Ο γερανοδηγός είχε οπτική επαφή με τους 6 λιμενεργάτες που ασχολούνταν με την πρόσδεση του φορτίου από το κουβούκλιο που βρισκόταν σε ψηλότερο επίπεδο από τους λιμενεργάτες. Ο γερανός έφερε 'πήγα' από την οποία διερχόταν συρματόσχοινο και την οποία ο χειριστής του γερανού κατεύθυνε όταν επρόκειτο να τη μετακινήσει. Ο γερανός έφερε γάντζο, στον οποίο τοποθετήθηκαν δύο συρματόσχοινα με κρίκους στα δύο τους άκρα. Στον κάθε κρίκο κάθε συρματόσχοινου τοποθετήθηκε 'σιακόλ' στο οποίο τοποθετήθηκαν οι κρίκοι άλλων 4 συρματόσχοινων τα οποία στην άλλη άκρη τους έφεραν γάντζους πάνω στους οποίους γάντζωναν το φορτίο, δηλαδή τις ράβδους σιδήρου. Συνολικά γάντζωναν κάθε φορά 4 δέσμες ράβδων σιδήρου και σε κάθε δέσμη γάντζωναν δύο γάντζους που ήταν στην άκρη των 2 συρματόσχοινων. Οι 3 λιμενεργάτες στεκόντουσαν στη μία άκρη της δέσμης και οι άλλοι 3 στην άλλη άκρη της. Ο κουμάντος στεκόταν στο κατάστρωμα και κατεύθυνε με σήματα τον γερανοδηγό. Όταν τελείωναν το γάντζωμα του φορτίου στις 4 δέσμες σιδήρου και πριν απομακρυνθούν από το φορτίο, ο γερανοδηγός έκανε μία πρώτη κίνηση και τέντωνε τα συρματόσχοινα χωρίς να ανασηκώνει το φορτίο από το πάτωμα, ώστε, αν υπήρχε ανάγκη, οι λιμενεργάτες να προβούν σε διορθωτικές ενέργειες. Στη συνέχεια, αφού ο γερανοδηγός τελείωνε με το τέντωμα των συρματόσχοινων, περίμενε να απομακρυνθούν οι 6 λιμενεργάτες στις γωνιές του αμπαριού, και αφού λάμβανε σήμα από τον κουμάντο με νοήματα, άρχιζε, μετά την απομάκρυνση των λιμενεργατών, την ανασήκωση του φορτίου από το πάτωμα του αμπαριού και το μετέφερε εκτός αμπαριού, στο κρηπίδωμα του λιμανιού. Όταν ο κουμάντος έλειπε από τη θέση του, αφού οι λιμενεργάτες γάντζωναν το φορτίο και ο γερανοδηγός τελείωνε με το τέντωμα των σχοινιών, οι λιμενεργάτες έδιναν σήμα με τα χέρια τους να περιμένει μέχρι να απομακρυνθούν ώστε να μπορέσει να βιράρει το φορτίο. Οι λιμενεργάτες εργάστηκαν με αυτό τον τρόπο μέχρι τις 2.00 μ.μ. που έγινε το ατύχημα. Γύρω στις 2.00 μ.μ. και αφού γάντζωσαν την τελευταία από τις 4 δέσμες σιδήρου ώστε ο γερανοδηγός στη συνέχεια να μπορεί να τεντώσει τα συρματόσχοινα, και ενώ ο ενάγοντας δρασκελούσε τη τελευταία δέσμη που γάντζωσαν, ο γερανοδηγός ανασήκωσε απότομα τη δέσμη του σιδήρου με αποτέλεσμα να κτυπήσει τον ενάγοντα στο πόδι και να τον 'πετάξει' στο πλευρό του αμπαριού. Την ώρα που ο γερανοδηγός ανασήκωσε το φορτίο, ούτε ο ενάγοντας αλλά ούτε και κανείς άλλος από τους λιμενεργάτες του έδωσε σήμα να βιράρει, δηλαδή να σηκώσει το φορτίο, και ο κουμάντος δεν ήταν στη θέση του. Ο ενάγοντας αποδίδει την ευθύνη για τον τραυματισμό του στον γερανοδηγό, ο οποίος μολονότι τον έβλεπε και ήταν σε θέση να τον δει εκεί που εργαζόταν και ότι βρισκόταν κοντά στις δέσμες, χωρίς να του δοθεί σήμα, απότομα ανασήκωσε το φορτίο με αποτέλεσμα να τον κτυπήσει. Ο ενάγοντας ακόμα ανέφερε ότι το φορτίο του σιδήρου είναι το πιο δύσκολο φορτίο και ο γερανοδηγός πρέπει να είναι έμπειρος στον χειρισμό του γερανού για την εκφόρτωση ενός τέτοιου φορτίου. Οι συνθήκες του ατυχήματος διερευνήθηκαν από το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας και συγκεκριμένα από τον κ. Ανδρέα Ανδρέου. Η Έκθεση του κατατέθηκε ως Τεκμήριο
10. Συνεπεία του επίδικου ατυχήματος ο ενάγοντας τραυματίστηκε σοβαρά στο αριστερό πόδι και μεταφέρθηκε από τον τόπο του ατυχήματος στην Πολυκλινική Υγεία, όπου χειρουργήθηκε από τον Δρα Σιμιλλίδη. Εκεί παρέμεινε μέχρι τις 6.7.2006, υποβλήθηκε σε μακρύ πρόγραμμα φυσιοθεραπείας και του χορηγούνταν ενέσεις στο αριστερό γόνατο, και για 4 μήνες μετά την έξοδο του από την κλινική χρησιμοποιούσε δεκανίκια και ξάπλωνε ανάσκελα. Ένιωθε έντονο πόνο και η σύζυγος του τον βοηθούσε με την προσωπική του εξυπηρέτηση. Το αριστερό του γόνατο είναι διαρκώς φουσκωμένο και δεν μπορεί να διανύσει απόσταση μεγαλύτερη των 150 μέτρων ούτε μπορεί να χρησιμοποιήσει σκάλες. Η εργασία του λιμενεργάτη είναι πολύ βαριά δουλειά και απαιτεί μεγάλες σωματικές δυνάμεις και με τον τραυματισμό του ο ενάγοντας δεν μπορεί να την εκτελεί λόγω του τραυματισμού του. Λόγω της ανικανότητας του αναγκάστηκε να υποβάλει παραίτηση από την εργασία του ως λιμενεργάτης στις 31.8.
11. Με την πάροδο του χρόνου τα συμπτώματα στο πόδι του χειροτερεύουν. Η αλλαγή του καιρού και η υγρασία επιδεινώνουν τα προβλήματα του πόνου και δυσκολεύεται στις κινήσεις του και ακόμα να οδηγεί. Η καθημερινότητα του έχει αλλάξει και δεν μπορεί να ασχοληθεί με τον κήπο του και μικροεπισκευές του σπιτιού, και επειδή η μόρφωση του είναι του Δημοτικού σχολείου, δεν μπορεί να κάνει άλλη εργασία. Κατά την αντεξέταση του από τον δικηγόρο των εναγομένων 1 ο ενάγοντας εξήγησε τα καθήκοντα του επιστάτη/κάππου και του κουμάντου, αναφέροντας ότι ο κουμάντος δίνει το σήμα στον γερανοδηγό και ότι ο ίδιος πρώτη φορά είδε τον Χριστάκη Παντελή να χειρίζεται γερανό εντός του λιμανιού. Ο ενάγοντας είπε ότι η σημασία του κουμάντου είναι ότι αυτός έχει οπτική επαφή με τον γερανοδηγό και κατά την ώρα του ατυχήματος ο κουμάντος έλειπε από τη θέση του, προφανώς για να πάρει νερό ή να πάει στην τουαλέτα. Ο γερανοδηγός όφειλε να βεβαιωθεί ότι όλοι οι λιμενεργάτες μετακινήθηκαν από τις ράβδους σιδήρου πριν τις 'κοτσάρει', ενώ αυτός προέβη σε απότομη κίνηση ανύψωσης του φορτίου ενόσω ο ενάγοντας βρισκόταν ακόμα πάνω στις ράβδους. Τέλος, ο ενάγοντας διευκρίνισε ότι επέστρεψε στην εργασία του τον Οκτώβριο 2007 κατόπιν ιατρικής γνώμης, και απαιτεί μόνο τα εισοδήματα που έχασε μέχρι τότε. Ακόμα, ο ενάγοντας ανέφερε ότι το 2008 όλοι οι παλιοί λιμενεργάτες υπέβαλαν αίτημα για αποχώρηση από την εργασία τους στο λιμάνι. Στο πλαίσιο της αντεξέτασης του από τον δικηγόρο των εναγομένων 2, ο ενάγοντας ανέφερε ότι ο πράκτορας επιλέγει τον επιστάτη ενώ οι λιμενεργάτες μεταξύ τους επιλέγουν τον κουμάντο. Ο ενάγοντας επέμενε ότι κανείς δεν έγνεψε στον γερανοδηγό να κάνει οποιαδήποτε κίνηση και μόνος του βίραρε. Ο ενάγοντας ανέφερε ότι οι απολαβές του από την εργασία του ως λιμενεργάτης για το έτος 2005 ήταν Λ.Κ.54.230, ακάθαρτες, και προς τούτο κατέθεσε Βεβαίωση από το Παγκύπριο Ταμείο Προνοίας Λιμενεργατών του οποίου ήταν μέλος, για τις απολαβές του για το έτος 2005 και για την περίοδο 1.1.2006-26.6.2006, Τεκμήρια 19 και 20 αντίστοιχα. Επειδή οι λιμενεργάτες που εκχωρούνται επιλέγονται κατά αριθμητική σειρά, ο ενάγοντας ισχυρίστηκε ότι οι απολαβές του είναι ανάλογες του λιμενεργάτη Ευστάθιου Νικολάου που είχε τον αριθμό λιμενεργάτη 107 και επομένως ο ενάγοντας είχε προτεραιότητα έναντι του αριθμητικά για να αναλάβει καθήκοντα και εργασία στο λιμάνι. Προς τούτο και για να αποδείξει την απώλεια των απολαβών του συνεπεία του επίδικου ατυχήματος, ο ενάγοντας κατέθεσε Βεβαίωση από το Παγκύπριο Ταμείο Προνοίας Λιμενεργατών για τις απολαβές και τα ωφελήματα του Ευστάθιου Νικολάου για την περίοδο 27.6.2006-30.4.2007, Τεκμήριο
12. Για το θέμα αυτό η κα Ελένη Βοσκαρίδου, Λειτουργός στο Τμήμα Εσωτερικών Προσόδων στο Γραφείο Φόρου Εισοδήματος Λεμεσού, κατέθεσε Δήλωση Εισοδήματος του ενάγοντα για τα έτη 2005 και 2006, Τεκμήρια 9 και 10 αντίστοιχα, και αντίγραφα της Ειδικής Εισφοράς Εργοδότη του Παγκύπριου Ταμείου Προνοίας Λιμενεργατών για τις ημερομηνίες 4.7.2005 και 24.9.2005, και 6.6.2006, Τεκμήρια 11 και 12 αντίστοιχα. Η Μ.Ε.1 διευκρίνισε ότι το κάθε έντυπο των Τεκμηρίων 11 και 12 αφορά μία βάρδια ξεφορτώματος πλοίου και από το συνολικό ποσό των απολαβών αποκόπτεται φορολογική εισφορά ποσοστού 20%. Επίσης η κα Σταυρούλα Δημοσθένους, του Γραφείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων Λεμεσού, κατέθεσε Αναλυτική Κατάσταση Αποδοχών Ασφαλισμένου, για τον ενάγοντα, για τα έτη 2005 και 2006, Τεκμήρια 27, 27 Α, 28 και 28 Α αντίστοιχα, και για τον Ευστάθιο Νικολάου, για τα έτη 2006 και 2007, Τεκμήρια 29, 29 Α, 30 και 30 Α αντίστοιχα. Η κάθε Κατάσταση περιλαμβάνει το ακάθαρτο ποσό των απολαβών, από το οποίο αποκόπτεται ποσοστό 6,3% ως εισφορά στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων και ακόμα κάποια άλλα ποσοστά για άλλα ταμεία χαμηλού ύψους. Η Μ.Ε.5 ανέφερε περαιτέρω ότι από τις εν λόγω Καταστάσεις δεν διαφαίνονται οι ώρες εργασίας του κάθε εργαζόμενου. Ο κ. Ανδρέας Ανδρέου, Επιθεωρητής Εργασίας, υιοθέτησε την Έκθεση που ετοίμασε αναφορικά με τη διερεύνηση του επίδικου ατυχήματος, Τεκμήριο
13. Η περιγραφή του για τον τρόπο εργασίας και εκφόρτωσης των ράβδων σιδήρου από το πλοίο είναι όπως αυτή αναφέρθηκε από τον ενάγοντα, ενώ το σχεδιάγραμμα που επισυνάπτεται στην εν λόγω Έκθεση απεικονίζει τη διάταξη των εξαρτημάτων ανάρτησης του φορτίου και ακόμα τη θέση του γερανού σε σχέση με το πλοίο και το αμπάρι. Στην εν λόγω Έκθεση αναφέρεται επίσης ότι στην περίπτωση εκφόρτωσης οικοδομικού σιδήρου, όπως στην προκειμένη περίπτωση, οι λιμενεργάτες εφαρμόζουν το ενθαρρυντικό σύστημα οπότε αυξάνουν το ημερομίσθιο τους και ταυτόχρονα μειώνουν τον ανεκμετάλλευτο χρόνο. Αυτή την πρακτική επιβεβαίωσε και ο ενάγοντας ότι χρησιμοποιούσαν οι λιμενεργάτες. Ο Μ.Ε.3 είπε ότι ο κάθε γερανός έχει επιτρεπόμενη δυναμικότητα και ότι οι γερανοί ελέγχονται από το Τμήμα Εργασίας κάθε 14 μήνες το οποίο και εκδίδει σχετικό Πιστοποιητικό. Από πληροφορίες που έλαβε, ο Μ.Ε.3 ανέφερε ότι την ώρα του ατυχήματος ο κουμάντος δεν ήταν στη θέση του και ότι φαίνεται ότι οι λιμενεργάτες ανέλαβαν τον ρόλο του. Ο κανόνας για την ανύψωση του φορτίου είναι ότι κανείς δεν μπορεί να είναι πολύ κοντά σε αυτό κατά την ανύψωση. Επίσης, σύμφωνα με τον Μ.Ε.3, ο γερανοδηγός δεν έχει πλήρες οπτικό πεδίο στο πλοίο και γι' αυτό ο κουμάντος έχει τη δυνατότητα να ελέγχει οπτικά αυτά τα σημεία. Ο γερανοδηγός έχει πάντοτε οπτική επαφή με τον κουμάντο, και όταν ο κουμάντος λείπει, τότε ο γερανοδηγός βλέπει και, επειδή γνωρίζει ότι υπάρχουν λιμενεργάτες στο αμπάρι, πρέπει να βεβαιωθεί ότι δεν υπάρχουν άτομα κοντά στο φορτίο την ώρα της ανύψωσης του. Η άποψη του μάρτυρα είναι ότι όταν ο κουμάντος λείπει, τότε αυτός πρέπει να αντικατασταθεί από ένα εκ των λιμενεργατών κάτω στο πλοίο ή αυτός να ανεβεί στο σημείο όπου βρίσκεται ο κουμάντος. Ο Μ.Ε.3 διευκρίνισε ότι το σχέδιο στο Τεκμήριο 16 δεν απεικονίζει με ακρίβεια την οπτική επαφή του γερανοδηγού με το αμπάρι στην υπό κρίση περίπτωση, καθότι αυτό αφορούσε άλλο ατύχημα, όμως δείχνει τη θέση του γερανού σε σχέση με το πλοίο. Ο Μ.Ε.3 εξήγησε ότι το φορτίο σιδήρου θεωρείται επικίνδυνο φορτίο και η συμπεριφορά του είναι απρόβλεπτη κυρίως στην περίπτωση που το φορτίο δεν υψώνεται στο κέντρο βάρους του ή τα 2 συρματόσχοινα δεν βρίσκονται σε ίση απόσταση από τα σημεία ανάρτησης εκατέρωθεν του κέντρου βάρους. Ο γερανοδηγός πρέπει να γνωρίζει τους ενδεχόμενους κινδύνους στον χειρισμό του γερανού κατά την εκφόρτωση του συγκεκριμένου φορτίου και ειδικότερα τι πρέπει να περιμένει από την κίνηση που κάνει. Οι ικανότητες του μηχανοδηγού αφορούν μόνο την Αρχή Λιμένων ενώ ο πράκτορας δεν έχει οποιαδήποτε υποχρέωση αναφορικά με την καταλληλότητα του μηχανοδηγού. Σε σχέση με τα θέματα ασφάλειας στον χώρο του λιμανιού, ο Μ.Ε.3 είπε ότι ο Λειτουργός Ασφαλείας έχει το δικαίωμα να επιβλέπει και να δίνει οδηγίες σε οποιονδήποτε εκτελεί εργασίες εντός του λιμανιού. Τέλος, ο Μ.Ε.3 διευκρίνισε ότι η αναφορά στην Έκθεση του ότι όταν οι λιμενεργάτες είχαν προσδέσει 4 δέσμες ράβδων σιδήρου στα εξαρτήματα πρόσδεσης του φορτίου «δόθηκε σήμα στον γερανοδηγό για ανύψωση του φορτίου» αφορά τι του είχε πει ο γερανοδηγός με τον οποίο συνομίλησε τηλεφωνικώς. Στην αντεξέταση του από τον δικηγόρο των εναγομένων 1 ο Μ.Ε.3 είπε ότι σκοπός της Έκθεσης του ήταν να φανούν τα αίτια του ατυχήματος και ότι κατά τη διερεύνηση αυτού συνομίλησε με τον παθόντα, με τους λιμενεργάτες που ήταν μαζί του κατά τον ουσιώδη χρόνο, ενώ δεν μίλησε με τον κουμάντο αλλά μίλησε με τον κάππο μετά από μεγάλο χρονικό διάστημα επειδή αυτός απουσίαζε στο εξωτερικό. Αναγνώρισε βέβαια ότι η μαρτυρία του κουμάντου ήταν σημαντική. Επίσης ανέφερε ότι το Τμήμα Εργασίας δεν συστήνει την εκφόρτωση 4 δέσμων σιδήρου μαζί καθότι αυτό αυξάνει τους κινδύνους, αλλά συστήνει την εκφόρτωση μίας δέσμης σιδήρου κάθε φορά καθότι αυτό είναι πιο ασφαλές σύστημα. Στο πλαίσιο της αντεξέτασης του από τον δικηγόρο των εναγομένων 2, ο Μ.Ε.3 είπε ότι ο κάππος δίνει οδηγίες για το σημείο στάθμευσης του γερανού για να γίνει μία εκφόρτωση, ενώ οι γάντζοι και τα συρματόσχοινα που τοποθετούνται στον γερανό επιλέγονται από τον πράκτορα και παραχωρούνται από τον Σ.Α.Λ.Α. που έχει αυτόν τον εξοπλισμό. Ο γερανοδηγός δεν αποφασίζει για τον αριθμό των δέσμων σιδήρου που θα ανυψώνεται κάθε φορά. Ο γερανοδηγός κάνει ό,τι του λέει ο κάππος ο οποίος διευθύνει την όλη διαδικασία και είναι εργοδοτούμενος του πράκτορα. Ο Μ.Ε.3 επανέλαβε ότι δεν γνωρίζει τη διαδικασία που ακολουθείται σε περίπτωση που ο κάππος λείπει, και χαρακτήρισε την εκφόρτωση 4 δέσμων σιδήρου ως επικίνδυνη. Ο μάρτυρας δεν ρώτησε άλλο λιμενεργάτη κατά πόσο δόθηκε σήμα στον γερανοδηγό να ανυψώσει το φορτίο κατά την ώρα του ατυχήματος, ενώ είπε ότι ο γερανοδηγός του είπε ότι του δόθηκε σήμα και ο ενάγοντας εξέφρασε αντίθετη άποψη. Διευκρίνισε ότι η αναφορά του στην απουσία του κάππου στην ΄Εκθεση του αφορά τον κουμάντο. Ο κάππος υποδεικνύει από ποιο σημείο αρχίζει η εκφόρτωση ενώ ο κουμάντος έχει οπτική επαφή με τους λιμενεργάτες και δίνει σήμα στον οδηγό για να ανυψώσει το φορτίο. Ο Μ.Ε.3 ανέφερε ότι όσο πιο έμπειρος είναι ο οδηγός του γερανού τόσο καλύτερα γνωρίζει πώς συμπεριφέρεται το φορτίο και ότι ο οδηγός γνωρίζει τον τρόπο χειρισμού του γερανού, τι φορτίο θα ανυψώσει και σε ποια απόσταση. Ο κ. Κώστας Χριστοφίδης, της Αρχής Λιμένων, κλήθηκε από την πλευρά του ενάγοντα και κατέθεσε διάφορα έγγραφα που αφορούν τον μηχανοδηγό του γερανού Χριστάκη Παντελή και τον γερανό που χρησιμοποιήθηκε τη μέρα του επίδικου ατυχήματος, καθώς επίσης τη θέση των εναγομένων 2 αναφορικά με το έντυπο CPA OP.4, Τεκμήρια 1-
14. Ο ενάγοντας κατέθεσε δέσμη εγγράφων που δόθηκαν στην πλευρά του από τους εναγόμενους 2 στο πλαίσιο της ένορκης αποκάλυψης εκ μέρους τους, Τεκμήριο 25, και επιστολή του Συνδέσμου Ναυτικών Πρακτόρων Κύπρου προς τα Μέλη του ημερ. 3.5.2004, η οποία και πάλι βρίσκεται στην κατοχή του ενάγοντα, Τεκμήριο
15. Ο κ. Ελευθέριος Κουζαπάς, Γενικός Διευθυντής του Συνδέσμου Ναυτικών Πρακτόρων Κύπρου, αναγνώρισε το περιεχόμενο των Τεκμηρίων 25 και
16. Ο Μ.Ε.4, κατά τη μαρτυρία του, αρχικά ανέφερε ότι ιδρύθηκε Ταμείο Προνοίας Λιμενεργατών βάσει του σχετικού Νόμου, το οποίο μέχρι και το 2008 είχε δική του Γραμματεία και Διαχειριστική Επιτροπή, ενώ από την 1.9.2008, αφού έφυγαν οι παλιοί λιμενεργάτες, η διαχείριση του βρίσκεται αποκλειστικά στον Σύνδεσμο. Ανάμεσα στους λιμενεργάτες που αποχώρησαν το 2008 από την εργασία τους είναι και ο ενάγοντας. Ο Μ.Ε.4 είπε επίσης ότι η Αρχή Λιμένων παραχωρεί τους γερανούς και σε περίπτωση που η ίδια δεν διαθέτει γερανό, τότε παραχωρείται ιδιωτικός γερανός μόνο εφόσον ανήκει σε αυτούς που είναι εγκεκριμένοι από την Αρχή Λιμένων. Κατά την αντεξέταση του από τον δικηγόρο των εναγομένων 1 ο Μ.Ε.4 αναφέρθηκε στο ιστορικό της διαφωνίας που προέκυψε μεταξύ του Συνδέσμου και των εναγομένων 2 αναφορικά με την αποποίηση ευθύνης των εναγομένων 2 για ατυχήματα δυνάμει του Εντύπου CPA OP.4, Τεκμήριο
17. Με την υπογραφή του εν λόγω Εντύπου, οι εναγόμενοι 2 αποποιούνταν κάθε ευθύνης, και μετά από πολλές και επίμονες ενέργειες του Συνδέσμου, επήλθε συμφωνία μεταξύ των δύο πλευρών στις 5.2.2001 ως ακολούθως. Η Αρχή Λιμένων αποδέχεται ευθύνη για την παραχώρηση γερανού σε καλή και λειτουργήσιμη κατάσταση και με κατάλληλο οδηγό. Η υπογραφή του Εντύπου συνεχίζεται, όμως στην περίπτωση ατυχήματος η κάθε πλευρά κάνει τη δική της έρευνα. Οι δύο πλευρές τότε συζητούν και μπορούν να καταλήξουν σε καταμερισμό της ευθύνης, αλλιώς το θέμα παραπέμπεται στους νομικούς της κάθε πλευράς για εξέταση. Αν οι νομικοί δεν καταλήξουν σε καταμερισμό ευθύνης, τότε το θέμα καταλήγει στο Δικαστήριο. Έκτοτε αυτή η συμφωνία μεταξύ των μερών τηρείται και οι εναγόμενοι 2 ανέλαβαν την ευθύνη και αποζημίωσαν τις οποιεσδήποτε ζημιές προκλήθηκαν εξ υπαιτιότητας των γερανοδηγών τους, εκτός από κάποιο χρονικό διάστημα κατά το έτος 2006, όμως και πάλι οι εναγόμενοι 2 επανήλθαν και η σημερινή κατάσταση έχει βελτιωθεί, και οι εναγόμενοι 2 αποδέχονται την ευθύνη τους. Ο Μ.Ε.4 ανέφερε τα πιο πάνω καθότι ο ίδιος είναι προσωπικά αναμεμειγμένος στο όλο θέμα, και παρέπεμψε στις επιστολές των Τεκμηρίων 25 και
18. Κατά την αντεξέταση του από τον δικηγόρο των εναγομένων 2, ο Μ.Ε.4 ανέφερε ότι οι εναγόμενοι 2 έχουν την απόλυτη ευθύνη να παραχωρούν γερανό σε καλή κατάσταση και οδηγό που είναι ικανός και έχει τύχει της ανάλογης εκπαίδευσης. Ο Σύνδεσμος ζήτησε επανειλημμένα Πιστοποιητικό καταλληλότητας για τους γερανούς που οι εναγόμενοι 2 παραχωρούν αλλά αυτό δεν τους έχει δοθεί ποτέ. Ο Μ.Ε.4 είπε ακόμα ότι ο κουμάντος χρειάζεται μόνο σε ελάχιστες περιπτώσεις όπου ο οδηγός του γερανού δεν έχει πλήρες οπτικό πεδίο εντός του αμπαριού, ενώ στις πλείστες των περιπτώσεων ο οδηγός έχει οπτική επαφή με το φορτίο και αμπάρι, και έτσι δεν χρειάζεται ο κουμάντος, και ο οδηγός έχει την ευθύνη για τον χειρισμό του φορτίου. Ο Μ.Ε.4 διαφώνησε με τη θέση του δικηγόρου των εναγομένων 2 ότι ο οδηγός υπακούει στις οδηγίες του κάππου και του κουμάντου, και πρόσθεσε ότι ο τρόπος λειτουργίας του γερανού και κατάβασης και ανύψωσης του φορτίου είναι αποκλειστική ευθύνη του οδηγού. Τέλος, ήταν η θέση του δικηγόρου των εναγομένων 2 ότι αυτοί αναλαμβάνουν ευθύνη μόνο στις περιπτώσεις όπου ο γερανός δεν έχει συντηρηθεί ικανοποιητικά και είναι ακατάλληλος για χρήση και όπου ο χειριστής του γερανού δεν είναι σε θέση να ασκεί τα καθήκοντα του, γιατί είναι άρρωστος ή έχει προβλήματα όρασης ή είναι μεθυσμένος, ή όπου αποδεδειγμένα ο χειριστής δεν ακολούθησε τις οδηγίες εκπρόσωπου του πράκτορα, ως φαίνεται στην επιστολή των εναγομένων 2 προς τον Σύνδεσμο ημερ. 28.7.2006, μέρος του Τεκμηρίου
19. Ο Μ.Ε.4 διαφώνησε κάθετα με την εν λόγω θέση, παραπέμποντας στην απαντητική επιστολή του Συνδέσμου ημερ. 9.8.2006, μέρος του Τεκμηρίου 25, επισημαίνοντας ότι ήδη ανέφερε ότι το 2006 οι εναγόμενοι 2 προσπάθησαν να υπαναχωρήσουν από τη συμφωνία. Ο Μ.Ε.4 επέμενε ότι δεν υπάρχει οποιοσδήποτε περιορισμός στην ευθύνη των εναγομένων 2 και πλέον αυτή η συμφωνία τηρείται πιστά από πλευράς των εναγομένων
20. Ο τελευταίος μάρτυρας για τον ενάγοντα ήταν ο Δρ. Φίλιππος Σιμιλλίδης, ειδικός ορθοπεδικός χειρούργος. Ο Μ.Ε.6 ήταν ο θεράπων γιατρός του ενάγοντα ο οποίος διακομίστηκε στην Πολυκλινική Υγεία την ίδια μέρα του επίδικου ατυχήματος. Ο Μ.Ε.6 υιοθέτησε το περιεχόμενο των Ιατρικών Πιστοποιητικών που εξέδωσε στις 22.5.2007 και 19.1.2009, Τεκμήρια 22 και 23 αντίστοιχα. Σύμφωνα με το Τεκμήριο 22, ο ενάγοντας υπέστη τραυματισμό αριστερού γόνατος και κνήμης. Μετά από ακτινολογικό έλεγχο, ο Μ.Ε.6 διαπίστωσε κάταγμα αριστερής κνήμης το οποίο ξεκινούσε από την άρθρωση του γόνατος με καθίζηση της αρθρικής επιφάνειας του έξω κνημιαίου κονδύλου και με επέκταση του κατάγματος στη μετάφυση της αριστερής κνήμης. Το αριστερό γόνατο του ενάγοντα ήταν πάρα πολύ διογκωμένο και του έγινε παρακέντηση για αφαίρεση αιμάρθρου από το γόνατο για ανακούφιση. Στις 27.6.2006, κάτω από γενική αναισθησία, έγινε ανοικτή ανάταξη του κατάγματος της αριστερής κνήμης, και κατά την επέμβαση έγινε αναστύλωση της αρθρικής επιφάνειας του έξω κνημιαίου κονδύλου, τοποθέτηση μοσχεύματος, συρραφή του εξωτερικού μηνίσκου ο οποίος είχε αποκολληθεί, και συγκράτηση των καταγμάτων με μεταλλική πλάκα τύπου LCP και βίδες. Ο ενάγοντας παρέμεινε νοσηλευόμενος στην Πολυκλινική Υγεία μέχρι τις 6.7.
21. Κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης του ο ενάγοντας στάληκε για φυσιοθεραπεία, για την ενδυνάμωση των μυών του τετρακεφάλου, με ισομετρικές ασκήσεις ως επίσης ακινητοποίηση του αριστερού γόνατος σε μηχάνημα CPM. Κατά τη διάρκεια της θεραπείας, από τον Σεπτέμβριο μέχρι αρχές Νοεμβρίου, έγιναν στον ενάγοντα 5 ενδοαρθρικές ενέσεις υαλουρονικού οξέος για καλύτερη επούλωση των καταγμάτων και των χόνδρων. Του συνεστήθη να δίνει φόρτιση στο αριστερό κάτω άκρο για 6 βδομάδες μετά την εγχείρηση και χρησιμοποιούσε δεκανίκια για 4 μήνες. Κατά την εξέταση του ενάγοντα στις 9.5.2007 αυτός παραπονείτο για πόνο και διόγκωση του γόνατος, δεν μπορούσε να βαδίσει μεγάλη απόσταση περίπου 70 μέτρων, και άρχισε να έχει ενοχλήσεις από το αριστερό γόνατο. Δεν μπορούσε να ανεβοκατεβαίνει με ευκολία σκάλες και δεν μπορούσε να εκτελέσει βαθύ κάθισμα ούτε να ασκήσει γρήγορο βήμα. Τα αντικειμενικά ευρήματα του Μ.Ε.6 είναι η ατροφία του αριστερού τετρακέφαλου 2 εκ. συγκρινόμενου με το δεξί, το εύρος κίνησης αριστερού γόνατος είναι από 0-125 μοίρες (το κανονικό εύρος είναι από 0-140) και υπολείπεται κάμψη γύρω στις 15 μοίρες. Το αριστερό γόνατο βρέθηκε διογκωμένο με παρουσία μικρής συλλογής ενδοαρθρικού υγρού και δεν παρουσιάζει συνδεσμική αστάθεια. Η γνωμάτευση και πρόγνωση του Μ.Ε.6 είναι ότι ο ενάγοντας υπέστη ένα σοβαρότατο τραυματισμό αριστερής κνήμης για το οποίο αναγκάστηκε να χειρουργηθεί. Το κάταγμα θεωρείται ενδοαρθρικό και αναμένεται σίγουρη ανάπτυξη μετατραυματικής οστεοαρθρίτιδας, η οποία θα προκαλεί πόνο, διόγκωση και συλλογή υγρού. Κατά τον μάρτυρα, ο ενάγοντας δεν μπορεί να επιστρέψει στην εργασία του σαν λιμενεργάτης και θα είναι αναγκασμένος να λαμβάνει αναλγητικά δισκία σε περιπτώσεις έντονων ενοχλήσεων όπως επίσης τοποθέτηση πάγου στο αριστερό γόνατο όταν αυτό θα είναι φουσκωμένο. Τα υλικά οστεοσύνθεσης αναμένεται να αφαιρεθούν με δεύτερη εγχείρηση σε ένα χρόνο και τα έξοδα αυτής υπολογίζονται στις Λ.Κ.1.
22. Μελλοντικά, λόγω ανάπτυξης οστεοαρθρίτιδας και αύξησης των ενοχλήσεων που θα παρουσιάζει, ο ενάγοντας θα αναγκαστεί να υποστεί σε ολική αρθροπλαστική γόνατος, κάτι το οποίο θα τον επιβαρύνει κλινικά, οικονομικά και ψυχολογικά. Το κόστος αυτής υπολογίζεται στις Λ.Κ.5.000-5.
23. Όπως αναφέρεται στο Τεκμήριο 23, έχει δημιουργηθεί στην έσω επιφάνεια της κνήμης της ποδοκνημικής αλλαγή στη χροιά του δέρματος από το αιμάτωμα που δημιουργήθηκε από την εγχείρηση. Υπάρχει ατροφία στον τετρακέφαλο, ελάττωση κίνησης γόνατος και σκληρό οζίδιο στην έσω επιφάνεια της αριστερής κνήμης. Το γόνατο ενοχλεί τον ενάγοντα όταν περπατά ή οδηγά και παρουσιάζει κριγμό και υγρό. Η τελευταία εξέταση του ενάγοντα από τον Μ.Ε.6 έγινε στις 26.2.2013, όταν παρουσιάστηκε πρόβλημα ανάπτυξης οστεοαρθρίτιδας. Οι ακτινογραφίες που έγιναν την ίδια ημερομηνία, Τεκμήριο 31, δείχνουν τη δημιουργία οστοαρθρίτιδας στα 3 διαμερίσματα του γόνατος. Η αρθροπλαστική γόνατος χρειάζεται να γίνει όταν ο ασθενής δεν μπορεί να περπατά ή να στέκεται. Η κατάσταση του ενάγοντα, όπως απεικονίζεται στις ακτινογραφίες, δεν του επιβάλλει την αρθροπλαστική, και αυτό θα φανεί στα επόμενα 4-5 χρόνια. Το κόστος αυτής, συμπεριλαμβανομένων των εξόδων της Κλινικής, ανέρχονται μεταξύ €8.475-€8.
24. Το υλικά οστεοσύνθεσης δεν είναι αναγκαίο να αφαιρεθούν αν δεν προκαλούν άμεσο πρόβλημα ή ερεθισμό, και μπορούν να παραμείνουν και αφαιρεθούν όταν γίνει αρθροπλαστική. Ο τραυματισμός προκαλεί πόνο στον ενάγοντα, διόγκωση της άρθρωσης και της ινιακής χώρας, σε περίπτωση μικρής ορθοστασίας ή βάδισης, ιδιαίτερα σε ανηφόρα, κατηφόρα ή σκάλες, και ο ενάγοντας δεν μπορεί να εκτελεί βαθύ κάθισμα λόγω της μειωμένης κάμψης του γόνατος, ούτε και να γονατίζει. Η εκτίμηση του Μ.Ε.6 είναι ότι η κατάσταση του ενάγοντα σίγουρα θα χειροτερέψει και μάλιστα τον Μάιο 2011 αυτός ανέπτυξε ενδοφλέβια θρόμβωση φλεβικού συστήματος του αριστερού σκέλους, η οποία μπορεί να έχει σχέση με τον τραυματισμό του. Ο ενάγοντας παραπέμφθηκε σε αγγειολόγο, ο οποίος του χορήγησε φαρμακευτική αγωγή για ορισμένο χρονικό διάστημα και ο ενάγοντας φέρει ελαστική κάλτσα για υποβοήθηση της θρόμβωσης. Ο Μ.Ε.6 περιέγραψε την κατάσταση του ενάγοντα ως εξής. Τις πιο πολλές φορές κατά τη βάδιση χωλαίνει και κουτσαίνει, οι κινήσεις του γόνατος είναι επώδυνες, δεν μπορεί να μεταφέρει βάρη, και τα ενοχλήματα του επιταχύνονται και επιδεινώνονται λόγω της ήδη εγκατεστημένης οστεοαρθρίτιδας. Κατά την αντεξέταση του από τον δικηγόρο των εναγομένων 2, ο Μ.Ε.6 επανέλαβε τη θέση του για τη μη ικανότητα του ενάγοντα να επιστρέψει στην εργασία του, όπως αυτή αναφέρεται στο Τεκμήριο 22, και είπε ότι γνωρίζει ότι ο ενάγοντας επέστρεψε στην εργασία του χωρίς να μπορεί να εκτελεί κανονικά τα καθήκοντα του και υποαπασχολείτο μέχρι τη συμπλήρωση του χρόνου για τη συνταξιοδότηση του. Ο δικηγόρος των εναγομένων 2 εισηγήθηκε ότι η περίοδος επούλωσης του τραύματος του ενάγοντα είναι 4 μήνες μόνο, θέση την οποία ο Μ.Ε.6 αντέκρουσε λέγοντας ότι ο ενάγοντας χρησιμοποιούσε πατερίτσες για τόσο διάστημα. Ο δικηγόρος των εναγομένων 2 επέμενε ότι αναρρωτική άδεια πέραν των 7 μηνών είναι υπερβολική, ενώ ο Μ.Ε.6 απάντησε ότι όλα εξαρτώνται από τη συγκεκριμένη περίπτωση, τον τραυματισμό, τα προβλήματα και την ίαση του ασθενούς, την κλινική του εικόνα, την εξέλιξη του και ακόμα το είδος της εργασίας του, και δεν υπάρχουν προκαθορισμένα όρια. Ο Μ.Ε.6 επεξήγησε πότε πρέπει να αφαιρούνται τα μεταλλικά προσθετικά, τα οποία σκοπεύουν στη σταθεροποίηση και πόρωση του κατάγματος, και ανέφερε ότι στην περίπτωση του ενάγοντα δεν συντρέχει άμεσος λόγος αφαίρεσης τους εφόσον δεν του προκαλούν ενοχλήσεις. Ήταν η θέση του δικηγόρου των εναγομένων 2 ότι η μετατραυματική οστεοαρθρίτιδα δεν οφείλεται στον τραυματισμό του ενάγοντα, όμως ο Μ.Ε.6 διαφώνησε και είπε ότι στις περιπτώσεις τραυματισμού σε ατύχημα, κατά 99% αναμένεται η ανάπτυξη μετατραυματικής οστεοαρθρίτιδας, ακόμα και όταν η εγχείρηση είναι άριστη. Επίσης ο δικηγόρος των εναγομένων 2 αμφισβήτησε τη σχέση της θρόμβωσης με τον τραυματισμό του ενάγοντα, και ο Μ.Ε.6 απάντησε ότι σε ένα διογκωμένο γόνατο, η ιγνιακή χώρα επηρεάζει τη φλεβική κυκλοφορία και έτσι δημιουργεί θρόμβωση. Άλλωστε, μετά από 6 χρόνια από τον τραυματισμό, ο ενάγοντας δεν έχει θρόμβωση στο δεξί γόνατο. Έτσι η θρόμβωση στο αριστερό σκέλος μπορεί να προκλήθηκε από τον τραυματισμό. Τέλος, ο Μ.Ε.6 είπε ότι η αποκατάσταση του τραύματος του ενάγοντα είναι πολύ καλύτερη από ό,τι ανέμενε. Η πλευρά των εναγομένων 1 δεν πρόσφερε μαρτυρία, ενώ κλήθηκαν 3 μάρτυρες για τους εναγόμενους
25. Ένας εξ αυτών ήταν ο Δρ. Ηλίας Γεωργίου, ειδικός ορθοπεδικός χειρούργος. Ο Μ.Υ.2 εξέτασε τον ενάγοντα στις 28.6.2007 και ετοίμασε Ιατρική Έκθεση ημερ. 6.7.2007, η οποία κατατέθηκε ως Τεκμήριο
26. Ο Μ.Υ.2 συμφωνεί με τον Μ.Ε.6 όσον αφορά τη διάγνωση του τραυματισμού του ενάγοντα, την ορθότητα και αναγκαιότητα της θεραπείας του, και ότι σαν κατάλοιπο παραμένει μικρού βαθμού δυσκαμψία του αριστερού γόνατος 10 μοιρών. Ο Μ.Υ.2 εξέφρασε αντίθετη άποψη αναφορικά με την περίοδο αναρρωτικής άδειας του ενάγοντα, καθότι, εφόσον η περίοδος επούλωσης του κατάγματος είναι η περίοδος των 4 μηνών, εκτιμάται ότι η περίοδος της αναρρωτικής άδειας 7 μηνών βρίσκεται σε λογικά πλαίσια. Επίσης ο Μ.Υ.2 θεωρεί ότι η πρόγνωση για την πιθανότητα προοδευτικής εμφάνισης μετατραυματικής οστεοαρθρίτιδας, η οποία και θα φθάσει σε σημείο πλήρους καταστροφής της άρθρωσης και θα επιβάλει την αναγκαιότητα αντικατάστασης με τεχνητή, ολική αρθροπλαστική, είναι πρακτικά ανύπαρκτη. Ο Μ.Υ.2 είδε τις ακτινογραφίες, Τεκμήριο 31, και διαπίστωσε οστεόφυτα στην αρθρική επιφάνεια της κνήμης και στην αρθρική επιφάνεια μηριακών κονδύλων και επιγονατίδας, όμως είπε ότι για να απαντήσει κατά πόσο αυτά οφείλονται στον τραυματισμό του ενάγοντα, πρέπει να δει και συγκρίνει ακτινογραφίες και του δεξιού γόνατος, και είναι δυνατό αυτά να οφείλονται στη φυσική φθορά και την ηλικία του ενάγοντα ή στο κάταγμα που ήταν ενδοαρθρικό. Αναφορικά με τη θρόμβωση, ο Μ.Υ.2 δεν είχε υπόψη του τέτοιο ιστορικό και όταν του αναφέρθηκε ότι αυτή δημιουργήθηκε το 2011, ο Μ.Υ.2 είπε ότι μία επιπλοκή μετατραυματικής θρόμβωσης επισυμβαίνει από τη δεύτερη μέχρι και τη δέκατη τέταρτη μετατραυματική μέρα, και, στην προκειμένη περίπτωση, μία θρόμβωση, η οποία επιβεβαιώνεται με εξειδικευμένη εξέταση αγγειογραφήματος και που συμβαίνει 5 χρόνια μετά το ατύχημα, δεν μπορεί να σχετίζεται με τον τραυματισμό. Στην αντεξέταση του ο Μ.Υ.2 συμφώνησε με τη θέση της δικηγόρου του ενάγοντα ότι τα ενδοαρθρικά κατάγματα προδιαθέτουν την ανάπτυξη οστεοαρθρίτιδας, όμως εδώ υπάρχει πλήρης αποκατάσταση της αρθρικής επιφάνειας του εξωκνημιαίου κονδύλου, η επούλωση ήταν πλήρως ικανοποιητική και υπάρχει ανάκτηση της λειτουργικότητας του γόνατος σε μεγάλο βαθμό. Επομένως, ο Μ.Υ.2 δεν μπορούσε με βεβαιότητα να συνδέσει την οστεοαρθρίτιδα με το κάταγμα που υπέστη ο ενάγοντας. Αναγνώρισε όμως ότι με την εμφάνιση της οστεοαρθρίτιδας, αυτή εξελίσσεται και επιδεινώνεται, και προκαλεί πόνο και οίδημα σε περιόδους παροξυσμού, καθότι υπάρχουν και περίοδοι ηρεμίας. Η ανάπτυξη ενδοαρθρικού υγρού αντιμετωπίζεται με ξεκούραση και αντιφλεγμονώδη φαρμακευτική αγωγή. Η δικηγόρος του ενάγοντα εισηγήθηκε ότι από τη στιγμή που ο ενάγοντας δεν παραπονέθηκε για το δεξί του γόνατο, τότε σημαίνει ότι αυτό δεν έχει κάποιο πρόβλημα, και γι΄ αυτό δεν ήταν αναγκαία η λήψη ακτινογραφιών και αυτού του γόνατος. Ο Μ.Υ.2 εξέφρασε διαφορετική θέση, ότι μετά την ηλικία των 50 ετών η οστεαρθρίτιδα σαν φυσική φθορά αναπτύσσεται έστω και αν δεν προκαλεί ενοχλήσεις. Αυτή είναι η ασυμπτωματική οστεοαρθρίτιδα, η οποία όμως μπορεί να προκαλέσει τα ίδια συμπτώματα με τη μετατραυματική οστεοαρθρίτιδα, γι΄ αυτό ο μάρτυρας αναφέρθηκε σε περιόδους ηρεμίας και παροξυσμού. Ο Μ.Υ.2 απέδωσε τα ενοχλήματα που ο ενάγοντας έχει στα μέταλλα της χειρουργικής επέμβασης και όχι στα οστεόφυτα. Ο Μ.Υ.2 επανέλαβε τη θέση του για την ανύπαρκτη πιθανότητα αρθροπλαστικής ενώ υπολόγισε το κόστος αυτής σε €8.000-10.
27. Ο Μ.Υ.2 ανέφερε ότι είναι 'ταρίφα' ο χρόνος επούλωσης ενός κατάγματος σε συγκεκριμένες ηλικίες, ο ίδιος έλαβε υπόψη τη μορφή της εργασίας του ενάγοντα για να καταλήξει στην περίοδο της αναρρωτικής του άδειας, και ότι η θέση του για την παροχή τέτοιας άδειας για 7 μήνες είναι τεκμηριωμένη. Εξέφρασε τη θέση ότι ο Μ.Ε.6 δεν τεκμηρίωσε τη δική του άποψη για τη διάρκεια της αναρρωτικής άδειας του ενάγοντα και ακόμα διαφώνησε με τη θέση της δικηγόρου του ενάγοντα ότι ο Μ.Ε.6 είναι σε καλύτερη θέση να εκφέρει άποψη για την κατάσταση του ενάγοντα. Τέλος, ο Μ.Υ.2 αναφέρθηκε στη διαπίστωση του για περιοχή αποχρωματισμού του δέρματος έκτασης 4 επί 4 εκ. στη μεσότητα της αριστερής κνήμης, και θεώρησε ότι υπάρχει μεγάλη απόσταση από την περιοχή του τραυματισμού μέχρι τη μεσότητα της κνήμης και δεν υπάρχει ιστορικό τραυματισμού μαλακών μορίων για τη διάγνωση θρόμβωσης. Αναγνώρισε ότι η βλάβη των μαλακών μορίων μπορεί να επηρεάσει γειτονική περιοχή του τραύματος, όμως επέμενε στη δική του θέση και στο χρονικό διάστημα εμφάνισης μετατραυματικής θρόμβωσης, των 14 ημερών μόνο μετά τον τραυματισμό, για να καταλήξει ότι η θρόμβωση στην περίπτωση του ενάγοντα δεν αποτελεί μετατραυματική αιτία. Η κα Γιαννούλα Σιηττή, Διοικητική Λειτουργός Α στο Τμήμα Επιχειρήσεων της Αρχής Λιμένων, κλήθηκε να καταθέσει αναφορικά με το θέμα της ευθύνης της Αρχής Λιμένων για την πρόκληση και τις συνέπειες ατυχημάτων στους λιμενικούς χώρους. Η ίδια είχε υπόψη της το περιεχόμενο των Τεκμηρίων 6, 7, 17, 18, 25 και 26, και ανέφερε ότι ήταν παρούσα σε κάποιες από τις συναντήσεις που αναφέρονται στις εν λόγω επιστολές. Στις συναντήσεις ήταν παρόντες ο Γενικός Διευθυντής της Αρχής, κ. Κουρσάρος, ο Διευθυντής του Λιμανιού Λεμεσού, Λειτουργοί Ασφάλειας του Λιμανιού, και ο Μ.Ε.
28. Η Μ.Υ.3 ανέφερε ότι η κατάληξη αυτών των συναντήσεων ήταν η συμφωνία που περιέχεται στην επιστολή ημερ. 5.2.2001, Τεκμήριο 17, όπως φαίνεται στην επιστολή ημερ. 19.3.2001, Τεκμήριο 6, και η οποία συμπληρώθηκε με την επιστολή ημερ. 15.3.2004, Τεκμήριο
29. Οι επιστολές απευθύνονταν προς τον Σύνδεσμο Ναυτικών Πρακτόρων, ο οποίος απέστειλε Εγκύκλιο προς τα Μέλη του ημερ. 3.5.2004, Τεκμήριο
30. Το έντυπο CPA PO.4 χρησιμοποιείται μέχρι και σήμερα. Η Αρχή Λιμένων έστειλε επίσης την επιστολή ημερ. 28.7.2006, μέρος του Τεκμηρίου 25, στην οποία περιέχει κάποιες διευκρινίσεις, και ο Σύνδεσμος Πρακτόρων απάντησε με επιστολή του ημερ. 9.8.2006, μέρος του Τεκμηρίου 25, στην οποία αναφέρονται οι διαφορετικές θέσεις του. Η συμφωνία τηρείται και βασίζεται στην εμπιστοσύνη, η κάθε πλευρά εμμένει στη θέση της, ενώ δεν υπήρξε σοβαρή περίπτωση σύγκρουσης των δύο πλευρών. Στην αντεξέταση της από τη δικηγόρο του ενάγοντα, η Μ.Υ.3 αναφέρθηκε στις περιπτώσεις στις οποίες η Αρχή Λιμένων αναλαμβάνει ευθύνη, όπως περιέχονται στην επιστολή ημερ. 28.7.2006, μέρος του Τεκμηρίου 25, και εξήγησε ότι η αναφορά στην επιστολή ημερ. 5.2.2001, μέρος του Τεκμηρίου 25, σε «κατάλληλο οδηγό» σημαίνει προσοντούχο οδηγό. Η πλευρά των εναγομένων 2 κάλεσε ως μάρτυρα τον ίδιο τον γερανοδηγό, κ. Χριστάκη Παντελή, ο οποίος αρχικά κατέθεσε την επαγγελματική άδεια οδηγού που κατέχει ως Τεκμήριο
31. Επίσης αναγνώρισε το Τεκμήριο 1, που είναι η επιστολή έναρξης της εργοδότησης του ως Λιμενικού Μηχανοδηγού. Ο Μ.Υ.1 προσλήφθηκε στην Αρχή Λιμένων στις 15.9.2005, και μέχρι τις 30.11.2005 έκανε εκπαίδευση στο λιμάνι Λεμεσού σε γερανούς για ανύψωση εμπορευμάτων και γενικού φορτίου, συμπεριλαμβανομένων σιδήρου και ξυλείας. Κατά την εκπαίδευση του η οποία γινόταν με άλλους συνάδελφους, ανώτερους γερανοδηγούς, αυτοί τον παρακολουθούσαν κατά την εκφόρτωση πάνω στα πλοία και ταυτόχρονα του έδιναν οδηγίες πώς να χειριστεί τον γερανό, και τον άφησαν να καθίσει στη θέση του χειριστή όταν αισθάνθηκαν ότι μπορούσε να εργαστεί με ασφάλεια. Τον Δεκέμβριο 2005 μετατέθηκε στο λιμάνι Λάρνακας, όπου επάνδρωνε κανονικά γερανούς, μέχρι και τις 15.5.2006 που μετατέθηκε στο λιμάνι Λεμεσού. Στο λιμάνι Λάρνακας υπήρχαν δύο γερανογέφυρες μάρκας Luffing Crane, όπως και στο λιμάνι Λεμεσού, και δύο γερανοί, μάρκας Takraf, οι οποίοι εργάζονται με τον ίδιο τρόπο όπως οι γερανοί μάρκας Demac που υπήρχαν στο λιμάνι Λεμεσού. Η μόνη διαφορά τους είναι ότι οι πρώτοι ανυψώνουν πιο πολύ και βαρύ φορτίο από τους δεύτερους. Από τις 15.5.2006 ο Μ.Υ.1 εργάζεται στο λιμάνι Λεμεσού μέχρι και σήμερα. Ο Μ.Υ.1 εξήγησε τον τρόπο κατανομής της εργασίας εκφόρτωσης από πλοία στο λιμάνι Λεμεσού, και την επίδικη μέρα ανατέθηκε η εκφόρτωση από το πλοίο ANAS-J με γερανό Demac 28 σε αυτόν και τον συνάδελφο του Νίκο Συμεού. Τους γερανούς επανδρώνουν 2 γερανοδηγοί, οι οποίοι εργάζονται ανά μία ώρα. Οι δύο γερανοδηγοί έλεγξαν τα λάδια και τα πετρέλαια του γερανού και μετά πήγαν πολύ κοντά στο πλοίο. Εκεί συνάντησαν τον κάππο, Αντρέα Αγγελή, ο οποίος τους έδωσε οδηγίες πού να τοποθετήσουν τον γερανό και από ποιο αμπάρι θα εργάζονταν. Αφού τοποθέτησαν τον γερανό, ο Μ.Υ.1 ανέβηκε στο χειριστήριο και έκανε 'μίνα' τον γάντζο για να τοποθετήσουν πάνω στον γερανό ανάλογα συρματόσχοινα, σύμφωνα με τις οδηγίες του κάππου. Ο κάππος είναι αυτός που επίσης δίνει οδηγίες πώς θα εκφορτωθούν οι δέσμες σιδήρου και είναι ο μόνος που έχει επαφή με το φορτίο. Ο κάππος ορίζεται από τον πράκτορα για την ομαλή διεξαγωγή της εκφόρτωσης, και το καθήκον του είναι το φορτίο να βγαίνει με ασφάλεια από το πλοίο. Αφού ο κάππος διέταξε ποια συρματόσχοινα να μπουν στον γάντζο, και αυτά τοποθετήθηκαν από τους αχθοφόρους, ξεκίνησε η εκφόρτωση από το πλοίο από τους λιμενεργάτες κατόπιν οδηγιών του κάππου. Ο κάππος βρισκόταν κάτω στο κρηπίδωμα κατά την εκφόρτωση. Οι δύο γερανοδηγοί εργάζονταν εναλλάξ, και μετά τη διακοπή για μεσημέρι, στη μία η ώρα ανέβηκε ο Μ.Υ.
32. Ο Μ.Υ.1 περιέγραψε τον τρόπο εκφόρτωσης. Μέσα στο πλοίο υπάρχουν οι ράβδοι σιδήρου, εκεί οι λιμενεργάτες παίρνουν τα συρματόσχοινα, τα ανοίγουν περίπου στην άκρια των ράβδων, και κάνουν την πρόσδεση. Μετά την εντολή του κουμάντου, τον οποίο καθορίζουν οι λιμενεργάτες, ο γερανοδηγός αρχίζει την ανύψωση. Ο γερανοδηγός παίρνει τα λάσκα, ο κουμάντος ελέγχει αν είναι προσδεμένα σωστά, και κατόπιν εντολής του ο γερανοδηγός αρχίζει σιγά-σιγά την ανύψωση του φορτίου μέχρι να το βγάλει έξω στο κρηπίδωμα. Οι εντολές του κουμάντου είναι 'βίρα' και 'μίνα' για να βγει το φορτίο έξω. Πριν από αυτές τις εντολές, ο κουμάντος ελέγχει κατά πόσο οι συνάδελφοι του απομακρύνθηκαν από το φορτίο. Γύρω στις 14.15, ο Μ.Υ.1 έκανε 'μίνα' τα συρματόσχοινα στο πλοίο για να τοποθετηθούν οι ράβδοι σιδήρου. Αφού πρόσδεσαν 4 ράβδους, ο κουμάντος έδωσε εντολή για λάσκα, δηλαδή το τέντωμα του συρματόσχοινου. Μόλις ο Μ.Υ.1 πήρε τα λάσκα, οι λιμενεργάτες έλεγξαν ότι το φορτίο ήταν προσδεμένο σωστά και μετά ο κουμάντος έδωσε εντολή για την ανύψωση του φορτίου. Όταν ο Μ.Υ.1 έκανε ανύψωση του φορτίου, σε ύψος περίπου 30 εκ. από το πλοίο, όπως ο ίδιος έβλεπε το πλοίο, ο ενάγοντας βρισκόταν σε απόσταση 1,5 μέτρου πίσω από το σίδερο. Μόλις ο Μ.Υ.1 αντιλήφθηκε ότι ο ενάγοντας κτυπήθηκε, σταμάτησε και ειδοποίησε αμέσως τον ανώτερο γερανοδηγό, που ήταν ο προϊστάμενος του. Κατέβηκε από τον γερανό και πήγε να βοηθήσει τον λιμενεργάτη, και τότε είδε ότι οι συνάδελφοι του τον ανέβασαν από τις σκάλες του πλοίου. Μετά η εργασία συνεχίστηκε κανονικά. Τέλος ο Μ.Υ.1 τόνισε ότι αν δεν δοθεί σήμα στον γεροανοδηγό για λάσκα και 'βίρα', αυτός δεν κάνει καμία κίνηση του γερανού. Κατά την αντεξέταση του από τη δικηγόρο του ενάγοντα, ο Μ.Υ.1 είπε ότι κατά την εργασία του στο λιμάνι από το 1992 μέχρι και το 2005 που προσλήφθηκε από την Αρχή Λιμένων, αυτός εκτελούσε καθήκοντα εκτελωνιστή και έκανε φορτώσεις/εκφορτώσεις από φορτηγά οχήματα. Η δικηγόρος του ενάγοντα αμφισβήτησε την πείρα του Μ.Υ.1 κατά την επίδικη μέρα αναφορικά με τον χειρισμό του γερανού, και ο Μ.Υ.1 αναγνώρισε ότι βρισκόταν ακόμα εντός της δοκιμαστικής περιόδου, όμως επέμενε ότι αυτό δεν σημαίνει ότι δεν ήταν κατάλληλος να εργάζεται κανονικά. Ακόμα είπε ότι ενώ στο λιμάνι Λάρνακας υπήρχαν μόνο 4 ανυψωτικά μηχανήματα και στο λιμάνι Λεμεσού 10, ο όγκος εργασίας δεν διέφερε πολύ, δηλαδή το λιμάνι Λεμεσού έκανε το 60% και το λιμάνι Λάρνακας το 40% του συνόλου της εργασίας. Ο Μ.Υ.1 δεν ήταν σε θέση να καθορίσει πόσες εκφορτώσεις με γερανό έκανε πριν την επίδικη μέρα, όμως ανέφερε ότι ήταν αρκετές. Αναγνώρισε ότι το φορτίο σιδήρου είναι επικίνδυνο, όπως άλλωστε όλα τα φορτία. Οι ανώτεροι γερανοδηγοί έχουν περισσότερη πείρα, όμως η επιλογή του γερανοδηγού για κάθε εργασία γίνεται ανάλογα με τη σειρά. Ο Μ.Υ.1 ανέφερε ότι ο ανώτερος γερανοδηγός τοποθετεί τον κάθε γερανοδηγό στην εργασία του και αυτός έχει τον έλεγχο της εργασίας και της ορθής άσκησης των καθηκόντων των γερανοδηγών. Όλοι οι γερανοδηγοί που χρησιμοποιούνται πρέπει να τύχουν της έγκρισης της Αρχής Λιμένων. Ο Μ.Υ.1 αναγνώρισε ότι το κάθε είδος φορτίου συμπεριφέρεται με τον δικό του τρόπο και ότι οι λιμενεργάτες ελέγχουν για την ορθότητα του κοτσαρίσματος του σιδήρου, και από τη στιγμή που ο κουμάντος δίνει το σήμα για τα λάσκα, αυτό σημαίνει ότι οι λιμενεργάτες έλεγξαν το φορτίο και είναι καλά κοτσαρισμένο. Ο ίδιος είχε οπτική επαφή των λιμενεργατών κατά το κοτσάρισμα σε απόσταση 10-15 μέτρων από ψηλά και διαγώνια. Η δικηγόρος του ενάγοντα υπέβαλε στον Μ.Υ.1 ότι έπρεπε να χρησιμοποιείτο πιο έμπειρος γερανοδηγός για τη συγκεκριμένη περίπτωση εκφόρτωσης σιδήρου, και ο Μ.Υ.1 επανέλαβε τη διαδικασία της δοκιμασίας του, της εκπαίδευσης του και το γεγονός ότι αξιολογήθηκε από τους ανώτερους του και τον υπεύθυνο ασφαλείας για να δικαιούται να χειριστεί μόνος τον γερανό. Επέμενε ότι ήταν έμπειρος και γνώριζε πολύ καλά τον χειρισμό του γερανού. Επίσης ο Μ.Υ.1 επέμενε ότι από τη στιγμή που έλαβε εντολή από τον κουμάντο για να βιράρει το φορτίο, τότε αυτό σημαίνει ότι οι λιμενεργάτες έλεγξαν αυτό και ήταν εντάξει, ενώ ο ίδιος έβλεπε τον ενάγοντα την ώρα της ανύψωσης και βρισκόταν 1 μέτρο πίσω από το σίδερο. Η δικηγόρος του ενάγοντα υπέβαλε στον μάρτυρα ότι αυτός σήκωσε απότομα το συρματόσχοινο και γι΄ αυτό κτύπησε τον ενάγοντα, θέση με την οποία ο Μ.Υ.1 διαφώνησε πλήρως, εμμένοντας στη δική του εκδοχή των γεγονότων και ότι αυτός έκανε ό,τι του είπε ο κουμάντος. Ο Μ.Υ.1 απέρριψε τη θέση της δικηγόρου του ενάγοντα ότι ο κουμάντος δεν του έκανε σήμα για να ανεβάσει το φορτίο. Τέλος, η δικηγόρος του ενάγοντα υπέβαλε στον Μ.Υ.1 ότι έστω και αν ο κουμάντος του έκανε σήμα, αυτός δεν έπρεπε να βιράρει εκτός αν ήταν βέβαιος ότι δεν έθετε οποιονδήποτε λιμενεργάτη σε κίνδυνο εφόσον είχε οπτική επαφή με αυτούς, και ο Μ.Υ.1 απάντησε ότι από τη στιγμή που ορίζεται κουμάντος, ο γερανοδηγός εκτελεί τις οδηγίες του, καθότι ο ίδιος έχει περιορισμένη ορατότητα ενώ ο κουμάντος βλέπει καλύτερα γιατί είναι πιο κοντά στο φορτίο. Κατά την αντεξέταση του από τον δικηγόρο των εναγομένων 1, ο Μ.Υ.1 είπε ότι ο κάππος δίνει οδηγίες για το πού θα στηθεί ο γερανός και υποδεικνύει το αμπάρι και τα εργαλεία, και δεν υπεισέρχεται στην εργασία των λιμενεργατών για την εκφόρτωση του φορτίου. Και ο δικηγόρος των εναγομένων 1 αμφισβήτησε την καταλληλότητα του Μ.Υ.1, όμως αυτός και πάλι επέμενε ότι ήταν έμπειρος, δεν ευθύνεται για το επίδικο ατύχημα και ότι εκτελούσε τις οδηγίες του κουμάντου. Έχω παρακολουθήσει με ιδιαίτερη προσοχή όλους τους μάρτυρες που κατέθεσαν ενώπιον του Δικαστηρίου και αρχικά αναφέρω ότι ο ενάγοντας δημιούργησε θετική εικόνα. Στο πλαίσιο της κύριας εξέτασης του ο ενάγοντας υιοθέτησε Γραπτή Δήλωση του, στην οποία ανέφερε αναλυτικά τις συνθήκες του επίδικου ατυχήματος και τις συνέπειες αυτού. Κατά την αντεξέταση του ο ενάγοντας παρέμεινε σταθερός στις θέσεις του αναφορικά με τα γεγονότα της υπόθεσης, και δεν δίστασε να παραδεχθεί ότι επέστρεψε στην εργασία του παρόλο που δεν ήταν σε θέση να εκτελεί πλήρως τα καθήκοντα του μέχρι την αποχώρηση του μαζί με τους υπόλοιπους παλιούς λιμενεργάτες, περιορίζοντας έτσι την απαίτηση του για τα εισοδήματα που έχασε λόγω του τραυματισμού του. Θεωρώ ότι αυτή η διαφοροποίηση δεν πλήττει αλλά ενδυναμώνει την αξιοπιστία του ενάγοντα, ο οποίος κατέθεσε με αμεσότητα και ευθύτητα και διαφάνηκε ότι ήθελε να αποκαλύψει τα πραγματικά γεγονότα της υπόθεσης, εξ ου και όταν ρωτήθηκε από τον δικηγόρο των εναγομένων 1 αυθόρμητα απάντησε ότι επέστρεψε στην εργασία του εξηγώντας τους λόγους και τις συνθήκες απασχόλησης του. Δεν μου διαφεύγει ότι στην αναφορά (απαίτηση) του ενάγοντα περιέχεται ο ισχυρισμός για μόνιμη ανικανότητα του για εργασία, όμως επ΄ αυτού επισημαίνω ότι η παρούσα αγωγή καταχωρήθηκε στις 23.4.2007 και η αναφορά καταχωρήθηκε στις 13.6.2007, ενώ αυτός βρισκόταν με αναρρωτική άδεια και πριν επιστρέψει στην εργασία του, και παρόλο που έγινε τροποποίηση της αναφοράς κατόπιν σχετικής αίτησης εκ μέρους του ενάγοντα ημερ. 23.7.2009, εν τούτοις αυτή περιορίστηκε σε θέματα που αφορούν την υποχρέωση αποζημίωσης του ενάγοντα για το επίδικο ατύχημα. Αυτή η διαφορά μεταξύ του δικογράφου του ενάγοντα και της μαρτυρίας του δεν διαφοροποιεί τη θέση του Δικαστηρίου όσον αφορά την αξιολόγηση της μαρτυρίας του ενάγοντα, ειδικότερα εφόσον ο ίδιος ξεκαθάρισε το θέμα και μάλιστα περιόρισε την απαίτηση του. Η όλη εικόνα και συμπεριφορά του ενάγοντα στο εδώλιο του μάρτυρα άφησε την εντύπωση στο Δικαστήριο ότι αυτός κατέθεσε με ειλικρίνεια και γενικά έπεισε για την αλήθεια της μαρτυρίας του την οποία αποδέχομαι πλήρως. Οι Μ.Ε.1 και 5 επίσης κρίνονται αξιόπιστες, καθότι αυτές έδωσαν μαρτυρία στο πλαίσιο της ιδιότητας τους σε δημόσιες υπηρεσίες και με βάση τα στοιχεία που κατείχαν. Οι εν λόγω μάρτυρες κατέθεσαν με αντικειμενικότητα και η μαρτυρία τους ουδόλως αμφισβητήθηκε από την πλευρά των εναγομένων. Επομένως, η μαρτυρία τους γίνεται αποδεκτή από το Δικαστήριο στο σύνολο της. Ο Μ.Ε.3 γενικά δημιούργησε καλή εικόνα προς το Δικαστήριο, καθότι αυτός υιοθέτησε την Έκθεση που ετοίμασε κατόπιν διερεύνησης του επίδικου ατυχήματος, και έδωσε τις απαντήσεις του σύμφωνα με τις γνώσεις του και τη δική του άποψη. Ο Μ.Ε.3 ήταν σαφής για τον τρόπο διερεύνησης του ατυχήματος, αναγνωρίζοντας ότι κατέγραψε τις εκδοχές του ενάγοντα και του γερανοδηγού, ενώ δεν μίλησε με τον κουμάντο του οποίου η μαρτυρία ήταν σημαντική. Επίσης ο Μ.Ε.3 ανέφερε ότι μίλησε με τους λιμενεργάτες που ήταν μαζί με τον ενάγοντα κατά τον ουσιώδη χρόνο, χωρίς να τους ρωτήσει κατά πόσο ο κάππος (διευκρινίζοντας ότι αναφέρεται στον κουμάντο) έδωσε σήμα για την ανύψωση του φορτίου. Με αυτή τη θέση του, διαφαίνεται ότι η διερεύνηση του επίδικου ατυχήματος είναι κατά κάποιον τρόπο ελλιπής, και, παρόλο που δέχομαι ότι ο Μ.Ε.3 ήταν αξιόπιστος, το Δικαστήριο θα πρέπει να ανατρέξει και σε άλλη μαρτυρία για να καταλήξει στα ευρήματα και συμπεράσματα του για το ατύχημα. Ο Μ.Ε.4 με τη σειρά του επίσης άφησε θετική εικόνα προς το Δικαστήριο και γενικά έπεισε για την αλήθεια των ισχυρισμών του. Ήταν εμφανές ότι ο εν λόγω μάρτυρας, λόγω της ιδιότητας και προσωπικής εμπλοκής του, γνώριζε πολύ καλά το αντικείμενο της μαρτυρίας του, και κατέθεσε με ευθύτητα, πληρότητα και ακόμα με έντονο και χαρακτηριστικό ύφος για το θέμα της ευθύνης των εναγομένων 2 για τα ατυχήματα στο λιμάνι. Ο Μ.Ε.4 κατέθεσε με παραπομπή στη σχετική αλληλογραφία που ανταλλάγηκε μεταξύ των ενδιαφερομένων μέρων, αντικρούοντας έτσι τις θέσεις του δικηγόρου των εναγομένων 2 κατά την αντεξέταση του, προσθέτοντας για τα όσα διαμείφθηκαν κατά τις συναντήσεις, δίνοντας μία ολοκληρωμένη εικόνα του όλου θέματος. Θεωρώ ότι η ιδιότητα του μάρτυρα δεν επηρέασε αρνητικά την αξιοπιστία του, αλλά συνέδραμε στην πλήρη αναφορά του στα γεγονότα, και μάλιστα είναι αξιοσημείωτο ότι η μαρτυρία που η ίδια η πλευρά των εναγομένων 2 προσκόμισε επί του θέματος στο Δικαστήριο δεν αντέκρουσε την εκδοχή και τις θέσεις του εν λόγω μάρτυρα. Αντίθετα, η Μ.Υ.3 δεν ήταν σε θέση να γνωρίζει τόσο καλά το θέμα καθότι ήταν παρούσα σε κάποιες από τις συναντήσεις, και η ίδια βασίστηκε κυρίως στις επιστολές που ανταλλάγηκαν μεταξύ των μερών. Στο σημείο αυτό κρίνω σκόπιμο να αναφερθώ στη Μ.Υ.3, η οποία ικανοποιούμαι ότι κατέθεσε με ειλικρίνεια και αντικειμενικότητα, και αποδέχομαι τη μαρτυρία της. Ταυτόχρονα, θεωρώ ότι η μαρτυρία του Μ.Ε.4 ήταν πιο ολοκληρωμένη και επομένως το Δικαστήριο θα βασιστεί στη μαρτυρία του εν λόγω μάρτυρα για να καταλήξει στα ευρήματα του για το συγκεκριμένο θέμα. Στρεφόμενη τώρα στους γιατρούς, αρχικά αναφέρω ότι η ειδικότητα, τα προσόντα και η πείρα τους δεν αποτέλεσε αντικείμενο αμφισβήτησης από οποιαδήποτε πλευρά, επομένως και οι δύο κρίνονται ως εμπειρογνώμονες και ειδικοί ορθοπεδικοί χειρούργοι. Ο Μ.Ε.6 άφησε πολύ καλή εντύπωση προς το Δικαστήριο καθότι αυτός ήταν ιδιαίτερα σαφής και περιγραφικός αναφορικά τόσο με τον τραυματισμό του ενάγοντα όσο και την εξέλιξη της πορείας του. Ο Μ.Ε.6 έδωσε όλες τις λεπτομέρειες μέσα από τα Ιατρικά Πιστοποιητικά του για την κατάσταση του ενάγοντα αλλά ταυτόχρονα ανέλυσε και επεξήγησε αυτή μέσα από τις ακτινογραφίες, Τεκμήριο 31, και λόγω της παρακολούθησης του ασθενούς και της δικής του πείρας. Ο Μ.Ε.6 ήταν σε θέση να δώσει ολοκληρωμένη την ιατρική του εκτίμηση αναφορικά με τα ευρήματα του και την εξέλιξη της κατάστασης του ενάγοντα. Γενικά ο Μ.Ε.6, ως ο θεράπων γιατρός του ενάγοντα, κατέθεσε με σαφήνεια αλλά και αντικειμενικότητα για την κατάσταση του ενάγοντα, καθότι δεν δίστασε να αναφέρει ότι η αποθεραπεία του ενάγοντα είναι πολύ καλύτερη από ό,τι ο ίδιος ανέμενε, η αφαίρεση των υλικών οστεοσύνθεσης δεν είναι αναγκαία στο παρόν στάδιο και ότι ο ίδιος γνωρίζει ότι ο ενάγοντας επέστρεψε στην εργασία του ενώ δεν ήταν σε θέση να ανταποκριθεί στα καθήκοντα που αυτή απαιτούσε. Ο Μ.Ε.6 έδωσε εμπεριστατωμένη μαρτυρία με τεκμηριωμένες θέσεις, και επομένως αποδέχομαι τη μαρτυρία του στο σύνολο της. Αντίθετα, ο Μ.Υ.2 δεν δημιούργησε την ίδια εικόνα προς το Δικαστήριο. Αρχικά το Δικαστήριο επισημαίνει ότι ο Μ.Υ.2 συμφώνησε τόσο με τη διάγνωση του Μ.Ε.6 όσο και με τη θεραπεία που συνέστησε στον ενάγοντα. Όμως ο Μ.Υ.2 εξέτασε τον ενάγοντα μόνο μία φορά, σε αντίθεση με τη συνεχή παρακολούθηση του ενάγοντα από τον Μ.Ε.6, κάτι το οποίο αντικειμενικά και λογικά θέτει τον Μ.Ε.6 σε καλύτερη θέση να παρακολουθεί, αξιολογεί και συμβουλεύει τον ενάγοντα για την περαιτέρω πορεία του. Από τη στιγμή δε που η αρχική διάγνωση και θεραπεία του Μ.Ε.6 αποτέλεσε κοινό έδαφος των δύο γιατρών, δεν μπορώ να δεχθώ τη θέση του Μ.Υ.2 αναφορικά με τα σημεία στα οποία εξέφρασε διαφορετική άποψη από αυτόν. Συγκεκριμένα, όπως αναγνώρισε ο Μ.Ε.6, θεωρώ ότι ο γιατρός που παρακολουθεί τον ασθενή είναι σε καλύτερη θέση να αξιολογήσει την κατάσταση του, και επί τούτου ο Μ.Υ.2 απέφευγε με εύσχημο τρόπο να απαντήσει ευθέως σε σχετικές ερωτήσεις της δικηγόρου του ενάγοντα κατά την αντεξέταση του, λέγοντας μόνο ότι οι θέσεις του Μ.Ε.6 δεν είναι τεκμηριωμένες όπως αυτές του ιδίου, ενώ κάτι τέτοιο δεν ευσταθεί σύμφωνα με τις πιο πάνω παρατηρήσεις του Δικαστηρίου. Ακόμα, η θέση του Μ.Υ.2 ότι θα έπρεπε να γίνει ακτινογραφία και του δεξιού γόνατος για σύγκριση για να μπορεί να εκφέρει άποψη για το θέμα της μετατραυματικής οστεοαρθρίτιδας, δεν είναι πειστική καθότι ο ίδιος αναγνώρισε την πιθανότητα ανάπτυξης οστεοαρθρίτιδας συνεπεία ενδοαρθρικών καταγμάτων, και ερωτηθείς επίμονα επί τούτου από τη δικηγόρο του ενάγοντα δεν μπορούσε να αποκλείσει το ενδεχόμενο σύνδεσης του τραυματισμού και της οστεοαρθρίτιδας. Επομένως, το Δικαστήριο δεν αποδέχεται τη μαρτυρία του Μ.Υ.2, και στηρίζεται στην ιατρική μαρτυρία του Μ.Ε.6 την οποία κρίνω πλήρως αξιόπιστη, όπως αναφέρεται πιο πάνω. Τέλος, ο Μ.Υ.1 δεν έπεισε το Δικαστήριο για την αλήθεια των θέσεων του, το οποίο απεκόμισε την εντύπωση ότι αυτός κατέθεσε με σκοπό την αποφυγή ευθύνης του για το επίδικο ατύχημα. Ο Μ.Υ.1 προσπάθησε να παρουσιάσει τον εαυτό του ως έμπειρο γερανοδηγό, λόγω της μακρόχρονης πείρας του στο λιμάνι, ενώ διαφάνηκε ότι δεν ασχολήθηκε με τον χειρισμό γερανού πριν την έναρξη του διορισμού του με δοκιμασία στην Αρχή Λιμένων ως Λιμενικού Μηχανοδηγού. Ο ίδιος επέμενε ότι κρίθηκε από τους ανώτερους του ως ικανός να χειριστεί μόνος τον συγκεκριμένο γερανό, και δίσταζε να αναγνωρίσει ότι το επίδικο ατύχημα έγινε καθ΄ όν χρόνο αυτός βρισκόταν εντός της δοκιμαστικής περιόδου και μάλιστα ένα μήνα μετά τη μετάθεση του από το λιμάνι Λάρνακας. Ο ίδιος και πάλι προσπάθησε να παρουσιάσει τον ίδιο τρόπο λειτουργίας του γερανού Takraf που βρισκόταν στο λιμάνι Λάρνακας και του επίδικου Demac, για να καταδείξει την πείρα του στον χειρισμό γερανών, ενώ ταυτόχρονα αναγνώρισε ότι ο γερανός Takraf ανυψώνει πιο πολύ και βαρύ φορτίο, κάτι που εύλογα οδηγεί στο συμπέρασμα ότι ο κάθε γερανός απαιτεί συγκεκριμένο χειρισμό ανάλογα με το είδος και το βάρος του φορτίου, και στην προκειμένη περίπτωση μάλιστα ο σίδηρος περιγράφηκε ως ένα δύσκολο και επικίνδυνο φορτίο. Ενώ ο Μ.Υ.1 επέμενε ότι ο ίδιος ενήργησε μετά που ο κουμάντος του έκανε σήμα, όπως εξ αρχής ανέφερε και στον Μ.Ε.3, αυτή η θέση του δεν έπεισε το Δικαστήριο, καθότι ο ίδιος είπε ότι είχε οπτική επαφή με τον ενάγοντα ο οποίος βρισκόταν 1,5 μέτρο μακριά από τις ράβδους σιδήρου, ενώ ταυτόχρονα δεν απάντησε ευθέως σε καμία από τις ερωτήσεις που του τέθηκαν κατά πόσο έστω και αν ο κουμάντος του κάνει σήμα ενώ ο ίδιος βλέπει ότι οι λιμενεργάτες δεν απομακρύνθηκαν από το φορτίο, ο ίδιος θα προχωρήσει στην ανύψωση του φορτίου. Ο Μ.Υ.1 επέμενε χαρακτηριστικά στη θέση ότι ο ίδιος προχωρεί στην ανύψωση του φορτίου μόνο μετά από το σήμα του κουμάντου, και απέφυγε να δώσει τη θέση του κατά πόσο θα το πράξει ακόμα και στην περίπτωση που ο ίδιος βλέπει ότι αυτό δεν είναι ασφαλές. Θεωρώ ότι η στάση του Μ.Υ.1 επί τούτου δημιουργεί αμφιβολίες στο Δικαστήριο για την ειλικρίνεια του, καθότι ήταν εμφανές ότι δεν ήθελε να επεκταθεί στην οποιαδήποτε δική του ευθύνη κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του παρά μόνο έθετε την ευθύνη στον κουμάντο και τους λιμενεργάτες. Αυτή η συμπεριφορά και οι απαντήσεις του μάρτυρα καταδεικνύουν την προσπάθεια του να αποποιηθεί οποιασδήποτε ευθύνης του για το επίδικο ατύχημα, χωρίς να παρουσιάσει την αληθή και πλήρη εικόνα των γεγονότων ενώπιον του Δικαστηρίου. Η θέση του δικηγόρου των εναγομένων 2 ότι ο εν λόγω μάρτυρας πρέπει να κριθεί αξιόπιστος καθότι δεν είναι διάδικο μέρος στην αγωγή, κατόπιν σχετικών ενδιάμεσων αποφάσεων του Δικαστηρίου, και έτσι δεν έχει προσωπικό συμφέρον, δεν με βρίσκει σύμφωνη. Ο Μ.Υ.1 είναι ο χειριστής του επίδικου γερανού και τυχόν ενέργειες ή παραλείψεις του που συνέβαλαν στην πρόκληση του επίδικου ατυχήματος όχι μόνο θα έχουν αντίκτυπο στον ίδιο, χωρίς κατ΄ ανάγκη συνέπειες, αλλά κυρίως ενδεχομένως να έχουν τη σημασία τους για την απόδοση ευθύνης στους εναγόμενους, και ειδικότερα στους εναγόμενους 2 που είναι οι εργοδότες του. Επομένως, το Δικαστήριο αδυνατεί να αποδεχθεί τη μαρτυρία του Μ.Υ.1 αναφορικά με τις συνθήκες του επίδικου ατυχήματος. Με βάση την πιο πάνω αξιολόγηση του συνόλου της μαρτυρίας που προσκομίστηκε ενώπιον του Δικαστηρίου, καταλήγω ότι τα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης έχουν ως ακολούθως. Κατά τον ουσιώδη με την παρούσα αγωγή χρόνο ο ενάγοντας εργαζόταν ως λιμενεργάτης στο λιμάνι Λεμεσού και οι εναγόμενοι 1 ήταν ναυτιλιακή εταιρεία και οι πράκτορες του πλοίου M/V ANAS-J. Στις 25.6.2006 οι εναγόμενοι 1 υπέβαλαν αίτηση στο Υπουργείο Εργασίας & Κοινωνικών Ασφαλίσεων για να εργοδοτήσουν 7 λιμενεργάτες στο εν λόγω πλοίο στις 26.6.2006 από τις 07.30 π.μ. για την εκφόρτωση ράβδων σιδήρου από το αμπάρι του πλοίου. Το Επαρχιακό Γραφείο Εργασίας, προς ικανοποίηση του αιτήματος των εναγομένων 1, εξέδωσε το δελτίο εκχώρησης 7 λιμενεργατών ημερ. 26.6.
33. Μεταξύ αυτών ήταν και ο ενάγοντας με αρ. λιμενεργάτη 106, καθώς επίσης ο Ευστάθιος Νικολάου με αρ. λιμενεργάτη αρ.
34. Η εργασία στο λιμάνι Λεμεσού ανατίθετο στους λιμενεργάτες με σειρά κατ΄ αύξοντα αριθμό. Στην ίδια βάρδια εκχωρήθηκαν για εργασία ο λιμενεργάτης Ανδρέας Αγγελή (αρ. 86) ως επιστάτης (κάππος) και ο σημειωτής Πέτρος Πέτρου (αρ.5). Σχετική είναι η επιστολή του κ. Ανδρέα Αριστοτέλους του Επαρχιακού Γραφείου Εργασίας Λεμεσού, ημερ. 24.7.2008, Τεκμήριο
35. Κουμάντος στην εργασία εκφόρτωσης ήταν ο Αλέξανδρος Θεμιστοκλέους. Οι εναγόμενοι 2 ήταν οι ιδιοκτήτες του γερανού μάρκας Demac τον οποίο εκμίσθωσαν μαζί με τον χειριστή του, Χριστάκη Παντελή, Μ.Υ.1, στους εναγόμενους 1 για τον σκοπό εκφόρτωσης ράβδων σιδήρου από το εν λόγω πλοίο. Ο εν λόγω γερανός παραχωρήθηκε στους εναγόμενους 1 από τους εναγόμενους 2 μαζί με τον χειριστή του, κατόπιν αίτησης των εναγομένων 1 ημερ. 22.6.2006 με το σχετικό έντυπο CPA OP. 4, Τεκμήριο
36. Αποτελεί κοινό έδαφος όλων των πλευρών και επομένως εύρημα του Δικαστηρίου ότι οι εναγόμενοι 2 επιβάλλουν τη χρήση τόσο δικού τους γερανού όσο και δικού τους χειριστή σε όλες τις εκφορτώσεις από πλοία όταν πρόκειται να χρησιμοποιηθεί γερανός, και σε περίπτωση που οι ίδιοι δεν διαθέτουν γερανό, τότε παραχωρείται ιδιωτικός γερανός μόνο εφόσον ανήκει σε αυτούς που είναι εγκεκριμένοι από τους εναγόμενους
37. Ο πράκτορας επιλέγει τον επιστάτη ενώ οι λιμενεργάτες μεταξύ τους επιλέγουν τον κουμάντο. Ο επιστάτης είναι υπεύθυνος να κατευθύνει τον γερανό στη θέση του στο κρηπίδωμα του λιμανιού, να υποδείξει το αμπάρι από όπου θα γίνει η εκφόρτωση και να επιλέξει τους γάντζους και τα συρματόσχοινα που θα χρησιμοποιηθούν στην κάθε περίπτωση, ενώ ο κουμάντος διευθύνει τη διαδικασία εκφόρτωσης του φορτίου από το πλοίο. Στις 26.6.2006, και ώρα 07.30 π.μ., οι 7 λιμενεργάτες άρχισαν την εργασία εκφόρτωσης των ράβδων σιδήρου αφού ο γερανός στάθμευσε στο κρηπίδωμα του λιμανιού, δίπλα από το πλοίο, και ο χειριστής του βρισκόταν στο κουβούκλιο του γερανού και χειριζόταν τον γερανό με τους μοχλούς που ήταν μέσα στο κουβούκλιο. Σύμφωνα με τις οδηγίες του επιστάτη, οι 7 λιμενεργάτες εισήλθαν στο αμπάρι του πλοίου και άρχισαν την εκφόρτωση ράβδων σιδήρου στο κρηπίδωμα του λιμανιού. Οι ράβδοι σιδήρου βρίσκονταν στο αμπάρι του πλοίου και ήταν τοποθετημένες σε δέσμες. Η κάθε δέσμη είχε μήκος 12 μέτρων και βάρος 2 τόνων περίπου. Ο γερανοδηγός είχε οπτική επαφή με τους 6 λιμενεργάτες που ασχολούνταν με την πρόσδεση του φορτίου από το κουβούκλιο που βρισκόταν σε ψηλότερο επίπεδο από τους λιμενεργάτες. Αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι η θέση του γερανού σε σχέση με το πλοίο ήταν όπως αυτή απεικονίζεται στο σχέδιο στο Τεκμήριο 16, το οποίο όμως δεν αντικατοπτρίζει με ακρίβεια την οπτική επαφή του γερανοδηγού με το αμπάρι του πλοίου στην υπό κρίση περίπτωση. Ο γερανός έφερε 'πήγα' από την οποία διερχόταν συρματόσχοινο και την οποία ο χειριστής του γερανού κατεύθυνε όταν επρόκειτο να τη μετακινήσει. Ο γερανός έφερε γάντζο, στον οποίο τοποθετήθηκαν δύο συρματόσχοινα με κρίκους στα δύο τους άκρα. Στον κάθε κρίκο κάθε συρματόσχοινου τοποθετήθηκε 'σιακόλ' στο οποίο τοποθετήθηκαν οι κρίκοι άλλων 4 συρματόσχοινων τα οποία στην άλλη άκρη τους έφεραν γάντζους πάνω στους οποίους γάντζωναν το φορτίο, δηλαδή τις ράβδους σιδήρου. Συνολικά γάντζωναν κάθε φορά 4 δέσμες ράβδων σιδήρου και σε κάθε δέσμη γάντζωναν δύο γάντζους που ήταν στην άκρη των 2 συρματόσχοινων. Η διάταξη των εξαρτημάτων ανάρτησης του φορτίου απεικονίζονται και πάλι στο σχέδιο στο Τεκμήριο
38. Οι 3 λιμενεργάτες στέκονταν στη μία άκρη της δέσμης και οι άλλοι 3 στην άλλη άκρη της. Ο κουμάντος στεκόταν στο κατάστρωμα και κατεύθυνε με σήματα τον γερανοδηγό. Όταν τελείωναν το γάντζωμα του φορτίου στις 4 δέσμες σιδήρου και πριν απομακρυνθούν από το φορτίο, ο γερανοδηγός έκανε μία πρώτη κίνηση και τέντωνε τα συρματόσχοινα χωρίς να ανασηκώνει το φορτίο από το πάτωμα, ώστε, αν υπήρχε ανάγκη, οι λιμενεργάτες να προβούν σε διορθωτικές ενέργειες. Στη συνέχεια, αφού ο γερανοδηγός τελείωνε με το τέντωμα των συρματόσχοινων, περίμενε να απομακρυνθούν οι 6 λιμενεργάτες στις γωνιές του αμπαριού, και αφού λάμβανε σήμα από τον κουμάντο με νοήματα, άρχιζε, μετά την απομάκρυνση των λιμενεργατών, την ανασήκωση του φορτίου από το πάτωμα του αμπαριού και το μετέφερε εκτός αμπαριού, στο κρηπίδωμα του λιμανιού. Όταν ο κουμάντος έλειπε από τη θέση του, αφού οι λιμενεργάτες γάντζωναν το φορτίο και ο γερανοδηγός τελείωνε με το τέντωμα των σχοινιών, οι λιμενεργάτες αναλάμβαναν να δίνουν σήμα με τα χέρια τους στον γερανοδηγό για να περιμένει μέχρι να απομακρυνθούν ώστε να μπορέσει να ανυψώσει/βιράρει το φορτίο. Οι λιμενεργάτες εργάστηκαν με αυτό τον τρόπο μέχρι τις 2.00 μ.μ. που έγινε το ατύχημα. Γύρω στις 2.00 μ.μ. και αφού γάντζωσαν την τελευταία από τις 4 δέσμες σιδήρου ώστε ο γερανοδηγός, Μ.Υ.1, στη συνέχεια να μπορεί να τεντώσει τα συρματόσχοινα, και ενώ ο ενάγοντας δρασκελούσε την τελευταία δέσμη που γάντζωσαν, ο Μ.Υ.1 ανασήκωσε απότομα τις δέσμες του σιδήρου με αποτέλεσμα να κτυπήσει τον ενάγοντα στο πόδι και να τον 'πετάξει' στο πλευρό του αμπαριού. Την ώρα που ο Μ.Υ.1 ανασήκωσε το φορτίο, ούτε ο ενάγοντας αλλά ούτε και κανείς άλλος από τους λιμενεργάτες του έδωσε σήμα να βιράρει, δηλαδή να σηκώσει το φορτίο, και ο κουμάντος δεν ήταν στη θέση του. Επίσης αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο ο Μ.Υ.1 είχε πλήρη οπτική επαφή με τον ενάγοντα και επομένως μπορούσε να δει πού αυτός βρισκόταν τη στιγμή ανύψωσης του φορτίου. Ο Μ.Υ.1 κατέχει επαγγελματική άδεια οδηγού, Τεκμήριο
39. Ο Μ.Υ.1 διορίστηκε με δοκιμασία στη μόνιμη θέση του Λιμενικού Μηχανοδηγού στην Αρχή Λιμένων στις 15.9.2005, Τεκμήριο
40. Η περίοδος δοκιμασίας ήταν δύο χρόνια. Μέχρι τις 30.11.2005 έκανε εκπαίδευση στο λιμάνι Λεμεσού σε γερανούς για ανύψωση εμπορευμάτων και γενικού φορτίου. Τον Δεκέμβριο 2005 μετατέθηκε στο λιμάνι Λάρνακας, μέχρι και τις 15.5.2006 που μετατέθηκε στο λιμάνι Λεμεσού. Στο λιμάνι Λάρνακας υπήρχαν δύο γερανογέφυρες μάρκας Luffing Crane, όπως και στο λιμάνι Λεμεσού, και δύο γερανοί, μάρκας Takraf, ενώ στο λιμάνι Λεμεσού υπήρχαν οι γερανοί μάρκας Demac. Με τη λήξη της δοκιμασίας του στις 15.9.2007, και συγκεκριμένα σε συνεδρία της Ομάδας Αξιολόγησης ημερ. 30.10.2007 ο ενάγοντας θεωρήθηκε κατάλληλος για μονιμοποίηση και συστήθηκε η επικύρωση του διορισμού του στη θέση του Λιμενικού Μηχανοδηγού, Τεκμήριο
41. Ο Μ.Υ.1 εξακολουθεί να έχει την ίδια θέση μέχρι και σήμερα. Οι συνθήκες του ατυχήματος διερευνήθηκαν από το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας και συγκεκριμένα από τον κ. Ανδρέα Ανδρέου. Η Έκθεση του κατατέθηκε ως Τεκμήριο
42. Με βάση τη μαρτυρία που κρίθηκε αξιόπιστη από το Δικαστήριο, αποτελεί ακόμα εύρημα του Δικαστηρίου ότι το φορτίο σιδήρου είναι επικίνδυνο φορτίο. Επίσης, κατά την εκφόρτωση του συγκεκριμένου φορτίου, οι λιμενεργάτες χρησιμοποιούσαν το ενθαρρυντικό σύστημα εκφόρτωσης, δηλαδή φόρτωναν 4 δέσμες κάθε φορά, το οποίο μειώνει τον ανεκμετάλλευτο χρόνο και ταυτόχρονα αυξάνει το ημερομίσθιο των λιμενεργατών, σύστημα το οποίο εφαρμοζόταν ως πρακτική στην περίπτωση εκφόρτωσης σιδήρου. Συνεπεία του επίδικου ατυχήματος ο ενάγοντας τραυματίστηκε σοβαρά στο αριστερό πόδι και μεταφέρθηκε από τον τόπο του ατυχήματος στην Πολυκλινική Υγεία, όπου χειρουργήθηκε από τον Δρα Σιμιλλίδη, M.E.
43. Όπως αναφέρεται στο Ιατρικό Πιστοποιητικό που ετοίμασε ο Μ.Ε.6, ημερ. 22.5.2007, Τεκμήριο 22, ο ενάγοντας υπέστη τραυματισμό αριστερού γόνατος και κνήμης. Μετά από ακτινολογικό έλεγχο, ο Μ.Ε.6 διαπίστωσε κάταγμα αριστερής κνήμης το οποίο ξεκινούσε από την άρθρωση του γόνατος με καθίζηση της αρθρικής επιφάνειας του έξω κνημιαίου κονδύλου και με επέκταση του κατάγματος στη μετάφυση της αριστερής κνήμης. Το αριστερό γόνατο του ενάγοντα ήταν πάρα πολύ διογκωμένο και του έγινε παρακέντηση για αφαίρεση αιμάρθρου από το γόνατο για ανακούφιση. Στις 27.6.2006, κάτω από γενική αναισθησία, έγινε ανοικτή ανάταξη του κατάγματος της αριστερής κνήμης, και κατά την επέμβαση έγινε αναστύλωση της αρθρικής επιφάνειας του έξω κνημιαίου κονδύλου, τοποθέτηση μοσχεύματος, συρραφή του εξωτερικού μηνίσκου ο οποίος είχε αποκολληθεί, και συγκράτηση των καταγμάτων με μεταλλική πλάκα τύπου LCP και βίδες. Ο ενάγοντας παρέμεινε νοσηλευόμενος στην Πολυκλινική Υγεία μέχρι τις 6.7.
44. Κατά τη διάρκεια της παρακολούθησης του ο ενάγοντας στάληκε για φυσιοθεραπεία, για την ενδυνάμωση των μυών του τετρακεφάλου, με ισομετρικές ασκήσεις ως επίσης ακινητοποίηση του αριστερού γόνατος σε μηχάνημα CPM. Κατά τη διάρκεια της θεραπείας, από τον Σεπτέμβριο μέχρι αρχές Νοεμβρίου, έγιναν στον ενάγοντα 5 ενδοαρθρικές ενέσεις υαλουρονικού οξέος για καλύτερη επούλωση των καταγμάτων και των χόνδρων. Του συνεστήθη να δίνει φόρτιση στο αριστερό κάτω άκρο για 6 βδομάδες μετά την εγχείρηση και χρησιμοποιούσε δεκανίκια για 4 μήνες. Κατά την εξέταση του ενάγοντα στις 9.5.2007 αυτός παραπονείτο για πόνο και διόγκωση του γόνατος, δεν μπορούσε να βαδίσει μεγάλη απόσταση περίπου 70 μέτρων, και άρχισε να έχει ενοχλήσεις από το αριστερό γόνατο. Δεν μπορούσε να ανεβοκατεβαίνει με ευκολία σκάλες και δεν μπορούσε να εκτελέσει βαθύ κάθισμα ούτε να ασκήσει γρήγορο βήμα. Τα αντικειμενικά ευρήματα του Μ.Ε.6, τα οποία αποτελούν και ευρήματα του Δικαστηρίου, είναι η ατροφία του αριστερού τετρακέφαλου 2 εκ. συγκρινόμενου με το δεξί, το εύρος κίνησης αριστερού γόνατος είναι από 0-125 μοίρες (το κανονικό εύρος είναι από 0-140) και υπολείπεται κάμψη γύρω στις 15 μοίρες. Το αριστερό γόνατο βρέθηκε διογκωμένο με παρουσία μικρής συλλογής ενδοαρθρικού υγρού και δεν παρουσιάζει συνδεσμική αστάθεια. Σύμφωνα πάντα με τη γνωμάτευση του Μ.Ε.6 που έγινε τον Μάιο 2007, η οποία γίνεται πλήρως αποδεκτή από το Δικαστήριο, ο ενάγοντας υπέστη ένα σοβαρότατο τραυματισμό αριστερής κνήμης για το οποίο αναγκάστηκε να χειρουργηθεί. Το κάταγμα θεωρείται ενδοαρθρικό και αναμένεται σίγουρη ανάπτυξη μετατραυματικής οστεοαρθρίτιδας, η οποία θα προκαλεί πόνο, διόγκωση και συλλογή υγρού. Επίσης ο ενάγοντας δεν μπορεί να επιστρέψει στην εργασία του σαν λιμενεργάτης και θα είναι αναγκασμένος να λαμβάνει αναλγητικά δισκία σε περιπτώσεις έντονων ενοχλήσεων όπως επίσης τοποθέτηση πάγου στο αριστερό γόνατο όταν αυτό θα είναι φουσκωμένο. Βέβαια, ο ενάγοντας επέστρεψε στην εργασία του τον Οκτώβριο 2007, χωρίς να μπορεί να εκτελεί κανονικά τα καθήκοντα του και υποαπασχολείτο και βοηθείτο από τους συναδέλφους του μέχρι τη συμπλήρωση του χρόνου για τη συνταξιοδότηση του το 2008 όταν αποχώρησαν όλοι οι παλιοί λιμενεργάτες. Όπως αναφέρεται στο Ιατρικό Πιστοποιητικό που ετοίμασε ο Μ.Ε.6, ημερ. 19.1.2009, Τεκμήριο 23, έχει δημιουργηθεί στην έσω επιφάνεια της κνήμης της ποδοκνημικής αλλαγή στη χροιά του δέρματος από το αιμάτωμα που δημιουργήθηκε από την εγχείρηση. Υπάρχει ατροφία στον τετρακέφαλο, ελάττωση κίνησης γόνατος και σκληρό οζίδιο στην έσω επιφάνεια της αριστερής κνήμης. Το γόνατο ενοχλεί τον ενάγοντα όταν περπατά ή οδηγά και παρουσιάζει κριγμό και υγρό. Η τελευταία εξέταση του ενάγοντα από τον Μ.Ε.6 έγινε στις 26.2.2013, όταν παρουσιάστηκε πρόβλημα ανάπτυξης οστεοαρθρίτιδας, όπως φαίνεται στις ακτινογραφίες, Τεκμήριο
45. Μελλοντικά, λόγω ανάπτυξης οστεοαρθρίτιδας και αύξησης των ενοχλήσεων που θα παρουσιάζει, ο ενάγοντας θα αναγκαστεί να υποστεί σε ολική αρθροπλαστική γόνατος, κάτι το οποίο θα τον επιβαρύνει κλινικά, οικονομικά και ψυχολογικά. Στο παρόν στάδιο η κατάσταση του ενάγοντα, όπως απεικονίζεται στις ακτινογραφίες, δεν του επιβάλλει την αρθροπλαστική, και αυτό θα φανεί στα επόμενα 4-5 χρόνια. Το κόστος αυτής, συμπεριλαμβανομένων των εξόδων της Κλινικής, ανέρχεται μεταξύ €8,475-€8,
46. Το υλικά οστεοσύνθεσης δεν είναι αναγκαίο να αφαιρεθούν εφόσον δεν προκαλούν άμεσο πρόβλημα ή ερεθισμό, και μπορούν να παραμείνουν και αφαιρεθούν όταν γίνει αρθροπλαστική. Ο τραυματισμός προκαλεί πόνο στον ενάγοντα, διόγκωση της άρθρωσης και της ινιακής χώρας σε περίπτωση μικρής ορθοστασίας ή βάδισης, ιδιαίτερα σε ανηφόρα, κατηφόρα ή σκάλες, και ο ενάγοντας δεν μπορεί να εκτελεί βαθύ κάθισμα λόγω της μειωμένης κάμψης του γόνατος, ούτε και να γονατίζει. Σύμφωνα πάντα με την εκτίμηση του Μ.Ε.6, η οποία υιοθετείται από το Δικαστήριο, η κατάσταση του ενάγοντα σίγουρα θα χειροτερέψει και τον Μάιο 2011 αυτός ανέπτυξε ενδοφλέβια θρόμβωση φλεβικού συστήματος του αριστερού σκέλους. Ο ενάγοντας παραπέμφθηκε σε αγγειολόγο, ο οποίος του χορήγησε φαρμακευτική αγωγή για ορισμένο χρονικό διάστημα και ο ενάγοντας φέρει ελαστική κάλτσα για υποβοήθηση της θρόμβωσης. Εν όψει της αβεβαιότητας που εξέφρασε ο μάρτυρας αναφορικά με τη σύνδεση του τραυματισμού του ενάγοντα με τη θρόμβωση, το Δικαστήριο αδυνατεί να προβεί σε εύρημα ότι η θρόμβωση έχει σχέση με τον τραυματισμό του ενάγοντα. Η κατάσταση του ενάγοντα είναι η εξής. Τις πιο πολλές φορές κατά τη βάδιση χωλαίνει και κουτσαίνει, οι κινήσεις του γόνατος είναι επώδυνες, δεν μπορεί να μεταφέρει βάρη, και τα ενοχλήματα του επιταχύνονται και επιδεινώνονται λόγω της ήδη εγκατεστημένης οστεοαρθρίτιδας. Με την πάροδο του χρόνου τα συμπτώματα στο πόδι του χειροτερεύουν. Η αλλαγή του καιρού και η υγρασία επιδεινώνουν τα προβλήματα του πόνου και δυσκολεύεται στις κινήσεις του και ακόμα να οδηγεί. Οι απολαβές του ενάγοντα από την εργασία του ως λιμενεργάτης για το έτος 2005 ήταν Λ.Κ.54.230, ακάθαρτες. Σχετική είναι η Βεβαίωση από το Παγκύπριο Ταμείο Προνοίας Λιμενεργατών του οποίου ήταν μέλος, για τις απολαβές του για το έτος 2005, Τεκμήριο
47. Ενώπιον του Δικαστηρίου κατατέθηκαν επίσης η Βεβαίωση από το Παγκύπριο Ταμείο Προνοίας Λιμενεργατών για τις απολαβές του ενάγοντα για την περίοδο 1.1.2006-26.6.2006, Τεκμήριο 20, η Δήλωση Εισοδήματος του ενάγοντα για τα έτη 2005 και 2006, Τεκμήρια 9 και 10 αντίστοιχα, και η Αναλυτική Κατάσταση Αποδοχών Ασφαλισμένου για τον ενάγοντα για τα έτη 2005 και 2006, Τεκμήρια 27, 27 Α, 28 και 28 Α αντίστοιχα, το περιεχόμενο των οποίων δεν αποτέλεσε αντικείμενο αμφισβήτησης από οποιαδήποτε πλευρά και έτσι αυτές γίνονται δεκτές από το Δικαστήριο. Τόσο ο ενάγοντας όσο και ο Ευστάθιος Νικολάου ήταν παλιοί λιμενεργάτες και αποχώρησαν από την εργασία τους στις 31.8.2008, όπως όλοι οι παλιοί λιμενεργάτες. Οι απολαβές και ωφελήματα του Ευστάθιου Νικολάου από την εργασία του ως λιμενεργάτης για την περίοδο 27.6.2006-30.4.2007 ήταν Λ.Κ.75.635,
48. Σχετική είναι η Βεβαίωση από το Παγκύπριο Ταμείο Προνοίας Λιμενεργατών, Τεκμήριο
49. Ενώπιον του Δικαστηρίου κατατέθηκαν επίσης η Αναλυτική Κατάσταση Αποδοχών Ασφαλισμένου για τον Ευστάθιο Νικολάου για τα έτη 2006 και 2007, Τεκμήρια 29, 29 Α, 30 και 30 Α αντίστοιχα, το περιεχόμενο των οποίων και πάλι δεν αμφισβητήθηκε από οποιαδήποτε πλευρά και έτσι αυτές γίνονται δεκτές από το Δικαστήριο. Γίνεται επίσης αποδεκτό από το Δικαστήριο το περιεχόμενο των Τεκμηρίων 11 και 12, που είναι η Ειδική Εισφορά Εργοδότη του Παγκύπριου Ταμείου Προνοίας Λιμενεργατών για τις ημερομηνίες 4.7.2005 και 24.9.2005, και 6.6.2006 αντίστοιχα. Τέλος, αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι προέκυψε διαφωνία μεταξύ του Συνδέσμου Ναυτικών Πρακτόρων Κύπρου και των εναγομένων 2 αναφορικά με το θέμα της ευθύνης των εναγομένων 2 για ατυχήματα δυνάμει του Εντύπου CPA OP.4, Τεκμήριο
50. Σύμφωνα με το περιεχόμενο του εν λόγω Εντύπου, οι εναγόμενοι 2 αποποιούνταν κάθε ευθύνης, και μετά από ενέργειες του Συνδέσμου και συναντήσεις των εμπλεκόμενων μερών, επήλθε συμφωνία μεταξύ των δύο πλευρών στο 2001, όπως αυτή περιέχεται στην επιστολή του Συνδέσμου Ναυτικών Πρακτόρων Κύπρου προς τον Γενικό Διευθυντή Αρχής Λιμένων Κύπρου ημερ. 5.2.2001, Τεκμήριο 17 και μέρος του Τεκμηρίου
51. Σχετική επίσης είναι η επιστολή της Αρχής Λιμένων Κύπρου προς τον Σύνδεσμο Ναυτικών Πρακτόρων Κύπρου ημερ. 19.3.2001, Τεκμήρια 6 και 18 και μέρος του Τεκμηρίου
52. Η αποστολή όλων των επιστολών που αποτελούν το Τεκμήριο 25 αποτελεί κοινό έδαφος και επομένως εύρημα του Δικαστηρίου, όπως επίσης η αποστολή της επιστολής του Συνδέσμου Ναυτικών Πρακτόρων Κύπρου προς τα μέλη του ημερ. 3.5.2004, Τεκμήριο
53. Κατά το έτος 2006, όμως, προέκυψε εκ νέου το θέμα με αποτέλεσμα την επιστολή των εναγομένων 2 προς τον Σύνδεσμο ημερ. 28.7.2006 και την απαντητική επιστολή του Συνδέσμου ημερ. 9.8.2006, και οι δύο μέρος του Τεκμηρίου
54. Ευθύνη Με βάση τα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης, το Δικαστήριο οφείλει πρωτίστως να εντοπίσει την αιτία πρόκλησης του επίδικου ατυχήματος για να προχωρήσει στην απόδοση ευθύνης γι΄ αυτό. Σύμφωνα με τα ευρήματα του Δικαστηρίου, το επίδικο ατύχημα συνέβη κατά τη διάρκεια εκφόρτωσης του σιδήρου από το πλοίο, και συγκεκριμένα όταν ο γερανοδηγός, Μ.Υ.1, ανύψωσε απότομα το φορτίο χωρίς να του δοθεί σήμα να το πράξει και ενώ ο ενάγοντας δεν είχε προλάβει να απομακρυνθεί από αυτό. Αποτελεί ακόμα εύρημα του Δικαστηρίου ότι κατά τον χρόνο του ατυχήματος ο κουμάντος, ο οποίος έδινε το σήμα στον γερανοδηγό για την ανύψωση του φορτίου, δεν βρισκόταν στο σημείο εργασίας του. Είναι επίσης εύρημα του Δικαστηρίου ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο του ατυχήματος ο γερανοδηγός, Μ.Υ.1, είχε πλήρη οπτική επαφή με τον ενάγοντα. Σύμφωνα με τη μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου, και ειδικότερα αυτή του Μ.Ε.4 την οποία έχω αποδεχθεί στο σύνολο της, η παρουσία του κουμάντου δεν ήταν απολύτως απαραίτητη για τη διεξαγωγή των εργασιών εκφόρτωσης και κυρίως για την παροχή του σήματος προς τον γερανοδηγό, ιδιαίτερα όταν ο γερανοδηγός είχε πλήρη οπτική επαφή με το αμπάρι και μπορούσε να ελέγξει μόνος του κατά πόσο μπορούσε να ανυψώσει το φορτίο, ενώ, όταν ο κουμάντος απουσίαζε, οι λιμενεργάτες επέλεγαν ένα εξ αυτών για να δίνει σήμα στον γερανοδηγό, όπως έγινε στην προκειμένη περίπτωση. Ως εκ τούτου, η απουσία του κουμάντου τη δεδομένη στιγμή δεν είχε ιδιαίτερη σημασία, καθότι ένας εκ των λιμενεργατών που εκτελούσαν την εργασία εκφόρτωσης θα έδινε το σήμα στον γερανοδηγό για την ανύψωση του φορτίου. Όμως, αφού οι λιμενεργάτες γάντζωσαν και την τελευταία δέσμη σιδήρου και άρχισαν να απομακρύνονται από αυτό, ενώ ο ενάγοντας βρισκόταν ακόμα πάνω στις ράβδους και πριν δοθεί σήμα στον Μ.Υ.1, αυτός, αντί πρώτα να προβεί στο τέντωμα των συρματόσχοινων, απότομα ανασήκωσε το φορτίο με αποτέλεσμα τον τραυματισμό του ενάγοντα. Τη δεδομένη χρονική στιγμή ο Μ.Υ.1 όχι μόνο δεν περίμενε να του δοθεί σήμα για να προχωρήσει στην ανύψωση του φορτίου αλλά έβλεπε τον ενάγοντα και όφειλε να δει ότι αυτός δεν είχε απομακρυνθεί σε απόσταση ασφαλείας από τις δέσμες σιδήρου πριν ανυψώσει το φορτίο. Υπό αυτές τις συνθήκες, βρίσκω ότι ο γερανοδηγός, Μ.Υ.1, φέρει ευθύνη για την πρόκληση του επίδικου ατυχήματος, καθότι παρέλειψε να περιμένει να του δοθεί σήμα πριν ανυψώσει το φορτίο και παρέλειψε, ως όφειλε και ήταν σε θέση να πράξει, να δει ότι ο ενάγοντας δεν είχε απομακρυνθεί από το φορτίο πριν προχωρήσει στην ανύψωση αυτού. Στο σημείο αυτό εγείρεται το βασικό ερώτημα ποιος φέρει την ευθύνη για τις πράξεις και/ή παραλείψεις του Μ.Υ.1 κατά τη διάρκεια της επίδικης εργασίας της εκφόρτωσης του σιδήρου από το πλοίο ANAS-J. Το θέμα αυτό απασχόλησε εκτεταμένα τους δικηγόρους όλων των πλευρών κατά τις αγορεύσεις τους, με γνώμονα ποιος από τους εναγόμενους θεωρείται ως ο εργοδότης του Μ.Υ.1 κατά τον ουσιώδη χρόνο και έτσι να θεωρείται εκ προστήσεως υπεύθυνος για τις πράξεις και/ή παραλείψεις του Μ.Υ.
55. Με βάση τα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης, αποτελεί αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι ο γερανοδηγός, Μ.Υ.1, ήταν κανονικά υπάλληλος των εναγομένων
56. Οι εναγόμενοι 2 τον προσέλαβαν, αρχικά επί δοκιμαστικής και ακολούθως επί μόνιμης βάσης, και γενικά ήταν αυτοί που καθόριζαν τους όρους και την αμοιβή και ρύθμιζαν τα περί της απασχόλησης του. Επίσης οι εναγόμενοι 2 ήταν οι ιδιοκτήτες του επίδικου γερανού μάρκας Demac που χρησιμοποιήθηκε τη μέρα του ατυχήματος και είχε παραχωρηθεί μαζί με τον γερανοδηγό, Μ.Υ.1, στους εναγόμενους
57. Μάλιστα, αποτελεί αναντίλεκτο γεγονός ότι οι εναγόμενοι 2 είχαν το αποκλειστικό δικαίωμα επιλογής του γερανού και γερανοδηγού που παραχωρείται στους ναυτικούς πράκτορες στο λιμάνι Λεμεσού για την εκφόρτωση των πλοίων, έτσι ώστε οι ναυτικοί πράκτορες να μην μπορούσαν να εκφέρουν άποψη ή να επιλέξουν είτε τον γερανό είτε τον γερανοδηγό που τους παραχωρείτο από τους εναγόμενους
58. Ακόμα, στην περίπτωση που οι εναγόμενοι 2 δεν είχαν στη διάθεση τους δικό τους γερανό ή γερανοδηγό, αυτοί πάλι επέλεγαν από τον ιδιωτικό τομέα, και μόνο από εκείνους οι οποίοι είχαν τύχει της δικής τους έγκρισης. Ο επίδικος γερανός μάρκας Demac και ο γερανοδηγός του, Μ.Υ.1, παραχωρήθηκαν από τους εναγόμενους 2 στους εναγόμενους 1 κατόπιν αιτήματος των εναγομένων 1 μέσω του εντύπου των εναγομένων 2 «Αίτηση για τη χρήση γερανού», Form CPA OP.4 - Tεκμήρια 15 και
59. Με την παραχώρηση του γερανού και του γερανοδηγού, Μ.Υ.1, από τους εναγόμενους 2 προς τους εναγόμενους 1, για τον σκοπό εκτέλεσης της επίδικης εργασίας, υπάρχει διάσταση απόψεων μεταξύ των διαδίκων ποιος θεωρείται κατά τον ουσιώδη χρόνο ο εργοδότης του Μ.Υ.
60. Η πλευρά του ενάγοντα και των εναγομένων 1 εισηγήθηκε ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο ο Μ.Υ.1 εξακολουθούσε να βρίσκεται υπό την εργοδότηση των εναγομένων 2 όσον αφορά τον χειρισμό του γερανού, που αποτελεί και την αιτία του ατυχήματος, ενώ η πλευρά των εναγομένων 2 εξέφρασε τη θέση ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο εκτέλεσης της επίδικης εργασίας η ευθύνη για τις πράξεις και/ή παραλείψεις του Μ.Υ.1 μεταφέρθηκε από τον γενικό εργοδότη του, τους εναγόμενους 2, στον ειδικό εργοδότη του, τους εναγόμενους
61. Καθοδηγητική επί του θέματος είναι η απόφαση στην Αγγλική υπόθεση Mersey Harbour Board v. Coggins