MICHAEL LOIZOU κ.α. ν. ΧΑΡΗΣ ΛΟΪΖΟΥ ΘΕΟΧΑΡΟΥΣ, Αρ. Αγωγής 3250/09, 20/12/2013

(1)/2011. Κατ' ουσία, εκείνο το οποίο τελικώς επιδιώκουν, είναι να μπορούν με την παρούσα αγωγή, να διεκδικήσουν και ειδική εκτέλεση του πωλητηρίου εγγράφου ημερ.5.10.2004, παρά τη μη έκδοση ξεχωριστού τίτλου ιδιοκτησίας για την αγορασθείσα κατοικία, δικαίωμα που φαίνεται να παρέχεται (έμμεσα) από το άρθρο 7 του προαναφερθέντος νέου Νόμου. Η Αίτηση εδράζεται στους Θεσμούς Πολιτικής Δικονομίας Δ.48 Θ.1-9, Δ.19 Θ.1-27, Δ.20 Θ. 1-5, Δ.21 Θ.1-15, Δ.25 Θ.1-6, στον περί Πώλησης Ακινήτων (Ειδική Εκτέλεση) Νόμο 81

(1)/2011, άρθρα 1-18, στη Νομολογία και στις συμφυείς εξουσίες και πρακτική του Δικαστηρίου. Από πλευράς γεγονότων πλαισιώνεται από ένορκη δήλωση της δικηγορικού υπαλλήλου - Χαρούλλας Καϊλή. Η κα Καϊλή στην ένορκή της δήλωση εξηγεί με λεπτομέρεια το ιστορικό της προκύπτουσας διαφοράς και την αναγκαιότητα εισαγωγής στα δικόγραφα των λεπτομερειών και θεραπειών που επιθυμεί η πλευρά των αιτητών. Η Αίτηση συνάντησε την αντίθεση του καθ' ου η αίτηση, ο οποίος με την Ένστασή του, ημερ.22.10.2013, εγείρει 13 ειδικούς λόγους ένστασης (η αναφορά σε 14 οφείλεται σε εσφαλμένη αναρίθμηση), βάσει των οποίων επιδιώκεται η απόρριψη της Αίτησης. Η Ένσταση θεμελιώνεται στην ίδια νομική βάση όπως και η Αίτηση, ενώ από πλευράς γεγονότων συνοδεύεται από ένορκη δήλωση της υπαλλήλου στο δικηγορικό γραφείο των δικηγόρων του καθ' ου η αίτηση, Κατερίνας Κονναρή. Στην ένορκη αυτή δήλωση, η κα Κονναρή κατ' ουσία επαναλαμβάνει τους ειδικούς λόγους ένστασης που παρατίθενται και στο σώμα της 'Ένστασης. Κατά την ακρόαση δεν ζητήθηκε η αντεξέταση των ενόρκως δηλούντων, με αποτέλεσμα οι ευπαίδευτοι συνήγοροι να υιοθετήσουν και να καταθέσουν γραπτές αγορεύσεις προς υποστήριξη των αντίστοιχων θέσεών τους. Τις αγορεύσεις αυτές τις έχω διεξέλθει με κάθε προσοχή. Εκείνο το οποίο είναι σημαντικό να επισημάνω σ΄αυτό το στάδιο - ειδικά σε σχέση με την αγόρευση του συνηγόρου του καθ' ου η αίτηση - είναι, ότι, από το περιεχόμενό της φαίνεται ότι οι λόγοι ένστασης συμπυκνώνονται ουσιαστικά σε τρεις. Πρώτον, ότι η Αίτηση υποβλήθηκε καθυστερημένα και δεν δικαιολογήθηκε η καθυστέρηση, δεύτερον, επιχειρείται, σε μεγάλο βαθμό, η εισαγωγή νομικών ισχυρισμών, κάτι που είναι αντίθετο με τους κανόνες ορθής δικογράφισης και τρίτον, επιχειρείται η εισαγωγή νέου λόγου αγωγής, στηριζόμενου στις διατάξεις του Ν.81

(1)/2011. Στα πλαίσια μάλιστα του λόγου αυτού, η πλευρά του καθ' ου η αίτηση θεωρεί ότι "ορθό και φθηνότερο είναι να επιτραπεί η απόσυρση της αγωγής με δικαίωμα εγέρσεως νέας". Προτού αναφερθώ στα πιο πάνω ζητήματα, αξίζει να γίνει μια σύντομη σκιαγράφηση των εφαρμοστέων νομικών αρχών. Σχετική για τροποποιήσεις δικογράφων είναι η Διαταγή 25, θεσμός 1[1] των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας. Το θέμα της τροποποίησης δικογράφων απασχολεί τα Δικαστήρια εδώ και δεκαετίες με αποτέλεσμα η σχετική επί του θέματος νομολογία να είναι πλούσια και οι εφαρμοστέες αρχές πλήρως αποκρυσταλλωμένες. Οι αρχές αυτές επαναλήφθηκαν πρόσφατα στην Kayat Trading Ltd v. GENZYME CORPORATION, Πολιτική Έφεση Αρ. 58/2012, ημερ. 4.3.2013, όπου λέχθηκαν τα εξής: «Το συμπέρασμα που μπορεί με ασφάλεια να συναχθεί από τη σχετική νομολογία, είναι ότι το θέμα, τροποποίησης δικογράφων, ανάγεται στη διακριτική εξουσία του Δικαστηρίου η οποία ασκείται φιλελεύθερα και δεν διέπεται από άκαμπτους κανόνες, αλλά από διάφορους παράγοντες, η βαρύτητα των οποίων ποικίλει ανάλογα με τα περιστατικά της κάθε υπόθεσης. Η βασική αρχή η οποία πηγάζει μέσα από την εν λόγω νομολογία είναι, όπως πολύ εύστοχα επισημάνθηκε στην υπόθεση Clive Preece: "Αίτηση για τροποποίηση δικογράφου μπορεί να εγκριθεί σε κάθε στάδιο της διαδικασίας εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις οι οποίες καθιστούν την τροποποίηση απαραίτητη για την αποτελεσματική απονομή της δικαιοσύνης. Το συμφέρον της δικαιοσύνης αποτιμάται ύστερα από συνεκτίμηση όλων των παραγόντων της κάθε υπόθεσης, συμπεριλαμβανομένων και των επιπτώσεων που ενδεχομένως θα προκληθούν στα δικαιώματα και συμφέροντα του αντιδίκου. Βλ. Εθν. Τράπεζα της Ελλάδος Α.Ε. κ.α. ν. Βιομ. Χαρ. Αλωνεύτης Λτδ κα

(2002)1(Α) ΑΑΔ 237. Στην Χριστοδούλου ν. Χριστοδούλου

(1991)1 ΑΑΔ 934 έχει ειπωθεί ότι η σύγχρονη τάση είναι να επιτρέπουν τα δικαστήρια τροποποιήσεις στις κατάλληλες υποθέσεις ακόμα και όταν μια τέτοια τροποποίηση είναι αποτέλεσμα αμέλειας ή καθυστέρησης νοουμένου ότι δεν θα προκληθεί αδικία στην άλλη πλευρά που δεν θα μπορούσε να αποζημιωθεί με χρήμα." Παρομοίως στην υπόθεση Παπαχρυσοστόμου v. Κώστας Γρηγοριάδης και Συνέταιροι κ.α., Πολ. Έφεση 79/09, ημερ. 4.5.2012, υποδείχθηκαν τα εξής: "Στις περιπτώσεις όπου ο προσδιορισμός της ουσίας της διαφοράς μεταξύ των διαδίκων και η αποτροπή της πολλαπλότητας των νομικών διαδικασιών επιβάλλουν την τροποποίηση των δικογράφων, η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου ασκείται υπέρ της έγκρισης της αίτησης νοουμένου ότι δεν θα προκληθεί βλάβη ή αδικία στην άλλη πλευρά η οποία δεν θα μπορούσε να αποζημιωθεί με χρήμα ή ο αιτητής δεν ενεργεί κακόπιστα. Το αποδεικτικό βάρος για την αιτιολόγηση του αιτήματος και της οποιασδήποτε καθυστέρησης στη διατύπωση των θέσεων του αιτητή, ποικίλει ανάλογα με το στάδιο κατά το οποίο υποβάλλεται η αίτηση. Η έναρξη της δίκης δεν δημιουργεί ανυπέρβλητο εμπόδιο στην επιδίωξη τροποποίησης δικογράφων, όμως η άσκηση της διακριτικής εξουσίας του Δικαστηρίου στο στάδιο αυτό, ασκείται με φειδώ. Τέλος μπορεί να λεχθεί ότι η εισαγωγή ενός νέου θέματος δεν συνεπάγεται κατ' ανάγκη και την απόρριψη της αίτησης, νοουμένου όμως ότι δεν έχει καταλυτικές συνέπειες για την αντίδικη πλευρά." » Η υπογράμμιση είναι δίκη μου. Βλ. επίσης Ιωσηφίδης v. BERNHARD SCHULTE SHIPMANAGEMENT (CYPRUS) LTD, Πολ. Έφεση 239/11, ημερ.23.10.2013. Στην προκειμένη περίπτωση, ως προανέφερα, οι αιτητές επιχειρούν να εισαγάγουν στα δικόγραφά τους, λεπτομέρειες και θεραπείες που πηγάζουν κατά κύριο λόγο από τον περί Πώλησης Ακινήτων (Ειδική Εκτέλεση) Νόμο 81

(1)/

1. Κατ' ουσία θέλουν να διεκδικήσουν και ειδική εκτέλεση του πωλητηρίου εγγράφου ημερ.5.10.2004, παρά τη μη έκδοση ξεχωριστού τίτλου ιδιοκτησίας. Δεν είναι βέβαια του παρόντος, να εξετάσει το Δικαστήριο κατά πόσο, τούτο, νομικά και πρακτικά, θα είναι ή όχι εφικτό κατά το στάδιο της ακροαματικής διαδικασίας. Εδώ ενδιαφέρουν θέματα δικογραφίας και όχι ουσίας - υπό την έννοια της εκ των προτέρων ενδελεχούς εξέτασης των θεμάτων που επιχειρείται να εισαχθούν στο δικόγραφο. Τούτο είναι αποκλειστικό αξίωμα της κυρίως δίκης. Απ' απόψεως δικογραφίας λοιπόν, η προσπάθεια των αιτητών είναι θεμιτή αφού υπάρχουν όντως πρόνοιες στον νέο Νόμο που διευρύνουν τα δικαιώματα δυσαρεστημένων αγοραστών, όπως είναι οι αιτητές. Όσον αφορά τις ενστάσεις της πλευράς του καθ' ου η αίτηση επισημαίνω τα εξής: Καθυστέρηση στην υποβολή της Αίτησης ομολογουμένως υπήρξε και έχει δίκαιο επ' αυτού. Ο Νόμος τέθηκε σε ισχύ στις 29.7.2011 - τρεις μήνες μετά τη δημοσίευσή του (βλ. άρθρο 17) - ενώ η Αίτηση καταχωρήθηκε δύο και πλέον χρόνια μετά, στις 18.10.
2. H καθυστέρηση όμως αφ' εαυτής, ουδόλως δικαιολογεί απόρριψη της Αίτησης (βλ.Federal Bank of Lebanon (SAL) v. Νίκου Σιακόλα

(1999)1(Α) Α.Α.Δ. 44). Η καθυστέρηση συνεκτιμάται ως λογική απόρροια του άρθρου 30

(2)του Συντάγματος για την ορθή άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου. Σε ότι αφορά την αιτιολόγηση της καθυστέρησης, ο κ. Καϊλής, στην παράγραφο 4 της ενόρκου δηλώσεώς του, αναφέρει ότι οι δικηγόροι των αιτητών διαπίστωσαν κατά την προετοιμασία της αγωγής, ότι ο παλαιός Νόμος (Κεφ.232) είχε καταργηθεί. Ο ευπαίδευτος συνήγορος, κ. Κουκούνης στην αγόρευσή του, διευκρίνισε επ' αυτού, ότι, η αναφερθείσα από τον ομνύοντα, προετοιμασία, ήταν η προετοιμασία για την ακρόαση της αγωγής στις 23 και 24.10.

1. Τούτο πάντως συνάδει και με την ημερομηνία καταχώρησης της Αίτησης, ήτοι 18.10.
2. Η δικαιολογία ίσως να μην είναι σπουδαία. Η κατάργηση του Κεφ.232 και ο πιθανός επηρεασμός της υπόθεσης, θα έπρεπε ενδεχομένως να είχε διαπιστωθεί από τους δικηγόρους, ενωρίτερα. Παρόλα ταύτα, κάποια δικαιολογία έχει δοθεί και κρίνω ότι είναι καλόπιστη. Στην υπόθεση Νικολάου v. Μιλτιάδους κ.α. 1(Β) Α.Α.Δ.

(2007)1005 κρίθηκε πως "όπου δεν προκαλείται ζημιά ακόμα και η μη πλήρως αιτιολoγηθείσα καθυστέρηση δεν μπορεί να στερεί το διάδικο του δικαιώματος να αποφασίζονται όλα τα επίδικα θέματα που εγείρει..". Ακόμα και η αμέλεια είναι συγχωρητέα όταν διακυβεύεται το δικαίωμα του διαδίκου να θέσει όλα τα επίδικα θέματα που εγείρει ενώπιον του Δικαστηρίου, υπό την αίρεση πάντοτε, ότι, δεν θα επηρεαστούν δυσμενώς τα δικαιώματα του άλλου διαδίκου. Δίκαιο έχει η πλευρά του καθ' ου η αίτηση και στο ότι στις αιτούμενες τροποποιήσεις περιλαμβάνονται αναφορές στον νέο Νόμο. Ωστόσο, είναι απλώς αναφορά που γίνεται και όχι επίκληση και λεπτομερής ανάλυση των προνοιών του. Σίγουρα είναι καλύτερα να αποφεύγεται ακόμα και η αναφορά σε νομοθετήματα. Εντούτοις, έχοντας αφενός υπόψη ότι ένα δικόγραφο, από τη φύση του, εμπεριέχει στοιχείο υποκειμενισμού και αφετέρου ο νέος Νόμος είναι ακριβώς το στοιχείο που επιχειρείται να εισαχθεί στο δικόγραφο και κατ' επέκταση στην υπόθεση, δεν θεωρώ ότι οι επίμαχες αναφορές προσβάλλουν σε τέτοιο βαθμό τους κανόνες ορθής δικογραφίας που θα πρέπει για αυτό τον λόγο να αποκλειστούν. Σε ότι αφορά τον ισχυρισμό της πλευράς του καθ' ου η αίτηση για την εισαγωγή νέου λόγου αγωγής, θα πρέπει να πω ότι αυτός δεν με βρίσκει σύμφωνο. "Ο λόγος" ή πιο ορθά "η βάση" της αγωγής, παραμένει η ίδια. Πρόκειται για αγωγή, που έχει ως βάση την παράβαση σύμβασης, ήτοι του πωλητηρίου εγγράφου ημερ. 5.10.2004. Εκείνο το οποίο επιχειρείται να γίνει, είναι όπως η υφιστάμενη βάση, αναλλοίωτη, τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου για την απόδοση θεραπείας δυνάμει του νέου νομοθετικού πλαισίου και όχι του καταργηθέντος παλαιού. Όπως ανέφερα και προηγουμένως, δεν είναι του παρόντος να αποφασιστεί αν η προσπάθεια αυτή θα ευοδώσει ή όχι. Σε πλαίσιο δικογραφίας όμως είναι θεμιτό. Σίγουρα η οριοθέτηση της υπόθεσης κατ' αυτόν τον τρόπο εισαγάγει ένα νέο θέμα. Αυτό όμως δεν αποτελεί λόγο για απόρριψη (βλ. Παπαχρυσοστόμου ανωτέρω). Προσθέτοντας στα πιο πάνω (α) το γεγονός ότι η δίκη δεν έχει ακόμα αρχίσει (β) δεν έχει καταδειχθεί δυσμενής επηρεασμός του καθ' ου η αίτηση σε περίπτωση έγκρισης της Αίτησης και

(3)η Αίτηση φαίνεται να υποβλήθηκε καλόπιστα και καλοπροαίρετα, θεωρώ ότι θα πρέπει να εγκριθεί. Εξαίρεση αποτελεί το αιτητικό υπό στοιχεία (Γ) που αφορά την Απάντηση. Το αίτημα αυτό είναι πρώιμο και αχρείαστο. Μετά την τροποποίηση της Έκθεσης Απάντησης, ο καθ' ου η αίτηση θα έχει απρόσκοπτο δικαίωμα τροποποίησης της Υπεράσπισής του και κατ' αντιστοιχία (στο βαθμό που χρειάζεται), οι αιτητές θα έχουν απρόσκοπτο δικαίωμα τροποποίησης της όποιας Απάντησής τους. Για όλους τους πιο πάνω λόγους, η Αίτηση εγκρίνεται. Εκδίδονται διατάγματα ως οι παράγραφοι Α και Β της Αίτησης. -Η τροποποιημένη Έκθεση Απαίτησης να καταχωρηθεί εντός 15 ημερών από τη σύνταξη του διατάγματος. -Η τροποποιημένη Υπεράσπιση να καταχωρηθεί εντός 15 ημερών από την επίδοση της τροποποιημένης Έκθεσης Απαίτησης. -Κατά τα λοιπά, να ακολουθηθούν οι Θεσμοί Πολιτικής Δικονομίας. Όσον αφορά τα έξοδα, είθισται, ο αιτών την τροποποίηση να επωμίζεται τη δαπάνη που προκλήθηκε, αφού εκείνος με το δικονομικό διάβημα, προκαλεί την εκτροπή. Η αρχή αυτή τυγχάνει εφαρμογής και στην προκειμένη περίπτωση. Συνεπώς, τα έξοδα της Αίτησης και τα έξοδα που χάνονται (costs thrown away) λόγω της τροποποίησης, όπως αυτά θα υπολογισθούν από τον πρωτοκολλητή στο τέλος της διαδικασίας, επιδικάζονται υπέρ του καθ' ου η αίτηση και εναντίον των αιτητών. (Υπ.) .......... Στ. Ν. Σταύρου, Α.Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής [1] 1. The Court or a Judge may, at any stage of the proceedings, allow either party to alter or amend his indorsement or pleadings, in such manner and on such terms as may be just, and all such amendments shall be made as may be necessary for the purpose of determining the real questions in controversy between the parties. cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο