← Κύπρος

Costas Zack Realty Ltd κ.α. ν. Α/ΦΟΙ ΑΝΔΡΕΟΥ ΧΟΙΡΟΣΤΑΣΙΑ ΛΤΔ, Αρ. Αγωγής: 2034/10, 31/7/2013

Costas Zack Realty Ltd κ.α. ν. Α/ΦΟΙ ΑΝΔΡΕΟΥ ΧΟΙΡΟΣΤΑΣΙΑ ΛΤΔ, Αρ. Αγωγής: 2034/10, 31/7/2013 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2013:A116 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Χ. B. Χαραλάμπους, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 2034/10 Μεταξύ:

  1. Costas & Zack Realty Ltd
  2. Παντελής Καϊμακλιώτης
  3. Ζαχαρίας Καϊμακλιώτης Εναγόντων και Α/ΦΟΙ ΑΝΔΡΕΟΥ ΧΟΙΡΟΣΤΑΣΙΑ ΛΤΔ Εναγομένης Ημερομηνία: 31 Ιουλίου, 2013 Εμφανίσεις: Για Ενάγοντες: κ. Γ. Καϊμακλιώτης για κ. Γ. Βασιλείου Για Εναγόμενη: κα Μ. Σουρουλλά ΑΠΟΦΑΣΗ Με την αγωγή τους οι Ενάγοντες αξιώνουν απόφαση για €15.669,50 για κατ' ισχυρισμόν ζημιές που προκλήθηκαν σε τριφυλλοφυτείες που διατηρούσαν στις 7-7-09, σε ακίνητη ιδιοκτησία των στην Αραδίππου, λόγω διαρροής χοιρολυμάτων από χοιροστάσια που διατηρεί η Εναγόμενη στην ίδια περιοχή. Η Εναγόμενη με την Υπεράσπιση της παραδέχθηκε ότι υπήρξε διαρροή χοιρολυμάτων, αλλά ισχυρίστηκε ότι: α) Επηρεάστηκε μόνον η τριφυλλοφυτεία των Εναγόντων ηλικίας 2,5 ετών σε έκταση 5 δεκαρίων β) Τα χοιρολύματα δεν προκάλεσαν ζημιές, αλλά αντίθετα ενεργούν ως ευεργετικό λίπασμα για το έδαφος γ) Οι τριφυλλοφυτείες διαρκούν 5 έτη και οι τριφυλλοπαραγωγοί είναι αναγκασμένοι κάθε 5 έτη να καλλιεργήσουν νέα εδάφη, πράγμα που ήταν υποχρεωμένοι να πράξουν και οι Ενάγοντες δ) Η Εναγόμενη συμφώνησε και ήταν πρόθυμη να αποζημιώσει τους Ενάγοντες για έκταση 5 δεκαρίων με το ποσόν των €2.500 που είχαν ζητήσει, αλλά σε κατοπινό στάδιο οι Ενάγοντες πληροφόρησαν την Εναγόμενη ότι δεν ισχύει η συμφωνία και ζήτησαν €15.669,50, αξίωση την οποίαν η τελευταία απέρριψε με επιστολή της ημερομηνίας 29-12-09, ισχυριζόμενη ότι η ζημιά δεν υπερβαίνει το ποσό των €3.284, το οποίο δήλωσε πρόθυμη να καταβάλει. Μαρτυρία Ο Μ.Ε.1 κ. Ζαχαρίας Καϊμακλιώτης είναι ο Ενάγων 3 και ένας εκ των διευθυντών της Ενάγουσας
  4. Στην γραπτή δήλωση του (Τεκμήριο 1) εξήγησε τη σχέση του με τους υπόλοιπους Ενάγοντες, τα σχετικά με την κυριότητα των επίδικων τεμαχίων και την καλλιέργεια τριφυλλιών σ' αυτά, παρουσιάζοντας σχετικά έγγραφα (Τεκμήρια 2-10). Για τα θέματα των ζημιών παρέπεμψε σε εκτίμηση ειδικού ημερ. 13-10-09 (Τεκμήριο 12). Αρνήθηκε ότι είχε γίνει συμφωνία για καταβολή ποσού €2.
  5. Κατά την αντεξέταση του αναφέρθηκε στη διαρροή των λυμάτων, στην πορεία που ακολούθησαν και στις ζημιές, παραπέμποντας στην πιο πάνω εκτίμηση γεωπόνου και σε σχετικές φωτογραφίες. Δέχθηκε ότι 15-20 ημέρες μετά θέρισε τα τριφύλλια, τα οποία όμως έγιναν σανός και πωλήθηκαν έναντι ποσού €1200 (Τεκμήριο 11). Ο Μ.Ε.2 κ. Νικόλαος Παπαγεωργίου είναι συνταξιούχος γεωπόνος - εκτιμητής. Είπε μεταξύ άλλων ότι κλήθηκε από τους Ενάγοντες για εκτίμηση, οπότε επισκέφθηκε την φυτεία σε τέσσερεις περιπτώσεις κατά το διάστημα από 4-8-09 έως 10-9-
  6. Την τελευταία φορά μαζί του ήταν και ο κ. Χρίστος Τσιάτταλος, Ειδικός Εδαφολόγος - Λιπασματολόγος. Κατά την δεύτερη επίσκεψη έλαβε και φωτογραφίες τις οποίες αναγνώρισε, παρουσίασε και επεξήγησε (Τεκμήρια 13-29). Παρουσίασε επίσης την έκθεση και εκτίμηση ζημιών την οποίαν ετοίμασε (Τεκμήριο 12). Είπε ότι η ολική φυτεία ήταν 50,1 δεκάρια και από αυτά επηρεάστηκαν τα 35 δεκάρια υφιστάμενα από 20% έως και τελεία καταστροφή σε ορισμένες περιπτώσεις, παραπέμποντας στον Πίνακα 3 της έκθεσης του. Ήταν η θέση του ότι οι ζημιές ήταν: €6.969,50 για καταστροφές, €6.700,00 για δαπάνες αποκατάστασης €2.000 για εργατικά και εκτιμητικά Σύνολο: 15.669,50 Κατά την αντεξέταση του αναγνώρισε και κατέθεσε κτηματολογικό σχέδιο της περιοχής (Τεκμήριο 30) υποδεικνύοντας σ' αυτό την πορεία των χοιρολυμάτων προς τα τεμάχια των Εναγόντων. Αναγνώρισε επίσης και κατατέθηκαν φωτογραφίες δορυφόρου από τη διαδικτυακή μηχανή αναζήτησης Google (Τεκμήρια 31,32,33) στις οποίες υπέδειξε τα επίδικα τεμάχια και σχολίασε τα απεικονιζόμενα. Ο Μ.Υ. κ. Γιώργος Αντρέου είναι ένας εκ των διευθυντών της Εναγομένης. Παραδέχθηκε ότι διέφυγαν χοιρολύματα από το χοιροστάσιο τους. Μετά από το συμβάν ο ίδιος κλήθηκε από τον Μ.Ε.1 και πήγαν επιτόπου. Ο Μ.Ε.1 τού είχε ζητήσει ένα ποσόν γύρω στις €2.500 και συμφώνησαν αλλά τελικά ο Μ.Ε.1 δεν πήγε να παραλάβει την επιταγή, λέγοντας ότι η ζημιά ήταν μεγάλη. Αργότερα ο Μ.Ε.1 αύξησε την προσφορά του σε €3.284 επί τη βάσει του επηρεασμού 5 δεκ., του επηρεασμού κάθε δεκαρίου όπως τον εντόπισε ο Μ.Ε.2 (€263) επί το υπόλοιπο σε χρονική διάρκεια της φυτείας και αφού συμβουλεύτηκε κάποιον αγελοδοτρόφο (Σάββα Κέκκου) και κάποιο γεωπόνο (Σπύρο Τσαππή), οι οποίοι συμφωνούσαν μαζί του για την επηρεασθείσα έκταση. Αξιολόγηση μαρτυρίας - Ευρήματα Παρακολούθησα με προσοχή τους μάρτυρες και στα πλαίσια του καθήκοντος αξιολόγησης της μαρτυρίας έχω υπόψιν τα όσα ανέφεραν και τη συνολική εικόνα του καθενός. Πριν απ' οτιδήποτε άλλο θα πρέπει να σημειωθούν κάποια αναντίλεκτα και μη αμφισβητούμενα γεγονότα τα οποία συνιστούν το αναγκαίο υπόβαθρο: i. Σημειώνεται καταρχάς ότι δεν έχει αμφισβητηθεί η νομική υπόσταση της Ενάγουσας 1, καθώς και της Εναγομένης. Για την πρώτη παρουσιάστηκε και Πιστοποιητικό Σύστασης (Τεκμ. 2), καθώς και Πιστοποιητικό Διευθυντών (Τεκμ. 3). ii. Ούτε επίσης έχει αμφισβητηθεί η ιδιοκτησία των επιδίκων ακινήτων, όπως αυτή διαπιστώνεται από τα Πιστοποιητικά Εγγραφής (Τεκμ. 4-10). Από τα οποία εξάγεται το συμπέρασμα ότι πρόκειται για επτά τεμάχια συνολικά. Η Ενάγουσα 1 είναι ιδιοκτήτρια των τεμ. 137 και 138, ο Ενάγων 2 είναι συνιδιοκτήτης κατά ½ μερίδιο στο τεμ. 154 και ο Ενάγων 3 είναι ιδιοκτήτης των τεκμ. 152,153 και συνιδιοκτήτης κατά ½ μερίδιο στα τεμ. 154,155 και
  7. Εκείνο που έχει σημασία είναι πως ασχέτως μεριδίου ιδιοκτησίας, όλοι οι συνιδιοκτήτες (Ενάγοντες) κατά τον επίδικο χρόνο αξιοποιούσαν από κοινού και συνδιαχειρίζοντο τα κτήματα αυτά στα οποία ασκούσαν από κοινού επιχείρηση, διατηρώντας δηλαδή καλλιέργεια τριφυλλοφυτείας. iii. Αναμφισβήτητο παρέμεινε και το γεγονός ότι η Εναγόμενη εταιρεία ασχολείται με τη χοιροτροφία και διατηρεί χοιροστάσια βορειοδυτικά της τριφυλλοφυτείας των Εναγόντων από τα οποία στις 7-7-09 υπήρξε διαρροή χοιρολυμάτων προς την φυτεία των Εναγόντων. Ο Μ.Ε.1 (Ενάγων 3) μού έδωσε γενικά την εικόνα αξιόπιστου και ειλικρινούς προσώπου. Δεν θεωρώ ότι είχε οποιαδήποτε πρόθεση να παραπλανήσει το δικαστήριο. Οι απαντήσεις του ήταν άμεσες και χωρίς υπεκφυγές. Παρά ταύτα πρέπει να παρατηρήσω πως ειδικά όσον αφορά το θέμα των ζημιών στην πραγματικότητα απλώς είχε μια γενική εικόνα για την κατάσταση και για αυτό παρέπεμπε σχετικά συχνά στην έρευνα του ειδικού Μ.Ε.2 πράγμα αναμενόμενο, κατά την κρίση μου, το οποίο δεν θεωρώ ότι επηρεάζει τη δική του γενική αξιοπιστία. Ο Μ.Ε.2 περιγράφεται στην έκθεση του ως Γεωπόνος - Εκτιμητής και υπ' αυτή την ιδιότητα του επισκέφθηκε τη φυτεία, εξέτασε την κατάσταση και ετοίμασε την εν λόγω μελέτη εκτίμησης ζημιών και κλήθηκε στο δικαστήριο, χωρίς σε οποιοδήποτε στάδιο να αμφισβητηθεί η ιδιότητα του αυτή από την Υπεράσπιση. Τον θεωρώ ειδικό ως προς τα θέματα για τα οποία κατέθεσε και ως τέτοιος θα αξιολογηθεί. Βασικά ο Μ.Ε.2 δεν κλήθηκε μόνο ως μάρτυρας επί γεγονότων. Κλήθηκε από την Ενάγουσα για να προσφέρει την εμπειρογνωμοσύνη του όσον αφορά τα αίτια των ζημιών και ως εμπειρογνώμονας αντιμετωπίζεται από το δικαστήριο. Είναι πολύ καλά γνωστές οι αρχές βάσει των οποίων αξιολογείται τέτοια μαρτυρία και δεν κρίνεται αναγκαία η εκτενής επανάληψη τους. Αρκεί εν συντομία να λεχθεί ότι ο ρόλος των εμπειρογνωμόνων είναι να προσφέρουν στο δικαστήριο τα απαιτούμενα στοιχεία ούτως ώστε το δικαστήριο να κρίνει την ορθότητα των συμπερασμάτων τους και όχι να αντικαταστήσουν την κρίση του δικαστηρίου. Για αυτό ο εμπειρογνώμονας πρέπει να είναι σε θέση να παρουσιάσει την (επιστημονική ή άλλη) βάση επί της οποίας εργάστηκε ούτως ώστε το δικαστήριο να μπορέσει να εξαγάγει τα δικά του ανεξάρτητα συμπεράσματα. Αποτελεί καθήκον του να δηλώσει στο δικαστήριο τα επιστημονικά κριτήρια για να μπορεί να ελέγξει την ακρίβεια των συμπερασμάτων του (εμπειρογνώμονα) ούτως ώστε να καταστεί δυνατό για το δικαστήριο να σχηματίσει τη δική του ανεξάρτητη κρίση με την εφαρμογή των κριτηρίων επί των γεγονότων που έχουν αποδειχθεί με τη μαρτυρία. Η εμπειρογνωμοσύνη σε κάποιο θέμα δεν βασίζεται μόνο στα ακαδημαϊκά προσόντα, αλλά δυνητικά και στην πραγματική εμπειρία που αποκτάται στο θέμα αυτό (βλ. Θεοσκέπαστη Φαρμ v. Δημοκρατίας

(1990), 1 ΑΑΔ 954, Νικολάου v. Σταύρου
(1992)1 ΑΑΔ 746, Σιακόλα v. Aστυνομίας, Ποιν. Εφ. 53/11, ημ. 24-1-13, Kayat Trading Ltd v. Genzyme Corporation, Πολ. Εφ. 316/10, ημ. 21-2-13, Μελεκίδης v. Ι. Γεωργίου Παπαγεωργίου, Πολ. Εφ. 89/09, ημ. 29-3-13). Διευκρινίζω πως δεν απαγορεύεται σ' ένα τέτοιο μάρτυρα να αναφερθεί σε πληροφορίες που έλαβε από άλλους κατά την εμπειρογνωμοσύνη, υπό τον όρο όμως ότι εάν αυτές αποτελούν το πραγματικό υπόβαθρο επί του οποίου στηρίχθηκε θα πρέπει να αποδειχθούν στον απαιτούμενο βαθμό όπως κάθε άλλο γεγονός. Στην παρούσα περίπτωση δεν έχουν αμφισβητηθεί οι ενέργειες του Μ.Ε.2 όπως τις έχει επεξηγήσει ο ίδιος. Ούτε το δικαστήριο διατηρεί οποιαδήποτε αμφιβολία για την ειλικρίνεια του ως προς αυτά τα θέματα. Όπως θα διαφανεί δεν αμφισβητείται ότι προέκυψαν ζημιές εξαιτίας της διαρροής λυμάτων προς τη φυτεία των Εναγόντων. Εκείνο που αμφισβητήθηκε είναι οι διαπιστώσεις και τα συμπεράσματα του εν σχέσει με την έκταση της ζημιάς και το ύψος της, θέμα το οποίο θα εξεταστεί κατωτέρω και για το οποίο δεν μπορώ να δεχθώ εξ ολοκλήρου τα συμπεράσματα του για τους λόγους που θα αναφερθούν. Ούτε ο Μ.Υ. μου έδωσε την εικόνα ότι ήθελε να παραπλανήσει το δικαστήριο και γενικά τον θεωρώ αξιόπιστο και ειλικρινή, με εξαίρεση το θέμα της ύπαρξης συμφωνίας για καταβολή €2.500 για το οποίο θεωρώ ότι κακώς αντιλήφθηκε ότι υπήρξε τελική συμφωνία. Παραδέχθηκε ευθαρσώς και εντίμως ότι διέφυγαν χοιρολύματα από τη δεξαμενή του δικού τους χοιροστασίου, τα οποία κατευθύνθηκαν προς την τριφυλλοφυτεία των Εναγόντων. Δέχθηκε ότι κάποιες ποσότητες παρέμειναν στην εν λόγω φυτεία και ότι αυτή επηρεάστηκε σε κάποιο βαθμό. Δεν προσπάθησε να παρουσιαστεί ως ειδικός. Αντιθέτως επανειλημμένως τόνισε ότι δεν είναι ειδικός ή εμπειρογνώμονας για να κρίνει τι απώλειες υπήρξαν ή το επίπεδο της ζημιάς ή τον επηρεασμό που υπήρξε στη φυτεία. Ακόμα και για το επιχείρημα στην Υπεράσπιση ότι τα λύματα αυτά είναι ευεργετικά δέχθηκε και εξήγησε ότι (μόνο) "σε σωστές ποσότητες και σε σωστές συνθήκες μπορούν να λειτουργήσουν και σαν λίπασμα". Βεβαίως δεν προσφέρθηκε οποιαδήποτε σχετική μαρτυρία ότι αυτή ήταν η περίπτωση στην παρούσα. Ούτε και το επιχείρημα ότι οι ζημιές συνδέονται με την ποιότητα του νερού προωθήθηκε με οποιοδήποτε τρόπο. Δεν παραγνωρίζω βεβαίως ότι ο Μ.Υ εξέφρασε γνώμη για την έκταση που επηρεάστηκε. Ήταν όμως μια άποψη προσωπική στην οποίαν δεν επέμεινε και δεν προσπάθησε καν να τεκμηριώσει. Είχε ερωτηθεί απλώς για το πόσην έκταση "νομίζει" ότι επηρέασαν τα χοιρολύματα και απάντησε "τρία με μέγιστο πέντε δεκάρια". Όπως είπα πρόκειται για μια γενική και ατεκμηρίωτη γνώμη την οποίαν δεν μπορώ να δεχθώ. Σημειώνεται όμως ότι ο Μ.Υ συμφωνεί κατά βάσιν με το ποσόν των €263 ανά δεκάριο, το οποίο (ποσόν) έθεσε ο Μ.Ε.2 ως το ετήσιο εισόδημα που θα απέφερε κάθε δεκάριο κατά τη διάρκεια της φυτείας. Μάλιστα ο Μ.Υ κατά τη μαρτυρία του αναφέρετο σε ψηλότερο ποσόν, δηλαδή €270 ανά δεκάριο, ίσως στρογγυλοποιώντας εκείνο που υιοθέτησε στην έκθεση του ο Μ.Ε.
  1. Κρίνω πως δεν υπάρχει ουσιαστική διαφορά επ' αυτού του θέματος. Δεν παραγνωρίζω επίσης ότι ο Μ.Υ στην προσπάθεια του να πείσει ότι η επηρεασθείσα έκταση δεν υπερέβαινε τα 5 δεκάρια επικαλέστηκε και δύο άλλα πρόσωπα, έναν αγελαδοτρόφο και ένα γεωπόνο, οι οποίοι τον είχαν συνοδεύσει σε μιαν από τις επιτόπου επισκέψεις του. Η επίκληση όμως της σύμφωνης γνώμης δύο άλλων προσώπων δεν προσθέτει οποιαδήποτε περαιτέρω αξιοπιστία στη δική του γνώμη, δεδομένου ότι δεν έχουν αναφερθεί οποιεσδήποτε μετρήσεις ή άλλος αξιόπιστος τρόπος βάσει του οποίου κατέληξαν και εκείνοι στην ίδια γνώμη. Η ουσία λοιπόν και από τη μαρτυρία και του Μ.Υ είναι πως όντως υπήρξε διαρροή η οποία επέφερε ζημιές στην φυτεία, το ύψος των οποίων απομένει να εξεταστεί. Σημειώνω πως τα όσα ανέφερε εν παρόδω για συμφωνία επί των αποζημιώσεων σε ύψος €2.500 δεν οδηγούν σε συμπέρασμα ότι υπήρξε τελική και δεσμευτική συμφωνία επ' αυτού του θέματος. Εκείνο που διαπιστώνεται είναι ότι διεξήχθησαν κάποιες συζητήσεις και διαπραγματεύσεις προς αυτό το σκοπό, αλλά χωρίς τελικό αποτέλεσμα, αφού ο Μ.Ε.1 ζητούσε τελικά μεγαλύτερο ποσό. Εξ ου και ο Μ.Υ τον συμβούλευσε να ζητήσει τις υπηρεσίες ειδικού. Η επίδικη τριφυλλοφυτεία ήταν ποικιλίας μηδική, δηλαδή πολυετές τριφύλλι. Ως προς την ηλικία της κατά τον επίδικο χρόνο προτιμώ την μαρτυρία του Μ.Ε.1 ο οποίος έχοντας άμεση προσωπική γνώση ανέφερε ρητώς πως ήταν του 2007, δηλαδή 2 ετών κατά το 2009 και με το υπόγειο σύστημα άρδευσης που εφήρμοζαν θα διατηρείτο για άλλα 3 έτη. Το τελευταίο συνάδει και με τη μέγιστη διάρκεια ζωής των 5-6 ετών που ανέφερε και ο Μ.Ε.
  2. Ήταν εγκατεστημένη σε όλα τα προαναφερθέντα τεμάχια (επτά) τα οποία έχουν συνολική έκταση 50,1 και όχι 44,1 όπως μάλλον εκ παραδρομής ανέφερε ο Μ.Ε.1 παρασυρόμενος από τα αναγραφόμενα στο Τεκμήριο
  3. Ο αριθμός 44,1 αφορά το συνολικό εμβαδόν των τεμαχίων που κατά τον Μ.Ε.2 υπέστησαν κάποια ζημιά βάσει της δικής του εκτίμησης. Βασικά ο Μ.Ε.2 κατέληξε σ' αυτό αφαιρώντας από το σύνολο των 50,1 το εμβαδόν των τεμ. 152 + 153 (δηλαδή 6 δεκάρια), για τα οποία και διαπίστωσε ότι δεν είχαν επηρεαστεί από λύματα. Οι αμφιβολίες που εκ των υστέρων εξέφρασε ο Μ.Ε.2 για το κατά πόσον υπήρξαν και σ' αυτά ζημιές τις οποίες πιθανόν εκ λάθους δεν κατέγραψε δεν επηρεάζουν την γενικότερη εικόνα μου για τον ίδιο ενόψει της εξήγησης που τελικά έδωσε και την οποία δέχομαι. Όπως εξήγησε ο Μ.Ε.2, τα λύματα πέρασαν και από αυτά τα δύο τεμάχια, αλλά όχι σε μεγάλες ποσότητες για αυτό και δεν συμπεριελήφθησαν στα επηρεασθέντα τεμάχια. Ο Μ.Ε.1 συνεπώς δεν έλεγε ψέματα όταν εξηγώντας την πορεία των λυμάτων είπε πως εισήλθαν και στα τεμ. 152 +
  4. Αν όμως υπήρχε και εκεί ζημιά από τα λύματα θα αναμενόταν να την κατέγραφε ο Μ.Ε.2 και δεν είχε κανένα λόγο να μην το πράξει. Εν πάση περιπτώσει δεν διεκδικείται οποιαδήποτε ζημιά για τα δύο αυτά τεμάχια. Η πορεία των λυμάτων είναι ως την υπέδειξε επί του Κτηματολογικού Σχεδίου (Τεκμ. 30) και πιο λεπτομερώς επί της δορυφορικής φωτογραφίας (Τεκμ. 32) ο Μ.Ε.
  5. Συνάδει εξάλλου και με όλη την υπόλοιπη μαρτυρία. Τα λύματα ερχόμενα από βορειοδυτικά έφθασαν αρχικά στο τεμάχιο 339 και ακολούθως εισήλθαν ευθεία σ' αυτό και στα τεμ. 154, 155, αλλά και ανατολικότερα προς τα τεμ. 153, 152, 137 και
  6. Όπως εξήγησε παραστατικά και πειστικά ο Μ.Ε.1, επρόκειτο για πυκνά χοιρολύματα που έρχονταν ορμητικά υπό μορφή χειμάρρου για 4 συνεχόμενες ώρες. Όλα τα τεμάχια είναι επίπεδα εκτός από το ανατολικότερο τεμ. 138 το οποίο έχει ελαφρά κλίση προς βορειοανατολικά. Όμως η έκταση του τεμ. 138 είναι 3,1 δεκάρια και όχι "15-17 δεκάρια" που ανέφερε ο Μ.Ε.1, προφανώς συγχύζοντας το με το γειτονικό τεμάχιο 137 (που έχει έκταση 13,5 δεκάρια). Η ουσία και εδώ είναι η αναντίλεκτη αναφορά του Μ.Ε.1 ότι τα λύματα προχώρησαν μέσα στην τριφυλλοφυτεία σε λωρίδες που είχαν δημιουργηθεί. Δεν φαίνεται να έγινε προσπάθεια υπολογισμού των ποσοτήτων λυμάτων που διέφυγαν και πάντως δεν προσκομίστηκε μαρτυρία για τις ποσότητες που τελικά εισήλθαν στη φυτεία. Το ουσιώδες πράγματι ερώτημα της υπόθεσης είναι ποιες ήταν οι εκτάσεις που τελικά είχαν επηρεαστεί από τα λύματα και τι ζημιές προκλήθηκαν. Ο Μ.Ε.1 μετά το συμβάν είχε κάποιες συζητήσεις με τον Μ.Υ., οι οποίες δεν οδήγησαν σε κάποια συμφωνία. Ο ίδιος ο Μ.Υ μάλιστα είχε συμβουλεύσει τον Μ.Ε.1 να ζητήσει τις υπηρεσίες εκτιμητή, πράγμα που ο τελευταίος έπραξε. Προηγουμένως όμως ο Μ.Ε.1 προχώρησε σε θέρισμα του τριφυλλιού το οποίο προσδιόρισε χρονικά σε 15-20 ημέρες μετά το συμβάν, δηλαδή καθ' υπολογισμόν μεταξύ 22-7-09 έως 27-7-
  7. Η συγκομιδή ήταν 600 μπάλες οι οποίες όμως λόγω της κατάστασης του τριφυλλιού δεν πωλήθηκαν ως τριφύλλι (που είναι πιο ακριβό) αλλά ως σανός και τούτο πάλι σε χαμηλότερη τιμή αποφέροντας έσοδα €1200 (600 χ €2), ως επιβεβαιώνεται και από το Τεκμήριο
  8. Από το οποίο εξάγεται ότι η τιμολόγηση έγινε στις 7-8-09, πράγμα καθόλου παράλογο ή επιλήψιμο, αφού δεν αποκλείεται η πώληση τους κάποιες μέρες μετά τον θερισμό. Ο Μ.Ε.1 δεν ενθυμείτο με ακρίβεια πότε επισκέφθηκε την φυτεία ο εκτιμητής (Μ.Ε.2). Ο Μ.Ε.2 βεβαίως ήταν σε καλύτερη θέση να ενθυμείται τις ημερομηνίες, τις επισκέψεις του και τις ενέργειες του. Δέχομαι ως προς αυτά τη δική του μαρτυρία. Όπως ανέφερε, κλήθηκε περί τις αρχές Αυγούστου 2009 και η πρώτη του επίσκεψη ήταν με τον Μ.Ε.1 στις 4-8-09, δηλαδή 25 περίπου ημέρες μετά το συμβάν. Ακολούθησε επίσκεψη του στις 10-8-09 οπότε έλαβε και τις φωτογραφίες που παρουσίασε ως Τεκμήρια 13-
  9. Δέχομαι ότι αυτές απεικονίζουν διάφορα τμήματα της φυτείας. Κυρίως στα τεμάχια 339, 154, 155, 137 και
  10. Να σημειωθεί ότι δεν προέκυψε μαρτυρία για άλλο θέρισμα του τριφυλιού μέχρι τις 10-8-09 που λήφθηκαν οι φωτογραφίες. Έτσι είναι λογικό πως αυτές απεικονίζουν την ανάπτυξη του τριφυλιού μετά το πρώτο θέρισμα και λογικά κατά την φωτογράφηση το τριφύλλι ήταν 15 - 20 ημερών, αναλόγως του πότε είχε θεριστεί (στις 22-7-09 ή στις 27-7-09). Οι επόμενες επισκέψεις του Μ.Ε.2 ήταν στις 24-8-09 και στις 10-9-
  11. Στην τελευταία συνοδεύετο από τον Εδαφολόγο - Λιπασματολόγο κ. Τσιατταλο, αλλά δεν επιχειρήθηκε η παρουσίαση κάποιου συμπεράσματος του. Κατά τις επισκέψεις του ο Μ.Ε.2 περπατούσε μέσα στο τριφύλλι, προέβαινε σε παρατηρήσεις στα φυτά και συγκεκριμένα στα κιτρινισμένα, στα φυτά που έβγαιναν με ελαφρύ τράβηγμα, σε άλλα που οι ρίζες τους είχαν ξεραθεί και γενικά παρατηρούσε την πορεία των χοιρολυμάτων και την όλη κατάσταση. Θεωρώ ως πολύ λογικό και αναμενόμενο το συμπέρασμα του ότι το κάθε τεμάχιο έχει επηρεαστεί αναλόγως της ποσότητας λυμάτων που είχε δεχθεί. Το Τεκμήριο 16 δίδει μιαν εικόνα του μεγέθους του χειμάρρου λυμάτων ενόσω διέσχιζε τα γειτονικά τεμάχια 84 + 85, δηλαδή λίγο πριν την είσοδο του στο τεμάχιο 339, πράγμα που πρέπει να πω συνάδει και με την πορεία και το μέγεθος που υπέδειξε ο Μ.Ε.2 στη δορυφορική εικόνα ημερ. 3-9-09 (Τεκμ. 32), την οποίαν προς τιμήν της παρουσίασε η Εναγόμενη. Στο Τεκμήριο 15 απεικονίζεται το σημείο εισόδου των λυμάτων στο βόρειο μέρος του τεμαχίου 339, ενώ διακρίνεται και τμήμα του με κιτρινισμένα τριφύλλια τα οποία φαίνονται καθαρότερα στο Τεκμήριο 17 μαζί με σημεία του ιδίου τεμαχίου στα οποία εξαφανίστηκε εντελώς το τριφύλλι, λόγω ξήρανσης του εξαιτίας των χοιρολυμάτων. Κιτρινισμένα φυτά και αραίωση παρουσιάζεται και στα τεμάχια 137, 138, 154 και 155 (Τεκμ. 18, 19, 22 - 29). Θεωρώ πολύ λογικό και επιβεβαιώνεται και από το Τεκμ. 32 πως όντως με την ορμή που είχε ο χείμαρρος τα λύματα πέρασαν κατά πρώτον μέσα από το τεμάχιο 339 και το βόρειο μέρος του τεμαχίου 154 και διασχίζοντας τον χωματόδρομο κατέληξαν σε μεγάλες ποσότητες στο νότιο μέρος του τεμαχίου 154 και στο συνενωμένο τεμάχιο
  12. Τα δύο αυτά τελευταία τεμάχια είναι εκείνα που μόλις τα είδε ο Μ.Ε.2 είπε στον Μ.Ε.1 ότι θα έπρεπε να ξηλωθούν, καθότι δεν υπήρχε τρόπος για βελτίωση ή αποκατάσταση της υφιστάμενης (τότε) φυτείας. Αυτό δικαιολογείται από το ότι σ' αυτά τα τεμάχια είχαν καταλήξει και λιμνάσει μεγάλες ποσότητες λυμάτων με αποτέλεσμα σε μεγάλο μέρος να καταστραφεί εντελώς η φυτεία εκεί και να επηρεαστεί το έδαφος. Δεν έγινε γνωστό το πότε ξήλωσε τα τεμάχια 154 + 155 ο Μ.Ε.1 ή αν πώλησε αργότερα οποιοδήποτε σανό από αυτά έστω και κακής ποιότητας. Η υπεράσπιση δεν υπέβαλε ερωτήσεις προς αυτή την κατεύθυνση. Η ουσία είναι πως αυτά τα δύο τεμάχια έπρεπε όντως να ξηλωθούν λόγω της ζημιάς που υπέστησαν και συμφωνώ με το συμπέρασμα του Μ.Ε.
  13. Πρόκειται για συνολική έκταση 10 δεκαρίων για την οποία απαιτείτο ξήλωμα, εδαφοβελτίωση, επανασπορά και δαπάνες για φροντίδες μέχρι την ικανοποιητική απόδοση σε χορτομάζα. Οι εργασίες αυτές έπρεπε να ξεκινήσουν το φθινόπωρο του 2009 και να τελειώσουν την Άνοιξη του
  14. Αυτό με τη σειρά του επιβεβαιώνει το συμπέρασμα του ότι οι Ενάγοντες έχασαν εισόδημα για το τρέχον έτος ήτοι 10 χ 263 = €2.
  15. Ενώ δεν έχουν αμφισβητηθεί και οι δαπάνες για ξήλωμα, προσθήκη εδαφοβελτιωτικών, σβάρνισμα, σπορά, λίπανση - άρδευση, ήτοι 10 χ 220 = €2.200, καθώς και οι δαπάνες για φροντίδες μέχρι την ικανοποιητική απόδοση, ήτοι 10 χ 50 = €
  16. Δέχομαι λοιπόν το συμπέρασμα του Μ.Ε.2 ότι η απώλεια εισοδήματος συν οι δαπάνες αποκατάστασης λόγω των ζημιών στα τεμάχια 154 (νότιο μέρος) και 155 συμποσούνται σε €5.330, ως το επεξήγησε στην § Γ1 του Τεκμ.
  17. Δεν μπορώ όμως να αποδεχθώ τα υπόλοιπα συμπεράσματα ή τουλάχιστον όλα τα υπόλοιπα συμπεράσματα του Μ.Ε.2 για τον απλούστατο λόγο ότι δεν με έχει πείσει για τις εκτάσεις που έχουν επηρεαστεί κατά 20%, 30% ή ελαφρύτερα (δηλ. με δυνατότητα αύξησης της πυκνότητας). Δέχομαι ότι τα ποσά των § Γ2 και Γ3 θα ήταν ως τα έχει υπολογίσει αλλά υπό τον όρον ότι επιβεβαιώνονται και γίνονται αποδεκτές οι εκτάσεις που ανέφερε. Ο Μ.Ε.2 είναι ο ειδικός τον οποίον κάλεσαν και στον οποίον στηρίχθηκαν οι Ενάγοντες για να ερευνήσει, στοιχειοθετήσει και υποστηρίξει στο δικαστήριο τη ζημιά τους. Ο εν λόγω μάρτυρας επισκέφθηκε τέσσερεις φορές τη φυτεία και περπάτησε παρατηρώντας πολλές ώρες. Σε καμία περίπτωση δεν εξήγησε στο δικαστήριο με ποιο τρόπο κατέληξε ότι οι εκτάσεις με κιτρινισμένα φυτά ή με αραίωση στο τριφύλλι ανέρχονται σε 25 δεκάρια. Έδωσε αντιθέτως την εντύπωση ότι πρόκειται απλώς για μια δική του γενική και αόριστη εκτίμηση, δηλαδή έναν υπολογισμό χωρίς κάποιο υπόβαθρο. Το καθήκον του όμως ήταν να εφοδιάσει και το δικαστήριο με τα αναγκαία κριτήρια ή μετρήσεις για τον έλεγχο της ακρίβειας των συμπερασμάτων του. Παρουσίασε μεν κάποιες φωτογραφίες των τεμ. 137, 138 και 339 αλλά πρόκειται για αποσπασματικές λήψεις, χωρίς ενδείξεις για μετρήσεις ή αποστάσεις και ούτε έχει παρουσιαστεί άλλη μέθοδος υπολογισμού των εκτάσεων που έχουν επηρεαστεί. Αναφέρω ενδεικτικά τα εξής: α) Για το τεμάχιο 137 + 138 συνολικής έκτασης 16,6 δεκαρίων υποστήριξε ότι επηρεάστηκε συνολική έκταση 12,6 δεκάρια. Παρουσίασε 6 φωτογραφίες, τα τεκμήρια 13, 14, 18, 19, 25 και 26 οι οποίες σχετίζονται με αυτά τα δύο τεμάχια. Η εικόνα του Τεμαχίου 137 που είναι και το μεγαλύτερο (13,5 δεκ) καταδεικνύεται στις φωτογραφίες Τεκμ. 25 και
  18. Όντως στο πάνω μέρος τους φαίνεται μια γραμμή με κιτρινισμένα φυτά και στις δύο φωτογραφίες, ενώ στο υπόλοιπο μέρος φαίνονται σποραδικά μόνον κάποια κιτρινισμένα φυτά. Τα Τεκμήρια 13,14 αποτυπώνουν απλώς τμήματα της διόδου των λυμάτων από τα τεμάχια 137 +
  19. Όπως εξήγησε πρόκειται για την ίδια γραμμή που φαίνεται και στο πάνω μέρος του Τεκμηρίου
  20. Με αυτά τα δεδομένα το δικαστήριο δεν δύναται να ελέγξει τον ισχυρισμό του Μ.Ε.2 ότι έκταση 6,5 δεκαρίων αραίωσε κατά 30%, άλλα 3 δεκάρια αραίωσαν κατά 20% και άλλα 3,1 έχουν την δυνατότητα αύξησης της πυκνότητας. Είναι προφανές πως με τον τρόπο που παρουσιάστηκε η έκθεση θα μπορούσε να επικαλεστεί κάποιος οποιαδήποτε έκταση για οποιοδήποτε ποσοστό επίδρασης. Εάν το δικαστήριο αποδεχθεί τις αναφορές για τις εκτάσεις είναι ως να τις αποδέχεται απλώς και μόνο επειδή τις ανέφερε ο Μ.Ε.2, πράγμα ανεπίτρεπτο εάν δεν μπορεί παράλληλα το δικαστήριο να ελέγξει τον τρόπο που εργάστηκε κάποιος ως ειδικός, καθώς και τα συμπεράσματα του. Σημειώνω πως εδώ πρόκειται για το ουσιωδέστερο θέμα επί του οποίου διαφωνούσαν οι διάδικοι. Στην παρούσα δεν είναι δυνατό να γίνει τέτοιος έλεγχος από το δικαστήριο. β) Τα ίδια ισχύουν και ως προς το τεμάχιο
  21. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τα λύματα διήλθαν από το βορειοανατολικό του μέρος. Το ερώτημα όμως είναι ποια έκταση της φυτείας επηρεάστηκε στο τεμάχιο αυτό. Έχει έκταση 10,5 δεκαρίων και ο Μ.Ε.2 αναφέρει ότι επηρεάστηκε συνολικά έκταση 7,7 δεκαρίων. Παρουσιάστηκαν όμως μόνο δύο φωτογραφίες, τα Τεκμήρια 15 και 17, οι οποίες η μια εξ αποστάσεως και η άλλη από πιο κοντά, δείχνουν κιτρινισμένα φυτά και αραίωση ουσιαστικά στο ίδιο σημείο, δηλαδή της εισόδου των λυμάτων. Κατά τον ίδιο τρόπο ούτε σ' αυτή την περίπτωση μπορεί να επιβεβαιωθεί και ελεγχθεί το συμπέρασμα ότι επηρεάστηκαν κατά 30% έκταση 5,3 δεκαρίων, κατά 20% έκταση 1 δεκαρίου και ελαφρύτερα έκταση 1,4 δεκαρίων. Ο Μ.Ε.2 όφειλε να διαχωρίσει επιτόπου τα τμήματα ανάλογα με την επίδραση τους, να τα μετρήσει και να είναι σε θέση να εξηγήσει (ίσως επί σχεδίων) με ικανοποιητική λεπτομέρεια στο δικαστήριο για να καταλήξει με τη σειρά του στα δικά του ανεξάρτητα συμπεράσματα. γ) Πολύ πιο γενική, αόριστη και ατεκμηρίωτη είναι η αναφορά του για το τελευταίο κονδύλι υπό την § 4 του Τεκμηρίου
  22. Ανέγραψε σ' αυτήν απλώς τη φράση "Σύνολο Γ4 €2000", η οποία σε αντίθεση και με κάθε κανόνα δικογράφησης ειδικών αποζημιώσεων μεταφέρθηκε αυτούσια και στην έκθεση απαίτησης. Χωρίς οποιαδήποτε ανάλυση ή περαιτέρω επεξήγηση για το τι αφορά (Παπαϊωάννου v. Kωνσταντίνου
(2008)1 (Β) ΑΑΔ 1083). Στο ίδιο το Τεκμήριο 12 (στη σελ. 12) καταγράφεται για το κονδύλι αυτό ότι αφορά την "επιπρόσθετη ενασχόληση των ιδιοκτητών με το πρόβλημα, εκφρασμένη σε χρήματα και τα εκτιμητικά έξοδα". Όταν ερωτήθηκε στην κυρίως εξέταση του ο Μ.Ε.2 είπε ότι αυτό το ποσόν αναφέρεται "στην επιπρόσθετη απασχόληση του κ. Ζαχαρία Καϊμακλιώτη και στα εκτιμητικά" και πάλιν δηλαδή χωρίς οποιαδήποτε επεξήγηση. Δεν εξηγήθηκε ποιά είναι η επιπρόσθετη ενασχόληση του κ. Καϊμακλιώτη (Μ.Ε.2) που θα απαιτηθεί. Ενδεχομένως να εννοείται κάποια ενασχόληση ως προς το ξήλωμα και αποκατάσταση (§ Γ1) ή ως προς την αύξηση της πυκνότητας (§ Γ3). Δεν μπορεί να διευκρινιστεί χωρίς σχετική μαρτυρία, η οποία μάλιστα θα έπρεπε να αναφέρεται και σε εκτίμηση για τις εργατοώρες που πιθανόν θα απαιτηθούν, καθώς και την αμοιβή του Μ.Ε.1 με βάση την οποία εξάγεται το ποσό (ή καλύτερα το μέρος του ποσού) που τον αφορά. Δυσκολίες παρατηρούνται και ως προς το ύψος των εκτιμητικών εξόδων, διότι ο Μ.Ε.2 επέλεξε να το αναμείξει με την αμοιβή του Μ.Ε.
  1. Χωρίς ο Μ.Ε.2 να αναφερθεί ειδικότερα στην δική του χρέωση ή στην έκδοση κάποιου τιμολογίου ή πιθανόν στην ήδη εξόφληση του από τους Ενάγοντες με κάποιο ποσό. Καμία αναφορά στη συμφωνία του με τους Ενάγοντες για το τυχόν ποσόν που συμφώνησαν να τού καταβάλουν ή έστω στον τρόπο υπολογισμού παρόμοιας αμοιβής. Νομική πτυχή Όπως είναι προφανές η αγωγή αφορά την αξίωση αποζημίωσης για ζημιά που προέκυψε από διαφυγή πράγματος η οποία είναι η μια από τις δύο περιπτώσεις που καλύπτει το άρθρο 52 του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ.
  2. Έχει όντως καταδειχθεί ότι η ζημιά προκλήθηκε από τα χοιρολύματα των οποίων ιδιοκτήτης, υπεύθυνος, καθώς και κάτοχος της ιδιοκτησίας από την οποίαν έγινε η διαφυγή ήταν η Εναγόμενη. Υπό αυτές τις περιστάσεις το βάρος ήταν στην Εναγόμενη να αποδείξει ότι δεν υπήρξε αμέλεια για την οποία η ίδια ευθύνεται και δεν έχει αποσείσει αυτό το βάρος. Καθίσταται λοιπόν αναπόφευκτο το συμπέρασμα ότι η Εναγόμενη ευθύνεται για τη ζημιά που έχει αποδειχθεί. Σύμφωνα με το σύγραμμα των Αρτέμη & Ερωτοκρίτου ΑΣΤΙΚΑ ΑΔΙΚΗΜΑΤΑ, Τόμος 2, σελ. 48 οι πρόνοιες του άρθρου 52 δεν αποκλείουν παράλληλα και την εφαρμογή της αρχής αυστηρής ευθύνης ως ανεξάρτητης από αμέλεια βάσης αγωγής, όταν ικανοποιούνται οι αυστηρότερες προϋποθέσεις που θέτει το κοινοδίκαιο για εφαρμογή του κανόνα της υπ. Rylands v. Fletcher. Στην παρούσα λαμβάνω υπόψιν ότι: (i) Υπήρχε συσσώρευση χοιρολυμάτων από την Εναγόμενη (ii) Δεν πρόκειται για πράγματα που βρίσκονται συνήθως φυσιολογικά στη γη, (iii) η συσσώρευση χοιρολυμάτων αποτελεί μη φυσική χρήση (non - natural use) της γης. Με βάση τα πιο πάνω θεωρώ ότι τυγχάνει εφαρμογής παράλληλα και ο εν λόγω κανόνας, ο οποίος (στη σελ. 46) στο πιο πάνω σύγγραμμα έχει ως εξής: "Εκείνος που για δικούς του σκοπούς φέρει και μαζεύει και διατηρεί στη γη του οτιδήποτε που πιθανό να προξενήσει βλάβη αν διαφύγει, πρέπει να το διατηρεί εντός ιδίω κινδύνω, και, αν δεν το πράξει, είναι εκ πρώτης όψεως υπόλογος για όλη τη ζημιά που είναι η φυσική συνέπεια της διαφυγής του". Καταλήγω ότι η Εναγόμενη ευθύνεται για τις ζημιές που έχουν αποδειχθεί λόγω της διαφυγής λυμάτων από τη γη τους. Οι Ενάγοντες έχουν αποδείξει στον απαιτούμενο βαθμό ζημιές ύψους €5.330 για τις οποίες δικαιούνται σε ανάλογη απόφαση. Δεν έχουν αποδείξει όμως τις υπόλοιπες αξιώσεις τους οι οποίες και απορρίπτονται. Κατάληξη Με βάση τα ανωτέρω εκδίδεται απόφαση υπέρ των Εναγόντων και εναντίον της Εναγομένης για €5.330 συν νόμιμο τόκο συν έξοδα ως θα υπολογιστούν με νόμιμο τόκο και Φ.Π.Α. (Υπ.)..................................... Χ. Β. Χαραλάμπους, Ε.Δ. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.