Αγάπιος Σταύρου κ.α. ν. Γεώργιου Χριστοδούλου Ττοουλουδιού κ.α., Αρ. Αγωγής: 4055/2005, 25/7/2013 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2013:A114 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Χρήστου Γ. Φιλίππου, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 4055/2005 Μεταξύ:
- Αγάπιος Σταύρου
- Μιχάλη Χριστάκη Χριστίδη Εναγόντων - Καθ΄ών η αίτηση και
- Γεώργιου Χριστοδούλου Ττοουλουδιού
- Ανδρέα Κουμή Κάλλου
- Σάββα Άγγελου Χριστίδη υπό την ιδιότητα του ως διαχειριστή Limited Grant του αποβιώσαντος Μιχαήλ Λ. Χριστίδη
- Νόνη Μιχαήλ Μηνά
- Λόβης Ανδρέα Κάλλου Εναγομένων - Αιτητών ---------------------------------------- Ημερομηνία: 25 Ιουλίου, 2013 Εμφανίσεις: Για την ενάγοντες - καθ΄ών η αίτηση: κ. Γ. Λουκαίδης για Δρ Ανδρέας Ποιητής & Σία Για τους εναγόμενους 1 και 2 - αιτητές: κ. Στέλιος Στυλιανού Ενδιάμεση απόφαση (σε αίτηση για τροποποίηση της έκθεσης υπεράσπισης των εναγομένων 1 και 2) Μια αναδρομή στην πορεία της υπόθεσης πιστεύω ότι θα κάνει πιο κατανοητή τη προσέγγιση του Δικαστηρίου στο ζήτημα που προέκυψε με τις αιτήσεις για τροποποίηση των υπερασπίσεων των εναγομένων 1 και 2 και ξεχωριστά των εναγομένων 4 και 5 για τις οποίες θα εκδοθούν χωριστές αποφάσεις. Οι ενάγοντες στις 27.10.2005 καταχώρησαν γενικά οπισθογραφημένο κλητήριο ένταλμα με το οποίο αξίωναν διάταγμα που να διατάσσει την ακύρωση μεταβίβασης κτημάτων τα οποία ανήκαν στην περιουσία της Σοφίας Μ. Χριστίδου που είχε αποβιώσει και διαζευκτικά αξιώνουν αποζημιώσεις, τιμωρητικές αποζημιώσεις και πρόσθετες αποζημιώσεις για κατακράτηση περιουσίας. Στην ένορκη δήλωση την οποία υπογράφει ο ενάγοντας αρ.1 και συνοδεύει το πιο πάνω κλητήριο ένταλμα, όπως επιβάλλεται σε αυτής της φύσης τις αξιώσεις, εξηγείται ο λόγος για τον οποίο εγέρθηκε η αγωγή και ο οποίος συνίσταται στο γεγονός ότι Μιχάλης Λ. Χριστίδης, σύζυγος της αποβιωσάσης Σοφίας Μ. Χριστίδη, χρησιμοποίησε στις 25.08.1981 πληρεξούσιο έγγραφο που του είχε παραχωρήσει η πιο πάνω, μετά που η τελευταία είχε πλέον αποβιώσει στις 12.02.1981, και μεταβίβασε κτήματα τα οποία ανήκαν στην περιουσία που κατέλειπε. Ο εναγόμενος 4 καταχώρησε εμφάνιση υπό διαμαρτυρία και ακολούθως αίτηση για παραμερισμό του κλητηρίου εντάλματος και της διαδικασίας που ακολούθησε όπως και της επίδοσης του. Στις 4.05.2006 εκδόθηκε απόφαση με την οποία παραμερίστηκε η επίδοση σε αυτόν. Ακολούθησε αίτηση για υποκατάστατο επίδοση στον εναγόμενο 4 και όταν έγινε κατορθωτή η επίδοση σε αυτόν, σύμφωνα με το διάταγμα του Δικαστηρίου, καταχώρησε σημείωμα εμφάνισης στις 31.10.
- Στις 6.12.2006 καταχωρήθηκε η έκθεση απαιτήσεως και στις 26.06.2007 οι εναγόμενοι 4 και 5 καταχώρησαν από κοινού υπεράσπιση. Ταυτόχρονα καταχώρησαν ειδοποίηση προς τους συνεναγομένους τους αρ. 1, 2 και 3 με την οποία απορρίπτουν τους ισχυρισμούς των εναγόντων ότι απέκτησαν τα ακίνητα με δόλο αλλά ισχυρίζονται ότι ήταν καλή τη πίστη αγοραστές έναντι ανταλλάγματος αξίας, χωρίς ειδοποίηση με οποιοδήποτε τρόπο αναφορικά με την ενδεχόμενη ύπαρξη δικαιωμάτων τρίτων και επέρριπταν την ευθύνη για την αποξένωση των ακινήτων από την περιουσία της αποβιωσάσης στους εναγόμενους 1, 2 και 3 και έτσι αξίωναν από αυτούς συνεισφορά ή/και αποζημίωση. Σημειώνω ότι ο εναγόμενος 3 ενάγεται υπό την ιδιότητα του ως διαχειριστής (Limited Grant) της περιουσίας του Μιχάλη Λ. Χριστίδη, συζύγου της αποβιωσάσης Σοφίας Μ. Χριστίδη, ο οποίος απεβίωσε περί το 1983 και ο οποίος δεν εμφανίστηκε σε κανένα στάδιο της διαδικασίας. Μετά τη συμπλήρωση των δικογράφων η υπόθεση εκδικάστηκε και εκδόθηκε απόφαση στις 18.12.2008 η οποία εφεσιβλήθηκε από τους ενάγοντες και στις 11.06.2012 εκδόθηκε απόφαση από το εφετείο το οποίο διέταξε την επανεκδίκαση της. Μετά την πιο πάνω εξέλιξη η υπόθεση ορίστηκε αρχικά για οδηγίες και ακολούθως για ακρόαση στις 10.12.2012 ημερομηνία κατά την οποία τέθηκε για πρώτη φορά ενώπιον του Δικαστηρίου υπό την παρούσα σύνθεση του. Εκείνη την ημερομηνία εμφανίστηκε για τους εναγόμενους 1 και 2 άλλος δικηγόρος από αυτόν που τους εκπροσώπησε στην προηγηθείσα διαδικασία και ενώ είχε καταχωρηθεί στις 10.12.2012 αίτηση από τους εναγόμενους 4 και 5 με την οποία ζητούσαν άδεια που να επέτρεπε την τροποποίηση της έκθεσης απαίτησης τους εναντίον των συνεναγομένων τους 1, 2 και 3 η οποία σε μεταγενέστερο στάδιο ήτοι στις 21.01.2013 εγκρίθηκε εκ συμφώνου σε σχέση με τους εναγόμενους 1 και 2 και στην απουσία του εναγομένου
- Την ίδια πιο πάνω ημερομηνία δηλαδή στις 10.12.2012 είχε καταχωρηθεί αίτηση για παροχή άδειας για τροποποίηση της έκθεσης υπεράσπισης με την προσθήκη ανταπαίτησης εναντίον των εναγόντων. Ακολούθως στις 16.01.2013 καταχωρήθηκε η παρούσα αίτηση από τους εναγόμενους 1 και 2 για παροχή άδειας για τροποποίηση της έκθεσης υπεράσπισης τους. Στις 29.03.2013 καταχωρήθηκε νέα πανομοιότυπη αίτηση εκ μέρους των εναγομένων 1 κα 2 όπου συμπεριλήφθηκε αυτή τη φορά και η νομική της βάση για παροχή άδειας από το δικαστήριο που να επιτρέπει την τροποποίηση της έκθεσης υπεράσπισης τους προς τους ενάγοντες επί τη βάσει της οποίας θα εκδοθεί η παρούσα ξεχωριστή απόφαση εφόσον και στις δύο πιο πάνω αιτήσεις καταχωρήθηκαν ειδοποιήσεις περί της πρόθεσης των εναγόντων να ενστούν Οι εναγόμενοι 4 και 5 σε ό,τι αφορά εκείνους είχαν αποδεχθεί την τροποποίηση που επιζητείτο σε σχέση με το αιτητικό Β της αίτησης. Με την παρούσα αίτηση τους οι εναγόμενοι 1 και 2 ζητούν άδεια ή διάταγμα που να επιτρέπει την τροποποίηση της υπεράσπισης τους. Επί της ουσίας επιζητείται η επέκταση και η παροχή λεπτομερέστερης περιγραφής των ισχυρισμών τους, όπως ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο της συμφωνίας, ενώ είχαν φροντίσει και προβεί σε κάθε λογική υπό τις περιστάσεις έρευνα για να πληροφορηθούν και/ ή διαπιστώσουν και/ή επιβεβαιώσουν τις πιο πάνω πληροφορίες και/ή διαβεβαιώσεις του Μιχάλη Χριστίδη, ότι η σύζυγος του ήταν εν ζωή και ότι το αναφερόμενο πληρεξούσιο ήταν γνήσιο, έγκυρο και σε ισχύ και ότι ποτέ δεν πληροφορήθηκαν ή διαπίστωσαν ή έλαβαν γνώση οποιουδήποτε λάθους ή ελαττωματικότητας ή παρατυπίας ή αναλήθειας σε σχέση με την ιδιοκτησία ή τους τίτλους ιδιοκτησίας των επίδικων κτημάτων ή τα δικαιώματα ή συμφέροντα της αναφερόμενης συζύγου ή το πληρεξούσιο έγγραφο ή τα δικαιώματα του Μιχάλη Χριστίδη δυνάμει του εγγράφου αυτού. Αποποιούνται οποιασδήποτε ευθύνης έναντι των εναγομένων 4 και 5 ή και έναντι οποιουδήποτε άλλου διάδικου ή προσώπου για την αγορά των επίδικων κτημάτων από τον Μιχάλη Χριστίδη. Εάν δε ήθελε βρεθεί ότι έχουν ευθύνη έναντι των εναγομένων 4 και 5, κάτι που κατηγορηματικά αρνούνται, θα ισχυριστούν ότι αποκλειστικά υπαίτιος για την ζημιά και απώλεια που απαιτούν οι εναγόμενοι 4 και 5 είναι ο εναγόμενος 3 υπό την αναφερόμενη ιδιότητα του και θα απαιτήσουν απ΄αυτόν ως συνεισφορά και ή αποζημιώσεις, οποιοδήποτε ποσό το οποίο δυνατόν να διαταχθούν από το Δικαστήριο να πληρώσουν στους εναγόμενους 4 και
- Επιφυλάσσουν δε τα δικαιώματα τους να απαιτήσουν τα πιο πάνω από τον εναγόμενο
- Η αίτηση υποστηρίζεται από ένορκη δήλωση την οποία υπογράφει ο εναγόμενος 1 κ. Γεώργιος Χριστοδούλου Ττουλουδιού, ο οποίος δηλώνει εξουσιοδοτημένος και από τον εναγόμενο 2 να προβεί στην ένορκη δήλωση. Ισχυρίζεται ότι λόγω ελλιπών και εσφαλμένων πληροφοριών τις οποίες καλόπιστα είχαν δώσει στον τότε δικηγόρο τους, καθίσταται κατά τα πιο πάνω αναγκαία η τροποποίηση της έκθεσης υπεράσπισης τους. Το όλο ζήτημα διαπιστώθηκε αμέσως μετά την αλλαγή του δικηγόρου τους και η αίτηση γίνεται καθ΄όλα καλόπιστα και δικαιολογημένα. Με την τροποποίηση που επιζητείται θα διορθωθούν τα λάθη και ελαττώματα και θα τεθούν και θα ευρίσκονται ενώπιον του δικαστηρίου όλα τα αναγκαία γεγονότα για την υπόθεση αυτή και θα εξετασθούν, καθορισθούν και διευθετηθούν τα πραγματικά ζητήματα ή και θα δοθεί η δυνατότητα στο δικαστήριο να εκδικάσει πλήρως και αποτελεσματικά όλα τα επίδικα θέματα. Η πλευρά των εναγόντων στην ειδοποίηση τους περί της πρόθεσης ένστασης, αφού αρνούνται όλους τους ισχυρισμούς του ενόρκως δηλούντος εκ μέρους των αιτητών προβάλλει τους ακόλουθους λόγους για τους οποίους η αίτηση θα πρέπει κατά την άποψη τους να απορριφθεί:
- Η επανεκδίκαση της αγωγής διετάχθη επί τη βάσει των υφιστάμενων γεγονότων και όχι επί τη βάσει οποιωνδήποτε άλλων γεγονότων.
- Δεν είναι δυνατόν στην υπεράσπιση, με την τροποποίηση, να ζητούν να προσθέσουν νέους λόγους υπεράσπισης.
- Η αίτηση δεν βασίζεται σε οποιανδήποτε νομική διάταξη και δεν μπορεί να προχωρήσει.
- Επίσης δεν είναι δυνατό η εκδίκαση να γίνει με βάση οποιαδήποτε άλλα γεγονότα δεδομένου ότι το Ανώτατο Δικαστήριο διέταξε επανεκδίκαση, δηλαδή εκδίκαση των ίδιων σημείων, όπως ήδη είχαν διατυπωθεί. Η αιτούμενη τροποποίηση γίνεται προς περιπλοκή των γεγονότων, που μπορεί να γίνει με άλλη αγωγή. Τους ίδιους πιο πάνω λόγους υποστηρίζει με την ένορκη δήλωση του ο ενάγοντας αρ.1 κ. Αγάπιος Σταύρου η οποία και συνιστά το πραγματικό υπόβαθρο της ένστασης. ΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ: Οι ευπαίδευτοι συνήγοροι στις εμπεριστατωμένες αγορεύσεις τους ανέπτυξαν και υποστήριξαν τα προβαλλόμενα στην αίτηση και ένσταση αντίστοιχα, όπως τα κατέγραψα πιο πάνω. Η κάθε πλευρά υποστήριξε τις θέσεις της με αναφορά σε αρχές της νομολογίας και σε σχετικές αυθεντίες. Η ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ: Η υπό εξέταση αίτηση βασίζεται πλέον στη Δ. 25 Θ.Θ.1 - 5 και στη Δ.48 Θ.Θ.2 και 3 και στις συμφυείς εξουσίες και πρακτική του δικαστηρίου. Η Διαταγή 25 Θ.1 προνοεί τα ακόλουθα: « The Court or a Judge may, at any stage of the proceedings, allow either party to alter or amend his endorsement or pleadings, in such manner and on such terms as may be just, and all such amendments shall be made as may be necessary for the purpose of determining the real questions in controversy between the parties.» Σε μετάφραση: «Το Δικαστήριο ή Δικαστής μπορεί σε οποιονδήποτε στάδιο της διαδικασίας να επιτρέψει σε οποιονδήποτε από τους διαδίκους να διορθώσει ή τροποποιήσει την οπισθογράφηση ή τα δικόγραφα με τέτοιο τρόπο και με τέτοιους όρους που θα είναι δίκαιοι και όλες οι τέτοιες τροποποιήσεις θα πρέπει να γίνουν σαν αναγκαίες για σκοπούς αποπερατώσεως των πραγματικών ζητημάτων που είναι αμφισβητούμενα μεταξύ των διαδίκων». Προκύπτει από τον πιο πάνω θεσμό αλλά και όπως η νομολογία μας διαχρονικά έχει καθιερώσει ως γενική αρχή ότι η τροποποίηση των δικογράφων επαφίεται στη διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου. Οι αρχές που διέπουν την άσκηση της διακριτικής αυτής εξουσίας έχουν αναλυθεί εκτενώς σε σωρεία αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Στην υπόθεση Φοινιώτη v. Greenmar Navigation Ltd κ.ά.
(1989)1 Α.Α.Δ. (Ε) σελ. 33 συνοψίστηκαν ως ακολούθως οι αρχές που διέπουν το ζήτημα της τροποποίησης από τον Δικαστή κ. Πική (όπως ήταν τότε):
- Η τροποποίηση της δικογραφίας επιτρέπεται σε κάθε στάδιο της διαδικασίας δεδομένου ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις που την καθιστούν απαραίτητη για την αποτελεσματική απονομή της δικαιοσύνης.
- Στον προσδιορισμό των συμφερόντων της δικαιοσύνης όπως διαγράφονται στη συγκεκριμένη υπόθεση συνεκτιμούνται και οι επιπτώσεις από την τροποποίηση στα δικαιώματα και συμφέροντα του αντιδίκου. Η διεξαγωγή της δίκης μέσα σε εύλογο χρόνο καθιερώνεται από το άρθρο 30.2 του Συντάγματος ως θεμελιώδες δικαίωμα του κάθε διαδίκου.
- Η τροποποίηση επιτρέπεται κατά κανόνα εφόσον δεν προκαλείται ανεπανόρθωτη ζημιά στον αντίδικο δηλαδή ζημιά άλλη από εκείνη που μπορεί να θεραπευθεί με την έκδοση της κατάλληλης διαταγής ως προς τα έξοδα. Το αποδεικτικό βάρος για την αιτιολόγηση του αιτήματος και της καθυστέρησης στη διατύπωση των θέσεων του Αιτητή ποικίλει ανάλογα με το στάδιο κατά το οποίο υποβάλλεται η αίτηση. Όσο μεγαλύτερη είναι η καθυστέρηση ανάλογα επαυξάνει και το βάρος το οποίο πρέπει να αποσείσει ο αιτητής για την έκδοση διατάγματος για την τροποποίηση.
- Η έναρξη της δίκης δεν δημιουργεί ανυπέρβλητο εμπόδιο στην επιδίωξη της τροποποίησης της υπεράσπισης. Στο στάδιο αυτό όμως η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου ασκείται με φειδώ, λαμβάνοντας υπόψη τον εκτροχιασμό της δίκης από την προσδιορισθείσα πορεία και τις αναπόφευκτες επιπτώσεις στα δικαιώματα του αντιδίκου. Στην υπόθεση Hipgrave v. Case 28 Ch. D. 361 υπεδείχθη ότι το Δικαστήριο αντιμετωπίζει με διστακτικότητα αιτήσεις για τροποποίηση της δικογραφίας κατά τη δίκη¨. Σύμφωνα με την υπόθεση Χριστοδούλoυ v. Χριστοδούλου
(1991)1 Α.Α.Δ. σελ. 934, η σύγχρονη τάση είναι τα Δικαστήρια να επιτρέπουν τροποποιήσεις στις κατάλληλες περιπτώσεις, έστω και αν η αναγκαιότητα τροποποίησης είναι αποτέλεσμα αμέλειας ή καθυστέρησης. Εξαίρεση στον γενικό κανόνα αποτελούν οι περιστάσεις όπου η τροποποίηση δυνατό να επιφέρει βλάβη στον αντίδικο ή ακόμα εκεί όπου η κακή πίστη του αιτητή είναι εμφανής (βλ. Χρίστου v. Αζά
(1992)1 Α.Α.Δ. 704 σελ. 707). Στην υπόθεση Ταξί Κυριάκος Λτδ v. Ανδρέα Παύλου
(1995)1 Α.Α.Δ. σελ. 560 γίνεται μια διευκρίνηση ή θα μπορούσε να πει κάποιος, περιορισμός της πιο πάνω γενικότητας με την οποία είχε αποδοθεί η πιο πάνω αρχή. Όσο φιλελεύθερη και αν δικαιολογείται να είναι η προσέγγιση στο θέμα τροποποιήσεων δικογράφων, το ζήτημα εξακολουθεί να υπόκειται στη διακριτική εξουσία του Δικαστηρίου. Ότι γνώμονας για την άσκηση αυτής της διακριτικής εξουσίας του Δικαστηρίου, είναι το σύνολο των περιστατικών και δεν εξικνείται με αναφορά μόνο στο επανορθώσιμο των συνεπειών της τροποποίησης ανεξάρτητα από οτιδήποτε άλλο. Για παράδειγμα, σε εκείνη την υπόθεση κρίθηκε πως ορθά απορρίφθηκε αίτημα τροποποίησης, που υποβλήθηκε κατά την ημερομηνία ακρόασης, εφόσον κατά τη δικάσιμο που είχε οριστεί το 1988 είχε υποβληθεί αίτημα για αναβολή έτσι ώστε να γίνει διάβημα τροποποίησης, η υπόθεση ανεβλήθη παρά την ένσταση της άλλης πλευράς, με οδηγίες να υποβληθεί αίτηση τροποποίησης εντός δύο μηνών. Αίτηση δεν υποβλήθηκε ούτε απασχόλησε ξανά το θέμα παρά μόνο όταν κατά το 1990 η υπόθεση ορίστηκε ξανά για ακρόαση. Επομένως στην άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου συνεκτιμάται και ο παράγων της καθυστέρησης στην υποβολή της αίτησης σαν λογικής απόρροιας των διατάξεων του Άρθρου 30.2 του Συντάγματος (βλ. Χρίστου v. Αζά (πιο πάνω). Σε σχέση με την πλατιά διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου λέχθηκαν τα ακόλουθα στην υπόθεση Ε. Φιλίππου Λτδ v. Compass Insurance Co. Ltd
(1990)1 A.A.Δ. 24, στη σελ. 26: ¨Τα συμφέροντα της δικαιοσύνης είναι ο παράγων ο οποίος δεσπόζει στην άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου. Τα στοιχεία τα οποία συνθέτουν και προσδιορίζουν τα συμφέροντα της δικαιοσύνης εξισορροπούνται μετά από τη συνεκτίμηση των συμφερόντων των διαδίκων και των ευρύτερων συμφερόντων της δικαιοσύνης για τελεσφόρο επίλυση όλων των συναφών διαφορών μεταξύ τους καθώς και των συμφερόντων του δημοσίου στην εξασφάλιση της ταχείας απονομής της δικαιοσύνης¨. Στην υπόθεση Χρίστου v. Αζά (πιο πάνω), λέχθηκε ότι διαφαίνεται ως θεμελιακή αρχή από τις διάφορες αποφάσεις ότι η τροποποίηση είναι εφικτή σε κάθε στάδιο όταν αυτή κρίνεται αναγκαία για τον προσδιορισμό της ουσίας της διαφοράς και για την αποτροπή της πολλαπλότητας των νομικών διαδικασιών, εκτός στις περιπτώσεις που είτε επέρχεται βλάβη στην αντίδικη πλευρά ή όπου η κακή πίστη του αιτητή είναι εμφανής. (Βλέπε επίσης τις υποθέσεις Ταξί Κυριάκος Λτδ (ανωτέρω), Astor Manufacturing & Exporting Co. κ.ά. v. A.G. Leventis κ.ά.
(1993)1 Α.Α.Δ. 726, Agini v. Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδας Α.Ε.
(1999)1 Α.Α.Δ. σελ. 11). Σε σχέση επίσης με το ζήτημα της καθυστέρησης, στην υπόθεση Kallice Holdings Co. Ltd v. M.T.R. Metals (overseas) Ltd Αγωγή Ναυτοδικείου
(1996)1 (Α) Α.Α.Δ. σελ. 162, στην οποία το αίτημα αφορούσε τροποποίηση της Έκθεσης Υπεράσπισης μετά την αποπεράτωση της υπόθεσης των εναγόντων, τονίστηκε ότι η καθυστέρηση πρέπει να αιτιολογείται. Στην απόρριψη της αίτησης λήφθηκε υπόψη και το ότι δεν δόθηκε εξήγηση για το λόγο που η προτεινόμενη υπεράσπιση δεν προβλήθηκε εξ αρχής ή σε οποιοδήποτε μεταγενέστερο στάδιο. ΕΞΕΤΑΣΗ ΤΩΝ ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΓΙΑ ΕΓΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΑΙΤΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΛΟΓΩΝ ΤΗΣ ΕΝΣΤΑΣΗΣ: Έχοντας υπόψη μεταξύ άλλων τις πιο πάνω νομικές αρχές που διέπουν το ζήτημα της τροποποίησης δικογράφων, τους λόγους που υποστηρίζουν το αίτημα και τους λόγους ένστασης όπως επίσης και τις εισηγήσεις των δύο πλευρών, θα προσπαθήσω στη συνέχεια να εξαγάγω τα συμπεράσματα μου κατά πόσο δικαιολογείται ή όχι η έγκριση του αιτήματος. Επειδή οι λόγοι ένστασης όπως προβάλλονται συμπλέκονται μεταξύ τους ή και αλληλοκαλύπτονται στη συνέχεια θα εξετασθούν αυτοί όπως τους αντιλήφθηκα χωρίς να ακολουθηθεί κάποια σειρά. Προβάλλεται ότι με την αιτούμενη τροποποίηση επιχειρείται η εισαγωγή νέων γεγονότων ενώ η επανεκδίκαση της υπόθεσης θα πρέπει να μείνει στη βάση των υφιστάμενων γεγονότων και ότι με την τροποποίηση επιχειρείται η εισαγωγή νέων λόγων υπεράσπισης (λόγοι 1 και 2 βλ. στις σελ. 5 και 6 πιο πάνω). Ουσιαστικά δηλαδή προβάλλεται με τους πιο πάνω λόγους ένστασης ότι η επιδιωκόμενη τροποποίηση θα προκαλέσει τη μεταβολή του πλαισίου της δίκης λόγω της φύσης των προτιθέμενων τροποποιήσεων. Στην υπόθεση World Tide Shipping Corporation of Liberia v. Vassiliko Cement Work Ltd
(1988)1 C.L.R. 488 όπου βέβαια η ένσταση είχε εστιαστεί στο ότι οι επιζητούμενες τροποποιήσεις δεν περιλαμβάνονταν στην οπισθογράφηση αποφασίστηκε ότι ο ενάγοντας μπορεί να αλλάξει, μετατρέψει ή επεκτείνει την αρχική του απαίτηση σε οποιοδήποτε βαθμό και να αξιώνει περαιτέρω ή άλλη θεραπεία χωρίς τροποποίηση του κλητηρίου νοουμένου ότι δεν αλλάζει τελείως την αιτία της αγωγής όπως εκτίθεται στην οπισθογράφηση και δεν εισάγει μια νέα και επιπρόσθετη αιτία αγωγής η οποία δεν θα μπορεί ευχερώς να εκδικασθεί μαζί με την αρχική απαίτηση¨. Κατά ανάλογο τρόπο μπορεί να αντιμετωπίζεται και η υπόθεση ενός εναγομένου όταν επιζητεί την τροποποίηση του δικογράφου του όπως συμβαίνει στην παρούσα περίπτωση. Σε σχέση με την πλατιά διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου λέχθηκαν τα ακόλουθα στην υπόθεση Ε. Φιλίππου Λτδ v. Compass Insurance Co. Ltd
(1990)1 A.A.Δ. 24, στη σελ. 26: ¨Τα συμφέροντα της δικαιοσύνης είναι ο παράγων ο οποίος δεσπόζει στην άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου. Τα στοιχεία τα οποία συνθέτουν και προσδιορίζουν τα συμφέροντα της δικαιοσύνης εξισορροπούνται μετά από την συνεκτίμηση των συμφερόντων των διαδίκων και των ευρύτερων συμφερόντων της δικαιοσύνης για τελεσφόρο επίλυση όλων των συναφών διαφορών μεταξύ τους καθώς και των συμφερόντων του δημοσίου στην εξασφάλιση της ταχείας απονομής της δικαιοσύνης¨. Με τις επιζητούμενες τροποποιήσεις όπως τις έχω καταγράψει πιο πάνω κρίνω ότι δεν αλλάζει το πλαίσιο της υπεράσπισης ούτε και επηρεάζονται τα συμφέροντα των εναγόντων με οποιονδήποτε τρόπο. Επομένως οι συναφείς λόγοι ένστασης απορρίπτονται. Προβλήθηκε ότι: ¨Η επανεκδίκαση της αγωγής διατάχθηκε επί τη βάσει των υφιστάμενων γεγονότων και όχι επί τη βάσει οποιωνδήποτε άλλων γεγονότων¨. Για να εξετασθεί αυτός ο λόγος ένστασης θα πρέπει να εξετασθεί κατ΄αρχή τι είναι αυτό που επιδιώκουν οι εναγόμενοι 1 και 2 με την αίτηση τους. Έχω καταγράψει πιο πάνω τι είναι που επιδιώκουν και σε αυτά δεν διακρίνω εισαγωγή νέων γεγονότων, επεκτείνουν όμως τους ισχυρισμούς τους παρέχοντας περαιτέρω λεπτομέρειες χωρίς να γίνεται ουσιαστική διαφοροποίηση των γεγονότων και ισχυρισμών όπως προβλήθηκαν στην αρχική υπεράσπιση τους κατά τρόπο που ενδεχομένως να επηρεάζει τα συμφέροντα των εναγόντων. Τα γεγονότα ως προς την ουσία τους δεν διαφοροποιούνται με οποιονδήποτε τρόπο. Σύμφωνα με την υπόθεση Χρίστου v. Αζά (πιο πάνω) η τροποποίηση είναι εφικτή σε κάθε στάδιο όταν αυτή κρίνεται αναγκαία για τον προσδιορισμό της ουσίας της διαφοράς και για την αποτροπή της πολλαπλότητας των νομικών διαδικασιών, εκτός στις περιπτώσεις που είτε επέρχεται βλάβη στην αντίδικη πλευρά ή όπου η κακή πίστη του αιτητή είναι εμφανής. (Βλέπε επίσης τις υποθέσεις Ταξί Κυριάκος Λτδ (ανωτέρω), Astor Manufacturing & Exporting Co. κ.ά. v. A.G. Leventis κ.ά.
(1993)1 Α.Α.Δ. 726, Agini v. Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδας Α.Ε.
(1999)1 Α.Α.Δ. σελ. 11). Η έγκριση του αιτήματος δεν θα περιπλέξει την υπόθεση καθώς οι λεπτομέρειες που επιδιώκεται να εισαχθούν δεν κρίνω ότι θα προκαλέσουν ιδιαίτερη περιπλοκή κατά την ακροαματική διαδικασία της υπόθεσης ούτε και διακρίνεται δυσμενής επηρεασμός των δικαιωμάτων των εναγόντων αλλά ούτε και το πλαίσιο της δίκης θα μεταβληθεί. Στην υπόθεση World Tide Shipping Corporation of Liberia v. Vassiliko Cement Work Ltd
(1988)1 C.L.R. 488 όπου βέβαια η ένσταση είχε εστιαστεί στο ότι οι επιζητούμενες τροποποιήσεις δεν περιλαμβάνονταν στην οπισθογράφηση. Αποφασίστηκε ότι ο ενάγοντας μπορεί να αλλάξει, μετατρέψει ή επεκτείνει την αρχική του απαίτηση σε οποιοδήποτε βαθμό και να αξιώνει περαιτέρω ή άλλη θεραπεία χωρίς τροποποίηση του κλητηρίου νοουμένου ότι δεν αλλάζει τελείως την αιτία της αγωγής όπως εκτίθεται στην οπισθογράφηση και δεν εισάγει μια νέα και επιπρόσθετη αιτία αγωγής η οποία δεν θα μπορεί ευχερώς να εκδικασθεί μαζί με την αρχική απαίτηση. Κατά ανάλογο τρόπο μπορεί να αντιμετωπίζεται και η υπόθεση ενός εναγομένου όταν επιζητεί την τροποποίηση του δικογράφου του όπως συμβαίνει στη παρούσα περίπτωση. Σύμφωνα λοιπό με τα πιο πάνω δεν είναι αποτρεπτικός παράγοντας το γεγονός ότι ενώπιον του Δικαστηρίου βρίσκεται σήμερα μια υπόθεση η οποία διατάχθηκε να επανεκδικασθεί. Η διαταγή για επανεκδίκαση δεν θέτει περιοριστικούς όρους και δεν αφορά συγκεκριμένα σημεία των γεγονότων όπως είχαν ακουσθεί αρχικά. Διατάχθηκε η επανεκδίκαση ολόκληρου του φάσματος των αμφισβητούμενων γεγονότων της υπόθεσης. Επομένως τα πιο πάνω απαντούν περαιτέρω στον λόγο ένστασης 4 (βλ. πιο πάνω στις σελ. 5 και 6), ότι δηλαδή το Ανώτατο Δικαστήριο διέταξε επανεκδίκαση των ίδιων σημείων όπως είχαν διατυπωθεί. Η επανεκδίκαση της υπόθεσης όπως διατάχθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο θα καταλάβει, επαναλαμβάνω, όλο το φάσμα των διαφορών των διαδίκων χωρίς κανένα περιορισμό και έτσι δεν βλέπω που υπάρχει το κώλυμα να δοθούν αυτές οι περαιτέρω λεπτομέρειες στην υπεράσπιση των εναγομένων 1 και 2 οι οποίες δεν θα προκαλέσουν οποιαδήποτε περαιτέρω περιπλοκή στην υπόθεση. Η υπόθεση με τη διαταγή για την επανεκδίκαση της, όπως αυτή διατυπώθηκε, αρχίζει από την αρχή και επομένως οποιαδήποτε διαδικαστικά διαβήματα μπορούν να λάβουν χώρα ωσάν να μην είχε εκδικασθεί ποτέ. Επομένως ο λόγος ένστασης αρ. 4 δεν έχει έρεισμα και απορρίπτεται. Η καθυστέρηση στην υποβολή του αιτήματος: Αν και δεν προβάλλεται άμεσα ως λόγος ένστασης η καθυστέρηση με την οποία υποβλήθηκε το αίτημα, με τον ισχυρισμό ότι θα περιπλακούν τα γεγονότα της υπόθεσης αν εγκριθεί το αίτημα και έτσι θα είναι αναπόφευκτη η καθυστέρηση μπορεί να εκληφθεί ως έμμεσος τρόπος αυτής της εισήγησης και έτσι θα προχωρήσω στη συνέχεια να εξετάσω και αυτόν τον παράγοντα. Κατ΄αρχήν δεν διακρίνεται υστεροβουλία σε αυτή την επιδίωξη της πλευράς των αιτητών η οποία κρίνεται ως καλόπιστη. Η μελέτη της υπόθεσης από το νέο δικηγόρο που εκπροσωπεί σήμερα τους εναγόμενους 1 και 2 κατέδειξε την αναγκαιότητα του διαβήματος και προς τούτο προχώρησε όπως διαπιστώνεται τάχιστα μόλις ανέλαβε την υπόθεση, η ακρόαση της οποίας ακόμη δεν άρχισε και έτσι δεν τίθεται ζήτημα καθυστέρησης. Είναι κατανοητό ότι όταν αναλαμβάνει μια υπόθεση ένας νέος δικηγόρος θα μελετήσει το δικόγραφο που ετοιμάστηκε για τον πελάτη του από προηγούμενο δικηγόρο και αν κρίνει ότι χρίζει βελτίωσης να επιχειρήσει να το κάμει. Κάτι τέτοιο συνέβη και στην προκείμενη περίπτωση όπου ο νέος δικηγόρος που ανέλαβε έκρινε ότι η παροχή αυτών των λεπτομερειών είναι αναγακαία για την υπόθεση των πελατών του. Όπως αποφασίστηκε στην Νικολάου v. Μιλτιάδους κ.ά.,
(2007)1 (Β) Α.Α.Δ. σελ. 1005: «Κατά την εξέταση του θέματος, το δικαστήριο βασίζεται σε διάφορους παράγοντες, αλλά τελικά ο κρίσιμος παράγοντας είναι η ανάγκη για προσδιορισμό των επιδίκων θεμάτων και η διαπίστωση των θέσεων των διαδίκων. Τροποποίηση μπορεί να επιτραπεί, ασχέτως του αν επιδείχθηκε αμέλεια και καθυστέρηση από διάδικο, αν αυτό απαιτεί το συμφέρον της δικαιοσύνης. Η άδεια για τροποποίηση δίδεται ευκολότερα στα αρχικά στάδια, αλλά τούτο μπορεί ακόμα να γίνει και σε πολύ προχωρημένο στάδιο, μέχρι και το τελικό στάδιο της διαδικασίας, αν δεν προκαλείται ανεπανόρθωτη ζημιά στον αντίδικο. Ο όρος ανεπανόρθωτη ζημιά χρησιμοποιείται με την έννοια του ότι αυτή δεν μπορεί να αποκατασταθεί με την καταβολή εξόδων.» Ούτως η άλλως η καθυστέρηση, όπως επιτάσσει η νομολογία μας είναι σχετικός παράγοντας σε αιτήσεις για τροποποίηση της δικογραφίας, αλλά δεν είναι εκ προοιμίου και απαρέγκλιτα αποφασιστικής σημασίας. Ακόμα και εάν το Δικαστήριο θα κατέληγε σε διαπίστωση ότι υπάρχει καθυστέρηση, αυτή από μόνη της δεν πρέπει να οδηγεί σε απόρριψη (βλ. Astor Manufacturing (πιο πάνω σελ. 730, Federal Bank of Lebanon v. Σιακόλα
(1999)1 Α.Α.Δ. σελ. 44) καθώς ο παράγοντας της καθυστέρησης συνεκτιμάται ως λογική απόρροια του άρθρου 30
(2)του Συντάγματος για τη σωστή άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου (βλ. επίσης τη Saba & Co. (T.M.P.) v. T.M.P.Agents
(1994)1 A.A.Δ. 426). Έχει δοθεί όμως τέτοια εξήγηση γιατί προέκυψε σε αυτό το στάδιο της διαδικασίας η ανάγκη για την τροποποίηση η οποία κατά την άποψη μου είναι επαρκής και έτσι δικαιολογείται η όποια καθυστέρηση παρατηρήθηκε στο να δοθούν αυτές οι λεπτομέρειες σε ήδη προβληθέντες ισχυρισμούς. Επομένως συνάδουν τα πιο πάνω με όσα αποφασίστηκαν και στην υπόθεση Federal Bank of Lebanon (SAL) v. Νίκου Κ. Σιακόλα,
(2002)1 Α.Α.Δ. σελ. 223 όπου τονίστηκε ότι όταν διαπιστώνεται καθυστέρηση, θα πρέπει να παρέχονται εξηγήσεις γι΄αυτή, λέχθηκαν δε τα ακόλουθα: ¨Μένει το ερώτημα της δικαιολόγησης της καθυστέρησης. Η σημασία του ποικίλει ανάλογα με τα περιστατικά της υπόθεσης κυρίως σε συσχετισμό προς τη γνησιότητα των προθέσεων του αιτητή και την αναγκαιότητα ή το βαθμό της χρησιμότητας της τροποποίησης.» Δεν υπάρχει δικονομική απαγόρευση στο να γίνει αίτηση τροποποίησης ενός δικογράφου όταν διατάζεται η επανεκδίκαση μιας αγωγής. Η διαταγή για επανεκδίκαση δεν έθεσε στη προκείμενη περίπτωση οποιασδήποτε μορφής περιορισμούς. Δεν βρίσκω επίσης πως θα μπορούσε να παραβλαφθούν τα δικαιώματα της πλευράς των εναγόντων και δεν συντρέχει περίπτωση κακοπιστίας (βλ. Περιεκτιώνη Χρίστου v. Αζά,
(1992)1 Α.Α.Δ. σελ. 704). Μετά την καταχώρηση της παρούσας αίτησης και της συμπερίληψης σε αυτή της νομικής πτυχής της, κρίνεται πλέον ο σχετικός λόγος ένστασης ως ανεδαφικός. Σε κάθε περίπτωση το νομικό υπόβαθρο της αίτησης καλύπτει το αίτημα. ΚΑΤΑΛΗΞΗ Έχοντας κατά νουν τη φύση της αντιδικίας και τις θεραπείες που ζητούνται και έχοντας περαιτέρω υπόψη το σύνολο των ισχυρισμών που προβάλλονται στα δικόγραφα, ισοζυγίζοντας περαιτέρω τις αρχές όπως τις κατέγραψα πιο πάνω και λαμβάνοντας υπόψη τις θέσεις των δύο πλευρών, καταλήγω ότι είναι δίκαιο και θα εξυπηρετήσει τα συμφέροντα της δικαιοσύνης η έγκριση του αιτήματος των εναγομένων 1 και 2 και σε σχέση με τους ενάγοντες. Κρίνω ότι συντρέχουν όλες οι προϋποθέσεις για χορήγηση άδειας για τροποποίηση της έκθεσης υπεράσπισης των εναγομένων 1 και
- Η έγκριση του αιτήματος θα θέσει ενώπιον του Δικαστηρίου όλες τις μεταξύ των διαδίκων πτυχές των διαφορών τους και η τελεσφόρηση τους θα είναι πιο πρόσφορη όταν παρασχεθεί η δυνατότητα προβολής όλων των ισχυρισμών και των γεγονότων που χαρακτηρίζουν την υπόθεση. Εκδίδεται διάταγμα ως η παρ. Α της αίτησης. Σε σχέση με το Β της αίτησης που αφορά τους εναγόμενους 4 και 5 ήδη υπήρξε συμφωνία για την έκδοση του και επομένως οι οδηγίες που θα ακολουθήσουν θα αφορά και το μέρος αυτό του αιτήματος. Η τροποποιημένη υπεράσπιση να καταχωρηθεί μέχρι την 3.09.2013 ακολούθως αν θελήσει να καταχωρήσει απάντηση οποιαδήποτε πλευρά αυτή θα πρέπει να καταχωρηθεί εντός 20 ημερών από της επιδόσεως της τροποποιημένης υπεράσπισης. Η αγωγή ορίζεται για οδηγίες στις 30.09.
- Τα έξοδα της αίτησης όσο και οποιαδήποτε έξοδα χάνονται λόγω της τροποποίησης, επιδικάζονται υπέρ των εναγόντων - καθ΄ών η αίτηση όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο στο τέλος της δίκης. (Υπ.) ....................................................... Χρ. Γ. Φιλίππου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο