SUPERCLIMA ENGINEEARING LIMITED ν. NTEKA TRADING, Αρ. Αγωγής: 4205/2008, 18/11/2013

(1998)1 (Δ) Α.Α.Δ. 2271 επισημαίνονται τα εξής: «Η αποκάλυψη εγγράφων, υπόκειται στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου και στοχεύει, όπως αναφέρθηκε στην Πολιτική ΄Εφεση 9960 G.A.P. Navigation Ltd v. Merzario Marrittima SRL, ημερομ. 22.9.98, στη λήψη πληροφοριών και στην παρουσίαση εγγράφων που σχετίζονται με τη διαφορά που προέκυψε μεταξύ των διαδίκων για το σκοπό προετοιμασίας για την ακρόαση και μπορεί να ζητηθεί από οποιοδήποτε από τους διαδίκους. Αίτημα για αποκάλυψη απορρίπτεται όπου εύλογα μπορεί να λεχθεί ότι τέτοια αποκάλυψη δεν θα χρησιμεύσει σε οτιδήποτε ή όπου μπορεί να θεωρηθεί κάτω από τις περιστάσεις ως μη αναγκαία για τη δίκαιη διεκπεραίωση της δίκης. Τέτοια έγγραφα είναι τα έγγραφα που περιέχουν πληροφορίες που μπορεί άμεσα ή έμμεσα να βοηθήσουν το μέρος που ζητά την αποκάλυψη, είτε να προωθήσει την υπόθεσή του, είτε να βλάψει την υπόθεση του αντιδίκου του, είτε που να μπορούν δίκαια (fairly) να οδηγήσουν στις πιο πάνω συνέπειες και είναι άσχετο με το κατά πόσο μπορούν ή όχι να δοθούν σαν μαρτυρία. Κάθε έγγραφο που μπορεί να ρίξει φως στην υπόθεση είναι σχετικό. Επίσης, θα πρέπει να αναφερθεί ότι δεν επιτρέπεται η αποκάλυψη για σκοπούς "ψαρέματος" μαρτυρίας ή όπου εύλογα μπορεί να λεχθεί ότι τέτοια αποκάλυψη δεν θα χρησιμεύσει σε οτιδήποτε ή όπου μπορεί να θεωρηθεί κάτω από τις περιστάσεις ως μη αναγκαία για τη δίκαιη διεκπεραίωση της δίκης. Ο χρόνος που διατάσσεται η αποκάλυψη των εγγράφων δεν προσδιορίζεται περιοριστικά στη Δ.28 αλλά συνήθως γίνεται μετά την ολοκλήρωση των εγγράφων προτάσεων, γιατί τότε διαφαίνονται τα επίδικα θέματα. Είναι σημαντικό για ένα διάδικο να έχει την πρέπουσα αποκάλυψη πριν προχωρήσει στη δίκη. (βλ. μεταξύ άλλων O΄Rourke v. Darbishire

(1920)A.C. 581, H.L., 630, Compagnie Financiere v. Peruvian Guano Co.

(1882)11 Q.B.D. 55, Board v. Thomas Hedley & Co Ltd

(1951)2 All E.R. 43, Lagos Ltd v. Πλοίου FT Zolotets κ.ά.

(1995)1 ΑΑΔ, σελ. 600, Τhe National Bank of Greece S.A. v. Paraskevas Mitsides Debtor and another

(1962)AΑΔ 40)». Περαιτέρω, όπως επισημαίνεται στην υπόθεση Loukos Trading Co. Ltd κ.ά. ν. Ρέινποου Πλήτσιηγκ και Ντάιγκ Κο. Λτδ

(2000)1(Β) Α.Α.Δ.1014: «΄Εχει νομολογηθεί ότι τα δικαστήρια έχουν εξουσία να ελέγχουν τις διαδικασίες προς αποφυγή καταχρήσεως της δικαστικής διαδικασίας. Έχει, επίσης, νομολογηθεί ότι η κατάχρηση της διαδικασίας μπορεί να προσλάβει πολλές μορφές και ότι ανάλογα ευρεία είναι και η δικαιοδοσία του δικαστηρίου για την παρεμπόδιση της (βλ. Constantinides v. Vima Ltd

(1983)1 C.L.R. 348, ΄Ελληνας ν. Δημοκρατίας

(1989)2 Α.Α.Δ. 149, Αρχιεπίσκοπος Κύπρου (Αρ. 2)

(1993)1 Α.Α.Δ. 248, Διευθυντής Φυλακών ν. Περρέλλα

(1995)1 Α.Α.Δ. 217, Re Beogradska D.D., Πολιτική ΄Εφεση 9495/6.9.1996 και Βασιλείου ν. Μακρίδη, Ποινική ΄Εφεση 6804/24.2.2000). Στην Περρέλλα, πιο πάνω, σελ. 222, υποδείχθηκε ότι "η δικαιοδοσία για την παρεμπόδιση, περιστολή, απόρριψη ή αναστολή διαδικασίας, που συνιστά κατάχρηση των δικαιοδοσιών του Δικαστηρίου, εκπηγάζει από την ίδια τη φύση της δικαστικής λειτουργίας που έχει ως λόγο το δίκαιο και μέσο τους μηχανισμούς που προάγουν την κατίσχυση του"». Παρατηρώ τα εξής: Η αίτηση είναι έκθετη σε απόρριψη. Ακολουθεί το σκεπτικό: Καθώς ήδη έχει αναφερθεί με αναφορά σε νομολογία, η αποκάλυψη εγγράφων συνήθως γίνεται μετά την ολοκλήρωση των εγγράφων προτάσεων, επειδή τότε διαφαίνονται τα επίδικα θέματα. Περαιτέρω είναι σημαντικό για ένα διάδικο να έχει την πρέπουσα αποκάλυψη προτού προχωρήσει σε δίκη. Τέλος, προς αποκάλυψη είναι τα έγγραφα που περιέχουν πληροφορίες που μπορεί άμεσα ή έμμεσα να βοηθήσουν το μέρος που ζητά την αποκάλυψή τους, είτε να προωθήσει τη υπόθεσή του είτε να βλάψει την υπόθεση του αντιδίκου του, είτε που να μπορούν να οδηγήσουν στις πιο πάνω συνέπειες. Οι εναγόμενοι, που κατά παράβαση των παραπάνω αρχών, ως προς το χρόνο που γίνεται η αποκάλυψη εγγράφων, ζητούν την αποκάλυψη των εγγράφων που αναφέρονται στην αίτηση (βλ. το συνημμένο κατάλογο), αντί, μετά τη συμπλήρωση των εγγράφων προτάσεων, ουσιαστικά, σχεδόν μετά τη συμπλήρωση της ακροαματικής διαδικασίας και σε κάθε περίπτωση, μετά τη συμπλήρωση της υπόθεσης των εναγόντων, με το περιεχόμενο της σχετικής ένορκης δήλωσης που υποστηρίζει το υπό κρίση αίτημά τους, έστω έμμεσα, ομολογούν ότι ο λόγος που δεν προέβησαν καθ' ον χρόνο έπρεπε στην αποκάλυψη των εγγράφων που σήμερα επιδιώκουν να αποκαλύψουν, δεν είναι γιατί δεν είχαν γνώση ή αντίληψη περί της ύπαρξής τους, αλλά, επειδή αυτά βρίσκονταν στα γραφεία και υπό τη φύλαξη των λογιστών τους και εκ παραδρομής δεν τους παραδόθηκαν. Το πρώτο που θα ήθελα να πω ή καλύτερα, να παρατηρήσω είναι πως δεν αντιλαμβάνομαι τι νόημα έχει ο ισχυρισμός τους, ότι τα έγγραφα βρίσκονταν στα γραφεία και υπό τη φύλαξη των λογιστών τους και εκ παραδρομής δεν τους παραδόθηκαν. Δηλαδή τα ζήτησαν από τους λογιστές τους και αυτοί εκ παραδρομής δεν τους τα παράδωσαν ή τους περίμεναν να τους τα παραδώσουν εκείνοι με δική τους πρωτοβουλία και δεν το έπραξαν; Ωστόσο, ό, τι και να ισχύει - αν ισχύει - από τα δύο, δεν απαντά πειστικά στο ερώτημα, γιατί οι αποφάσισαν να ζητήσουν να τους επιτραπεί σ' αυτό το στάδιο να τα αποκαλύψουν και όχι νωρίτερα. Εν πάση περιπτώσει, ακόμη κι αν θεωρηθεί ότι πρόκειται περί λάθους ή αβλεψίας η παράλειψή τους να τα αποκαλύψουν στο κατάλληλο στάδιο, που πόρρω απέχει αυτό από το στάδιο που βρίσκεται σήμερα η υπόθεση, το ερώτημα κατά πόσο πρέπει ή όχι να τους επιτραπεί σήμερα να τα αποκαλύψουν, δεν μπορεί να απαντηθεί με αναφορά μόνο στις πιθανές επιπτώσεις που συνεπάγεται για την υπόθεσή τους το δεύτερο. Η σχετική απάντηση, που προφανώς δεν είναι μονοσήμαντη, θα πρέπει να λαμβάνει ιδιαίτερα σοβαρά υπόψη και τις επιπτώσεις στην υπόθεση της άλλης πλευράς, σε περίπτωση αποδοχής ενός τέτοιου αιτήματος, σ' αυτό το στάδιο. Ιδίως, αν ληφθεί υπόψη, ότι οι ενάγοντες επί του προκειμένου, που δεν ευθύνονται καθοιονδήποτε τρόπο για την παράλειψη των εναγόμενων να αποκαλύψουν έγκαιρα τα έγγραφα που σήμερα επιδιώκουν να αποκαλύψουν, δεν μπορεί εξαιτίας αυτής της παράλειψης των εναγόμενων, να υποστούν εκείνοι τις συνέπειές της. Επομένως, το δίκαιο και το ορθό που επικαλούνται οι εναγόμενοι, προκειμένου να τους επιτραπεί να αποκαλύψουν τα σχετικά έγραφα, αλλά και το δικαίωμά τους να τύχουν δίκαιης δίκης, που θα στερηθούν, όπως ισχυρίζονται, σε διαφορετική περίπτωση, θα πρέπει να ιδωθούν σε συνάρτηση και με την προστασία των συμφερόντων της άλλης πλευράς και πώς αυτά θα επηρεαστούν, εξαιτίας της μιας ή της άλλης επιλογής που μου παρέχεται στα πλαίσια της άσκησης της διακριτικής μου ευχέρειας να εγκρίνω ή απορρίψω το υπό κρίση αίτημα. Έτσι, εάν με το να το εγκρίνω, ενδέχεται να παραβλαφθούν ανεπανόρθωτα τα συμφέροντα των εναγόντων, στην προσπάθειά τους να στοιχειοθετήσουν την υπόθεσή τους, είτε ακόμη να βλάψουν την υπόθεσή των εναγόμενων, δε θα το εγκρίνω, έστω κι αν αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα το ενδεχόμενο βλάβης επί των αντίστοιχων συμφερόντων των εναγόμενων. Προφανής ο λόγος. Οι εναγόμενοι που φέρουν την αποκλειστική ευθύνη για την παράλειψή τους να προβούν έγκαιρα στην αποκάλυψη των υπό συζήτηση εγγράφων, δεν είναι ορθό να βρεθούν σε πλεονεκτικότερη θέση από τους ενάγοντες, εξαιτίας αυτής της παράλειψης. Των παραπάνω λεχθέντων, το σχετικό αίτημα δεν μπορεί να γίνει αποδεκτό, επειδή, όπως θα διαφανεί αμέσως, συν τοις άλλοις αποτελεί και κατάχρηση της δικαστικής διαδικασίας. Ειδικότερα: Οι εναγόμενοι, που με την υποστηριχτική του αιτήματός τους μαρτυρία, ενώ από τη μια απέτυχαν να δώσουν πειστική εξήγηση ή δικαιολογία, καταρχήν, για την παράλειψή τους να αποκαλύψουν στο κατάλληλο στάδιο τα έγγραφα που σήμερα ζητούν να τους επιτραπεί να αποκαλύψουν, ως επίσης και γιατί επέλεξαν αυτό το τόσο πολύ προχωρημένο στάδιο της δίκης για να κάνουν το δεύτερο και από την άλλη προσπαθούν απλώς να με πείσουν για τις επιπτώσεις που θα προκύψουν στην υπόθεσή τους, σε περίπτωση μη αποδοχής της αίτησής τους, σε συνδυασμό και με όσα αναφέρει ο ευπαίδευτος δικηγόρος τους στο πλαίσιο της γραπτής αγόρευσής του, κανένα περιθώριο που να μου επιτρέπει να αποδεχτώ την αίτησή τους μου αφήνουν. Ισχυρίζεται ο κ. Λυσάνδρου, ότι μέσω των εγγράφων που οι εναγόμενοι ζητούν να τους επιτραπεί να αποκαλύψουν επιδιώκουν την επιβεβαίωση όσων ανάφεραν δύο από τους μάρτυρές τους, σε σχέση με κάποιο ποσό που κατέβαλαν σε συγκεκριμένη εταιρεία οι ίδιοι, για εργασίες που έγιναν εκ μέρους της προς επιδιόρθωση κακοτεχνιών των εναγόντων. Επισημαίνεται ότι το ποσό αυτό, σύμφωνα με τους δικογραφημένους ισχυρισμούς των εναγόμενων ανέρχεται στα €6.125,00 και το αξιώνουν εναντίον των εναγόντων ανταπαιτητικώς. Σε σχέση με αυτό, προστίθεται, κατά τη δίκη αναφέρθηκαν, τόσο ο διευθυντής των εναγόμενων όσο και ο διευθυντής της εταιρείας που εκτέλεσε τις εν λόγω εργασίες (Μ.Υ.1 και 2). Οι εναγόμενοι, πάντοτε κατά τον κ. Λυσάνδρου, με την αίτησή τους, δεν επιδιώκουν τον αιφνιδιασμό και την πρόκληση βλάβης της υπόθεσης των εναγόντων, αφού αυτοί έλαβαν γνώση για την ύπαρξη των σχετικών εγγράφων που θέλουν να αποκαλύψουν, μέσα από τις μαρτυρίες των παραπάνω μαρτύρων (Μ.Υ.1 και 2), οι οποίοι μάλιστα, « ..ουδόλως αντεξετάστηκαν επί τούτου.». Τέλος, σύμφωνα και πάλι με τον κ. Λυσάνδρου, εάν εκδοθεί το αιτούμενο διάταγμα, θα εμφανιστεί ενώπιον του Δικαστηρίου ο λογιστής των εναγόμενων και θα καταθέσει τα έγγραφα για τα οποία οι Μ.Υ.1 και 2 ήδη έδωσαν μαρτυρία. Η παραπάνω επιχειρηματολογία του ευπαίδευτου δικηγόρου των εναγόμενων, στην ουσία, εκείνο που τεκμηριώνει είναι ακριβώς το αντίθετο απ' ό, τι αυτό που επιδιώκει. Είναι φανερό ότι ο κ. Λυσάνδρου, στην προσπάθειά του να με πείσει ότι σε περίπτωση που αποδεχτώ την αίτηση δε θα προκληθεί οποιαδήποτε βλάβη στην υπόθεση των εναγόντων, οικοδομεί πάνω σε ανύπαρκτη βάση. Ισχυριζόμενος ότι οι ενάγοντες έλαβαν γνώση μέσω των Μ.Υ.1 και 2 για την ύπαρξη των εγγράφων που οι εναγόμενοι ζητούν να τους επιτραπεί να αποκαλύψουν, κυρίως όμως, να προσκομίσουν ως μαρτυρία κατά τη δίκη μέσω του λογιστή τους, προς επιβεβαίωση όσων ανάφεραν οι Μ.Υ.1 και 2 συναφώς με αυτά, χωρίς να έχουν αντεξεταστεί είναι φανερό ότι αυτό που υπαινίσσεται είναι το εξής: δεδομένου ότι οι Μ.Υ. 1 και 2 δεν αντεξετάστηκαν σε σχέση με όσα ανάφεραν αναφορικά με τα προς αποκάλυψη έγγραφα, το σχετικό μέρος της μαρτυράς τους, θα πρέπει να θεωρηθεί ως αποδεδειγμένο και αποδεκτό από τους ενάγοντες. Φυσικά, εάν ισχύει κάτι τέτοιο, δεν αντιλαμβάνομαι προς τι η επιμονή των εναγόμενων να τους επιτραπεί πρώτα να αποκαλύψουν και μετά να παρουσιάσουν ως μαρτυρία τα υπό αναφορά έγγραφα. Εν πάση περιπτώσει, χωρίς να υπεισέρχομαι σε αξιολόγηση της δοθείσας μέχρι στιγμής μαρτυρίας, εάν πράγματι οι ενάγοντες παρέλειψαν να αντεξετάσουν τους δύο μάρτυρες των εναγόμενων, οι οποίο αναφέρθηκαν στα σχετικά έγγραφα, συναφώς με αυτά, η λογική εξήγηση που θα πρέπει να δοθεί γι αυτή την παράλειψή τους, δεν είναι αυτή που έστω έμμεσα υποβάλλουν οι εναγόμενοι μέσω του δικηγόρου τους, αλλά η εξής: επειδή οι ενάγοντες γνώριζαν ότι οι εναγόμενοι δεν αποκάλυψαν τα συγκεκριμένα έγγραφα, καθ' ον χρόνο προέβησαν στη σχετική ένορκη δήλωση - μετά τη συμπλήρωση των εγγράφων προτάσεων, που για λόγους που έχουν αναφερθεί με αναφορά σε νομολογία αποτελεί και το κατάλληλο στάδιο για το σκοπό αυτό - δικαιολογημένα, θεώρησαν πως δε θα τους επιτρεπόταν να τα παρουσιάσουν ως τεκμήρια κατά τη δίκη. Το γεγονός δε, ότι οι τελευταίοι, επενδύοντας στην επί του προκειμένου παράλειψη των εναγόντων, την οποία μάλιστα ερμηνεύουν κατά πως τους βολεύει, επιζητούν μέσω της αποκάλυψης και κατάθεσης των εν λόγω εγγράφων, να επιβεβαιώσουν κατά το δικηγόρο τους, όσα οι Μ.Υ.1 και 2 ανάφεραν συναφώς με αυτά, συνιστά κατάχρηση της δικαστικής διαδικασίας. Ενώ κατείχαν και γνώριζαν το περιεχόμενο των εγγράφων για τα οποία ζητούν διάταγμα αποκάλυψης καθώς και τη σχέση τους με τα επίδικα θέματα, καταρχήν, εντελώς αδικαιολόγητα παρέλειψαν να τα αποκαλύψουν στο πλαίσιο της σχετικής ένορκης δήλωσης στην οποία προέβηκαν στις 22.3.2010. Αντ' αυτού άφησαν την υπόθεση να προχωρήσει σε ακρόαση, χωρίς να αισθανθούν οποτεδήποτε στο διάστημα που μεσολάβησε την ανάγκη να καταχωρήσουν την υπό κρίση αίτηση. Απ' εκεί και πέρα, αφού συμπλήρωσαν την υπόθεσή τους οι ενάγοντες και ουσιαστικά συμπλήρωσαν την υπόθεσή τους και οι ίδιοι, σε κάθε περίπτωση, μετά που έδωσαν μαρτυρία για τη υπόθεσή τους οι δύο μάρτυρες οι οποίο αναφέρθηκαν στα σχετικά έγγραφα, χωρίς να έχουν αντεξεταστεί όπως ομολογούν οι ίδιοι συναφώς με αυτά, επιδιώκουν όπως τους επιτραπεί να τα παρουσιάσουν μέσω κάποιου τρίτου, προς επιβεβαίωση όσων ανάφεραν σε σχέση με το περιεχόμενό τους, οι δύο μάρτυρες τους που ήδη κατάθεσαν. Προφανής ο λόγος που οι εναγόμενοι ενήργησαν κατ' αυτό τον τρόπο. Γνωρίζοντας ότι οι ενάγοντες έχουν συμπληρώσει την υπόθεσή τους, σε περίπτωση που η αίτησή τους γινόταν αποδεκτή, θα επιχειρούσαν μέσω του λογιστή τους, ο οποίος θα παρουσιαζόταν τυπικά στο Δικαστήριο, απλώς για να παρουσιάσει τα διάφορα έγγραφα που όψιμα ενδιαφέρθηκαν να αποκαλύψουν, από τη μια, να προωθήσουν την υπόθεσή τους και από την άλλη, να βλάψουν την υπόθεση των εναγόντων, χωρίς να παρέχεται στους τελευταίος διαδικαστικά, δυνατότητα ουσιαστικής αντίδρασης ή αντίκρουσης του περιεχομένου των υπό αναφορά εγγράφων. Το τελευταίο, δεδομένου ότι οι ενάγοντες έχουν συμπληρώσει προ πολλού την υπόθεσή τους, ενώ συμπληρώθηκε και η μαρτυρία των δύο μαρτύρων των εναγόμενων, οι οποίοι σχετίζονται με τα προς αποκάλυψη έγγραφα, που είναι και οι μόνοι τους οποίους οι ενάγοντες θα μπορούσαν να αντεξετάσουν, προκειμένου να τους θέσουν την εκδοχή τους συναφώς με το περιεχόμενό των λόγω εγγράφων. Με έρεισμα την πάγια νομολογιακή αρχή, σύμφωνα με την οποία είναι σημαντικό για ένα διάδικο να έχει την πρέπουσα αποκάλυψη προτού προχωρήσει στη δίκη (βλ. την Τηλλυρή, ανωτέρω) προστίθενται και τα εξής: Ακόμη κι αν υποτεθεί ότι οι ενάγοντες γνώριζαν εξ υπαρχής - και δεν έμαθαν κατά το στάδιο που κατάθεταν οι Μ.Υ. 1 και 2 - ότι υπήρχαν τα σχετικά έγγραφα, το περιεχόμενό τους καθώς και τη σχέση τους με τα επίδικα θέματα, δεν μπορεί να παραγνωριστεί το ενδεχόμενο να παρουσίαζαν ή χειρίζονταν με διαφορετικό τρόπο την υπόθεσή τους, εάν ήξεραν, ότι, κατά τη δίκη, θα είχαν να αντιμετωπίσουν και το περιεχόμενο των εν λόγω εγγράφων. Δικαίως λοιπόν οι ενάγοντες ενίστανται στην έκδοση του αιτούμενου διατάγματος και με τη σειρά μου, καθηκόντως, κατά την άσκηση της διακριτικής μου ευχέρειας να αποδεχτώ ή όχι την αίτηση, λαμβάνοντας υπόψη και τον παράγοντα προστασίας της άλλης πλευράς (βλ. τη Loucos, ανωτέρω), που είναι συνυφασμένη και με την εφαρμογή της αρχής της ισότητας των όπλων που με τη σειρά της αποτελεί έκφραση της ευρύτερης αρχής, αυτής της δίκαιης δίκης, δεδομένης της όλης συμπεριφοράς των εναγόμενων, την οποία, για λόγους που έχουν ήδη αναφερθεί δεν επικροτώ, επειδή, για να επαναλάβω, συνιστά κατάχρηση της δικαστικής διαδικασίας, θεωρώ ότι οφείλω να απορρίψω την αίτηση. Κατά συνέπεια, η αίτηση απορρίπτεται με έξοδα υπέρ των εναγόντων και σε βάρος των εναγόμενων, όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο, τα οποία όμως θα είναι εισπρακτέα στο τέλος της αγωγής. (Υπ.) . ........... Κ. Κωνσταντίνου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΚΚ-TA Subject: Civil/Other Actions /Interim Αναφορά: Πολιτική - Αίτηση για περαιτέρω αποκάλυψη εγγράφων. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο