Ανδρούλα Γεωργίου Τζιαρρή ν. Συμβούλιο Υδατοπρομήθειας Λάρνακας, Αρ. Αγωγής: 3424/09, 31/1/2013

Ανδρούλα Γεωργίου Τζιαρρή ν. Συμβούλιο Υδατοπρομήθειας Λάρνακας, Αρ. Αγωγής: 3424/09, 31/1/2013 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup

1. on)- Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2013:A15 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Χ. B. Χαραλάμπους, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 3424/09 Μεταξύ: Ανδρούλα Γεωργίου Τζιαρρή Ενάγoυσας και Συμβούλιο Υδατοπρομήθειας Λάρνακας Εναγομένων Ημερομηνία: 31 Ιανουαρίου, 2013. Εμφανίσεις: Για Ενάγουσα: κ. Α. Αλεξόπουλος. Για Εναγόμενους: κ. Χ. Κυριακίδης για Χάρης Κυριακίδης Δ.Ε.Π.Ε. ΑΠΟΦΑΣΗ Η Ενάγουσα αξιώνει €7.115 ως ειδικές αποζημιώσεις για ζημιές στην κατοικία της λόγω της κατ' ισχυρισμόν αμέλειας και ή παράβασης των εκ του νόμου και κανονισμών καθηκόντων των Εναγομένων. Ισχυρίζεται ότι ως υπεύθυνοι για την ομαλή ύδρευση της Λάρνακας εκτέλεσαν πλημμελώς τα καθήκοντα τους με αποτέλεσμα η παροχή νερού στην κατοικία της να είναι προβληματική, καθότι για αρκετό χρόνο προ του Σεπτεμβρίου 2007 ποσότητα νερού διέφευγε των διασωληνώσεων και κατέληγε στο υπόστρωμα, με αποτέλεσμα η κατοικία της να υποστεί ζημιές. Ως αποτέλεσμα το πλακόστρωτο στην αριστερή είσοδο της κατοικίας αλλά και μέρος της ακάλυπτης βεράντας υπέστησαν καθίζηση και συνολικές ζημιές ύψους €7.115. Οι Εναγόμενοι αρνήθηκαν τους ισχυρισμούς της Ενάγουσας και προέβαλαν περαιτέρω ότι: α. Στις 22-8-07 εντόπισαν και αποκατέστησαν αυθημερόν ζημιά σε σωλήνα παροχέτευσης νερού σε οικία στην οδό Σωφρονίου Χριστοδούλου στη Λάρνακα. β. Η έρευνα τους κατέδειξε ότι η διαρροή ύδατος ήταν περιορισμένη και ή μηδαμινή. γ. Οι ζημιές που υπεδείχθησαν κατά τη διάρκεια των εργασιών δεν είναι αποτέλεσμα της διαρροής. δ. Οι όποιες ζημιές της Ενάγουσας ήθελαν αποδειχθεί οφείλονται σε άλλες αιτίες. ε. Ακόμα και αν ήθελε φανεί ότι οι όποιες ζημιές προκλήθηκαν συνεπεία της διαρροής, η αιτία της διαρροής δεν σχετίζεται με αμέλεια των Εναγομένων αλλά με εξωγενή αίτια. Μαρτυρία. Η Ενάγουσα κάλεσε τέσσερεις μάρτυρες προς απόδειξη της υπόθεσης της, ενώ οι Εναγόμενοι κάλεσαν τρεις μάρτυρες προς υπεράσπιση. Ως πρώτη μάρτυρας κατέθεσε η ίδια η Ενάγουσα (Μ.Ε.1). Αυτή υιοθέτησε και παρουσίασε γραπτή δήλωση της ως Τεκμήριο 1. Σ' αυτήν αναφέρει μεταξύ άλλων ότι η κατοικία της ευρίσκετο σε άριστη κατάσταση μέχρι το τέλος Αυγούστου 2007 οπότε αντιλήφθηκε καθιζήσεις στη βεράντα, στο πλακόστρωτο και στο εξωτερικό περιτοίχισμα. Από τον Φεβρουάριο 2007 είχε αντιληφθεί ότι η ροή και η πίεση του νερού ήταν πάρα πολύ ελαττωμένη, αλλά δεν ανησύχησε ιδιαίτερα, καθότι τότε υπήρχε σοβαρή μείωση της υδατοπρομήθειας λόγω του μεγάλου προβλήματος της ανομβρίας. Δέχεται ότι κατά ή περί τον Σεπτέμβριο 2007 οι Εναγόμενοι επισκέφθηκαν την περιοχή και επιδιόρθωσαν απώλεια νερού πριν από τον μετρητή της, αλλά προέβαλε ότι η διαρροή άρχισε από τον Φεβρουάριο 2007 με αποτέλεσμα η κατοικία της να πάθει καθίζηση. Ο δικηγόρος της απέστειλε δύο επιστολές στους Εναγομένους (Τεκμ.2,3), αναφέροντας ότι επισυνάπτει εκθέσεις εμπειρογνωμόνων για την ευθύνη των Εναγομένων και ζητώντας αποζημιώσεις. Οι Εναγόμενοι απάντησαν επίσης με δύο επιστολές (Τεκμ. 5,6) λέγοντας στη δεύτερη ότι θα έπρεπε να αποκαλυφθούν τα θεμέλια και να ειδοποιηθούν οι ίδιοι για επιτόπιο έλεγχο. Ο συνήγορος της Ενάγουσας απάντησε (με το Τεκμ. 4) ότι συμφωνούσαν και θα τους ειδοποιούσαν περί τις 15-9-08 ούτως ώστε να παρευρεθούν. Περί τις 15-9-08, η Ενάγουσα με το σύζυγο της, χάλασαν το πλακόστρωτο και τη βεράντα και στην παρουσία των Εναγομένων διαπιστώθηκαν οι ζημιές ως φαίνεται σε σχετική φωτογραφία (Τεκμήριο 7). Κάλεσε τότε τον αρχιτέκτονα της, κ. Μιχάλη Φωτίου, ο οποίος πιστοποίησε ότι οι ζημιές προήλθαν λόγω της διαρροής νερού και εισηγήθηκε τρόπους αποκατάστασης με σχετικές εκθέσεις (Τεκμήρια 8,9). Η Ενάγουσα παρουσίασε τιμολόγια και αποδείξεις πληρωμής υλικών και επιδιορθώσεων ύψους €7.115 (Τεκμήρια 10,11,12). Προφορικά είπε πως στα πλαίσια εργασιών που έκανε το 1998 με αφορμή το αποχετευτικό είχε διαπιστώσει ότι το υπόστρωμα εσωτερικά της οικίας παρέμενε το ίδιο από την ανέγερση της (το 1963). Κατά την αντεξέταση δέχθηκε ότι η οικία είναι κοντά στη θάλασσα. Κατά την ανέγερση της είχε ετοιμαστεί ειδική μελέτη και τοποθετήθηκε κάτω από το τσιμέντο κάτι σαν νάιλον για ασφάλεια. Η καθίζηση αργότερα ξεκίνησε από τον εξωτερικό τοίχο, μετά ξεκόλλησαν τα πλακόστρωτα και τέλος υποχώρησε το έδαφος (4-5 εκ. πιο κάτω). Καθίζηση υπήρξε και στα σημεία που είχαν γίνει εργασίες για το αποχετευτικό. Δίπλα από τον τοίχο τους, το διπλανό οικόπεδο είναι χώρος στάθμευσης, του οποίου το έδαφος είναι πετραδάκι (τσιακκίλια). Αρνήθηκε ότι το οικόπεδο αυτό είχε κλίση προς το δικό τους. Παρέπεμψε σε φωτογραφίες λέγοντας πως ήταν οι Εναγόμενοι που ζήτησαν να βγουν όλα και μετά να φωτογραφηθούν. Υποστήριξε ότι αρχές του 2007 παρατήρησαν κλίση στον (εξωτερικό) τοίχο, ενώ το τρεχούμενο νερό είχε μειωθεί. Ακολούθως είδαν καθίζηση στη βεράντα, να βγαίνουν τα πλακόστρωτα και να χωρίζει ο τοίχος, τα παρτέρια και το χώμα μέχρι που ήρθαν οι υπάλληλοι των Εναγόμενων και εντόπισαν την τεράστια απώλεια (νερού). Είχαν έρθει αρκετές φορές μέχρι να εντοπίσουν την πηγή του προβλήματος. Μετά από αυτό, δηλαδή το Σεπτέμβριο του 2007, τα προβλήματα ήταν περίπου τα ίδια προς λίγο περισσότερο, μέχρι το Καλοκαίρι που τα έφτιαξαν. Επέμεινε ότι οι Εναγόμενοι τους είχαν πει προφορικά ότι οι ζημιές οφείλοντο στο δικό τους δίκτυο, αλλά μετά που η ίδια προχώρησε στις εργασίες παρέλαβε την επιστολή ημ. 7-5-08 (Τεκμήριο 5) από τους Εναγόμενους που είχαν εξετάσει την κατάσταση. Αρνήθηκε τέλος ότι η καθίζηση ήταν περιμετρικά της οικίας της, λέγοντας πως μόνον ο μπροστινός τοίχος είχε πρόβλημα. Ο Μ.Ε.2 Μιχάλης Φωτίου, Πολιτικός Μηχανικός είπε μεταξύ άλλων πως για πρώτη φορά κλήθηκε από την Εναγόμενη το 1999 να επιβλέψει τη διόρθωση του πλακόστρωτου και μιας ακάλυπτης βεράντας, διότι λόγω του αποχετευτικού υπήρχε τμήμα που ήταν σκυρόδεμα και η Εναγόμενη ήθελε να αφαιρεθεί και να τοποθετηθεί ομοιόμορφο πλακόστρωτο. Είπε πως τότε ήταν καθαρά αισθητικό το θέμα. Κατά τις εργασίες δεν διαπίστωσε βλάβη στο υπέδαφος ή διάβρωση ή έστω στοιχείο που να έδειχνε άνωση λόγω υδροφόρου ορίζοντα. Ξαναπροσκλήθηκε και πήγε περί τις 21-9-07 για να εξετάσει από πού προέρχονται οι ζημιές στο πλακόστρωτο και στην τοιχοποιία (που εφάπτετο του διπλανού οικοπέδου). Είχε τότε διαπιστώσει καθίζηση στο πλακόστρωτο και διάβρωση του χώματος κάτω από το σκελετό της οικίας, χωρίς να υπάρχει εμφανής υγρασία ή κάποια υπολείμματα νερού. Ρωτώντας σχετικά την Εναγομένη έμαθε πως υπήρξε πρόβλημα με τη σωλήνα των Εναγομένων και ότι το είχαν παραδεχθεί και οι ίδιοι. Τότε ο ίδιος με τις επιστημονικές του γνώσεις κατάλαβε ότι υπήρξε διάβρωση λόγω νερού. Ο ίδιος πάντως δεν διαπίστωσε διαρροή ή κάτι σχετικό. Ακολούθως η Εναγόμενη ζήτησεν εκτίμηση για το κόστος, στην οποίαν προέβη ο ίδιος, αλλά δεν ήταν παρών όταν έγιναν οι επιδιορθώσεις. Αναγνώρισε τα Τεκμήρια 8 και 9 ως δικές του επιστολές - εκθέσεις. Προφορικά προσέθεσε πως με βάση τις επιστημονικές του γνώσεις πιστεύει ακράδαντα πως όταν υπάρχει συνεχής ροή νερού παρόμοια ζημιά μπορεί να προκληθεί όχι μόνον από σωλήνα 1,5΄΄, αλλά και από μικρότερου διαμετρήματος. Από ότι γνωρίζει, ο υδροφόρος ορίζοντας στην περιοχή είναι ψηλά, αλλά δεν γνωρίζει ακριβώς σε ποιο ύψος είναι. Σε περίπτωση σκαψίματος λάκκων για θεμέλια σίγουρα σε κάποιο βάθος θα βρεθεί νερό. Όμως πιστεύει πως το πρόβλημα της Ενάγουσας δεν μπορεί να συνδέεται με υπόγεια νερά, καθότι όταν διόρθωναν τα πλακόστρωτα (το 1999) κανένα σημάδι στην περιοχή δεν έδειξε ότι ο υδροφόρος ορίζοντας μπορούσε να προκαλέσει ζημιά σε τέτοιο ύψος. Αντεξεταζόμενος είπε πως στο Τεκμ. 8 δεν κατέγραψε ευρήματα από το 1999, διότι αυτό δεν συνηθίζεται. Δέχθηκε ότι η γνωμάτευση του (§ 4) στηρίχθηκε στην αναφορά της Εναγομένης (ότι για πολύ καιρό η παροχή είχε διαρροή), αφού ο ίδιος δεν είχε δει τη διαρροή. Αργότερα είπε πως αυτός διαπίστωσε ότι ήταν από διαρροή νερού και εκείνο που τού είπε η Ενάγουσα ήταν το ότι ήταν από τους Εναγόμενους. Εξήγησε πως διαπίστωσε διαρροή επειδή σε αρκετά σημεία το πλακόστρωτο είχε πάθει εμφανή καθίζηση, ίσως και 10εκ πιο κάτω από την αρχική του τοποθέτηση, καθώς και επειδή το χώμα κάτω από το πλακόστρωτο και το σκελετό της κατοικίας είχε συρρικνωθεί (δηλ. ο σκελετός δεν εφάπτετο πλέον με το χώμα). Βλέποντας την είσοδο της οικίας (στη φωτ. 1 του Τεκμ. 19) δεν συμφώνησε με τη θέση ότι αν υπήρχε εκεί διαρροή ή διάβρωση θα έπρεπε και η ζημιά να αρχίζει από εκεί, λέγοντας πως πολλές φορές εντοπίζονται σημαντικές ζημιές σε αρκετή απόσταση από διαρροές νερού. Βλέποντας έκθεση του κ. Νίκου Στυλιανού (Μ.Υ.3) που αργότερα έγινε Τεκμ. 22, διαφώνησε με το περιεχόμενο της και ειδικά με το ότι οι Εναγόμενοι μπορούσαν να καταλάβουν από πού προήλθεν η ζημιά με τη μέθοδο ανόρυξης ερευνητικού φρεατίου στο διπλανό οικόπεδο. Σχολιάζοντας το ότι το νερό εκεί εντοπίστηκε σε βάθος 1,40 μ. είπε πως σίγουρα η διάβρωση στην οικία δεν προήλθε από τον υδροφόρο ορίζοντα. Επέμενε επίσης ότι είναι λάθος το συμπέρασμα ότι η διάβρωση - ζημιά θα έπρεπε κατ' ανάγκην να εντοπιστεί στο σημείο διαρροής. Διαφώνησε επίσης με το συμπέρασμα ότι η καθίζηση οφείλετο στην μη ικανοποιητική συμπύκνωση της επιχωμάτωσης κάτω από το πλακόστρωτο και τη θεμέλιο δοκό επικαλούμενος τη δική του επίβλεψη κατά το 1999, ενώ διερωτήθηκε πώς μπορεί η συσσώρευση ομβρίων υδάτων στο σύνορο με το γειτονικό οικόπεδο να επιδείνωσε την κατάσταση, αφού η έκθεση λέγει πως το έδαφος εκεί είναι αδιαπέρατο σε βάθος 1,20 μ. Σε άλλο σημείο είπε πως είναι λογικό να υπάρχουν σωλήνες απορροής ομβρίων κάτω από το πλακόστρωτο και πιο ύστερα ότι δεν μπορεί να είναι κάτω από το έδαφος. Πάντως δεν είδε τέτοιες το 1999 κάτω από το έδαφος. Βλέποντας φωτογραφίες των επιδιορθώσεων του 2008 (Τεκμ. 20) είπε πως υπήρχε μια σωλήνα, αλλά δεν μπορούσε να προσδιορίσει τι ήταν και ίσως να ήταν υδρορροή από τη βεράντα (φωτ. 8, Τεκμ. 20). Τέλος δήλωσε άγνοια για το κατά πόσον υπήρξε διάβρωση στο σημείο βλάβης της παροχής, λέγοντας ότι εκ πείρας είναι σε θέση να αντιληφθεί την ύπαρξη διάβρωσης και να εξαγάγει συμπεράσματα. Ιδιαίτερα αν είναι λόγω κακής συμπύκνωσης ή λόγω απορροής νερού ή και άλλων λόγων (π.χ άλατα ή άλλα στοιχεία). Η διαφορά της καθίζησης από τη διάβρωση είναι ότι καθίζηση έχουμε όταν δεν γίνει σωστή συμπύκνωση και παρατηρείται υποχώρηση του χώματος που μπορεί να προέλθει και από επιπρόσθετο βάρος. Διάβρωση είναι όταν το χώμα έχει υποχωρήσει για κάποιο λόγο, όπως κακή συμπύκνωση ή απορροή νερού. Ο Μ.Ε.3 κ. Κωνσταντίνος Τζιαρρής είναι ο σύζυγος της Ενάγουσας. Υιοθέτησε και παρουσίασε τη γραπτή δήλωση του ως Τεκμήριο 14. Σ' αυτήν ανέφερε και αυτός το ιστορικό της υπόθεσης, προσθέτοντας όμως αναφορά για μια συνάντηση που είχε με τον Διευθυντή των Εναγομένων, μετά τις επιδιορθώσεις στην οικία τους. Ισχυρίστηκε ότι σ' αυτήν εκείνος τον ρώτησε αν ήταν διατεθειμένος να δεχθεί κάποιο συμβιβασμό, αλλά ο ίδιος αρνήθηκε να δεχθεί ποσό μικρότερο των €7.115, διότι τόσα είχε στοιχίσει η διαρροή. Ως προς την καθίζηση είπε πως την αντιλήφθηκε τον Φεβρουάριο - Μάριο του 2007, αλλά τον Αύγουστο του ίδιου έτους ήταν η μεγάλη (καθίζηση). Όταν ήρθαν οι υπάλληλοι των Εναγομένων, αυτοί έσκαψαν ακριβώς έξω από το κάγκελο της οικίας τους και ο ίδιος ήταν παρών. Είχαν αλλάξει ολόκληρη την παροχή από τον κεντρικό αγωγό μέχρι τον μετρητή τους. Ήταν λίμνη κάτω στο σημείο που έσκαψαν και δεν φαινόταν καθαρά. Είδε τη λίμνη με κάποια ροή-πίεση προς την είσοδο της οικίας. Είχαν πει ότι βρήκαν την τρύπα, αλλά ο ίδιος δεν την είδε. Τού ζητήθηκε να δείξει στη φωτ. 1 του Τεκμ. 19 τις ζημιές στην είσοδο και στο τοιχαράκι και είπε ότι αυτή η φωτογραφία δεν λήφθηκε πριν την τρύπα αλλά μετά. Οι ζημιές ήταν προς τα αριστερά της φωτογραφίας και δεν φαίνονται. Στο κομμάτι που φαίνεται δεν υπήρξε καθίζηση διότι ο μηχανικός που έκαμε το πλακόστρωτο θα έκαμε καλή δουλειά. Ούτε στη φωτογραφία 2 φαίνεται διότι και πάλι η διαρροή ήταν αριστερότερα. Από εκεί που έστεκε στη φωτ. 1 μέχρι να μπεις στο σπίτι δεν υπήρχαν ζημιές. Όλες οι ζημιές ήταν στο εσωτερικό μέρος. Προσέθεσε πως από το Τεκμ. 6 θεωρεί ως παραδοχή των Εναγομένων την αναφορά τους ότι εξετάζουν τους ισχυρισμούς της Ενάγουσας Δέχθηκε πάντως ότι το συνεργείο των Εναγομένων ήρθε αυθημερόν μόλις οι τελευταίοι έλαβαν το παράπονο για εξέταση τυχόν βλάβης. Δεν γνώριζε όμως αν βρήκαν υγρασία στο δρόμο όταν ήρθαν. Μετά τις 22-8-07 δεν τους κάλεσε ξανά, αλλά ήρθαν από μόνοι τους για να ελέγξουν μετά που τα χάλασε ο ίδιος. Δέχθηκε ότι οι φωτογραφίες - Τεκμήρια 19 και 20 - αντικατοπτρίζουν την κατάσταση επιτόπου στις 13-2-08 και 16-9-08 αντίστοιχα, καθώς και ότι αρχές Απριλίου 2008 ανοίχθηκε ερευνητικό φρεάτιο από κάποιον ειδικό. Ο Μ.Ε.4 κ. Στυλιανός Μηνά μέχρι τις 28-9-08 ήταν εργολάβος οικοδομών. Αναγνώρισε τα Τεκμήρια 12 και 13 ως έγγραφα δικά του, ήτοι προσφορά και απόδειξη είσπραξης ποσού €6.785 από την Ενάγουσα για τις εργασίες στην αυλή της. Εξήγησε τι είχε παρατηρήσει όταν πήγε επιτόπου, καθώς και τον τρόπο που εργάστηκε, σημειώνοντας ότι είχε παρατηρήσει υγρασίες και καθίζηση. Κατά την αντεξέταση του κλήθηκε να εξηγήσει την αναφορά του ότι σταμάτησε την εργασία του στις 28-9-08 λόγω εμφράγματος σε σχέση αφενός με τον ισχυρισμό του ότι πήγε στην οικία της Ενάγουσας στις 20-11-08 ως αναφέρεται και στην προσφορά του ημερ. 20-11-08 (Τεκμ. 13), και αφετέρου με το ότι η απόδειξη είσπραξης φέρει ημερ. 16-10-08 (Τεκμ. 12). Είπε πως τέλειωσε τις εργασίες στις 26-9-08, σε δύο ημέρες υπέστη το έμφραγμα και η απόδειξη είσπραξης εκδόθηκε μετά την έξοδο του από το νοσοκομείο (δηλ. εκδόθηκε 16-10-08), οπότε και πληρώθηκε. Το ότι στο Τεκμήριο 13 αναγράφεται ημερομηνία 20-11-08 κατά τη γνώμη του οφείλεται σε γραφικό λάθος. Όσον αφορά τις εργασίες είπε πως επιδιόρθωσε την είσοδο και το τοιχαράκι της εισόδου. Ο Μ.Υ.1 Κυριάκος Γεωργίου, επιστάτης και Υπεύθυνος συνεργείου των Εναγομένων παρουσίασε επίσης γραπτή δήλωση (Τεκμήριο 16), στην οποίαν εξήγησε ότι στις 22-8-07 κατόπιν οδηγιών που έλαβε από τον Αρχιεπιστάτη κ. Κυριάκο Λαζάρου πήγε με πενταμελές συνεργείο στην οδό Σ. Χριστοδούλου 7 για να εξετάσουν τυχόν ύπαρξη βλάβης σε σωλήνα. Εκεί στο δρόμο δίπλα από το πεζοδρόμιο υπήρχε υγρασία και μετά από εκσκαφή διαπίστωσε διαρροή σε σωλήνα διαμέτρου μισής ίντζας, την οποίαν επιδιόρθωσαν αυθημερόν. Η τρύπα ήταν πολύ μικρή, μεγέθους καρφίτσας, η διαρροή ήταν "ζούμισμα", δεν υπήρχε διάβρωση σε άλλο σημείο, ούτε ζημιά ή καθίζηση του οδοστρώματος ή του πεζοδρομίου. Αντεξεταζόμενος είπε πως δεν γνώριζε πώς έμαθαν οι Εναγόμενοι για την διαρροή και ότι ο ίδιος πήγε επιτόπου μη γνωρίζοντας ότι υπήρχε διαρροή εκεί, αλλά για να ελέγξει αν υπήρχε. Όταν έφθασε δεν διέκοψε την κεντρική παροχή. Άρχισαν εκσκαφή εκεί που ήταν η υγρασία και όταν βρήκαν τη βλάβη διέκοψαν τότε την παροχή. Αρνήθηκε υποβολή ότι μπορεί να υπήρχε η μικρή τρύπα, αλλά υπήρχε σίγουρα και μια πιο μεγάλη ½ ίντζας. Δεν γνώριζε αν το σύστημα των Εναγομένων μπορούσε να μετρήσει το νερό που είχε χαθεί, αλλά είπε πως απ' ότι είδε ήταν πολύ λίγο. Ο Μ.Υ.2 κ. Αριστείδης Αδάμου ήταν Τεχνικός Επιθεωρητής των Εναγομένων. Στην γραπτή δήλωση του (Τεκμήριο 18) είπε πως εκ των υστέρων έμαθε τα όσα είχαν γίνει στις 22-8-07, τα οποία και επανέλαβε με βάση το Τεκμήριο 17. Αργότερα όταν ενημερώθηκε για επιστολή της Ενάγουσας (Τεκμ. 2) πήγε στις 14-2-08 με τον Ανώτερο Τεχνικό τους στην οικία της Ενάγουσας. Εκεί διαπίστωσε ότι καθιζήσεις και φθορές στους τοίχους από υγρασία χαμηλά υπήρχαν και στο πίσω μέρος της οικίας και σε μεγάλη απόσταση από το σημείο της διαρροής. Πράγμα που κατά τη γνώμη του δείχνει και το πρόβλημα αποσάθρωσης εδάφους στην περιοχή λόγω υψηλής στάθμης των υπόγειων νερών. Διαπίστωσε επίσης πως σε ακτίνα 3μ. από τη βλάβη δεν υπήρχαν ζημιές στην οικία ή στο πλακόστρωτο της αυλής. Στα βοηθητικά υποστατικά και στο περιτοίχισμα στην πίσω πλευρά υπήρχαν ανάλογου μεγέθους ρωγμές και καθιζήσεις. Μετά την αποκάλυψη των θεμελίων του πλακόστρωτου και της βεράντας λήφθηκαν νέες φωτογραφίες της μεγάλης έκτασης καθίζησης του υπεδάφους, που εκτείνετο και κάτω από την οικία (Τεκμ. 20). Στην αντεξέταση του διευκρίνισε ότι τις φωτογραφίες του Τεκμηρίου 19 είχε λάβει την προηγούμενη μέρα (13-2-08) ο Ανώτερος Τεχνικός. Όταν πήγαν μαζί στις 14-2-08 περιεργάστηκαν όλους τους χώρους στην απουσία της Ενάγουσας. Υπέδειξε στις φωτ. 6,7,8 του Τεκμ. 19 τις απομακρυσμένες ζημιές που εννοούσε στην κυρίως εξέταση του και συγκεκριμένα ρωγμές που μπορεί να προήλθαν από την καθίζηση. Υποστήριξε ότι ο χώρος στάθμευσης έχει κλίση προς την οικία της Ενάγουσας και λογικά οποιαδήποτε νερά θα λίμναζαν εκεί. Για να προκληθεί καθίζηση από διαρροή θα πρέπει η βλάβη στον αγωγό να είναι πολύ μεγάλη, όπως και η πίεση. Δεν είναι κανόνας ότι σε μια διαρροή θα υπάρξει καθίζηση. Η γνώμη του είναι πως λόγω του αποχετευτικού δεν είχαν συμπιεστεί καλά τα χώματα με αποτέλεσμα τόσο τα όμβρια, όσο και άλλα νερά (π.χ πότισμα) να δημιουργούν πρόβλημα. Εδώ η διαρροή ήταν πολύ μικρή και δεν μπορούσε να προκαλέσει το πρόβλημα. Δέχθηκε ότι οι Εναγόμενοι έχουν τη δυνατότητα να γνωρίζουν πόσο νερό συνολικά φεύγει από τις εγκαταστάσεις τους, καθώς και τυχόν διαρροές πριν τους μετρητές των οικιών. Για να εντοπιστεί όμως διαρροή από το ηλεκτρονικό σύστημα αυτή θα πρέπει να είναι κάποιας ισχύος. Η επίδικη ήταν πάρα πολύ μικρή για να εντοπιστεί, πράγμα που φαίνεται από το εύρος της υγρασίας που παρουσιάστηκε και ειδοποιήθηκαν οι Εναγόμενοι. Δέχθηκε επίσης ότι κατά την επίδικη περίοδο υπήρχαν περιορισμοί στην παροχή νερού στα υποστατικά. Ο Μ.Υ.3 κ. Νίκος Στυλιανού είναι Πολιτικός Μηχανικός με ειδίκευση στην Εδαφοτεχνική και εργάζεται στην SH Soil Engineering Ltd ως διευθυντής. Παρουσίασε γραπτή δήλωση του ως Τεκμήριο 21 στην οποίαν εξήγησε ότι περί τον Απρίλιο του 2012 οι Εναγόμενοι τού ανέθεσαν να διερευνήσει τους ισχυρισμούς της Ενάγουσας. Προτού ετοιμάσει την έκθεση του ενημερώθηκε για όλα τα γεγονότα και είδε τις δύο δέσμες φωτογραφιών. Στη συνέχεια επισκέφθηκε την οικία στις 6-4-12, προέβη σε ανόρυξη ερευνητικού φρεατίου στο γειτονικό οικόπεδο και κατέγραψε τα ευρήματα του στην έκθεση του (Τεκμήριο 22). Στο Τεκμ. 22 αναφέρει ότι σκοπός του φρεατίου ήταν να διερευνηθεί το είδος και η κατάσταση του υπεδάφους, καθώς και το βάθος του υδροφόρου ορίζοντα. Η δομή του εδάφους παρατίθεται στο Παράρτημα Α της έκθεσης. Από την όλη διερεύνηση κατέληξε ότι για να ευθύνετο η διαρροή για την καθίζηση θα έπρεπε η διαρροή να ήταν πολύ μεγάλη και με αρκετή πίεση ούτως ώστε να προκαλέσει πρώτα διάβρωση στην περιοχή της διαρροής και σιγά - σιγά να επεκταθεί σε μεγαλύτερη απόσταση. Τελικά η καθίζηση στο πλακόστρωτο και στη θεμελιοδοκό οφείλεται στη μη ικανοποιητική συμπύκνωση της επιχωμάτωσης. Η συσσώρευση νερού της βροχής στο σύνορο με το κενό οικόπεδο μπορεί να επιδείνωσε την κατάσταση. Επίδικα - Μη Αμφισβητούμενα. Όπως είναι προφανές τα βασικά ζητήματα στην υπόθεση, γύρω από τα οποία θα περιστραφεί και η αξιολόγηση της σχετικής μαρτυρίας είναι το κατά πόσον:
2. i)Υπήρξαν οι ζημιές τις οποίες ισχυρίζεται η Ενάγουσα.
3. ii)Υπήρξε διαρροή ύδατος από το δίκτυο των Εναγομένων. iii) Οι τυχόν ζημιές οφείλονται αιτιωδώς στην τυχόν διαρροή. Στο παρόν στάδιο θα μπορούσε να αναφερθεί πως σε διάφορα σημεία αντεξέτασης μαρτύρων της Ενάγουσας φάνηκε να μην αμφισβητείται αυτή καθαυτή η ύπαρξη ζημιών στην επίδικη οικία κατά τα έτη 2007-2008, πράγμα που τελικά επιβεβαιώνεται και από επιστολή των Εναγομένων ημερ. 7-5-08 (Τεκμήριο 5) με την οποίαν ζητούσαν όπως η Ενάγουσα "προχωρήσει με την επιδιόρθωση των ζημιών που προκλήθηκαν στην κατοικία της και να ειδοποιήσει το Συμβούλιο για επιτόπιο έλεγχο από αρμόδιους λειτουργούς του, κατά την εκτέλεση των εργασιών επιδιόρθωσης". Επίσης πέραν των μαρτύρων της Ενάγουσας είχαν δει τις ζημιές και εκπρόσωποι των Εναγομένων οι οποίοι μάλιστα τις είχαν φωτογραφίσει στις 13-2-08 και 16 -17-9-08 (Τεκμήρια 19,20), ενώ και ο Μ.Υ.2 επιθεώρησε τις ζημιές στις14-2-08. Βασικά εκείνο που απομένει να εξεταστεί είναι το είδος, η έκταση και το κόστος επιδιόρθωσης των ζημιών αυτών. Ως προς το θέμα της διαρροής σημειώνεται πως οι Εναγόμενοι παραδέχονται στην υπεράσπιση τους (§ 4α) ότι στις 22-8-07 εντόπισαν και αποκατέστησαν αυθημερόν ζημιά σε σωλήνα παροχέτευσης νερού σε οικία στην οδό Σωφρονίου Χριστοδούλου στη Λάρνακα, (στην οποίαν οδό ευρίσκεται η οικία της Ενάγουσας). Κατά την ακρόαση δεν αμφισβητήθηκε ότι αυτή η βλάβη εντοπίστηκε στο δρόμο έξω από την οικία της Ενάγουσας. Παραμένουν και εδώ προς εξέταση το μέγεθος και οι συνέπειες της συγκεκριμένης βλάβης, τα οποία θέματα σχετίζονται άμεσα με το τρίτο θέμα, δηλαδή το κατά πόσον οι ζημιές προήλθαν από την εν λόγω βλάβη, που είναι και το ουσιαστικό θέμα στην υπόθεση. Αξιολόγηση - Ευρήματα. Παρακολούθησα με προσοχή όλους τους μάρτυρες και είμαι σε θέση να αξιολογήσω τη μαρτυρία τους. Όσον αφορά καταρχάς την Ενάγουσα και τον σύζυγο της Μ.Ε.3 θα πρέπει να παρατηρήσω ότι σχημάτισα γενικά την εικόνα πως είναι ειλικρινείς, με εξαίρεση και στις δύο περιπτώσεις κάποια γεγονότα στα οποία είτε περιέπεσαν σε αντιφάσεις, είτε οι θέσεις τους καταρρίπτονται από άλλην πειστική και αξιόπιστη μαρτυρία και στα οποία θα γίνει αναφορά κατωτέρω. Δέχομαι από τη μαρτυρία τους ότι έκτισαν την οικία τους το 1963, για την οποία λόγω της απόστασης από τη θάλασσα και της κατάστασης του υπεδάφους είχε ετοιμαστεί ειδική μελέτη και τοποθετήθηκε στο κάτω μέρος κάποιο είδος πλαστικού (νάιλον) για προστασία του υπεδάφους, όπως συνήθιζαν τότε όλοι οι αρχιτέκτονες. Η Ενάγουσα ενθυμείτο πάντως ότι μέχρι και τη σύνδεση με το αποχετευτικό όλοι οι γείτονες χρησιμοποιούσαν υπηρεσίες βοθροκαθαρισμού, ενώ η δική τους οικία δεν είχε ποτέ τέτοιο πρόβλημα, να γεμίζουν δηλαδή οι λάκκοι. Το Συμβούλιο Αποχετεύσεων ολοκλήρωσε τις εργασίες του το 1996 στην περιοχή αυτή και οι ίδιοι συνέδεσαν την δική τους οικία το 1998, με εργασίες κατά μήκος της, αφού οι λάκκοι αποχετεύσεων είναι στο πίσω μέρος της οικίας. Δίπλα από την οικία τους, στην πλευρά του εξωτερικού τοίχου υπάρχει, από 20ετίας τουλάχιστον, χώρος στάθμευσης κατασκευασμένος από χώμα και πετραδάκι από πάνω, το οποίο και χαρακτήρισε ως "σκληρό έδαφος". Τόσον η Ενάγουσα, όσον και ο Μ.Ε.3 στις γραπτές δηλώσεις τους ανέφεραν ότι περί το τέλος Αυγούστου του 2007 αντιλήφθηκαν καθιζήσεις. Προφορικά όμως διαφοροποιήθηκαν και οι δύο από τη θέση αυτή δηλώνοντας η μεν Ενάγουσα ότι τις είχαν αντιληφθεί αρχές του 2007, ο δε Μ.Ε.3 ότι για πρώτη φορά τις αντιλήφθηκε τον Φεβρουάριο - Μάρτιο του 2007. Συμφωνούν πάντως πως την ίδια περίοδο, παρατήρησαν ότι υπήρχε και μείωση της πίεσης παροχής νερού από την Υδατοπρομήθεια στο σπίτι τους, πλην όμως δεν ανησύχησαν καθότι την περίοδο εκείνη υπήρχε σοβαρή μείωση της υδατοπρομήθειας λόγω του μεγάλου προβλήματος της ανομβρίας. Το γεγονός της μειωμένης υδατοπρομήθειας τότε, πρέπει να πω, ότι επιβεβαιώνεται και από μάρτυρες των Εναγομένων και δέχομαι ότι όντως έτσι ήταν. Οι προφορικές αναφορές τους ότι είδαν τις καθιζήσεις από τις αρχές του 2007 ήταν αυθόρμητες και πειστικές και δέχομαι επίσης ότι αυτό έγινε στην πραγματικότητα. Εξάλλου έτσι αποκτά νόημα και η άλλη αναφορά του Μ.Ε.3 ότι ήταν μετά που είδε από πού προέρχεται (κατ' ισχυρισμόν) η καθίζηση που ειδοποίησε τους Εναγόμενους, εννοώντας την επιδιόρθωση στις 22-8-07. Διαφορετικά θα έπρεπε να γίνει δεκτό ότι αντιλήφθηκαν τις καθιζήσεις περί το τέλος Αυγούστου 2007, δηλαδή ταυτόχρονα με την επιδιόρθωση, κάτι που σαφώς δεν ήταν η θέση τους προφορικά. Θεωρώ πως οι αναφορές τους γραπτώς για τέλος Αυγούστου ήταν λανθασμένες και δικαιολογημένα τις διόρθωσαν προφορικά και οι δύο. Βεβαίως η διόρθωση αυτή με τη σειρά της αναιρεί και την άλλη θέση τους ότι η κατοικία τους ευρίσκετο σε άριστη κατάσταση μέχρι το τέλος Αυγούστου του 2007. Θεωρώ ότι εννοούν μέχρι που αντιλήφθηκαν τις καθιζήσεις, δηλαδή στις αρχές του 2007. Όσον αφορά τα σημεία στα οποία αντιλήφθηκαν καθιζήσεις υπάρχει μια μικρή διαφορά στις περιγραφές τους, αλλά δεν θεωρώ ότι επηρεάζει την συνολική εικόνα που έχω σχηματίσει, αφού η μια μαρτυρία δεν αναιρεί την άλλη. Η Ενάγουσα μίλησε για καθιζήσεις στη βεράντα, στο πλακόστρωτο και στο εξωτερικό περιτοίχισμα της οικίας προσθέτοντας μάλιστα προφορικά πως ήταν από αυτό τον εξωτερικό τοίχο που ξεκίνησεν η καθίζηση ο οποίος έγειρε προς τα έξω, μετά ξεκόλλησαν τα πλακόστρωτα και στη συνέχεια υποχώρησε το έδαφος. Ο Μ.Ε.3 επιβεβαίωσε πως παρατήρησε ζημιές στο πλακόστρωτο της βεράντας και στον μικρό τοίχο της βεράντας. Στην πραγματικότητα ο Μ.Ε.3 αναφέρει τις ίδιες ζημιές εκτός από τον εξωτερικό τοίχο στον οποίο δεν αναφέρθηκε. Όπως έχει ήδη αναφερθεί ο ίδιος υπέδειξε και στις φωτογραφίες του Τεκμηρίου 19 ότι οι ζημιές ήταν αριστερότερα από τα απεικονιζόμενα στις φωτογραφίες 1 και 2 του εν λόγω τεκμηρίου. Η δε μαρτυρία της Ενάγουσας για ζημιές στον εξωτερικό τοίχο είναι θέμα που όχι μόνον δεν αμφισβητήθηκε κατά την αντεξέταση της, αλλά επιβεβαιώθηκε και από μάρτυρες της υπεράσπισης και από τις φωτογραφίες. Στις 22-8-07 έφθασε το συνεργείο των Εναγομένων έξω από την οικία της Ενάγουσας όπου και επιδιόρθωσε την βλάβη. Ο Μ.Ε.3 ήταν παρών κατά την εκσκαφή. Τα όσα όμως ανέφερε γραπτώς περί του ότι "ανακάλυψαν κομμένο σωλήνα παροχής ο οποίος έρεε νερό με μεγάλη πίεση και το κατεύθυνε προς την οικία" του, τελικά δεν επιβεβαιώθηκαν προφορικά, αφού ο ίδιος ομολόγησε κατά την αντεξέταση του πως ήταν "λίμνη" κάτω και "δεν φαινόταν καθαρά". Συνεπώς δεν δέχομαι ότι υπό τις περιστάσεις αυτές είχε τη δυνατότητα να αντιληφθεί οτιδήποτε πέραν του νερού. Όπως και ο ίδιος ευθαρσώς και ειλικρινώς δήλωσε ήταν τα μέλη του συνεργείου που "είπαν ότι ηύραν την τρύπα" και ο ίδιος δεν την είδε. Πράγμα απολύτως λογικό δεδομένου ότι παρευρίσκοντο πέντε υπάλληλοι γύρω από ένα σχετικά μικρό σκάψιμο, στο οποίο υπήρχε νερό κατά τη διαδικασία αλλαγής μιας μικρής σωλήνας της μισής ίντζας. Θεωρώ πως υπερέβαλλε με την χρήση της λέξης "λίμνη", αλλά δέχομαι ότι είδε νερό κάτω, καθότι δεν έχει αμφισβητηθεί. Από τη μαρτυρία του Μ.Ε.3 οφείλω επίσης να σημειώσω την παραδοχή του ότι στην είσοδο της οικίας δεν προκλήθηκαν οποιεσδήποτε ζημιές (φωτ. 1,2 του Τεκμ. 19), διότι, όπως εκτίμησε, ο μηχανικός που έκαμε το πλακόστρωτο θα έκαμε καλή δουλειά. Η αναφορά του Μ.Ε.3 (γραπτώς) ότι ο Διευθυντής των Εναγομένων παραδέχτηκε ευθύνη με την επιστολή του ημ. 26-2-08 (Τεκμ. 6), είναι γεγονός πως δεν επιβεβαιώνεται από το περιεχόμενο της εν λόγω επιστολής. Όντως εκεί αναφέρεται ότι "το Συμβούλιο εξετάζει τους ισχυρισμούς .. για πρόκληση ζημιών στην αναφερόμενη κατοικία ένεκα διαρροής του σωλήνα ." και ότι θα ενημέρωναν για τα αποτελέσματα της έρευνας και τις αποφάσεις του Συμβουλίου το συντομότερο δυνατό. Συνεπώς η γνώμη (βασικά) του Μ.Ε.3 ότι αυτά τα θεωρεί ως παραδοχή (ευθύνης) δεν βρίσκει έρεισμα στο περιεχόμενο του Τεκμηρίου 6. Ούτε βεβαίως από το γεγονός ότι ο ίδιος Διευθυντής, θέλοντας τη γνώμη του, ρώτησε τον Μ.Ε.3 αν ήταν διατεθειμένος να έρθει σε συμβιβασμό με την προοπτική εκείνος να θέσει το θέμα στο Συμβούλιο για τελική απόφαση, είναι ικανό από μόνο του και χωρίς κάτι συγκεκριμένο να οδηγήσει σε συμπέρασμα περί παραδοχής ευθύνης εκ μέρους των Εναγομένων. Είναι ορθή η επισήμανση πως αν υπήρχε τέτοια οριστική διευθέτηση θα ήταν λογικό και η Ενάγουσα να το επικαλείτο στην αλληλογραφία της, καθώς και στην έκθεση απαίτησης της, ενώ συναφώς υπήρξε εκ μέρους των Εναγομένων και τελική γραπτή άρνηση ευθύνης στις 16-12-08 (Τεκμήριο 15). Είναι εδώ κατάλληλο σημείο να παρεμβληθεί η μαρτυρία του Μ.Υ.1. Τον έχω παρακολουθήσει με προσοχή και σχημάτισα την εικόνα πως επίσης υπήρξε αξιόπιστος και ειλικρινής. Περιέγραψε με σαφήνεια και πειστικότητα τις ενέργειες του, χωρίς υπεκφυγές ή ταλαντεύσεις. Η επίσκεψη του επιτόπου στις 22-8-07 για να εξετάσει την ύπαρξη βλάβης δεν αμφισβητείται, όπως ούτε και το ότι εκεί είδαν στο δρόμο υγρασία, οπότε και μαζί με το συνεργείο του προχώρησαν σε εκσκαφή στο συγκεκριμένο σημείο. Ουσιαστικά έσκαψαν στο σημείο που είδαν υγρασία, ήτοι μεταξύ του δρόμου και του πεζοδρομίου, όπως επίσης πειστικά εξήγησε. Να σημειώσω πως από το Τεκμήριο 17 συνάγεται το μικρό μέγεθος της εκσκαφής που ήταν 1,5μ. χ 0,60μ, καθώς και το ότι αντικαταστάθηκαν σωλήνας και εξαρτήματα της ½ ίντζας. Το σημαντικό όμως είναι πως δεν αμφισβητήθηκε ούτε η θέση του Μ.Υ.1 ότι στη σωλήνα ½ ίντζας προς την οικία εντόπισαν τρύπα μεγέθους καρφίτσας, πράγμα που δέχομαι. Αντιθέτως εκείνο που υπεβλήθη ήταν πως μπορεί να υπήρχε αυτή η μικρή διαρροή, αλλά επιπλέον υπήρχε και άλλη μεγέθους ½ ίντζας. Πέραν του ότι ο Μ.Υ.1 ήταν πειστικός στην περιγραφή του είναι προφανές πως εφόσον η ίδια η σωλήνα ήταν αυτού του διαμετρήματος, εάν υπήρχε τέτοια βλάβη (δηλαδή ½ ίντζας) τότε θα έπρεπε να μιλούμε για ολική καταστροφή της σωλήνας και πλήρη διακοπή της παροχής στην οικία, πράγμα που δεν υποστήριξε ούτε η Ενάγουσα ούτε και ο Μ.Ε.3. Ο Μ.Υ.1 χαρακτήρισε τη ζημιά ως "ζούμισμα" και η εκτίμηση του από αυτά που είδε επιτόπου ήταν ότι χάθηκε κάποιο νερό λόγω της διαρροής, αλλά αυτό ήταν πολύ λίγο. Να παρατηρήσω ότι η εκτίμηση του αυτή συνάδει και με το ότι όλη την προηγηθείσα περίοδο υπήρχε μειωμένη προμήθεια νερού στα υποστατικά λόγω των μέτρων εξοικονόμησης που εφαρμόζοντο. Λογική ήταν και η θέση του ότι η ποσότητα νερού που χάνεται εξαρτάται και από την πίεση του νερού στους σωλήνες (εκτός δηλαδή από το μέγεθος της βλάβης). Είναι προφανές πως μετά την επιδιόρθωση του σωλήνα η ίδια Ενάγουσα και ο Μ.Ε.3 πίστευαν πλέον πως για τις καθιζήσεις ευθύνετο η εν λόγω διαρροή. Κάλεσαν προς τούτο τον Μ.Ε.2 να εξετάσει από πού προέρχονται οι ζημιές αυτές, για να επιβεβαιώσουν την άποψη τους. Ο Μ.Ε.2 είναι επαγγελματίας Πολιτικός Μηχανικός. Είναι γεγονός πως επιθεώρησε τις ζημιές τον Σεπτέμβριο του 2007 και όλα δείχνουν πως το έπραξε πολύ πριν την έναρξη των επιδιορθώσεων. Δεν ενθυμείτο την ακριβή ημερομηνία, αλλά είπε πως πήγε κάποιες μέρες πριν τις 21-9-07 που ετοίμασε την έκθεση του, δηλαδή 12 μήνες περίπου πριν τις επιδιορθώσεις. Επιβεβαιώνει και αυτός πως το πλακόστρωτο στην αριστερή είσοδο της οικίας, καθώς και μέρος της ακάλυπτης βεράντας είχαν υποστεί καθίζηση, όπως και κατέγραψε στην πρώτη έκθεση του ημερ. 21-9-07 (Τεκμήριο 8). Παρότι δεν το έχει καταγράψει, εντούτοις προφορικά και εν τη ρύμη του λόγου του ανέφερε και αυτός, ότι ζημιές υπήρχαν και στην τοιχοποιΐα η οποία εφάπτεται του διπλανού οικοπέδου. Προφανώς εννοούσε τον εξωτερικό τοίχο, τον οποίον ανέφερε και η Ενάγουσα, πράγμα που δέχομαι. Ο Μ.Ε.2 δεν κλήθηκε όμως μόνο ως μάρτυρας επί γεγονότων. Κλήθηκε από την Ενάγουσα για να προσφέρει την εμπειρογνωμοσύνη του όσον αφορά τα αίτια των ζημιών και ως εμπειρογνώμονας αντιμετωπίζεται από το δικαστήριο. Είναι πολύ καλά γνωστές οι αρχές βάσει των οποίων αξιολογείται τέτοια μαρτυρία και δεν κρίνεται αναγκαία η εκτενής επανάληψη τους. Αρκεί εν συντομία να λεχθεί ότι ο ρόλος των εμπειρογνωμόνων είναι να προσφέρουν στο δικαστήριο τα απαιτούμενα στοιχεία ούτως ώστε το δικαστήριο να κρίνει την ορθότητα των συμπερασμάτων του εμπειρογνώμονα και όχι να αντικαταστήσει την κρίση του δικαστηρίου. Για αυτό ο εμπειρογνώμονας πρέπει να είναι σε θέση να παρουσιάσει την (επιστημονική ή άλλη) βάση επί της οποίας εργάστηκε ούτως ώστε το δικαστήριο να μπορέσει να εξαγάγει τα δικά του ανεξάρτητα συμπεράσματα. Η εμπειρογνωμοσύνη σε κάποιο θέμα δεν βασίζεται μόνο στα ακαδημαϊκά προσόντα, αλλά δυνητικά και στην πραγματική εμπειρία που αποκτάται στο θέμα αυτό (βλ. Θεοσκέπαστη Φαρμ v. Δημοκρατίας