Αγάπιος Σταύρου κ.α. ν. Γεώργιου Χριστοδούλου Ττοουλουδιού κ.α., Αρ. Αγωγής: 4055/2005, 25/7/2013 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup
- on)- Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2013:A113 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Χρήστου Γ. Φιλίππου, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 4055/2005 Μεταξύ: 1. Αγάπιος Σταύρου 2. Μιχάλη Χριστάκη Χριστίδη Εναγόντων - Καθ΄ών η αίτηση και 1. Γεώργιου Χριστοδούλου Ττοουλουδιού 2. Ανδρέα Κουμή Κάλλου 3. Σάββα Άγγελου Χριστίδη υπό την ιδιότητα του ως διαχειριστή Limited Grant του αποβιώσαντος Μιχαήλ Λ. Χριστίδη 4. Νόνη Μιχαήλ Μηνά 5. Λόβης Ανδρέα Κάλλου Εναγομένων - Αιτητών ---------------------------------------- Ημερομηνία: 25 Ιουλίου, 2013 Εμφανίσεις: Για την ενάγοντες - καθ΄ών η αίτηση: κ. Γ. Λουκαίδης για Δρ Ανδρέας Ποιητής & Σία Για τους εναγόμενους 4 και 5 - αιτητές: κα Μ. Ηλία για Ηλία & Ηλία Δ.Ε.Π.Ε. Ενδιάμεση απόφαση (σε αίτηση για τροποποίηση της υπεράσπισης των εναγομένων 4 & 5 με την προσθήκη ανταπαίτησης) Μια αναδρομή στην πορεία της υπόθεσης πιστεύω ότι θα κάνει πιο κατανοητή τη προσέγγιση του Δικαστηρίου στο ζήτημα που προέκυψε με τις αιτήσεις για τροποποίηση των υπερασπίσεων των εναγομένων 1 και 2 και ξεχωριστά των εναγομένων 4 και 5 για τις οποίες θα εκδοθούν χωριστές αποφάσεις. Οι ενάγοντες στις 27.10.2005 καταχώρησαν γενικά οπισθογραφημένο κλητήριο ένταλμα με το οποίο αξίωναν διάταγμα που να διατάσσει την ακύρωση μεταβίβασης κτημάτων τα οποία ανήκαν στην περιουσία της Σοφίας Μ. Χριστίδου που είχε αποβιώσει και διαζευκτικά αξιώνουν αποζημιώσεις, τιμωρητικές αποζημιώσεις και πρόσθετες αποζημιώσεις για κατακράτηση περιουσίας. Στην ένορκη δήλωση την οποία υπογράφει ο ενάγοντας αρ.1 και συνοδεύει το πιο πάνω κλητήριο ένταλμα, όπως επιβάλλεται σε αυτής της φύσης τις αξιώσεις, εξηγείται ο λόγος για τον οποίο εγέρθηκε η αγωγή και ο οποίος συνίσταται στο γεγονός ότι Μιχάλης Λ. Χριστίδης, σύζυγος της αποβιωσάσης Σοφίας Μ. Χριστίδη, χρησιμοποίησε στις 25.08.1981 πληρεξούσιο έγγραφο που του είχε παραχωρήσει η πιο πάνω, μετά που η τελευταία είχε αποβιώσει στις 12.02.1981, και μεταβίβασε κτήματα τα οποία ανήκαν στην περιουσία που κατέλειπε. Ο εναγόμενος 4 καταχώρησε εμφάνιση υπό διαμαρτυρία και ακολούθως αίτηση για παραμερισμό του κλητηρίου εντάλματος και της διαδικασίας που ακολούθησε όπως και της επίδοσης του. Στις 4.05.2006 εκδόθηκε απόφαση με την οποία παραμερίστηκε η επίδοση σε αυτόν. Ακολούθησε αίτηση για υποκατάστατο επίδοση στον εναγόμενο 4 και όταν έγινε κατορθωτή η επίδοση σε αυτόν, σύμφωνα με το διάταγμα του Δικαστηρίου, καταχώρησε σημείωμα εμφάνισης στις 31.10.2006. Στις 6.12.2006 καταχωρήθηκε η έκθεση απαιτήσεως και στις 26.06.2007 οι εναγόμενοι 4 και 5 καταχώρησαν από κοινού υπεράσπιση. Ταυτόχρονα καταχώρησαν ειδοποίηση και έκθεση απαίτησης προς τους συνεναγομένους τους αρ. 1, 2 και 3 με την οποία απορρίπτουν τους ισχυρισμούς των εναγόντων ότι απέκτησαν τα ακίνητα με δόλο αλλά ήταν καλή τη πίστη αγοραστές έναντι ανταλλάγματος αξίας, χωρίς ειδοποίηση με οποιοδήποτε τρόπο αναφορικά με την ενδεχόμενη ύπαρξη δικαιωμάτων τρίτων και επέρριπταν την ευθύνη για την αποξένωση των ακινήτων από την περιουσία της αποβιωσάσης στους εναγόμενους 1, 2 και 3 και έτσι αξίωναν από αυτούς συνεισφορά ή/και αποζημίωση. Σημειώνω ότι ο εναγόμενος 3 ενάγεται υπό την ιδιότητα του ως διαχειριστής (Limited Grant), της περιουσίας του Μιχαήλ Λ. Χριστίδη, συζύγου της αποβιωσάσης Σοφίας Μ. Χριστίδη, o οποίος απεβίωσε περί το 1983 και ο οποίος δεν εμφανίστηκε σε κανένα στάδιο της διαδικασίας. Μετά τη συμπλήρωση των δικογράφων η υπόθεση εκδικάστηκε και εκδόθηκε απόφαση στις 18.12.2008 η οποία εφεσιβλήθηκε από τους ενάγοντες και στις 11.06.2012 εκδόθηκε απόφαση από το εφετείο το οποίο διέταξε την επανεκδίκαση της. Μετά την πιο πάνω εξέλιξη η υπόθεση ορίστηκε αρχικά για οδηγίες και ακολούθως για ακρόαση στις 10.12.2012, ημερομηνία κατά την οποία τέθηκε για πρώτη φορά ενώπιον του Δικαστηρίου υπό την παρούσα σύνθεση του. Εκείνη την ημερομηνία εμφανίστηκε για τους εναγόμενους 1 και 2 άλλος δικηγόρος από αυτόν που τους εκπροσώπησε στην προηγηθείσα διαδικασία και ενώ είχε καταχωρηθεί την ίδια ημέρα αίτηση από τους εναγόμενους 4 και 5 με την οποία ζητούσαν άδεια που να επέτρεπε την τροποποίηση της έκθεσης απαίτησης τους εναντίον των συνεναγομένων τους 1, 2 και 3 η οποία σε μεταγενέστερο στάδιο ήτοι στις 21.01.2013 εγκρίθηκε εκ συμφώνου σε σχέση με τους εναγόμενους 1 και 2 και στην απουσία του εναγομένου 3. Την ίδια πιο πάνω ημερομηνία δηλαδή στις 10.12.2012 είχε καταχωρηθεί αίτηση για παροχή άδειας για τροποποίηση της έκθεσης υπεράσπισης με την προσθήκη ανταπαίτησης εναντίον και των εναγόντων. Ακολούθως στις 16.01.2013 καταχωρήθηκε αίτηση από τους εναγόμενους 1 και 2 για παροχή άδειας για τροποποίηση της έκθεσης υπεράσπισης τους. Στις 29.03.2013 ακολούθησε νέα πανομοιότυπη αίτηση εκ μέρους των εναγομένων 1 κα 2 όπου συμπεριλήφθηκε και η νομική της βάση για παροχή άδειας από το δικαστήριο που να επιτρέπει την τροποποίηση της έκθεσης υπεράσπισης τους προς τους ενάγοντες για την οποία θα εκδοθεί ξεχωριστή απόφαση εφόσον και στις δύο πιο πάνω αιτήσεις καταχωρήθηκαν ειδοποιήσεις περί της πρόθεσης των εναγόντων να ενστούν Με την παρούσα αίτηση τους οι εναγόμενοι 4 και 5 ζητούν άδεια ή διάταγμα που να επιτρέπει την τροποποίηση της υπεράσπισης τους με την προσθήκη ανταπαίτησης. Θα ισχυριστούν ότι στη περίπτωση που οι ενάγοντες επιτύχουν απόφαση εναντίον τους και κατά συνέπεια οι εγγραφές 40771 και 40770 του χωριού Πάνω Λεύκαρα στο όνομα τους ακυρωθούν, τότε οι ενάγοντες 4 και 5, σαν καλόπιστοι αγοραστές, δικαιούνται να αποζημιωθούν για τις ζημιές όπως και τις ειδικές ζημιές τις οποίες έχουν υποστεί, όπως τις αναλύουν και με λεπτομέρεια περιγράφουν στην αίτηση τους, και τα πιο πάνω θα πρέπει να γίνουν πριν ακυρωθούν οι πιο πάνω εγγραφές και επανεγραφούν στην περιουσία της Σοφίας Μ. Χριστίδη ή στο όνομα οποιουδήποτε άλλου. Η αίτηση υποστηρίζεται από ένορκη δήλωση την οποία υπογράφει ο εναγόμενος 4 κ. Νόνης Μηνά, ο οποίος δηλώνει εξουσιοδοτημένος και από την εναγόμενη 5. Σε αυτή επαναλαμβάνει το ιστορικό της υπόθεσης και εξηγεί την ανάγκη που προέκυψε και απαιτείται πλέον καλόπιστα, όπως ισχυρίζεται, η προσθήκη αναγκαίας ανταπαίτησης εναντίον των εναγόντων με σκοπό τη διάγνωση των πραγματικών ζητημάτων που αφορούν την υπόθεση και για να μην υπάρξει αδικία σε βάρος τους. Ισχυρίζονται ότι η αιτούμενη τροποποίηση εξυπηρετεί το συμφέρον της δικαιοσύνης και γίνεται στο κατάλληλο στάδιο της διαδικασίας. Η πλευρά των εναγόντων στην ειδοποίηση τους περί της πρόθεσης ένστασης, αφού αρνούνται όλους τους ισχυρισμούς του κ. Νόνη Μηνά, προβάλλουν τους ακόλουθους λόγους για τους οποίους η αίτηση θα πρέπει κατά την άποψη τους να απορριφθεί: 1. Στην παράγραφο 4 της ένορκης δήλωσης που υποστηρίζει την αίτηση προβάλλεται ο ισχυρισμός ότι λόγω καλόπιστου λάθους δεν καταχώρησαν ανταπαίτηση εναντίον τους γιατί σαν καλόπιστοι αγοραστές, πίστευαν και εξακολουθούσαν να πιστεύουν ότι τα ακίνητα ενεγράφησαν στο όνομα τους δίκαια και νόμιμα. Παρά ταύτα: α. δεν είναι δυνατόν να υπάρχει καλόπιστο λάθος όταν το λάθος είναι νομικό, (β) αφού οι ίδιοι εξακολουθούν να πιστεύουν ότι τα ακίνητα ενεγράφησαν στο όνομα τους δίκαια και νόμιμα δεν χρειάζεται οποιαδήποτε τροποποίηση. 2. Η επανεκδίκαση της αγωγής διετάχθη επί τη βάσει των υφιστάμενων γεγονότων και όχι ιστεύουν ότι έχουν λόγο αγωγής εναντίον των εναγόντων, ο λόγοεπί τη βάσει οποιωνδήποτε άλλων γεγονότων. 3. Αν οι εναγόμενοι πς αυτός της αγωγής μπορεί και πρέπει να αποτελέσει βάση για ξεχωριστή αγωγή. 4. Δεν είναι δυνατόν στην υπεράσπιση, με την τροποποίηση, να ζητούν να προσθέσουν νέους λόγους υπεράσπισης οι οποίοι μάλιστα δεν αποτελούν υπεράσπιση αλλά ανταπαίτηση. 5. Επίσης δεν είναι δυνατό η εκδίκαση να γίνει με βάση οποιαδήποτε άλλα γεγονότα δεδομένου ότι το Ανώτατο Δικαστήριο διέταξε επανεκδίκαση, δηλαδή εκδίκαση των ίδιων σημείων, όπως ήδη είχαν διατυπωθεί. Η αιτούμενη τροποποίηση γίνεται προς περιπλοκή των γεγονότων, που μπορεί να γίνει με άλλη αγωγή. Τους ίδιους πιο πάνω λόγους υποστηρίζει και επαναλαμβάνει στην ένορκη δήλωση του ο ενάγοντας αρ.1 κ. Αγάπιος Σταύρου η οποία συνιστά το πραγματικό υπόβαθρο της ένστασης. ΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ: Οι ευπαίδευτοι συνήγοροι στις εμπεριστατωμένες αγορεύσεις τους ανέπτυξαν και υποστήριξαν τα προβαλλόμενα στην αίτηση και ένσταση αντίστοιχα, όπως τα κατέγραψα πιο πάνω. Η κάθε πλευρά υποστήριξε τις θέσεις της με αναφορά σε αρχές της νομολογίας και σε σχετικές αυθεντίες. Η ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ: Η αίτηση βασίζεται στη Δ. 25 Θ.Θ.1 - 5 και στη Δ.48 Θ.Θ.1,2,3,7,8 (
- u)και (
- w)και 9, Δ.64 των Θεσμών περί Πολιτικής Δικονομίας και στην πρακτική, στη σύμφυτη εξουσία και διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου. Η Διαταγή 25 Θ.1 προνοεί τα ακόλουθα: « The Court or a Judge may, at any stage of the proceedings, allow either party to alter or amend his endorsement or pleadings, in such manner and on such terms as may be just, and all such amendments shall be made as may be necessary for the purpose of determining the real questions in controversy between the parties.» Σε μετάφραση: «Το Δικαστήριο ή Δικαστής μπορεί σε οποιονδήποτε στάδιο της διαδικασίας να επιτρέψει σε οποιονδήποτε από τους διαδίκους να διορθώσει ή τροποποιήσει την οπισθογράφηση ή τα δικόγραφα με τέτοιο τρόπο και με τέτοιους όρους που θα είναι δίκαιοι και όλες οι τέτοιες τροποποιήσεις θα πρέπει να γίνουν σαν αναγκαίες για σκοπούς αποπερατώσεως των πραγματικών ζητημάτων που είναι αμφισβητούμενα μεταξύ των διαδίκων». Προκύπτει από τον πιο πάνω θεσμό αλλά και όπως η νομολογία μας διαχρονικά έχει καθιερώσει ως γενική αρχή ότι η τροποποίηση των δικογράφων επαφίεται στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου. Οι αρχές που διέπουν την άσκηση της διακριτικής αυτής εξουσίας έχουν αναλυθεί εκτενώς σε σωρεία αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Στην υπόθεση Φοινιώτη v. Greenmar Navigation Ltd κ.ά.
(1989)1 Α.Α.Δ. (Ε) σελ. 33 συνοψίστηκαν ως ακολούθως οι αρχές που διέπουν το ζήτημα της τροποποίησης από τον Δικαστή κ. Πική (όπως ήταν τότε):
- Η τροποποίηση της δικογραφίας επιτρέπεται σε κάθε στάδιο της διαδικασίας δεδομένου ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις που την καθιστούν απαραίτητη για την αποτελεσματική απονομή της δικαιοσύνης.
- Στον προσδιορισμό των συμφερόντων της δικαιοσύνης όπως διαγράφονται στη συγκεκριμένη υπόθεση συνεκτιμούνται και οι επιπτώσεις από την τροποποίηση στα δικαιώματα και συμφέροντα του αντιδίκου. Η διεξαγωγή της δίκης μέσα σε εύλογο χρόνο καθιερώνεται από το άρθρο 30.2 του Συντάγματος ως θεμελιώδες δικαίωμα του κάθε διαδίκου.
- Η τροποποίηση επιτρέπεται κατά κανόνα εφόσον δεν προκαλείται ανεπανόρθωτη ζημιά στον αντίδικο δηλαδή ζημιά άλλη από εκείνη που μπορεί να θεραπευθεί με την έκδοση της κατάλληλης διαταγής ως προς τα έξοδα. Το αποδεικτικό βάρος για την αιτιολόγηση του αιτήματος και της καθυστέρησης στη διατύπωση των θέσεων του Αιτητή ποικίλει ανάλογα με το στάδιο κατά το οποίο υποβάλλεται η αίτηση. Όσο μεγαλύτερη είναι η καθυστέρηση ανάλογα επαυξάνει και το βάρος το οποίο πρέπει να αποσείσει ο αιτητής για την έκδοση διατάγματος για την τροποποίηση.
- Η έναρξη της δίκης δεν δημιουργεί ανυπέρβλητο εμπόδιο στην επιδίωξη της τροποποίησης της υπεράσπισης. Στο στάδιο αυτό όμως η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου ασκείται με φειδώ, λαμβάνοντας υπόψη τον εκτροχιασμό της δίκης από την προσδιορισθείσα πορεία και τις αναπόφευκτες επιπτώσεις στα δικαιώματα του αντιδίκου. Στην υπόθεση Hipgrave v. Case 28 Ch. D. 361 υπεδείχθη ότι το Δικαστήριο αντιμετωπίζει με διστακτικότητα αιτήσεις για τροποποίηση της δικογραφίας κατά τη δίκη¨. Σύμφωνα με την υπόθεση Χριστοδούλoυ v. Χριστοδούλου
(1991)1 Α.Α.Δ. σελ. 934, η σύγχρονη τάση είναι τα Δικαστήρια να επιτρέπουν τροποποιήσεις στις κατάλληλες περιπτώσεις, έστω και αν η αναγκαιότητα τροποποίησης είναι αποτέλεσμα αμέλειας ή καθυστέρησης. Εξαίρεση στον γενικό κανόνα αποτελούν οι περιστάσεις όπου η τροποποίηση δυνατό να επιφέρει βλάβη στον αντίδικο ή ακόμα εκεί όπου η κακή πίστη του αιτητή είναι εμφανής (βλ. Χρίστου v. Αζά
(1992)1 Α.Α.Δ. 704 σελ. 707). Στην υπόθεση Ταξί Κυριάκος Λτδ v. Ανδρέα Παύλου
(1995)1 Α.Α.Δ. σελ. 560 γίνεται μια διευκρίνηση ή, θα μπορούσε να πει κάποιος, περιορισμός της πιο πάνω γενικότητας με την οποία είχε αποδοθεί η πιο πάνω αρχή. Όσο φιλελεύθερη και αν δικαιολογείται να είναι η προσέγγιση στο θέμα τροποποιήσεων δικογράφων, το ζήτημα εξακολουθεί να υπόκειται στη διακριτική εξουσία του Δικαστηρίου. Ότι γνώμονας για την άσκηση αυτής της διακριτικής εξουσίας του Δικαστηρίου, είναι το σύνολο των περιστατικών και δεν εξικνείται με αναφορά μόνο στο επανορθώσιμο των συνεπειών της τροποποίησης ανεξάρτητα από οτιδήποτε άλλο. Για παράδειγμα, σε εκείνη την υπόθεση κρίθηκε πως ορθά απορρίφθηκε αίτημα τροποποίησης, που υποβλήθηκε κατά την ημερομηνία ακρόασης, εφόσον κατά τη δικάσιμο που είχε οριστεί το 1988 είχε υποβληθεί αίτημα για αναβολή έτσι ώστε να γίνει διάβημα τροποποίησης, η υπόθεση ανεβλήθη παρά την ένσταση της άλλης πλευράς, με οδηγίες να υποβληθεί αίτηση τροποποίησης εντός δύο μηνών. Αίτηση δεν υποβλήθηκε ούτε απασχόλησε ξανά το θέμα παρά μόνο όταν κατά το 1990 η υπόθεση ορίστηκε ξανά για ακρόαση. Επομένως στην άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου συνεκτιμάται και ο παράγοντας της καθυστέρησης στην υποβολή της αίτησης σαν λογικής απόρροιας των διατάξεων του Άρθρου 30.2 του Συντάγματος (βλ. Χρίστου v. Αζά (πιο πάνω). ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΓΚΡΙΣΗ ΤΟΥ ΑΙΤΗΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΛΟΓΩΝ ΤΗΣ ΕΝΣΤΑΣΗΣ: Έχοντας υπόψη μεταξύ άλλων τις πιο πάνω νομικές αρχές που διέπουν το ζήτημα της τροποποίησης δικογράφων, τους λόγους που υποστηρίζουν το αίτημα και τους λόγους ένστασης όπως επίσης και τις εισηγήσεις των δύο πλευρών, θα προσπαθήσω στη συνέχεια να εξαγάγω τα συμπεράσματα μου κατά πόσο δικαιολογείται ή όχι η έγκριση του αιτήματος. Επειδή οι λόγοι ένστασης όπως προβάλλονται συμπλέκονται μεταξύ τους ή και αλληλοκαλύπτονται στη συνέχεια θα εξετασθούν αυτοί όπως τους αντιλήφθηκα χωρίς να ακολουθηθεί κάποια σειρά. Οι εναγόμενοι 4 και 5 εξακολουθούν να επιμένουν ότι αν έγινε οποιοδήποτε λάθος δεν ευθύνονται οι ίδιοι γι΄αυτό και σ΄ότι αφορά τους ίδιους αυτό είναι ένα καλόπιστο λάθος γι΄αυτό και επιμένουν ότι τα ακίνητα ενεγράφησαν στο όνομα τους δίκαια και νόμιμα. Με την προβολή ανταπαίτησης επιθυμούν ακριβώς να διασφαλίσουν όπως, εάν ήθελε αποδειχθεί ότι τα κτήματα που ενεγράφησαν στο όνομα τους κατά τα πιο πάνω κακώς ενεγράφησαν, αποζημιωθούν για τις ζημιές που υπέστησαν γι΄αυτό και ανταξιώνουν αποζημιώσεις. Και ακριβώς, η αξίωση τους αυτή δεν συνιστά νέους λόγους υπεράσπισης τους οποίους αξιώνουν ανταπαιτητικά ούτε και επιχειρούν με αυτή την προσθήκη νέων γεγονότων. Σε σχέση με την πλατιά διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου λέχθηκαν τα ακόλουθα στην υπόθεση Ε. Φιλίππου Λτδ v. Compass Insurance Co. Ltd
(1990)1 A.A.Δ. 24, στη σελ. 26: ¨Τα συμφέροντα της δικαιοσύνης είναι ο παράγων ο οποίος δεσπόζει στην άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου. Τα στοιχεία τα οποία συνθέτουν και προσδιορίζουν τα συμφέροντα της δικαιοσύνης εξισορροπούνται μετά από τη συνεκτίμηση των συμφερόντων των διαδίκων και των ευρύτερων συμφερόντων της δικαιοσύνης για τελεσφόρο επίλυση όλων των συναφών διαφορών μεταξύ τους καθώς και των συμφερόντων του δημοσίου στην εξασφάλιση της ταχείας απονομής της δικαιοσύνης¨. Επομένως οι σχετικές αιτιάσεις και τα επιχειρήματα που προβάλλονται περί αχρείαστου διαβήματος (λόγοι ένστασης 1,3 και 5 πιο πάνω στη σελ. 5), δεν έχουν έρεισμα και απορρίπτονται. Δεν υπάρχει δικονομική απαγόρευση στο να γίνει αίτηση τροποποίησης ενός δικογράφου όταν διατάζεται η επανεκδίκαση μιας αγωγής. Η διαταγή για επανεκδίκαση δεν έθεσε στη προκείμενη περίπτωση οποιασδήποτε μορφής περιορισμούς. Προβάλλεται ότι: ¨η επανεκδίκαση της αγωγής διατάχθηκε επί τη βάσει των υφιστάμενων γεγονότων και όχι επί τη βάσει οποιωνδήποτε άλλων γεγονότων¨. Για να εξετασθεί αυτός ο λόγος ένστασης θα πρέπει να εξετασθεί κατ΄αρχή τι είναι αυτό που επιδιώκουν οι εναγόμενοι 4 και 5 με την εισαγωγή ανταπαίτησης εναντίον των εναγόντων. Έχω καταγράψει πιο πάνω τι είναι που επιδιώκουν και σε αυτά δεν διακρίνω εισαγωγή νέων γεγονότων, επεκτείνουν όμως τους ισχυρισμούς τους κατά τρόπο που να δικαιολογούνται οι αποζημιώσεις που αξιώνουν. Ακριβώς επί τη βάσει των ίδιων γεγονότων και ισχυρισμών όπως προβλήθηκαν στην υπεράσπιση τους, εισηγούνται ότι δικαιούνται ανταπαιτητικά από τους ενάγοντες αποζημιώσεις για ζημιές που υπέστησαν. Τα γεγονότα όμως ως προς την ουσία τους δεν διαφοροποιούνται με οποιονδήποτε τρόπο. Περαιτέρω προβάλλεται ότι εάν οι εναγόμενοι πιστεύουν ότι έχουν λόγο αγωγής εναντίον των εναγόντων, ο λόγος της αγωγής μπορεί και πρέπει να αποτελέσει βάση για ξεχωριστή αγωγή. Όμως, σύμφωνα με τη νομολογία μας αυτό ακριβώς είναι που πρέπει να αποφεύγεται και να αποτρέπεται. Στην υπόθεση Χρίστου v. Αζά (πιο πάνω) ξεκαθαρίζεται αυτό το ζήτημα όπου λέχθηκε ότι διαφαίνεται ως θεμελιακή αρχή από τις διάφορες αποφάσεις ότι η τροποποίηση είναι εφικτή σε κάθε στάδιο όταν αυτή κρίνεται αναγκαία για τον προσδιορισμό της ουσίας της διαφοράς και για την αποτροπή της πολλαπλότητας των νομικών διαδικασιών, εκτός στις περιπτώσεις που είτε επέρχεται βλάβη στην αντίδικη πλευρά ή όπου η κακή πίστη του αιτητή είναι εμφανής. (Βλέπε επίσης τις υποθέσεις Ταξί Κυριάκος Λτδ (ανωτέρω), Astor Manufacturing & Exporting Co. κ.ά. v. A.G. Leventis κ.ά.
(1993)1 Α.Α.Δ. 726, Agini v. Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδας Α.Ε.
(1999)1 Α.Α.Δ. σελ. 11). Η έγκριση του αιτήματος δεν θα περιπλέξει την υπόθεση καθώς οι λεπτομέρειες των ζημιών που υπέστησαν οι εναγόμενοι 4 και 5, όπως αυτές προβάλλονται δεν κρίνω ότι θα προκαλέσουν ιδιαίτερη περιπλοκή κατά την ακροαματική διαδικασία της υπόθεσης ούτε και διακρίνεται δυσμενής επηρεασμός των δικαιωμάτων των εναγόντων αλλά ούτε και το πλαίσιο της δίκης θα μεταβληθεί. Στην υπόθεση World Tide Shipping Corporation of Liberia v. Vassiliko Cement Work Ltd
(1988)1 C.L.R. 488 όπου βέβαια η ένσταση είχε εστιαστεί στο ότι οι επιζητούμενες τροποποιήσεις δεν περιλαμβάνονταν στην οπισθογράφηση. Αποφασίστηκε ότι ο ενάγοντας μπορεί να αλλάξει, μετατρέψει ή επεκτείνει την αρχική του απαίτηση σε οποιοδήποτε βαθμό και να αξιώνει περαιτέρω ή άλλη θεραπεία χωρίς τροποποίηση του κλητηρίου, νοουμένου ότι δεν αλλάζει τελείως την αιτία της αγωγής όπως εκτίθεται στην οπισθογράφηση και δεν εισάγει μια νέα και επιπρόσθετη αιτία αγωγής η οποία δεν θα μπορεί ευχερώς να εκδικασθεί μαζί με την αρχική απαίτηση. Κατά ανάλογο τρόπο μπορεί να αντιμετωπίζεται και η υπόθεση ενός εναγομένου όταν επιζητεί την τροποποίηση του δικογράφου του όπως συμβαίνει στη παρούσα περίπτωση. Στη βάσει των πιο πάνω δεν είναι αποτρεπτικός παράγοντας το γεγονός ότι ενώπιον του Δικαστηρίου βρίσκεται σήμερα μια υπόθεση η οποία διατάχθηκε να επανεκδικασθεί. Η διαταγή για επανεκδίκαση δεν θέτει περιοριστικούς όρους και δεν αφορά συγκεκριμένα σημεία των γεγονότων όπως είχαν ακουσθεί αρχικά. Διατάχθηκε η επανεκδίκαση ολόκληρου του φάσματος των αμφισβητούμενων γεγονότων της υπόθεσης. Επομένως τα πιο πάνω απαντούν περαιτέρω στον λόγο ένστασης 5 ότι δηλαδή το Ανώτατο Δικαστήριο διέταξε επανεκδίκαση των ίδιων σημείων όπως είχαν διατυπωθεί. Η επανεκδίκαση της υπόθεσης όπως διατάχθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο θα καταλάβει, επαναλαμβάνω, όλο το φάσμα των διαφορών των διαδίκων χωρίς κανένα περιορισμό και έτσι δεν βλέπω που υπάρχει το κώλυμα να προβληθούν και οι πιο πάνω αξιώσεις των εναγομένων 4 και 5 και αυτό χωρίς να προκαλείται οποιαδήποτε περιπλοκή στην υπόθεση. Η υπόθεση με τη διαταγή για την επανεκδίκαση της όπως αυτή διατυπώθηκε αρχίζει από την αρχή και επομένως οποιαδήποτε διαδικαστικά διαβήματα μπορούν να λάβουν χώρα ωσάν να μην είχε εκδικασθεί ποτέ. Επομένως ούτε και οι συναφείς λόγοι ένστασης (λόγοι 2 και 5 βλ. σελ. 5 πιο πάνω), δεν έχουν έρεισμα και απορρίπτονται. Το ζήτημα του χρόνου υποβολής του αιτήματος: Παρόλο ότι δεν προβάλλεται ευθέως ως λόγος ένστασης καθυστέρηση στην υποβολή του αιτήματος αλλά γίνεται λόγος ότι η τυχόν έγκριση του θα προκαλέσει περιπλοκή των γεγονότων της, θα μπορούσε να εκληφθούν αυτά ως τέτοιος λόγος και έτσι θα με απασχολήσει το ζήτημα στη συνέχεια. Όπως αποφασίστηκε στην υπόθεση Νικολάου v. Μιλτιάδους κ.ά.,
(2007)1 (Β) Α.Α.Δ. σελ. 1005: «Κατά την εξέταση του θέματος, το δικαστήριο βασίζεται σε διάφορους παράγοντες, αλλά τελικά ο κρίσιμος παράγοντας είναι η ανάγκη για προσδιορισμό των επιδίκων θεμάτων και η διαπίστωση των θέσεων των διαδίκων. Τροποποίηση μπορεί να επιτραπεί, ασχέτως του αν επιδείχθηκε αμέλεια και καθυστέρηση από διάδικο, αν αυτό απαιτεί το συμφέρον της δικαιοσύνης. Η άδεια για τροποποίηση δίδεται ευκολότερα στα αρχικά στάδια, αλλά τούτο μπορεί ακόμα να γίνει και σε πολύ προχωρημένο στάδιο, μέχρι και το τελικό στάδιο της διαδικασίας, αν δεν προκαλείται ανεπανόρθωτη ζημιά στον αντίδικο. Ο όρος ανεπανόρθωτη ζημιά χρησιμοποιείται με την έννοια του ότι αυτή δεν μπορεί να αποκατασταθεί με την καταβολή εξόδων.» Ούτως η άλλως η καθυστέρηση, όπως επιτάσσει η νομολογία μας είναι σχετικός παράγοντας σε αιτήσεις για τροποποίηση της δικογραφίας, αλλά δεν είναι εκ προοιμίου και απαρέγκλιτα αποφασιστικής σημασίας. Ακόμα και εάν το Δικαστήριο θα κατέληγε σε διαπίστωση ότι υπάρχει καθυστέρηση, αυτή από μόνη της δεν πρέπει να οδηγεί σε απόρριψη (βλ. Astor Manufacturing (πιο πάνω σελ. 730, Federal Bank of Lebanon v. Σιακόλα
(1999)1 Α.Α.Δ. σελ. 44) καθώς ο παράγοντας της καθυστέρησης συνεκτιμάται ως λογική απόρροια του άρθρου 30
(2)του Συντάγματος για τη σωστή άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου (βλ. επίσης τη Saba & Co. (T.M.P.) v. T.M.P.Agents
(1994)1 A.A.Δ. 426). Στην υπόθεση Federal Bank of Lebanon (SAL) v. Νίκου Κ. Σιακόλα,
(2002)1 Α.Α.Δ. σελ. 223 τονίστηκε ότι όταν διαπιστώνεται καθυστέρηση, θα πρέπει να παρέχονται εξηγήσεις γι΄αυτή, λέχθηκαν δε τα ακόλουθα: ¨Μένει το ερώτημα της δικαιολόγησης της καθυστέρησης. Η σημασία του ποικίλει ανάλογα με τα περιστατικά της υπόθεσης κυρίως σε συσχετισμό προς τη γνησιότητα των προθέσεων του αιτητή και την αναγκαιότητα ή το βαθμό της χρησιμότητας της τροποποίησης.» Στην ένορκη δήλωση του κ. Νόνη Μηνά εξηγείται ότι το στάδιο στο οποίο βρίσκεται η υπόθεση δεν είναι προχωρημένο αφού μόλις πρόσφατα διατάχθηκε επανεκδίκαση της και η διαδικασία δεν έχει επαναρχίσει και ότι ακριβώς την ανάγκη για την τροποποίηση την επέβαλε η διαταγή για επανεκδίκαση της υπόθεσης έτσι ώστε να διαγνωστούν όλα τα πραγματικά γεγονότα τα οποία πιθανόν να είναι αμφισβητούμενα και τα οποία δεν συμπεριλήφθηκαν στο αρχικό δικόγραφο λόγω καλόπιστου λάθους. Επομένως δίδεται εξήγηση γιατί σε αυτό το στάδιο υποβάλλεται το αίτημα σύμφωνα με τα όσα λέχθηκαν στην υπόθεση Kallice Holdings Co. Ltd v. M.T.R. Metals (overseas) Ltd Αγωγή Ναυτοδικείου
(1996)1 (Α) Α.Α.Δ. σελ. 162, όπου το αίτημα αφορούσε τροποποίηση της Έκθεσης Υπεράσπισης μετά την αποπεράτωση της υπόθεσης των εναγόντων και όπου τονίστηκε ότι η καθυστέρηση πρέπει να αιτιολογείται. Στην απόρριψη της αίτησης λήφθηκε υπόψη και το ότι δεν δόθηκε εξήγηση για το λόγο που η προτεινόμενη υπεράσπιση δεν προβλήθηκε εξ αρχής ή σε οποιοδήποτε μεταγενέστερο στάδιο. Περαιτέρω δεν διακρίνεται στην προσπάθεια των εναγομένων 4 και 5 κακοπιστία και ο χρόνος κατά τον οποίο υποβάλλεται το αίτημα, ενόψει των περιστατικών της υπόθεσης, γίνεται αμέσως μετά την διαταγή για επανεκδίκαση της, δεν είναι αποτρεπτικός όπως αποφασίστηκε και στην υπόθεση Agini v. Εθνικής Τράπεζας Ελλάδος Α.Ε.,
(1999)1 Α,Α.Δ. σελ. 11, η οποία αφορούσε αίτηση για τροποποίηση της έκθεσης υπεράσπισης και προσθήκης ανταπαίτησης και η οποία απορρίφθηκε λόγω της μεγάλης καθυστέρησης που παρατηρήθηκε στην υποβολή της αίτησης. Τα γεγονότα της υπόθεσης αποκάλυπταν επίσης πρόθεση της εφεσείουσας για κωλυσιεργία η οποία θα έπρεπε δεόντως να αντιμετωπισθεί από το Δικαστήριο. Αυτά τα στοιχεία όπως προανέφερα δε χαρακτηρίζουν την παρούσα υπόθεση. ΚΑΤΑΛΗΞΗ: Έχοντας κατά νουν τη φύση της αντιδικίας και τις θεραπείες που ζητούνται, έχοντας περαιτέρω υπόψη το σύνολο των ισχυρισμών που προβάλλονται στα δικόγραφα, λαμβάνοντας περαιτέρω υπόψη τις θέσεις των δύο πλευρών, οδηγούμαι στο συμπέρασμα ότι είναι δίκαιο να εγκριθεί το αίτημα το οποίο θα εξυπηρετήσει τα συμφέροντα της δικαιοσύνης με την συμπερίληψη όλων των ισχυρισμών στη δικογραφία και θα αποτρέψει άλλες δικαστικές διαδικασίες οι οποίες πιθανόν να απαιτηθεί να εγερθούν και έτσι θα αποτραπεί η περαιτέρω σπατάλη χρόνου του Δικαστηρίου αλλά και εξόδων. Κρίνω ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις για την έγκριση του αιτήματος . Εκδίδεται διάταγμα ως η παρ. 1 α και β με την προσθήκη της αιτούμενης ανταπαίτησης. Η τροποποιημένη υπεράσπιση και ανταπαίτηση των εναγομένων 4 και 5 να καταχωρηθεί μέχρι τις 3.09.2013, ακολούθως η υπεράσπιση στην ανταπαίτηση να καταχωρηθεί εντός 20 ημερών από της επιδόσεως της τροποποιημένης υπεράσπισης και ανταπαίτησης. Η αγωγή ορίζεται για οδηγίες στις 30.09.2013. Τα έξοδα της αίτησης όσο και οποιαδήποτε έξοδα χάνονται λόγω της τροποποίησης, επιδικάζονται υπέρ των εναγόντων - καθ΄ ών η αίτηση όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο στο τέλος της δίκης. (Υπ.) ....................................................... Χρ. Γ. Φιλίππου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο