ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΧΙΟΝΑΣ ν. ΔΗΜΟΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ, Αρ. Αγωγής:3290/2010, 17/12/2013 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLAR:2013:A158 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΑΡΝΑΚΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝ: Χρ. Γ. Φιλίππου, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής:3290/2010 Μεταξύ: ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΧΙΟΝΑΣ Ενάγοντα και ΔΗΜΟΣ ΛΑΡΝΑΚΑΣ Εναγόμενου Ημερομηνία: 17 Δεκεμβρίου, 2013 Για τον Ενάγοντα: Ο κ. Τ. Κουκούνης για Ανδρέας Κουκούνης & Σία Δ.Ε.Π.Ε. Για τον Εναγόμενο: Ο κ. Χρ. Δημητριάδης για Κώστας Π. Δημητριάδης Δ.Ε.Π.Ε. Α Π Ο Φ Α Σ Η Ο ενάγοντας αξιώνει από τον εναγόμενο γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για ζημιές που υπέστη συνεπεία τροχαίου ατυχήματος στις 14.10.
- Διατείνεται ότι ενώ οδηγούσε το μοτοποδήλατο του τύπου ¨Vespa¨ κατά μήκος της οδού Κίμωνος στην Λάρνακα με κατεύθυνση προς τη συμβολή της με την οδό Χρυσοπoλιτίσσης, χτύπησε πάνω στο πεζοδρόμιο που κατασκεύαζε κατά τον επίδικο χρόνο ο εναγόμενος με αποτέλεσμα να πέσει στο έδαφος από το μοτοποδήλατο του και να υποστεί σοβαρές σωματικές και υλικές ζημιές. Για το ατύχημα του αυτό ο ενάγοντας αποδίδει στον εναγόμενο αποκλειστική αμέλεια ή/και παράβαση των εκ του νόμου θέσμιων καθηκόντων του ή/ και των υπαλλήλων του ή/ και των αντιπροσώπων του. Με την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας, εκ συμφώνου κατατέθηκαν διάφορα έγγραφα των οποίων δηλώθηκε το αληθές του περιεχομένου τους και τα οποία περιλαμβάνουν παραδεκτά γεγονότα. Τα καταγράφω αμέσως στη συνέχεια:
- Το ιατρικό πιστοποιητικό του Γενικού Νοσοκομείου Λάρνακας το οποίο υπογράφει ο θεράποντας ιατρός του ενάγοντος Δρ. Γ. Κοκκινόφτας, σημειώθηκε ως τεκμ.
- Απόδειξη πληρωμής για την έκδοση του πιο πάνω πιστοποιητικού για το ποσόν των €47,84σ., σημειώθηκε ως τεκμ.
- Το ιατρικό πιστοποιητικό με ημερομηνία 16.06.2009 του Δρ. Χ. Χ¨ Χάρου, σημειώθηκε ως τεκμ.
- Απόδειξη πληρωμής για την έκδοση του πιο πάνω πιστοποιητικού για το ποσόν των €47.84σ.,σημειώθηκε ως τεκμ.
- Ιατρική βεβαίωση του Δρος Γ. Κοκκινόφτα, σημειώθηκε ως τεκμ.
- Απόδειξη εισπράξεως από το Total Fit για πληρωμή του ποσού των €175,00 για φυσιοθεραπεία που έκανε ο ενάγοντας, σημειώθηκε ως τεκμ.
- Συγκεκριμένη αναφορά στο περιεχόμενο των πιο πάνω εγγράφων όπως και ανάλυση της σημασίας τους στην υπόθεση θα γίνει σε άλλο κατάλληλο σημείο της απόφασης μου. Η πρώτη μάρτυς για τον ενάγοντα ήταν η σύζυγος του εδώ και 54 χρόνια κα Ρέα Χιόνα (Μ.Ε.1), η οποία ανάφερε ότι διαμένουν στην Λάρνακα και ότι ο σύζυγος της γεννήθηκε το 1932 όταν δε συνέβη το δυστύχημα ήταν συνταξιούχος. Ανέφερε ότι στις 14.10.2008 είχε πάρει τηλεφώνημα από το Τμήμα Α΄ Βοηθειών του Γενικού Νοσοκομείου Λάρνακας στο οποίο είχε μεταφερθεί με ασθενοφόρο ο σύζυγος της και πληροφορήθηκε ότι βρισκόταν εκεί τραυματισμένος μετά από τροχαίο ατύχημα που υπέστη. Περί ώρα 20:00 βρέθηκε στο νοσοκομείο όπου είδε το σύζυγο της τραυματισμένο πάνω σε τρόλεϊ. Είχε τραύματα στο πρόσωπο του, ήταν μωλωπισμένος και είχε τυλιγμένο το δεξί του πόδι. Είχε υποβληθεί σε ακτινολογικό έλεγχο και εξετάστηκε από οφθαλμίατρο γιατί είχε πληγές στο πρόσωπο και γύρω από τα μάτια. Ο ακτινολογικός έλεγχος κατέδειξε συντριπτικό κάταγμα στην κνήμη του δεξιού του ποδιού. Περί τα μεσάνυχτα εισήχθη σε θάλαμο του νοσοκομείου όπου παρέμεινε υπό παρακολούθηση και θεραπεία για εννέα ημέρες. Ισχυρίστηκε ότι όταν ο σύζυγος της εξήλθε του νοσοκομείου, με προτροπή του θεράποντος ιατρού του και μετά από σύσταση που είχαν από το ίδιο το νοσοκομείο, μεταφέρθηκε στο ιδιωτικό γηροκομείο - θεραπευτήριο ΟΑΣΗ Ηλικιωμένων Άγιος Γεώργιος (στη συνέχεια ΟΑΣΗ) - και ο λόγος ήταν ότι είχε τοποθετηθεί ολόκληρο το δεξί του πόδι μέχρι και τον μηρό μέσα στο γύψο. Ήταν δε ρητές οδηγίες του θεράποντος ιατρού του να μη πατά το πόδι του και να παρακολουθείται κάθε μήνα από χειρούργο του νοσοκομείου. Σε κάθε επίσκεψη που επακολούθησε ο χειρούργος έδιδε οδηγίες για ακτινογραφίες λόγω της σοβαρότητας του συντριπτικού κατάγματος και ήταν πάντα οι οδηγίες του να μη δίδει καθόλου βάρος στο πόδι του. Ο γύψος θα του αφαιρείτο σε τέσσερις μήνες. Έτσι ήταν αδύνατο γι΄αυτόν να επιστρέψει στο σπίτι τους το οποίο βρίσκεται στον 1ο όροφο κτιρίου με 45 σκαλιά και έτσι το ανεβοκατέβασμα εκεί καθίστατο αδύνατο. Για να πατήσει δε το σπασμένο του πόδι θα έπρεπε να αναμένει την άδεια του θεράποντος ιατρού του. Στο μεταξύ υποβαλλόταν στην ΟΑΣΗ στη φυσιοθεραπεία που του συστήθηκε. Στο σπίτι τους επέστρεψε στις 17.03.2009 μετά από παραμονή του εκεί για περισσότερο από πέντε μήνες όπου και συνέχισε τη φυσιοθεραπεία μέχρι που ο ιατρός τού επέτρεψε να χρησιμοποιεί πλήρως το πόδι του. Ανέφερε ότι καθ΄όλη αυτή την περίοδο, όπου για οποιανδήποτε μετακίνηση του, λόγω και του βάρους του γύψου που είχε τοποθετηθεί στο πόδι του αλλά και του σώματος του, χρειαζόταν κάθε φορά τη βοήθεια από τρία άτομα για να τοποθετηθεί σε αναπηρικό καροτσάκι και να μεταφερθεί στο μπάνιο ή στην τουαλέτα. Τα σκαλιά που απαιτούνταν για να ανέβει στο σπίτι τους όπως και το γεγονός ότι διέμεναν σ΄αυτό μόνο η ίδια και ο σύζυγος της και καθώς έτσι μόνη της καθώς ήταν δεν θα μπορούσε να τον σηκώνει από το κρεβάτι, ήταν οι λόγοι που επέβαλαν να παραμείνει για τόσο χρόνο στην ΟΑΣΗ. Επίσης ένας άλλος λόγος ήταν ότι στο εν λόγω γηροκομείο υπήρχε διαθέσιμη φυσιοθεραπεύτρια και έτσι δεν θα επιβαρύνονταν επιπρόσθετα με αυτό το έξοδο. Όταν επέστρεψε στο σπίτι του ο ενάγοντας είχε πάρει οδηγίες από τον θεράποντα ιατρό του να μη δίδει βάρος στο πόδι του και χρησιμοποιούσε βοήθημα βάδισης γνωστό ως Π για 1 ½ μήνα. Κατέθεσε δέσμη αποδείξεων για τις πληρωμές που έκαμαν για τη διαμονή και τροφεία και άλλες υπηρεσίες που προσφέρθηκαν στον ενάγοντα στην ΟΑΣΗ συνολικού κόστους €4.410,00 (τεκμ. 7). Ανέφερε ότι, μετά που είχε επιστρέψει στο σπίτι ο ενάγοντας του συστήθηκε να υποβληθεί σε υδροθεραπεία, κάτι που δεν του προσφέρθηκε στην ΟΑΣΗ, για την οποία κατέβαλε το ποσό των €175,00 για πέντε επισκέψεις (τεκμ. 6). Χρειάστηκε επίσης να προβεί σε μερική επισκευή της οδοντοστοιχίας του που είχε σπάσει συνεπεία της πτώσης του κατά το δυστύχημα και του κόστισε το ποσό των €80,00, προς τούτο κατέθεσε σχετική απόδειξη με ημερομηνία 30.10.2008 η οποία σημειώθηκε ως τεκμ.
- Για την αλλαγή των φακών των γυαλιών μυωπίας του που είχαν σπάσει κατά το δυστύχημα χρειάστηκε να πληρώσει €38,00 και κατέθεσε τη σχετική απόδειξη ως τεκμ.
- Η μάρτυς ανέφερε ότι είχε ζητήσει από φωτογράφο να βγάλει φωτογραφίες της σκηνής σε διάφορες ημερομηνίες μετά το ατύχημα στον οποίον κατέβαλε το ποσό των €25,00, σχετική απόδειξη κατέθεσε και σημειώθηκε ως τεκμ.
- Ανέφερε περαιτέρω ότι μόλις στις 16.10.2008 ο Δήμος Λάρνακας είχε τοποθετήσει προειδοποιητική πινακίδα την οποία και φωτογράφησε και κατάθεσε ως τεκμ.
- Στις 17.10.2008 λήφθηκαν τέσσερις φωτογραφίες του τραυματία ενάγοντα στο νοσοκομείο οι οποίες απεικονίζουν τα τραύματα του και το πόδι του στον γύψο (τεκμ. 12). Στις 17.10.2008 λήφθηκαν άλλες τέσσερις φωτογραφίες του χώρου όπου συνέβη το ατύχημα οι οποίες σημειώθηκαν ως τεκμ. 13 και στις 21.10.2008 λήφθηκαν άλλες εννέα φωτογραφίες του ίδιου χώρου οι οποίες σημειώθηκαν ως τεκμ.
- Ο ενάγοντας χρειάστηκε να λάβει φαρμακευτική αγωγή όταν ανέβηκε η πίεση του συνεπεία του ατυχήματος και προς τούτο κατέβαλε €11,00, απόδειξη προς τούτο σημειώθηκε ως τεκμ.
- Κατέβαλε το ποσό των €17.00 για την αγορά δύο δοχείων για ούρηση καθώς ο ενάγοντας δεν μπορούσε να κατέβη από το κρεβάτι για να μεταβεί στο αποχωρητήριο, σχετική απόδειξη σημειώθηκε ως τεκμ.
- Κατέθεσε ως τεκμ. 17- 21 διάφορες αποδείξεις για μικροέξοδα όπως βενζίνης - χρειαζόταν όπως ανέφερε να μεταβαίνει μέχρι και τρεις φορές την ημέρα στο νοσοκομείο - έξοδα φροντιστή για βοήθεια που πρόσφερε για τη μεταφορά του ενάγοντα στο νοσοκομείο, για πληρωμή σε χώρο στάθμευσης και για αγορά φαγητού συνολικού ποσού €531,21σ. Η κα Χιόνα δεν αρκέστηκε στο να μαζεύει αποδείξεις για τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν συνεπεία του τραυματισμού του συζύγου της αλλά παρέδωσε επιστολή στις 24 ή στις 25.10.2008 (Τεκμ.22), η οποία απευθυνόταν σε κάθε μέλος του Δημοτικού Συμβουλίου Λάρνακας με την οποία διαμαρτυρόταν για τον τρόπο που γίνονταν οι εργασίες στο χώρο όπου συνέβη το ατύχημα. Έλαβε απαντητική επιστολή μόλις στις 21.10.2009 δηλαδή ένα χρόνο αργότερα και μετά που αξίωσε με άλλη επιστολή της με ημερομηνία 27.07.09 αποζημιώσεις για τον σύζυγο της την οποία υπέγραψε ο Δήμαρχος Λάρνακας και με την οποία δεν αναγνώριζε ως Δήμος οποιανδήποτε ευθύνη (τεκμ. 23). Σχολιάζοντας τις φωτογραφίες που απεικονίζουν τη σκηνή ανέφερε ότι γνωρίζει την περιοχή όπου συνέβη το ατύχημα καθώς είναι η γειτονιά της και διερχόταν καθημερινά από εκεί, γνωρίζει δε καλά τα χαρακτηριστικά της περιοχής όπως ήταν πριν όσο και μετά τη διαμόρφωση - διαπλάτυνση του πεζοδρομίου. Μέχρι και τις 16.10.08, μετά δηλαδή από δύο ημέρες από την ημερομηνία κατά την οποία υπέπεσε στο ατύχημα ο σύζυγος της, δεν είχαν τοποθετηθεί προειδοποιητικά σήματα για τη διεξαγωγή των έργων που μεταξύ άλλων αφορούσαν και την πεζοδρομοποίηση μέρους του μέχρι τότε χρησιμοποιούμενου δρόμου. Μόλις δε στις 16.10.2008 τοποθετήθηκαν κούκοι και προειδοποιητική ταινία κατά μήκος του χαντακιού που είχε διανοιχθεί για να επεκταθεί η πεζοδρομοποίηση σε απόσταση 6 έως και 7 μέτρα από το υφιστάμενο πεζοδρόμιο. Η σήμανση δε του πεζοδρομίου με μαύρο και άσπρο άρχισε να γίνεται μόλις στις 20.10.2008, δηλαδή τέσσερις ημέρες μετά το ατύχημα. Το βράδυ ο φωτισμός στο σημείο όπου συνέβη το ατύχημα ήταν χαμηλός και δεν έδιδε τη δυνατότητα σε κάποιον να διακρίνει το πεζοδρόμιο που επεκτάθηκε με υψομετρική διαφορά από τον δρόμο καταλαμβάνοντας μέχρι και το 1/3 του υφιστάμενου δρόμου. Η μάρτυς κατά την αντεξέταση της ανέφερε ότι είναι ευχαριστημένοι από τη θεραπεία που έτυχε ο σύζυγος της στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας και ότι δεν του έχει μείνει οποιοδήποτε μόνιμο κατάλοιπο εκτός από ένα σημάδι στο δεξί εσωτερικό μέρος του ποδιού του. Παρόλο ότι δεν αναφέρεται στα πιστοποιητικά (τεκμ. 1,2 και 3) τραυματισμός στα δόντια, ανέφερε ότι πράγματι είχε σπάσει η οδοντοστοιχία του κατά τη πτώση του συνεπεία του ατυχήματος και δικαιολόγησε το γεγονός ότι δεν αναφέρεται αυτό στα πιστοποιητικά στο ότι ο σύζυγος της έτυχε περίθαλψης στο χειρουργικό τμήμα του νοσοκομείου. Παρέπεμψε στις φωτογραφίες που απεικονίζουν τα τραύματα στο πρόσωπο του προς επίρρωση του ισχυρισμού της περί σπασίματος της οδοντοστοιχίας του αλλά και των γυλιών του. Τη φυσιοθεραπεία που ακολούθησε μετά που έφυγε από την ΟΑΣΗ την έκαμε κατόπιν σύστασης του ιατρού του εφόσον μετά από τέσσερις φυσιοθεραπείες που έκανε στο Νοσοκομείο δεν του έκλεισαν άλλο ραντεβού λόγω αδυναμίας του φυσιοθεραπευτηρίου του Νοσοκομείου να τον δεχτεί περαιτέρω. Ανέφερε, απορρίπτοντας σχετικές υποβολές, ότι δεν είχε ιδιαίτερο λόγο να αναφερθεί σε αυτά τα μικροέξοδα που υπέστησαν μόνο και μόνο για να εξασφαλίσουν κάποια επιπρόσθετη αποζημίωση. Περαιτέρω ισχυρίστηκε ότι η θεραπεία που αναζήτησε ο ενάγοντας μετά που εξήλθε του νοσοκομείου ήταν απόλυτα αναγκαία και έγινε με σύσταση του θεράποντος ιατρού του και απέρριψε σχετικές περί του αντιθέτου υποβολές. Ισχυρίστηκε ότι η κατασκευή του πεζοδρομίου, την οποία χαρακτήρισε ως ¨ξαφνικό ξεφύτρωμα¨ μέσα στο δρόμο για όσους χρησιμοποιούσαν εκείνο το σημείο από προηγουμένως, δυσκόλεψε την τροχαία κυκλοφορία και ο σύζυγος της που δεν είχε πρόβλημα με την όραση του όταν φορούσε τα γυαλιά του, όπως και όταν συνέβη το ατύχημα, ήταν η πρώτη φορά που περνούσε από εκεί αφότου είχαν αρχίσει οι εργασίες. Αρνήθηκε υποβολή ότι ο δρόμος είχε την κατάλληλη σήμανση κατά τον επίδικο χρόνο. Ο φωτισμός του δε μέχρι την ημερομηνία που κατέθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου δεν είχε αναβαθμιστεί. Ανέφερε ότι οι πληροφορίες που είχε η ίδια ήταν ότι είχαν γίνει αρκετές καταγγελίες προς τον Δήμο σε σχέση με το έργο που κατασκευαζόταν και σε σχέση με τα μέτρα ασφάλειας που λαμβάνονταν κατά την εκτέλεση του. Το μόνο πρόβλημα υγείας που αντιμετώπιζε ο σύζυγος της πριν το ατύχημα ήταν η πίεση η οποία όμως ήταν ελεγχόμενη. Δικαιολόγησε όλα τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν συνεπεία του ατυχήματος και ειδικότερα σε σχέση με το κόστος για φαγητό το οποίο αγόραζε καθώς δεν έβρισκε χρόνο να μαγειρεύει η ίδια, σε σχέση δε με το κόστος για τη βενζίνη που αξιώνει, ανέφερε ότι αφορούσε αποκλειστικά τις καθημερινές - πολλές φορές και δύο φορές την ημέρα - μετακινήσεις της καθ΄όλο το διάστημα που ο σύζυγος της βρισκόταν στο νοσοκομείο και στην ΟΑΣΗ. Η κ. Αναστασία Τραπελίδου (Μ.Ε. 2), είναι 62 χρονών και είναι οικοκυρά. Διαμένει στην οδό Κίμωνος 53 στη Λάρνακα στη διασταύρωση της οποίας με την οδό Χρυσοπολιτίσσης συνέβη το επίδικο δυστύχημα και έτσι γνωρίζει καλά την περιοχή καθώς περνούσε και κατά τον επίδικο χρόνο αρκετά συχνά από εκεί. Στις 7.11.2008 είχε υπογράψει μια δήλωση η οποία σημειώθηκε ως τεκμ. 24, με την οποία δήλωνε ότι εκεί όπου κατασκευαζόταν το νέο πεζοδρόμιο στην Χρυσοπολίτισσα δεν υπήρχε καμιά σήμανση κατά την εκτέλεση των έργων πριν από τις 16.10.
- Σχολιάζοντας τη φωτογραφία του τεκμ. 11, όπου αναγνώρισε τον δρόμο έξω από την εκκλησία της Παναγίας της Χρυσοπολίτισσας όπου είχε γίνει το έργο με την διαπλάτυνση του πεζοδρομίου, επανέλαβε ότι πριν από τις 16.10.2008 δεν υπήρχε οποιοδήποτε σήμα τροχαίας ή κινδύνου. Ανέφερε ότι μετά τις 16.10.2008 άρχισαν να τοποθετούνται προειδοποιητικά σήματα κινδύνου. Ισχυρίστηκε ότι ούτε πριν την 14.10.2008 που συνέβη το ατύχημα, ούτε και μετά από αυτή την ημερομηνία είχε προσέξει έλεγχο του δρόμου από αστυνομικούς. Στην αντεξέταση της ανέφερε ότι η ίδια οδηγεί αυτοκίνητο και ότι το σπίτι της βρίσκεται περί τα 100 μέτρα από το σημείο όπου διεξάγονταν τα έργα χωρίς να έχει όμως απευθείας και συνεχή οπτική επαφή με το σημείο εκείνο από το σπίτι της. Επανέλαβε όμως ότι δεν είχε αντιληφθεί, όσες φορές περνούσε από το σημείο εκείνο κατά την επίδικη περίοδο, να περνούν αστυνομικοί από τη περιοχή και να ελέγχουν την τροχαία κίνηση, παραδέχθηκε όμως ότι δεν μπορεί να ξέρει αν πράγματι περνούσαν αστυνομικοί από εκεί ανά πάσα στιγμή. Παραδέχθηκε ότι τη δήλωση της στο τεκμ. 24 την είχε γράψει η Μ.Ε.1 όταν είχε πάει να δει τον ενάγοντα μετά τον τραυματισμό του και ότι είναι 30 χρόνια οικογενειακοί φίλοι. Επέμεινε ότι σε αυτό το έγγραφο δηλώνει την αλήθεια και αρνήθηκε ότι αποσκοπούσε στο να βοηθήσει τον ενάγοντα. Η άποψη της ως κατοίκου της περιοχής είναι μέχρι και σήμερα ότι ο σχεδιασμός του έργου είναι λανθασμένος. Απέρριψε υποβολή ότι προειδοποιητικά σήματα κινδύνου υπήρχαν στο μέρος από τις 18.09.2008 μέχρι και την 22.10.2008 καθ΄όλη δηλαδή τη διάρκεια διεξαγωγής των έργων και επανέλαβε ότι ήταν απόλυτα σίγουρη ότι το βράδυ δεν τοποθετούνταν τα απαραίτητα προειδοποιητικά σήματα, έστω και αν τοποθετούνταν το πρωί όταν διεξάγονταν τα έργα αυτά τα οποία σε κάθε περίπτωση δεν ήταν καθόλου ευδιάκριτα. Σε υποβολή ότι δεν λέγει την αλήθεια στο Δικαστήριο, ανέφερε ότι δεν είχε κανένα λόγο να παρουσιαστεί στο Δικαστήριο και να ορκιστεί ψέματα. Ο ενάγοντας κ. Γεώργιος Χιόνας (Μ.Ε.3), είχε ετοιμάσει δήλωση η οποία σημειώθηκε ως Έγγραφο 1 την οποία και ανάγνωσε. Είναι συνταξιούχος και διαμένει με τη σύζυγο του (Μ.Ε.1). Τον Οκτώβριο του 2008 ήταν ιδιοκτήτης ενός μοτοποδηλάτου τύπου Vespa το οποίο και οδηγούσε. Στις 14.10.2008 γύρω στις 7 το βράδυ οδηγούσε το μοτοποδήλατο του στην οδό Κίμωνος στη Λάρνακα. Στα δεξιά του ήταν η εκκλησία της Παναγίας της Χρυσοπολίτισσας και κατευθυνόταν προς την συμβολή της με την οδό Χρυσοπολιτίσσης. Ξαφνικά χτύπησε πάνω στο πεζοδρόμιο με το μοτοποδήλατο του το οποίο ανατράπηκε και έπεσε στο έδαφος με αποτέλεσμα να τραυματιστεί στο κεφάλι και στο δεξί του πόδι. Με ασθενοφόρο μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας όπου έμεινε για 9 ημέρες και στη συνέχεια μεταφέρθηκε στην ΟΑΣΗ όπου παρέμεινε μέχρι να γιατρευτεί για περίπου 5 μήνες. Ο λόγος που κτύπησε ήταν γιατί το πεζοδρόμιο δεν φαινόταν καθόλου, υπήρχε χαμηλός φωτισμός στο δρόμο και δεν υπήρχαν οποιαδήποτε σήματα ή κούκοι ή φωσφορίζουσες προειδοποιητικές ταινίες για την ύπαρξη αυτού του νέου πεζοδρομίου. Το πεζοδρόμιο δεν ξεχώριζε από την άσφαλτο του δρόμου. Γι΄ αυτές τις παραλείψεις επέρριψε την ευθύνη στο Δήμο Λάρνακας από τον οποίο αξιώνει αποζημιώσεις για τα τραύματα του, την ταλαιπωρία και τα έξοδα του όπως και τα δικηγορικά έξοδα της παρούσας διαδικασίας. Υπέδειξε στη φωτογραφία 1 του τεκμ. 13 τη σκηνή όπου υπέστη το δυστύχημα. Στην αντεξέταση του ανέφερε ότι κατά την επίδικη περίοδο περνούσε από το δρόμο όπου έγινε το δυστύχημα σχεδόν καθημερινά. Παρόλα αυτά δεν είχε αντιληφθεί τα έργα που γίνονταν και το είδος τους. Δεν θυμόταν να είχε προσέξει να διεξάγονταν έργα πριν υποπέσει στο δυστύχημα, δεν θυμόταν αν είχε περάσει κατά τη διάρκεια της ίδιας ημέρας ή και την προηγούμενη από το ίδιο σημείο. Ανέφερε ότι είναι οδηγός από το 1950 και ήταν πάντοτε προσεκτικός. Την ύπαρξη του πεζοδρομίου δεν την είχε αντιληφθεί παρόλο ότι οδηγούσε με χαμηλή ταχύτητα εκείνο το βράδυ καθώς δεν είχε χρωματιστεί κατάλληλα (μαύρο - άσπρο), δεν υπήρχε ικανοποιητικός οδικός φωτισμός και δεν υπήρχαν καθόλου προειδοποιητικές πινακίδες κινδύνου. Υπέδειξε σημειώνοντας με το γράμμα Χ στις φωτογραφίες 1 και 4 του τεκμ. 13 το σημείο όπου είχε κτυπήσει πάνω στο πεζοδρόμιο. Ανέφερε ότι πάντοτε υπήρξε συνετός οδηγός και η δουλειά του στην Α.Η.Κ. ήταν υπεύθυνη και απαιτούσε να ήταν προσεκτικός και έτσι υπήρξε σε όλη του τη ζωή. Ανέφερε χαρακτηριστικά ότι θα πρέπει να ήταν τρελός αν υπήρχαν προειδοποιητικές πινακίδες να μην τις λάμβανε υπόψη του. Παραδέχθηκε ότι ρύθμιζε την πίεση του λαμβάνοντας φαρμακευτική αγωγή μέρα παρά μέρα. Απέρριψε υποβολή ότι το ατύχημα προκλήθηκε συνεπεία δικής του αμέλειας. Ο κ. Γρηγόρης Κοιλιάρης (ΜΥ.1), εργάζεται στις τεχνικές υπηρεσίες του Δήμου Λάρνακας ως επιστάτης με καθήκοντα επίβλεψης των έργων που εκτελούν οι τεχνικές υπηρεσίες του Δήμου. Το τμήμα του διαθέτει 3 - 4 συνεργεία τα οποία ταυτόχρονα διεξάγουν διάφορες εργασίες. Ανέφερε ότι μεταξύ των ημερομηνιών 18.09.2008 και 22.10.2008 είχαν κάμει αρκετές εργασίες πεζοδρομοποίησης και ασφαλτόστρωσης στον οδικό κόμβο της Παναγίας της Χρυσοπολίτισσας. Είχε πληροφορηθεί για το επίδικο ατύχημα και του είχε ζητηθεί από τον Δήμο να κάμει έκθεση σε σχέση με την εκτέλεση των εργασιών. Αναγνώρισε την περιληπτική έκθεση του με ημερομηνία 12.11.2008 η οποία σημειώθηκε ως τεκμ.
- Σε αυτή είχε καταγράψει ότι κατά την εκτέλεση των εργασιών του συγκεκριμένου έργου παίρνονταν καθημερινά τα απαραίτητα μέτρα ασφαλείας (προειδοποιητικά φωσφορούχα σήματα, κώνοι, κορδέλες κ.λπ.). Ισχυρίστηκε ότι καθημερινά περνούσε και η αστυνομία από τον χώρο. Παρέθετε στην έκθεση του σχετικό σχεδιάγραμμα με τη σηματοδότηση του χώρου με προειδοποιητικούς κώνους, φωσφορούχα σήματα, πινακίδες πορείας και προειδοποιητική κορδέλα ασφαλείας. Ανέφερε περαιτέρω ότι όταν έκλεινε το εργοτάξιο λαμβάνονταν μέτρα ασφάλειας και τοποθετούνταν προειδοποιητικά σήματα τα οποία υπήρχαν και όταν είχε συμβεί το επίδικο ατύχημα. Ισχυρίστηκε ότι κατά τον επίδικο χρόνο είχε υπό την επίβλεψη του 3 - 4 συνεργεία και ότι πριν σχολάσει τα έλεγχε όλα και ότι το προσωπικό που εργάζεται σε αυτά είναι έμπειρο. Ανέφερε ότι τα σήματα που τοποθετούνται στο εργοτάξιο μετακινούνται ανάλογα με τις εργασίες που διεξάγονται. Παραδέχθηκε ότι 1 - 2 φορές η αστυνομία τους συμβούλεψε για τα σήματα που τοποθετούσαν. Ισχυρίστηκε ότι δεν είχε πληροφορηθεί ότι πλην του επίδικου είχε επισυμβεί και άλλο ατύχημα στον ίδιο χώρο κατά τη διάρκεια εκτέλεσης του έργου. Κατά την αντεξέταση του ο μάρτυς ανέφερε ότι ο ίδιος ως επιστάτης επέβλεψε κατά την καριέρα του περί τα 100 έργα και κατά την επίδικη περίοδο επέβλεπε ταυτόχρονα 3 - 4 συνεργεία που εκτελούσαν οδικά έργα. Έκαμε αναφορά στα προκαταρτικά στα οποία προβαίνουν όταν είναι να εκτελέσουν ένα οδικό έργο μεταξύ των οποίων είναι να αποφανθούν και για τις κατάλληλες σημάνσεις ασφαλείας και για τις αναγκαίες προειδοποιητικές πινακίδες ασφαλείας. Εξήγησε ότι στη πράξη πηγαίνουν σε μια περιοχή όπου θα εκτελέσουν ένα έργο, βάζουν τις προειδοποιητικές πινακίδες και μετά ξεκινούν τις εργασίες. Σε ερώτηση αν ελέγχουν και τον οδικό φωτισμό, ανέφερε ότι είναι ημέρα που εκτελούν τα έργα και όχι βράδυ. Παραδέχθηκε ότι δεν είχε επιθεωρήσει νύχτα τη συγκεκριμένη περιοχή όπου συνέβη το ατύχημα. Παραδέχθηκε επίσης ότι δεν είχαν τοποθετήσει την προειδοποιητική πινακίδα με το τρίγωνο και την αναγραφή ¨ΟΔΙΚΑ ΕΡΓΑ¨ με το ανθρωπάκι μέσα στο τρίγωνο. Ούτε είχαν τοποθετήσει πινακίδα με τη φράση ¨ΠΡΟΣΟΧΗ ΟΔΙΚΑ ΕΡΓΑ¨. Η εκτέλεση των συγκεκριμένων εργασιών διήρκεσε περί τους δύο περίπου μήνες και μετέβαινε εκεί καθημερινά, κάποτε και δύο φορές την ημέρα και η ώρα παραμονής του εκεί ήταν ανάλογα με το τι ήθελε να κάμει. Ο ίδιος καθ΄όλο αυτό το διάστημα που βρισκόταν στο χώρο είχε προσέξει 2 - 3 φορές να περνά από εκεί αστυνομία και συνάδελφοι του τού είχαν πει ότι είχαν προσέξει και αυτοί αστυνομία άλλες 2 - 3 φορές που τους έκαναν και υποδείξεις για τη διευκόλυνση της τροχαίας κίνησης. Περιέγραψε το χώρο και το έργο που εκτελέστηκε και αναφέρθηκε στο χρόνο που απαιτήθηκε για να γίνουν οι επί μέρους εργασίες. Δεν είχαν τοποθετήσει σχετικά σήματα ότι ο δρόμος στένευε μετά την εκτέλεση του έργου της πεζοδρομοποίησης, ούτε και είχαν τοποθετήσει κώνους πάνω στο πεζοδρόμιο που κατασκευάστηκε έτσι που να το καθιστούσαν ευδιάκριτο ούτε και φαναράκια που αναβοσβήνουν. Είχε μάθει από τους γείτονες για το δυστύχημα που είχε προκληθεί στις 15.10.08 ή στις 16.10 08 και δεν είχε κάμει οτιδήποτε σχετικά με αυτό. Οι κώνοι που είχαν τοποθετήσει μετακινούνταν ανάλογα με την εξέλιξη των εργασιών. Είχαν κατασκευάσει πρώτα το πεζοδρόμιο και μετά κατασκεύασαν τον κυκλικό κόμβο. Παραδέχθηκε ότι το βάψιμο των λίνιων ενός πεζοδρομίου γίνεται για να καθίστανται ευδιάκριτες. Ανέφερε όμως ότι είναι άλλο συνεργείο του Δήμου που τις βάφει. Ο ίδιος ήταν υπεύθυνος για την εκτέλεση των οδικών έργων και όχι για τις σηματοδοτήσεις. Αρνήθηκε σειρά υποβολών ότι δεν είχαν τοποθετήσει τα κατάλληλα προειδοποιητικά σήματα και πινακίδες και ότι το έκαμαν αυτό μόνο μετά που είχαν πληροφορηθεί για το ατύχημα του ενάγοντα. Παραδέχθηκε ότι εφόσον δεν είχε ελέγξει το βράδυ το χώρο δεν μπορούσε να πει αν το πεζοδρόμιο ήταν ορατό από τους διερχόμενους κατά τη διάρκεια της νύχτα. Παραδέχθηκε επίσης ότι το σχεδιάγραμμα που ετοίμασε και συνοδεύει την έκθεση του το είχε ετοιμάσει ειδικά για την περίπτωση αυτή αφού δεν το συνηθίζουν κάθε φορά που υποβάλλουν έκθεση για ένα έργο, σίγουρα όμως δεν έβαλε ψεύτικα στοιχεία. Σε υποβολή ότι οι κώνοι που φαίνονται στο τεκμ. 11 και στο τεκμ. 25 όπως τους τοποθέτησε σε αυτό μπήκαν μετά το ατύχημα, ανέφερε ότι υπήρχαν και πριν καθώς όπου δουλεύουν έμπαιναν πάντα σήματα. Στην επανεξέταση του εξήγησε την προεργασία που γίνεται όταν είναι να αρχίσουν εργασίες που είναι η σήμανση των εργασιών που θα γίνουν επί της ασφάλτου και η λήψη μέτρων ασφάλειας για το προσωπικό και τους διερχόμενους. ΑΓΟΡΕΥΣΕΙΣ: Θα συνοψίσω κατά το δυνατόν τις εισηγήσεις των δύο πλευρών χωρίς αυτό να σημαίνει ότι παραγνωρίζω και άλλα σημεία τους ή και το σύνολο τους, τα οποία σε κάθε περίπτωση λήφθηκαν υπόψη κατά την αξιολόγηση και ακολούθως για την εξαγωγή των ευρημάτων και συμπερασμάτων μου. Ο κ. Δημητριάδης αναφέρθηκε στη μακρά και εμπεριστατωμένη εισήγηση του στους ισχυρισμούς που προβάλλονται στα δικόγραφα, στη μαρτυρία που προσφέρθηκε διά παραδεκτών γεγονότων αλλά και στη διά ζώσης μαρτυρία εκ μέρους του ενάγοντος και των μαρτύρων που κατέθεσαν γι΄αυτόν όπως και στη μαρτυρία που προσφέρθηκε από πλευράς εναγομένου κάνοντας αναφορά και σε συγκεκριμένα σημεία. Είναι η θέση του εναγομένου όπως την ανάλυσε ότι δεν υπέχει οποιανδήποτε ευθύνη για το ισχυριζόμενο ατύχημα καθώς ο ενάγοντας δεν παρουσίασε οποιαδήποτε μαρτυρία που να αποδεικνύει ποιες πράξεις ή παραλείψεις του συνιστούν επίδειξη αμέλειας εκ μέρους του. Εισηγήθηκε ότι ήταν ο ίδιος ο ενάγοντας αμελής, ο οποίος κτύπησε μόνος του πάνω στο πεζοδρόμιο την δε αποκλειστική ευθύνη για την πρόκληση του ατυχήματος την έχει μόνο αυτός για τους λόγους που εξήγησε σε ειδικό μέρος της εισήγησης του. Αν όμως ήθελε επιρριφθεί οποιαδήποτε ευθύνη στον εναγόμενο, τότε είναι η εισήγηση της υπεράσπισης ότι ο ενάγοντας ευθύνεται για συντρέχουσα αμέλεια και έτσι οποιεσδήποτε αποζημιώσεις επιδικασθούν αυτό θα πρέπει να γίνει αφού ληφθεί υπόψη και αυτός ο παράγοντας, επιμερίζοντας τις δηλαδή κατά το ποσοστό ευθύνης του καθενός. Σχολιάζοντας τη μαρτυρία της κας Χιόνα (Μ.Ε.1) και τις αποδείξεις - τεκμήρια που κατάθεσε, ανέφερε ότι πλείστα από αυτά, για τους λόγους που εισηγήθηκε, δεν δικαιολογούνται και δεν θα πρέπει να επιδικασθούν τα ποσά που αναφέρονται σε αυτές ως ειδικές αποζημιώσεις. Σε σχέση δε με τις παρατηρήσεις της για τη σκηνή του ατυχήματος επισήμανε ότι οι ελλείψεις σε σήμανση αφορούσαν το πεζοδρόμιο και όχι το ίδιο το οδόστρωμα οι οποίες όμως δεν καθιστούν αμελή τον εναγόμενο. Εισηγήθηκε ότι η κα Χιόνα (Μ.Ε.1), δεν είπε την αλήθεια στο Δικαστήριο και γι΄αυτό δεν θα πρέπει να γίνει αποδεκτή η μαρτυρία της. Την ίδια εισήγηση έκαμε και σε σχέση με την κα Τραπελίδου (Μ.Ε.2), καθώς αυτή, κατά την εισήγηση του, προσήλθε στο Δικαστήριο όχι για να πει την αλήθεια αλλά για να βοηθήσει τον ενάγοντα. Σε σχέση με τη μαρτυρία του ίδιου του ενάγοντα, εισηγήθηκε ότι αυτός δεν παρουσίασε οποιανδήποτε μαρτυρία η οποία να δείχνει τον πόνο, την ψυχική οδύνη και την ταλαιπωρία που υπέστηκε κατά τη διάρκεια της αποθεραπείας του. Ούτε και η μαρτυρία του σε σχέση με τις ειδικές αποζημιώσεις τις οποίες διεκδικεί δεν μπορεί να κριθεί αρκούντως ικανοποιητική εφόσον αρκέστηκε να πει ότι το ποσό των €5.285,74σ. που αξιώνει, αφορούσαν έξοδα σίτισης και παραμονής του στην ΟΑΣΗ τα οποία σε κάθε περίπτωση όπως και τα υπόλοιπα δεν κατέβαλε ο ίδιος ο ενάγοντας και έτσι δεν θα μπορούσαν να του επιδικασθούν. Επισήμανε αδυναμίες στη μαρτυρία του σε σχέση με την περιγραφή του τρόπου που υπέστη το ατύχημα και της σκηνής όπου ανέφερε συνεχώς για την έλλειψη σήμανσης επί του πεζοδρομίου. Σε σχέση με τη μαρτυρία του κ. Κοιλιάρη (Μ.Υ.1), εισηγήθηκε ότι αυτός είπε στο Δικαστήριο την αλήθεια, ήταν σταθερός στην αντεξέταση του και επανέλαβε τις θέσεις του χωρίς αντιφάσεις. Η μαρτυρία του περί λήψης μέτρων ασφάλειας τα οποία λήφθηκαν και λαμβάνονταν ανάλογα με την εξέλιξη τους καθ΄όλη τη διάρκεια των εργασιών θα πρέπει να γίνει αποδεκτή. Εισηγήθηκε ότι κατά τη μαρτυρία του κ. Κοιλιάρη (Μ.Υ. 1), η διέλευση των οχημάτων από τον δρόμο γινόταν κανονικά και με την καθοδήγηση κατάλληλης σήμανσης και όσα ανέφερε η Μ.Ε. 1 περί ¨ξαφνικού ξεφυτρώματος¨ του πεζοδρομίου δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Ήταν η τελική του εισήγηση ότι δεν θα πρέπει να γίνει δεκτή η μαρτυρία του ενάγοντα. Τέλος, σε περίπτωση που το Δικαστήριο ήθελε καταλήξει ότι ο εναγόμενος υπέχει ευθύνη, εισηγήθηκε ότι αυτή θα πρέπει να επιμεριστεί σε ποσοστό κατά 2/3 εναντίον του ενάγοντος και κατά 1/3 εναντίον του εναγομένου. Η εισήγηση του κ. Κουκούνη ήταν ότι ο ενάγοντας έχει αποδείξει με τη μαρτυρία που παρουσίασε ότι αποκλειστική ευθύνη για το ατύχημα φέρει ο εναγόμενος και ως εκ τούτου θα πρέπει να αποζημιωθεί ο ενάγοντας για τις ζημιές τις οποίες υπέστη. Παρέπεμψε σε σχετική νομολογία αλλά και σε πρωτόδικες αποφάσεις ως προς την καθοδήγηση την οποία θα πρέπει να λάβει το δικαστήριο τόσο ως προς το ζήτημα της ευθύνης όσο και αυτό των αποζημιώσεων οι οποίες θα πρέπει να επιδικασθούν. Προχώρησε σε σχολιασμό της μαρτυρίας και επισήμανε διάφορα σημεία σε σχέση με τις ελλείψεις όπως παρουσιάστηκαν στη σηματοδότηση της σκηνής όταν η πεζοδρομοποίηση που έγινε κάλυψε σημαντικό τμήμα του μέχρι τότε ασφαλτοστρωμένου δρόμου. Η δημιουργία του κινδύνου προκλήθηκε από τον εναγόμενο χωρίς ταυτόχρονα να λάβει τα απαραίτητα ή και καθόλου μέτρα ασφάλειας με δεδομένο ότι το βράδυ δεν υπήρχε ούτε ικανοποιητικός φωτισμός. Η μαρτυρία κατέδειξε ότι τα όποια μέτρα ασφάλειας λήφθηκαν, αυτά ήταν μετά την ημερομηνία του ατυχήματος. Για όλα τα πιο πάνω βέβαια εισηγήθηκε ότι θα πρέπει να κριθεί ως αληθινή και αξιόπιστη η μαρτυρία που παρουσίασε ο ενάγοντας και ασφαλώς να κριθεί ως αναξιόπιστη αυτή του κ. Κοιλιάρη (Μ.Υ. 1). Σε σχέση δε με τα τραύματα που υπέστη ο ενάγοντας επισήμανε το γεγονός ότι δεν υπήρξε οποιαδήποτε αμφισβήτηση των ιατρικών πιστοποιητικών που παρουσίασε η πλευρά του ενάγοντος για αυτά όπως και τις θεραπείες στις οποίες υποβλήθηκε αλλά ούτε και ενώπιον του Δικαστηρίου αμφισβητήθηκε η μαρτυρία του για αυτά τα ζητήματα. Κάλεσε το Δικαστήριο να αποδώσει στον ενάγοντα γενικές και ειδικές αποζημιώσεις επιρρίπτοντας την πλήρη ευθύνη για όσα υπέστη στον εναγόμενο. Αξιολόγηση Μαρτυρίας: Είχα την ευκαιρία να δω, να ακούσω και να παρακολουθήσω με προσοχή τον ενάγοντα όπως και τις δύο μάρτυρες που κατέθεσαν εκ μέρους του όπως και τον μάρτυρα που κατέθεσε για τον εναγόμενο στην ζωντανή ατμόσφαιρα της δίκης. Παρακολούθησα τον τρόπο που απαντούσαν στις διάφορες ερωτήσεις που τους υποβάλλονταν, το καλό μνημονικό τους και γενικά τη συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα (βλ. C. & A. Pelekanos Assoc. Ltd v. Πελεκάνου
(1999)1 Α.Α.Δ. σελ. 1273, στις σελ. 1280-1281). Έχω περαιτέρω υπόψη τα όσα λέχθηκαν στην υπόθεση Ομήρου v. Δημοκρατίας
(2001)2 Α.Α.Δ. 506, ότι δηλαδή: ¨Η αξιολόγηση της μαρτυρίας ενός μάρτυρα πρέπει να γίνεται με βάση το περιεχόμενο, την ποιότητα, την πειστικότητα και τη σύγκριση της με την υπόλοιπη μαρτυρία¨. Έχω συγκρίνει και αντιπαραβάλει μεταξύ τους τη προφορική μαρτυρία, τις παραδοχές που έγιναν σε συσχετισμό με την μαρτυρία που τέθηκε ενώπιον μου υπό μορφή έγγραφης μαρτυρίας και αφορά κυρίως τα ιατρικά πιστοποιητικά και τα πιστοποιητικά που εκδόθηκαν από τους θεράποντες ιατρούς του ενάγοντος τα οποία διεξήλθα μετά προσοχής. Λαμβάνω υπόψη το περιεχόμενο των υπόλοιπων αποδείξεων που καταχωρήθηκαν εκ συμφώνου ή κατά τη διάρκεια της παράθεσης της μαρτυρίας. Τέλος, λαμβάνω υπόψη μου τις επισημάνσεις που έγιναν από τους ευπαίδευτους συνηγόρους των διαδίκων κατά τις τελικές τους αγορεύσεις όπου ανέλυσαν τη μαρτυρία και έδωσαν τη δική τους ερμηνεία σε αυτή. Έχοντας όλα τα πιο πάνω κατά νουν αισθάνομαι ότι είμαι έτοιμος για την αξιολόγηση της μαρτυρίας και για την κατάληξη μου σε ευρήματα και συμπεράσματα αναφορικά με τα επίδικα θέματα για τα οποία καλούμαι να επιλύσω. Ο ενάγοντας και οι μάρτυρες που κατέθεσαν γι΄αυτόν μου προκάλεσαν εξαιρετική εντύπωση. Κρίνω ότι ήταν ειλικρινείς και ότι η μαρτυρία τους χαρακτηρίζεται από τεκμηρίωση και ως εκ τούτου είναι καθ΄όλα πειστική. Η κα Χιόνα (Μ.Ε.1), με την επιμέλεια που επέδειξε στην περισυλλογή όλου του μαρτυρικού υλικού επί του οποίου βασίζονται οι αξιώσεις του ενάγοντος (ιατρικά πιστοποιητικά, αποδείξεις, φωτογραφίες και αλληλογραφία), βοήθησε το Δικαστήριο στο να αντιληφθεί τόσο τις συνθήκες που επικρατούσαν στη σκηνή κατά τον επίδικο χρόνο όσο και στο αμέσως μετά διάστημα αλλά και να αντιληφθεί από τα ιατρικά πιστοποιητικά και τις φωτογραφίες την έκταση των τραυμάτων του ενάγοντος και τις θεραπείες στις οποίες υποβλήθηκε. Με ειλικρίνεια όπως κρίνω, ανέφερε ότι παρά την ηλικία του συζύγου της εντούτοις αποθεραπεύτηκε πλήρως χωρίς κανένα κατάλοιπο πλην κάποιας ουλής στο πίσω μέρος του ποδιού του. Βέβαια υπάρχουν κάποια μικροέξοδα για τα οποία επίσης φρόντισε να κρατήσει αποδείξεις τα οποία για τους λόγους που θα εξηγήσω στην ανάλυση των ειδικών ζημιών δεν τα αποδέχομαι αν και με επιμέλεια εξασφάλισε και φύλαξε τις σχετικές αποδείξεις όπως ήταν για παράδειγμα τα έξοδα φαγητού για την ίδια ή το σύνολο του κόστους της βενζίνης που αξιώνει και διάφορα άλλα. Για αυτά όμως θα αναφερθώ στο κατάλληλο σημείο της απόφασης μου στη συνέχεια. Σε κάθε περίπτωση η μη αποδοχή τους δεν καθάπτεται του αξιόπιστου ή όχι της μαρτυρίας της καθώς αυτή συνίσταται στο ότι δεν κρίνονται ως αναγκαία έξοδα και όχι ως έξοδα στα οποία πράγματι υποβλήθηκε. Σύμφωνα με τη νομολογία μας η επιλεκτική αποδοχή μέρους μαρτυρίας ενός μάρτυρα δεν είναι επιλήψιμη (Βλ. Χρίστου v. Khoreva,
(2002)1 ΑΑΔ σελ. 454). Σε σχέση ειδικότερα με το ζήτημα που ανέδειξε κατά την αγόρευση του ο ευπαίδευτος κ. Δημητριάδης, ότι ήταν αυτή που κατέβαλε τα ισχυριζόμενα ποσά και όχι ο ενάγοντας και κατά συνέπεια δεν δικαιούται να τα διεκδικεί, σημειώνω την αναφορά της ότι επρόκειτο για συζύγους και για ζευγάρι που είχε κοινό ταμείο. Δεν ενέχει βέβαια καμιά σημασία η απόδειξη από ποιο λογαριασμό πληρώθηκαν όλα εκείνα τα ποσά και αν ήταν κοινός ή ακόμα και προσωπικός λογαριασμός της μάρτυρος, σημασία έχει ότι αυτά καταβλήθηκαν για λογαριασμό του ενάγοντος στη θεραπεία του οποίου αποσκοπούσαν ή προκλήθηκαν συνεπεία του τραυματισμού του και της ανικανότητας που του προκλήθηκε να αυτοσυντηρείται. Η κα Τραπελίδου με τον αυθόρμητο τρόπο που κατάθεσε μου προκάλεσε επίσης την ίδια εντύπωση. Κρίνεται ειλικρινής μάρτυρας η οποία δεν δίστασε να παραδεχθεί ότι ήταν μετά από παρότρυνση της κας Χιόνας που συντάχθηκε η δήλωση της (τεκμ.24), και εκείνη που την κατέγραψε. Δέχομαι όμως και την εξήγηση που έδωσε και ότι το περιεχόμενο της ανταποκρίνεται στην αλήθεια των πραγμάτων και της κατάστασης που επικρατούσε στη σκηνή όπου υπέστη το ατύχημα ο ενάγοντας. Κρίνω ότι μια γυναίκα στην ηλικία των 62 χρόνων δεν θα είχε κανένα λόγο να έρθει στο Δικαστήριο και να ορκισθεί ψέματα, όπως της υποβλήθηκε, απλώς και μόνο για να εξυπηρετήσει τα οικονομικά συμφέροντα ενός γείτονα της, έστω και αν τον γνωρίζει για χρόνια όπως επίσης με ειλικρίνεια παραδέχθηκε. Εντύπωση προκάλεσε για το γεγονός ότι θυμόταν λεπτομέρειες του έργου και για το πότε τοποθετήθηκαν οι πινακίδες κινδύνου, κάτι που έμεινε στο μυαλό της ενόψει της συζήτησης που έγινε στη γειτονιά της για την αναγκαιότητα του έργου και η αξιοπιστία της δεν υπολοίπεται καθόλου και δεν μειώνεται από το γεγονός ότι η ίδια αισθάνεται μέχρι και σήμερα ότι δεν εξυπηρέτησε καθόλου τις ανάγκες της τροχαίας κίνησης. Ήταν όπως ανέφερε θέμα συζήτησης το έργο στη γειτονιά για μεγάλο διάστημα. Αποδέχομαι τη μαρτυρία της ως φυσική και όσα καταγράφηκαν στη δήλωση της δέχομαι ότι ανταποκρίνονται στην αλήθεια. Ο κ. Χιόνας με τον απλοϊκό τρόπο και τον αυθορμητισμό με τον οποίο κατάθεσε, χαρακτηριστικά που αναδείχθηκαν κυρίως κατά την αντεξέταση του όπου αναφέρθηκε και στην προσοχή που επεδείκνυε όταν οδηγούσε για πολλές δεκαετίες και στις υπεύθυνες θέσεις που κατείχε στην Α.Η.Κ. όταν εργαζόταν σε αυτή, εργασία που απαιτούσε πάντοτε να είναι πολύ προσεχτικός, κρίνω ότι απέδωσε με τον πιο γλαφυρό και φυσικό τρόπο τις συνθήκες κάτω από τις οποίες υπέπεσε στο ατύχημα, όπως τις έχω καταγράψει πιο πάνω κατά την αναγραφή της μαρτυρίας, συνεπεία του οποίου τραυματίστηκε σύμφωνα με τα ιατρικά πιστοποιητικά και τα παραδεκτά γεγονότα. Αποδέχομαι πλήρως την μαρτυρία του. Σε σχέση με τον κ. Κοιλιάρη (Μ.Υ.1) παρατηρώ ότι δεν μου προκάλεσε την καλύτερη των εντυπώσεων. Ήταν φανερή η προσπάθεια του να απεκδυθεί τις όποιες τυχόν δικές του ευθύνες ως ο επιστάτης του έργου που εκτελούσε ο εναγόμενος Δήμος κατά τον επίδικο χρόνο όπως και ο ίδιος ο Δήμος. Δεν απέκρυψε βέβαια ότι η περιληπτική έκθεση που ετοίμασε ήταν μετά που του ζητήθηκε από τον Δήμο, όταν πλέον έγινε η καταγγελία για το ατύχημα, συντάχθηκε δε επί σκοπού και ότι δεν ήταν έκθεση που συνηθίζεται και είναι η πρακτική να συντάσσεται τέτοια για κάθε έργο. Η προσπάθεια του να εισηγηθεί ότι όλα διεξάγονταν στην εντέλεια - όπως εξάλλου απαιτείται να γίνεται - όταν γίνονται οδικά έργα ή έργα που επηρεάζουν την τροχαία κίνηση, αντιστρατεύεται πολλές παραδοχές του τις οποίες έκαμε κατά την αντεξέταση του και οι οποίες καταδεικνύουν ακριβώς την έκταση της ευθύνης του εναγόμενου. Παραδέχθηκε ότι ο ίδιος ως επιστάτης επέβλεπε κατά τον επίδικο χρόνο 3 - 4 έργα ταυτόχρονα και επομένως δεν θα μπορούσε να βρίσκεται συνεχώς σε όλα. Η επίβλεψη του γινόταν παροδικά και διαρκούσε όσο χρόνο απαιτούσε ο συγκεκριμένος σκοπός για τον οποίο μετέβαινε σε κάθε έργο. Επομένως δεν μπορούσε να γνωρίζει για τα μέτρα ασφάλειας που λαμβάνονταν από το προσωπικό ανά πάσα στιγμή. Ανέφερε ότι συνήθιζε να επισκέπεται όλα τα έργα που επιστατούσε καθημερινά χωρίς όμως να επικεντρωθεί αν τέτοια επιθεώρηση είχε διενεργήσει και στο επίδικο έργο κατά την ημέρα που συνέβηκε το επίδικο δυστύχημα. Η αστυνομία, όπως εξάλλου έμμεσα παραδέχθηκε, δεν είχε τη συνεχή επίβλεψη του επίδικου έργου από πλευράς λήψης μέτρων ασφάλειας, οι ελάχιστες φορές που έγινε αντιληπτή η παρουσία της από τον ίδιο και από το προσωπικό που εργαζόταν εκεί δεν αρκούσε για να αναληφθεί εκ μέρους της η ευθύνη η οποία εξάλλου βάραινε τον Δήμο που εκτελούσε το έργο για να λάμβανε όλα τα ενδεικνυόμενα μέτρα ασφάλειας, τόσο για το προσωπικό που εκτελούσε το έργο, όσο και των διερχομένων από το δρόμο καθ΄ όλο τον χρόνο που αυτά διαρκούσαν και καθ΄ όλο το εικοσιτετράωρο μέχρι και την ασφαλή παράδοση του στη τροχαία κίνηση. Παραδέχθηκε ότι δεν είχε μεταβεί στο συγκεκριμένο έργο - αλλά ούτε και σε κανένα άλλο - κατά τη διάρκεια της νύχτας εφόσον τα έργα διεξάγονταν κατά τη διάρκεια της ημέρας, οπότε δεν είχε ελέγξει την ορατότητα που επικρατούσε στη περιοχή και αν το πεζοδρόμιο - χωρίς το βάψιμο των λίνιων - ήταν ορατό, εφόσον αυτό σύμφωνα με τη μαρτυρία κατέλαβε μέρος του μέχρι τότε χρησιμοποιούμενου οδοστρώματος έχοντας διαφορετικό υψόμετρο. Η μαρτυρία δε που προσκομίστηκε από πλευράς ενάγοντος περί του χαμηλού φωτισμού του δρόμου συνηγορεί και με το γεγονός ότι τοποθετήθηκε επιπλέον μεταλλικός πάσσαλος για να τοποθετηθεί οδικός φωτισμός στο σημείο όπως φαίνεται στη φωτογραφία 6 του τεκμ. 14, ο λαμπτήρας της οποίας σύμφωνα με την Μ.Ε.1 τοποθετήθηκε μετά την ολοκλήρωση του έργου. Αν ήταν επαρκής ο φωτισμός τότε πια η αναγκαιότητα ενίσχυσης του οδικού φωτισμού; Παραδέχθηκε ο ίδιος ότι οι προειδοποιητικοί κώνοι που χρησιμοποιούνταν για τη σήμανση του χώρου όπου διεξάγονταν κάθε στιγμή έργα μετακινούνταν ανάλογα με το χώρο όπου εργάζονταν οι εργαζόμενοι, επομένως δεν υπήρχαν τέτοια προειδοποιητικά σήματα στο σημείο όπου είχε γίνει το ατύχημα, όπως αυτό σημειώθηκε στις φωτογραφίες των τεκμ. 13 και 14, οι οποίες λήφθηκαν σε διαφορετικές ημερομηνίες εφόσον είναι φανερόν ότι στο σημείο εκείνο είχε ήδη ολοκληρωθεί το έργο και το μόνο που παρέμενε ήταν το βάψιμο των λίνιων - εναλλάξ άσπρο - μαύρο - έτσι που να καθίσταται το πεζοδρόμιο διακριτό το βράδυ. Παραδέχθηκε περαιτέρω ότι το έργο του βαψίματος των λίνιων το εκτελούσε άλλο συνεργείο του Δήμου και όχι κάποιο από αυτά που επιστατούσε ο ίδιος. Παραδέχθηκε ακόμα ότι δεν είχαν τοποθετηθεί προειδοποιητική πινακίδα με το τρίγωνο με την αναγραφή «ΟΔΙΚΑ ΕΡΓΑ» με το ανθρωπάκι στο τρίγωνο, ούτε και πινακίδα με τη φράση «ΟΔΙΚΑ ΕΡΓΑ». Η παραδοχή του δε ότι δεν είχε ελέγξει το χώρο το βράδυ δεν του επέτρεπε να πει αν το πεζοδρόμιο ήταν ορατό κατά το βράδυ από τους διερχόμενους, αυτή δε είναι καθοριστική, κατά την άποψη μου, ως προς την ευθύνη του εναγόμενου. Ένας δημόσιος δρόμος στον οποίο επιτρέπεται η κυκλοφορία πρέπει να γίνεται μέριμνα έτσι ώστε αυτός να είναι ασφαλής καθ΄όλη τη διάρκεια του εικοσιτετραώρου και κυρίως το βράδυ, σημειώνω δε ότι βράδυ ήταν που συνέβη και το επίδικο ατύχημα. Η θέση του ότι οι κώνοι όπως αυτοί απεικονίζονται στη φωτογραφία (τεκμ.11) και όπως τους τοποθέτησε και στο σχεδιάγραμμα στο τεκμ. 25 ότι υπήρχαν κατά τον επίδικο χρόνο, δεν συνάδει με την άλλη θέση του ότι αυτοί μετακινούνταν ανάλογα με το που διεξάγονταν τα έργα, και στο συγκεκριμένο σημείο σύμφωνα με τη μαρτυρία δεν διεξαγόταν κανένα έργο κατά τον επίδικο χρόνο ή έστω την ημέρα που προηγήθηκε καθώς όπως φαίνεται και στις φωτογραφίες των τεκμ. 11 και 13 οι κώνοι είναι τοποθετημένοι, ακόμα και αν αυτοί τοποθετήθηκαν μετά το ατύχημα, σύμφωνα με τη μαρτυρία του ενάγοντος και των Μ.Ε. 1 και 2, κατά τρόπο που δεν καλύπτουν το πεζοδρόμιο το οποίο κατασκευάστηκε καταλαμβάνοντας μέρος του οδοστρώματος που μέχρι τότε χρησιμοποιούταν από τα διερχόμενα οχήματα. Οι ίδιες φωτογραφίες δεν δείχνουν βαμμένες (άσπρο - μαύρο) τις λίνιες ούτε και τις αναγκαίες γραμμές επί του οδοστρώματος που καθοδηγούν τους οδηγούς για τον τρόπο χρησιμοποίησης του δρόμου. Το βάψιμο των λίνιων είναι εμφανές ότι έγινε λίγες ημέρες αργότερα ήτοι στις 21.10.08 όπως εμφανώς απεικονίζονται αυτές στις φωτογραφίες του τεκμ.
- Απορρίπτω τη θέση του μάρτυρος ότι υπήρχαν στο σημείο της επέκτασης του πεζοδρομίου όπου συνέβη το ατύχημα οποιοδήποτε προειδοποιητικό σήμα κατά τον επίδικο χρόνο. Για όλους τους πιο πάνω λόγους απορρίπτω τη μαρτυρία ως αξιόπιστη και μη συνάδουσα με την πραγματική μαρτυρία όπως είναι και οι φωτογραφίες που απεικονίζουν τη σκηνή ακόμα και λίγες ημέρες μετά το δυστύχημα. ΕΥΡΗΜΑΤΑ: Ο ενάγοντας ήταν 76 ετών κατά τον επίδικο χρόνο και νόμιμα και κανονικά οδηγούσε το μοτοποδήλατο του τύπου ¨Vespa¨ με αριθμό εγγραφής KJD 296 το βράδυ της 14.10.2008 επί της οδού Κίμωνος παρά τη συμβολή της με την οδό Χρυσοπολιτίσσης στη Λάρνακα. Εκεί κατά τον πιο πάνω χρόνο διεξάγονταν κατά τη διάρκεια της ημέρας έργα που αποσκοπούσαν μεταξύ άλλων και στην επαναδιαμόρφωση του οδοστρώματος και συγκεκριμένα την διαπλάτυνση του πεζοδρομίου κατά τρόπο που αυτό καταλάμβανε - έχοντας υψομετρική διαφορά - μέρος από το οδόστρωμα το οποίο χρησιμοποιείτο μέχρι τότε από τα διερχόμενα οχήματα. Ο οδικός φωτισμός στο σημείο δεν ήταν ικανοποιητικός έτσι που να καθιστούσε εύκολα διακριτή τη διαφορά του οδοστρώματος με το πεζοδρόμιο όπως διαμορφώθηκε εφόσον είχαν το ίδιο χρώμα και οι λίνιες του πεζοδρομίου και δεν είχαν βαφτεί κατάλληλα (μαύρο - άσπρο), έτσι που να το καθιστούσε ορατό και διακριτό από το οδόστρωμα. Υπό αυτές τις συνθήκες ο ενάγοντας προσέκρουσε με το πιο πάνω όχημα του πάνω στο πεζοδρόμιο με αποτέλεσμα να ανατραπεί, να πέσει στο έδαφος και να τραυματιστεί. Μεταφέρθηκε με ασθενοφόρο στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας. Δεν αμφισβητήθηκε ότι το επίδικο ατύχημα του ενάγοντος έλαβε χώραν σε περιοχή εντός των δημοτικών ορίων του εναγόμενου Δήμου Λάρνακας, ο οποίος είχε την ευθύνη και το καθήκον για διατήρηση του εν λόγω δρόμου σε καλή και ασφαλή κατάσταση για τους διερχόμενους οδηγούς ημέρα και νύχτα, έτσι που να αποφευγόταν πρόκληση ζημιάς σε οποιονδήποτε διερχόμενο, ενδεχόμενο που δεν ήταν απομακρυσμένο αλλά εύλογα προβλεπτό υπό τις περιστάσεις κάτω από τις οποίες διεξάγονταν κατά τον επίδικο χρόνο τα οδικά έργα. Εδώ παρενθετικά και σχολιάζοντας θέση που εξέφρασε ο ευπαίδευτος συνήγορος του εναγόμενου στην τελική του αγόρευση, ότι θα έπρεπε ο ενάγοντας να είχε λάβει γνώση των έργων που διεξάγονταν στην περιοχή τα οποία είχαν αρχίσει σύμφωνα με τον Μ.Υ. στις 18.09.2008, σημειώνω ότι ο ίδιος μάρτυρας ανέφερε ότι μόλις την προηγούμενη του επίδικου ατυχήματος είχε ξεκινήσει η κατασκευή του πεζοδρομίου οπότε και τοποθετήθηκαν οι πλάκες επ΄αυτού. Οι δε λίνιες πιθανόν να τοποθετήθηκαν την ίδια ημέρα του ατυχήματος. Γι΄αυτόν τον λόγο και δεν έγιναν αντιληπτά τα έργα από τον ενάγοντα αν και περνούσε καθημερινά από το σημείο παρόλο ότι δεν θυμόταν αν είχε περάσει την ίδια ημέρα ξανά ή την προηγούμενη. Με δεδομένο ότι δεν είχαν χρωματισθεί οι λίνιες έτσι που θα επισημαινόταν η ύπαρξη του πεζοδρομίου θα έπρεπε να μην είχαν απομακρυνθεί τα προειδοποιητικά σήματα κινδύνου και να παρέμεναν στο σημείο της διαπλάτυνσης, κάτι το οποίο όμως δεν δείχνουν οι φωτογραφίες των τεκμηρίων 11 και 13, ούτε, παρενθετικά αναφέρω, χαράχθηκαν οι απαιτούμενες γραμμές επί της ασφάλτου οι οποίες καθοδηγούν τον οδηγό για το οδόστρωμα το οποίο μπορεί να χρησιμοποιεί όπως και για την κατεύθυνση του. Τα τραύματα, η πορεία της θεραπείας που έτυχε ο ενάγοντας και το γεγονός ότι δεν του παρέμειναν οποιαδήποτε κατάλοιπα, συνεπεία του τραυματισμού του, καταγράφτηκαν με γλαφυρότητα στα πιστοποιητικά των θεραπόντων ιατρών του τα οποία κατατέθηκαν όπως αναφέρω στη σελ. 2 της απόφασης μου εκ συμφώνου και για το αληθές του περιεχομένου τους. Σύμφωνα λοιπόν με αυτά, ο ενάγοντας μεταφέρθηκε αρχικά στις Α΄ Βοήθειες του Γενικού Νοσοκομείου Λάρνακας και ακολούθως εισήχθη στο χειρουργικό τμήμα καθώς παρουσίασε και χειρουργικά προβλήματα. Αφού του έγιναν οι αναγκαίες επεμβάσεις ή θεραπείες παρέμεινε ως εσωτερικός ασθενής μέχρι τις 23.10.2008 ημερομηνία κατά την οποία εξήλθε με κατάλληλες οδηγίες. Από κλινικής απόψεως ο τραυματίας ενάγοντας όταν μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο είχε πλήρεις τις αισθήσεις του και έφερε περιοφθαλμικό αιμάτωμα δεξιά και θλαστικό τραύμα στο άνω και κάτω βλέφαρο. Ο ακτινολογικός έλεγχος έδειξε κάταγμα δεξιάς κνήμης. Από ορθοπεδικής πλευράς υπέστη συντριπτικό κάταγμα στη διάφυση της δεξιάς κνήμης. Το κάταγμα αντιμετωπίστηκε συντηρητικά και του τοποθετήθηκε στο κάτω άκρο γύψινος νάρθηκας. Το μετατραυματικό στάδιο ήταν χωρίς επιπλοκές. Ο γύψινος νάρθηκας του αφαιρέθηκε μετά από ακτινογραφικό έλεγχο στις 17.02.
- Κατά την εξέταση του στις 17.03.2009 αυτός περπατούσε με δύο δεκανίκια με πλήρη φόρτιση στο κάτω άκρο. Κατά τον ακτινολογικό έλεγχο διαφάνηκε ότι το κάταγμα ήταν πλήρως πορωμένο. Ο ενάγοντας σύμφωνα με τη μαρτυρία ζούσε με τη σύζυγο του την Μ.Ε.1 σε σπίτι σε όροφο η πρόσβαση στο οποίο απαιτούσε το ανέβασμα 45 σκαλοπατιών. Το γεγονός ότι το δεξί του πόδι τοποθετήθηκε σε γύψο και ότι του απαγορεύτηκε από τον ιατρό του να χρησιμοποιεί το δεξί του πόδι σε συνδυασμό με τον σωματότυπο του - πρόκειται για ένα γεροδεμένο άνδρα όπως τον αντιλήφθηκε το Δικαστήριο κατά την παρουσία του στο εδώλιο του μάρτυρα αλλά και όπως απεικονίζεται και στις φωτογραφίες του τεκμ. 12 - επρόκειτο για περιστάσεις που επέβαλαν όπως αυτός μέχρι και τις 17.03.2009 παραμείνει σε ειδικό γηροκομείο με σύσταση του ίδιου του νοσοκομείου καθώς η σύζυγος του δεν μπορούσε να του παράσχει από μόνη της την αναγκαία φροντίδα. Ο ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ: Ο καταμερισμός της ευθύνης συναρτάται με δύο παράγοντες· το μεμπτό της διαγωγής (blameworthiness) κρινόμενο υπό το πρίσμα του καθήκοντος επιμέλειας, και την αιτιώδη σχέση μεταξύ της παραβίασης του καθήκοντος επιμέλειας και της ζημιάς η οποία προκύπτει (causative potency) (βλ. Αλεξάνδρου κ.ά. v. Λεβέντης κ.ά.
(1996)1 ΑΑΔ 420, 426 (απόφαση Πική, Π.), Μαυρίδης v. Dharaghji
(1990)1 ΑΑΔ 1013, Χαραλάμπους v. Στυλιανού
(1991)1 ΑΑΔ 284, Βελάρης v. Ηροδότου
(1991)1 ΑΑΔ 881, Γεωργίου v. Παναγιωτίδη κ.ά.
(1994)1 ΑΑΔ 80, Bullows v. Νεοφύτου κ.ά.
(1994)1 Α.Α.Δ. 41 και Νικολάου κ.ά. v. Γεωργίου
(1993)1 ΑΑΔ 938, 945) και Χαριλάου v. Νικολάου
(2003)1 Γ ΑΑΔ 1460 (από την οποία πάρθηκε και το πιο πάνω όπως και το επόμενο απόσπασμα). Η ευθύνη επιμερίζεται κάτω από το πρίσμα της κοινής λογικής και της καθημερινής εμπειρίας. Οι εκατέρωθεν παραλείψεις συνεκτιμούνται όχι μικροσκοπικά αλλά από την πλατιά γωνιά του μέσου συνετού πολίτη (Βλ. Χριστοδούλου v. Γρηγορίου
(1989)1 (Ε) ΑΑΔ 178, 183-184 (απόφαση Πική Δ. όπως ήταν τότε), Βελάρης (πιο πάνω) Charalamous v. Kassapis
(1988)1 C.L.R. 25 και Polycarpou v. Adamou
(1989)1 C.L.R. 727). Έχοντας υπόψη τα πιο πάνω ευρήματα μου βρίσκω ότι ο ενάγοντας με τη μαρτυρία που προσκόμισε απέδειξε τόσο την αιτιώδη συνάφεια, δηλαδή την παράλειψη του εναγόμενου ο οποίος είχε νομικό καθήκον να διατηρεί το δρόμο κατά τα ανωτέρω, την υποχρέωση δηλαδή της διασφάλισης της ανεμπόδιστης χρήσης της οδού και εν προκειμένω της διασταύρωσης προς όφελος της απρόσκοπτης διακίνησης εκείνων που την χρησιμοποιούσαν. Επομένως είναι η κατάληξη μου ότι ο εναγόμενος υπέχει την μεγαλύτερη ευθύνη για το ατύχημα και για τις ζημιές που υπέστη ο ενάγοντας. Συνοψίζοντας, η ευθύνη του εναγόμενου έγκειται στο ότι αυτός διά των αρμοδίων υπηρεσιών του ή των υπαλλήλων του δεν μερίμνησε έτσι ώστε να αποκλειστεί κάθε πιθανός ή ενδεχόμενος κίνδυνος για τους διερχόμενους οδηγούς ή επιβάτες οχημάτων από το δρόμο όπου διεξαγόταν το οδικό έργο κατά τον επίδικο χρόνο και αφορούσε μεταξύ άλλων και τη διαπλάτυνση πεζοδρομίου επί του μέχρι τότε χρησιμοποιούμενου οδοστρώματος, χωρίς να τοποθετηθούν τα κατάλληλα προειδοποιητικά σήματα κινδύνου - ορατά ημέρα και νύχτα - για τους οδηγούς που χρησιμοποιούσαν τον συγκεκριμένο δρόμο έτσι που να επισημαίνεται η προσοχή σε αυτούς για τη διεξαγωγή του έργου αλλά και να διακρίνεται από αυτούς η υψομετρική διαφορά του πεζοδρομίου με το οδόστρωμα όπως διαμορφώθηκε το οποίο παρέμεινε μετά τη διαπλάτυνση του πεζοδρομίου. Για να διασφαλίζεται η ασφαλής οδήγηση ή ακόμα και η διέλευση πεζών στους δρόμους θα πρέπει αυτοί να σηματοδοτούνται κατάλληλα και κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο. (Βλ. Municipality of Nicosia v. Kythreotis
(1983)1 CLR 154, Kane v. New Forest District Council
(2001)3 All ER 914, Polkinhorn v. Lambeth Borough Council
(1938)1 All ER 339, Fisher v. Ruislip - Northwood Urban District Council and Middlesex County Council
(1945)2 All ER 458, Whiting v. Middlesex County Council and Harrow Urban District Council
(1947)2 All ER 758). Παραπέμπω ακόμα και στην Bird v. Pearce
(1979)RTR 369, CA όπου είχε διαπιστωθεί παράλειψη της τοπικής αρχής να διατηρήσει ευδιάκριτα τα σήματα που είχε τοποθετήσει στη συμβολή δρόμων οπότε κρίθηκε ότι συνιστούσε παράβαση καθήκοντος προσοχής προς τους οδηγούς. Παρόμοια και στην περίπτωση μας η τοπική αρχή είχε διαμορφώσει για χρόνια ρύθμιση της τροχαίας στη συγκεκριμένη διασταύρωση την οποία ήρθε κατά τον επίδικο χρόνο χωρίς να προβεί στην κατάλληλη οδική σήμανση να τροποποιήσει. Στην προκείμενη περίπτωση οι υπηρεσίες του Δήμου Λάρνακας σε δρόμο εντός των δημοτικών ορίων είχαν εκτελέσει οδικά έργα τα οποία εκτελούνταν ακόμα και κατά τον επίδικο χρόνο με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί κίνδυνος στην κυκλοφορία και τον έδωσαν ή άφησαν στην κυκλοφορία χωρίς την ασφαλή σηματοδότηση του έτσι που να αποτρεπόταν η πρόκληση ζημιάς. Ακριβώς εδώ έγκειται και η ευθύνη του και ως προς τούτο διαφέρουν τα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης με αυτά της Παρτέλλα v. Δήμου Λάρνακας,
(2002)1 Γ ΑΑΔ 1671. Λεπτομέρειες βέβαια των γεγονότων τα οποία προσδιορίζουν την ευθύνη παρέχονται πιο πάνω στο μέρος της απόφασης μου όπου γίνεται η αξιολόγηση της μαρτυρίας όπως και στα ευρήματα μου και δεν κρίνω σκόπιμο να επανέλθω σε αυτές. Είναι παραδεκτό ότι ο ενάγοντας στην ηλικία των 76 χρόνων οδηγούσε ένα μικρού κυβισμού μοτοποδήλατο τύπου ¨vespa¨. Είναι επίσης παραδεκτό ότι οδηγούσε βράδυ και ο οδικός φωτισμός ήταν μειωμένος. Θα έπρεπε να οδηγούσε με τέτοια ταχύτητα ή κατά τέτοιο τρόπο ώστε η οδήγηση του - εντός πάντοτε της εμβέλειας των φώτων του οχήματος του - να του επέτρεπε να επισημάνει οποιονδήποτε κίνδυνο παρουσιαζόταν ξαφνικά μπροστά του. Τέτοιο ήταν και το πεζοδρόμιο που κατέλαβε μέρος του μέχρι τότε χρησιμοποιούμενου οδοστρώματος, έστω και χωρίς διακριτική σήμανση όπως ήταν κατά τον επίδικο χρόνο. Επομένως βρίσκω ότι και ο ενάγοντας φέρει και ο ίδιος ευθύνη για το ατύχημα στο οποίο υπέπεσε σε μικρό όμως ποσοστό. Έχοντας λοιπόν υπόψη την πιο πάνω νομολογία και αυθεντίες και τις αρχές που διαχρονικά ακολουθούνται από τα Δικαστήρια μας σε σχέση με το ζήτημα της ευθύνης, προσαρμόζοντας τις στη δοθείσα μαρτυρία και στα ευρήματα μου, καταλήγω ότι θα ήταν δίκαιο να επιμεριστεί η ευθύνη κατά το μεγαλύτερο μέρος της στον εναγόμενο και σε μικρότερο στον ενάγοντα και έτσι την καθορίζω σε ποσοστό 75% στον εναγόμενο και σε ποσοστό 25% στον ενάγοντα. ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ ΤΩΝ ΓΕΝΙΚΩΝ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΩΝ: Ο ενάγοντας με δεδομένα τα τραύματα του και τις συνέπειες που είχαν αυτά σε αυτόν τα οποία καταγράφηκαν πιο πάνω στις σελ. 20 και 21 στις οποίες παραπέμπω, παρέμεινε από τις 14.10.2008 για εννέα ημέρες στο Γενικό Νοσοκομείο Λάρνακας και στη συνέχεια μέχρι και την 17.03.2009 στην ΟΑΣΗ. Το Δικαστήριο είναι επιφορτισμένο με το καθήκον υπολογισμού των γενικών αποζημιώσεων του φυσικού πόνου, της ταλαιπωρίας, της απώλειας των ανέσεων και απολαύσεων της ζωής που υπέστη ο ενάγοντας σαν συνέπεια του τραυματισμού του. Οι αρχές που διέπουν τον προσδιορισμό του ύψους των αποζημιώσεων έχουν εν πολλοίς αποκρυσταλλωθεί μέσα από σειρά αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Οι αποζημιώσεις που επιδικάζονται από τα Δικαστήρια πρέπει να είναι δίκαιες και λογικές. Στόχος είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά χωρίς να τίθεται υπέρμετρο βάρος στον αδικοπραγούντα. Όπως τονίζεται στην κλασική πλέον πάνω στο ζήτημα αυτό απόφαση Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi,
(1992)1 C.L.R.789: ".Το ποσό που επιδικάζεται πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτό. Συνεπώς η κοινωνική δεοντολογία κατά τον ουσιώδη χρόνο είναι σε κάθε περίπτωση παράγοντας σχετικός προς το έργο μας, ειδικά σε σχέση με τη χρηματική απώλεια. Η χρηματική ζημιά, ως περισσότερο επιδεκτική μαθηματικού υπολογισμού εξαρτάται λιγότερο από κοινωνικά κριτήρια. Στόχος του εγχειρήματος είναι η κατάληξη στο τέλος της πορείας σε αριθμό που είναι δίκαιος και εύλογος κάτω από τις περιστάσεις της υπόθεσης.» Στην απόφαση Νεοκλέους v. Worley,
(2001)1 Α.Α.Δ. σελ. 652 η οποία παραπέμπει επίσης στην αμέσως πιο πάνω απόφαση αναφέρονται περαιτέρω ότι: « Οι αποζημιώσεις είναι το μέσο για την αποτίμηση του ανθρώπινου πόνου και της αντιμετώπισης των λειτουργικών δυσχερειών που επιφέρει ο τραυματισμός.» Είναι σταθερή η τάση για ελευθεροποίηση των ποσών που επιδικάζονται ως γενικές αποζημιώσεις η οποία καταλήγει σε αύξηση τους σε σύγκριση με εκείνο που θεωρείτο το μέτρο στο παρελθόν έτσι που να τοποθετείται μεγαλύτερη αξία στον ανθρώπινο πόνο και τις αγωνίες της ανικανότητας. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι πραγματικότητες όπως μπορούν να εξακριβωθούν με γνώμονα και την αγοραστική αξία του χρήματος κατά τον χρόνο της επιδίκασης των αποζημιώσεων ως αυτοτελή παράγοντα αλλά και ως συγκριτικό όταν ανατρέχουμε σε υποθέσεις του παρελθόντος στο βαθμό που αυτές σε περιπτώσεις αυτής της φύσεως θα μπορούσε να είναι βοηθητικές (βλέπε Fysko v. Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 1014,1029). Όπως αναφέρθηκε στην υπόθεση Μαυροπετρή v. Λουκά,
(1995)1 Α.Α.Δ. 66: « Η νομολογία αποκαλύπτει σταθερή άνοδο του επιπέδου των γενικών αποζημιώσεων, τάση που αντανακλά μεγαλύτερη ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο, την αγωνία της αναπηρίας και την ψυχική οδύνη από την περιθωριοποίηση από τις συνήθεις δραστηριότητες του ανθρώπου (βλ. μεταξύ άλλων Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi, (πιο πάνω) Polykarpou v. Adamou,
(1988)1 C.L.R. 727, Φοινικαρίδης και άλλη v. Γεωργίου και άλλων,
(1991)1 Α.Α.Δ.475, Παναγή v. Θεοδώρου
(1992)1 (Β) Α.Α.Δ. 1303, Κωνσταντίνου v. Ιωάννου,
(1993)1 Α.Α.Δ.669), Μερακλή κ.ά v. Ταλιώτη,
(1997)1 (Β) Α.Α.Δ. σελ. 1148. Σταθερή είναι όμως η αρχή του δικαίου ότι οι αποζημιώσεις πρέπει να είναι κοινωνικά παραδεκτές. Η αποζημίωση για αστικά αδικήματα δεν έχει σκοπό την τιμωρία αλλά την αποκατάσταση. Αυτή τούτη η ατέλεια του χρήματος ως μέσου για αποκατάσταση, δεν πρέπει να επενεργεί προς επαύξηση των αποζημιώσεων.» Βέβαια όπως αναφέρθηκε και στην υπόθεση Μερακλή (πιο πάνω): « Η τάση όμως αυτή (ανοδικής πορείας των αποζημιώσεων) δεν πρέπει να είναι ανεξέλεγκτη και πρέπει να περιορίζεται μέσα στα σωστά πλαίσια της λογικής για όλους τους διάδικους αποζημίωσης.» Τελικά, σκοπός των αποζημιώσεων είναι η αποκατάσταση του θύματος του αστικού αδικήματος στη θέση στην οποία εύλογα θα μπορούσε να αναμένεται ότι θα βρισκόταν εάν δεν τραυματιζόταν. Αυτή είναι η βασική αρχή η οποία διέπει τον καθορισμό των αποζημιώσεων στο δίκαιο των αστικών αδικημάτων υπό τον όρο πάντα ότι ζημιά η οποία αποδίδεται είναι εύλογη (βλ. Μιχαήλ κ.ά. v. Συκοπετρίτη κ.ά ,
(2000)1 (Β) Α.Α.Δ. σελ. 1049 και Ιακώβου v. Παπαδάκη κ.ά.,
(2000)1 (Γ) Α.Α.Δ. σελ. 2079). Προηγούμενες αποφάσεις δεν αποτελούν δεσμευτικό προηγούμενο υπό την έννοια της αρχής του Stare decisis αλλά παρέχουν καθοδήγηση. Πρέπει επίσης να λαμβάνεται υπόψη η συνεχής μείωση της αξίας του χρήματος (βλ. Polykarpou v. Adamou, (πιο πάνω) όπου ο Πικής, Δ. (όπως ήταν τότε) υποδεικνύει: ¨ Previous awards do not give rise to binding precedent in the sense of stare decisis as pointed out in Tziellas v. The Ship Natalena H
(1982)1 C.L.R. 807,820. The offer quidance, especially awards made by Courts of the Republic that reflect the realities of the country and the purchasing power of the Cyprus pound.". Στην υπόθεση Ερωτοκρίτου κ.ά v. Καραολή,
(1998)1 (Α) Α.Α.Δ. σελ. 445 επισημαίνεται ότι προηγούμενες αποφάσεις αναφορικά με αποζημιώσεις μόνο ενδεικτική σημασία μπορούν να έχουν γιατί κάθε ειδική περίπτωση διαφέρει ανάλογα με το είδος και την έκταση του τραυματισμού καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε υπόθεσης. Στην υπόθεση Σπύρος Μελής και Ελένη Λτδ κ.ά. v. Πολίτη,
(2003)1 (Α) Α.Α.Δ. σελ. 590 αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: « Με δεδομένες τις αρχές αυτές (δηλαδή τη σημασία της υγείας σαν καθοδηγητικού παράγοντα στην οικονομική στάθμιση του πόνου και της ταλαιπωρίας και στη λεγόμενη αυξητική τάση των αποζημιώσεων), το έργο του δικαστηρίου σε κάθε περίπτωση παραμένει η συγκριτική αποτίμηση του τραυματισμού σε χρηματικό μέτρο, ως προς την οποία η επί μέρους νομολογία είναι σημαντική ώστε να υπάρχει και συνέχεια και σχετική βεβαιότητα στα πράγματα.» Και πιο κάτω: « Η οποιαδήποτε αυξητική τάση στις αποζημιώσεις ήταν αποτέλεσμα της ανάγκης εξισορρόπησης υπερβολικά χαμηλών αποζημιώσεων σε κατάλληλες περιπτώσεις και δεν τάσσεται ως χάρτης για αιτιολόγηση παροχής συνεχώς αυξανόμενων ποσών σε κάθε περίπτωση. Υπάρχουν πλαίσια που συναρτώνται όχι μόνο προς την νομολογία αλλά και προς τα κοινωνικά και οικονομικά δεδομένα της κοινωνίας και κυρίως προς τη σοβαρότητα της κάθε υπόθεσης, υπό το πρίσμα πάντοτε της κοινής λογικής και αντίληψης.» Αντλώ επίσης καθοδήγηση από αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου αλλά και πρωτόδικων αποφάσεων Επαρχιακών Δικαστηρίων - μεταξύ άλλων και αυτών στις οποίες με παρέπεμψαν οι συνήγοροι των δύο πλευρών στις οποίες υπάρχει κατά την άποψη τους κάποια αναλογία με τη υπό εξέταση υπόθεση ως προς τον καθορισμό των γενικών αποζημιώσεων. Θα αναφερθώ σε αυτές αμέσως στη συνέχεια με ανάλογα σχόλια: Στην υπόθεση Ποντίκη v. Κωνσταντινίδη,
(2004)1 ΑΑΔ σελ. 875, το ζήτημα που απασχόλησε το εφετείο δεν ήταν η επιδικασθείσα αποζημίωση των £12.000,00 που αφορούσε τις γενικές αποζημιώσεις, αλλά το ζήτημα της αποζημίωσης που δόθηκε για ¨απώλεια ευκαιρίας εργοδότησης¨, όπως αυτή είχε διατυπωθεί στην υπόθεση Richardson v. Mellish [1824 -1834] All E.R.Rep.258. Σε σχέση με τις γενικές αποζημιώσεις, αυτές υπολογίστηκαν επί πλήρους ευθύνης και αφορούσαν δυστύχημα που έλαβε χώραν στις 21.12.1998, όπου ο ενάγοντας ήταν πεζός και σαν συνέπεια του δυστυχήματος αυτός είχε υποστεί ανοικτό συντριπτικό κάταγμα κάτω τριτημορίου αριστερής κνήμης και περόνης. Ο εκεί ενάγοντας προχωρημένης επίσης ηλικίας είχε παραμείνει εκτός εργασίας (διάρκεια ανικανότητας για εργασία) για χρονική περίοδο έξι μηνών. Η υπόθεση αυτή διαφέρει τόσο ως προς την έκταση των τραυμάτων - αφορούσε και την περόνη - από την παρούσα όσο και ως προς τις συνέπειες στο θύμα. Στη προκείμενη περίπτωση ο ενάγοντας δεν εργαζόταν αλλά υπάρχει απώλεια της δυνατότητας του για αυτοσυντήρηση για χρονική περίοδο τουλάχιστον πέντε μηνών για την οποία όμως χρονική περίοδο θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι διεκδικεί ειδικές αποζημιώσεις για το κόστος που επιβαρύνθηκε για να τύχει της κατάλληλης φροντίδας και βοήθειας. Στην υπόθεση Ομήρου v. Παναγίδου,
(2002)1 ΑΑΔ σελ. 986 η εφεσίβλητη ήταν μαθήτρια τρίτης Λυκείου και οδηγούσε στις 14.10.1992 μοτοποδήλατο. Σε τροχαίο ατύχημα σε διασταύρωση λεωφόρου είχε υποστεί συντριπτικό κάταγμα της κνήμης και μώλωπες στο κεφάλι και στο σώμα. Είχε υποβληθεί σε τέσσερις χειρουργικές επεμβάσεις και δυνατόν να υποβαλλόταν και σε πέμπτη για να διορθωθούν κατά το δυνατόν οι ουλές που παρουσίαζε. Παρέμεινε για ένα μήνα στο νοσοκομείο. Ήταν περιορισμένη σε αναπηρικό καροτσάκι για τρεις μήνες. Στη συνέχεια για 21 μήνες χρησιμοποιούσε βακτηρίες. Για όλο το πιο πάνω χρονικό διάστημα είχε πόνους ενώ παράλληλα υπέφερε ψυχολογικά. Σε μεγάλο βαθμό για το διάστημα που προαναφέρθηκε είχε χάσει τις απολαύσεις που θα χαιρόταν αν δεν είχε τραυματισθεί. Παρέμειναν μόνιμα κατάλοιπα όπως ήταν η μόνιμη δυσμορφία της κνήμης και δύσμορφες ουλές, περιορισμός κινητικότητας της ποδοκνημικής άρθρωσης στα 2/3 της φυσιολογικής κίνησης, κούραση στην ορθοστασία και μη δυνατότητα γρήγορης βάδισης ή για μεγάλες αποστάσεις χωρίς να χωλαίνει. Τα συμπτώματα θεωρήθηκαν μόνιμα, με την επιφύλαξη του ενδεχομένου μερικής βελτίωσης των ουλών. Επιδικάσθηκαν £17.000,00 επί πλήρους ευθύνης ποσό το οποίο αυξήθηκε σε £22.000,00 όπου είχε επιμεριστεί ευθύνη και στην εφεσίβλητη 25% για την πρόκληση του δυστυχήματος. Η υπόθεση L.P.TRansberton Ltd v. Κώστας Σταύρου κ.ά.
(2009)1 ΑΑΔ σελ. 304, αφορούσε εργατικό ατύχημα όπου το θύμα - ο ενάγοντας - ήταν ηλικίας 37 ετών και είχε υποστεί αιμάτωμα περιοφθαλμικά του αριστερού ματιού και βλεφάρου, εγκεφαλική διάσειση και διάστρεμμα της αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης όταν τέθηκε σε λειτουργία αντλία σκυροδέματος και από τη πίεση που είχε δημιουργηθεί στον αγωγό της αντλίας αυτός μετακινήθηκε απότομα, ταλαντεύτηκε και μετά από κτύπημα που επέφερε στον ενάγοντα αυτός έπεσε στα καλούπια της πλάκας. Επιδικάστηκε το ποσό των £2.500,00 ως γενικές αποζημιώσεις. Δεν με βρίσκει όμως σύμφωνο ότι το ποσό των £2.500,00 δόθηκε μόνο για το αιμάτωμα περιοφθαλμικά, εφόσον το θύμα είχε υποστεί και άλλες σωματικές βλάβες και είχε και άλλες συνέπειες συνεπεία του ατυχήματος όπως ενοχλήσεις και ταλαιπωρία από ζάλη, κεφαλαλγία, πονοκεφάλους, δυσκαμψία και αιμωδία του δεξιού άνω άκρου και του δεξιού χεριού, του οποίου οι κινήσεις ήταν επώδυνες και περιορισμένες. Στην υπόθεση Κούρρης κ.ά. v. Νικολάου,
(1998)1 Β Α.Α.Δ. 1147 ο Εφεσείων ήταν κατά τον χρόνο της πρόκλησης του δυστυχήματος ηλικίας 35 περίπου χρόνων. Υπέστη ανοικτό συντριπτικό κάταγμα του κάτω τρίτου της δεξιάς κνήμης και περόνης. Υπό γενική αναισθησία του έγινε συρραφή του τραύματος, ανάταξη του κατάγματος και ακινητοποίηση του με γύψο και δύο ενσωματωμένες βελόνες. Η μετεγχειριτική περίοδος ήταν ομαλή και απελύθη από το Νοσοκομείο 10 ημέρες μετά την εισαγωγή του στις 30.11.1990. Σε ένα περίπου μήνα αφαιρέθηκαν οι βελόνες και αφού επήλθε ικανοποιητική πόρωση του κατάγματος, σε πέντε μήνες από τον τραυματισμό αφαιρέθηκε ο γύψος και ακολούθησε φυσιοθεραπεία. Ακολούθησε βάδισμα με τη βοήθεια βακτηρίων μασχάλης για έξι περίπου μήνες με συνέπεια να έχει απώλεια στην ικανότητα του για εργασία για περίπου δεκατρείς μήνες. Επιδικάσθηκαν £7.000,00 ως γενικές αποζημιώσεις και επικυρώθηκε κατ΄ έφεση. Στην υπόθεση Χαριλάου v. Νικολάου,
(2003)1 Γ ΑΑΔ 1460 ο εφεσείων ήταν 28 ετών κατά τον τραυματισμό του στις 23.07.
- Στην πρωτόδικη απόφαση είχε διαπιστωθεί ότι ο σοβαρότερος, οδυνηρότερος και που άφησε τα ουσιαστικότερα κατάλοιπα ήταν ο τραυματισμός του κάτω δεξιού του άκρου. Υπέστη κάταγμα του έξω κνημιαίου κονδύλου της δεξιάς κνήμης. Χειρουργήθηκε έξι ημέρες μετά και τοποθετήθηκαν στο πόδι του δύο βίδες. Το πόδι του ακινητοποιήθηκε στον γύψο. Παρέμεινε στο νοσοκομείο για δύο εβδομάδες. Η ανάρρωση του ήταν σταθερή και η κινητικότητα του γονάτου επανήλθε πλήρως. Εξακολουθεί να έχει πόνους όταν γονατά και όταν ανεβαίνει και κατεβαίνει σκάλες. Αυτά τα προβλήματα είχαν φθίνουσα ένταση, φαίνεται όμως να έχει παραμείνει κάποιος βαθμός μόνιμης πλέον κατάστασης. Το σοβαρότερο ζήτημα σήμερα αφορά τη διαπίστωση οστεοαρθρίτιδας στο γόνατο. Το γόνατο του υπέστη ανεπανόρθωτη βλάβη και τα αποτελέσματα της οστεοαρθρίτιδας θα επιδεινώνονται με την πάροδο του χρόνου. Το νεαρό της ηλικίας του είναι παράγοντας αρνητικός γιατί με τα χρόνια η κατάσταση αυτή θα χειροτερεύει. Η διαπίστωση οστεοαρθρίτιδας ανατρέπει τη συνεχή καλυτέρευση της κατάστασης του οπόταν τα προβλήματα από την εκδήλωση της και οι αυξανόμενες επιπτώσεις τους στο μέλλον είναι ότι πιο ανησυχητικό για τον νεαρό ενάγοντα. Ο τραυματισμός στην σπονδυλική του στήλη και όσες ενοχλήσεις έχει από καιρού εις καιρόν είναι δευτερεύουσας πλέον σημασίας. Κατά κύριο λόγο οι πόνοι και η ταλαιπωρία που προήλθαν από τον τραυματισμό του στο πόδι και εκεί εστιάζεται το πρόβλημα που θα τον ακολουθεί στη ζωή του συνεπεία της εκδηλούμενης μετατραυματικής οστεοαρθρίτιδας. Του επιδικάσθηκαν £8.000,00 υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων λαμβάνοντας υπόψη τον πόνο και την ταλαιπωρία που είχε υποστεί, τις ενοχλήσεις που συνεχίζει να έχει, την περαιτέρω ταλαιπωρία που θα υποστεί στην εγχείρηση που θα υποβληθεί για την αφαίρεση των βιδών από το πόδι του, την οστεοαρθρίτιδα στο γόνατο του με « ότι συνεπάγεται για την ποιότητα της ζωής του νεαρού αυτού στο μέλλον.» Στο εφετείο όπου δόθηκε ιδιαίτερη βαρύτητα στην οστεοαρθρίτιδα η οποία θα επιδεινώνεται με την πάροδο του χρόνου και επίσης στο γεγονός της νέας εγχείρησης που θα υποστεί ο εφεσείων για αφαίρεση των υλικών από το πόδι του και στο ότι δεν δόθηκε η δέουσα βαρύτητα στην ηλικία του εφεσείοντα σε συνάρτηση με την εμφάνιση της οστεοαρθρίτιδας η οποία θα τον συνοδεύει σε όλη του τη ζωή και της νέας εγχείρησης κρίθηκε το επιδικασθέν ποσό έκδηλα ανεπαρκές για να μπορεί να αποτελεί δίκαιη και εύλογη αποζημίωση για τις κακώσεις που έχει υποστεί και έτσι αυξήθηκε το ποσό στις £12.000,
- Τέλος, στην υπόθεση Σοφοκλέους v. Χαριλάου,
(1998)1 Γ ΑΑΔ 1645 όπου το θύμα τροχαίου ατυχήματος ήταν μαθητής ηλικίας δεκαέξι ετών κατά το ατύχημα και είχε υποστεί επιπελεγμένο συντριπτικό κάταγμα της αριστερής κνήμης και περόνης. Είχε υποβληθεί σε δύο χειρουργικές επεμβάσεις και του παρέμειναν μόνιμα κατάλοιπα όπως ήταν η λεπτότητα του δέρματος στην περιοχή του τραύματος με αποτέλεσμα να τραυματίζεται εύκολα, περιορισμός των κινήσεων της αριστεράς ποδοκνημικής άρθρωσης, ουλές, βράχυνση 1 εκ. του αριστερού κάτω άκρου η οποία όμως δεν έχει λειτουργικές επιπτώσεις και με κίνδυνο μόλυνσης και οστεομυελίτιδας. Επιδικάσθηκαν πρωτόδικα £10.000,00 γενικές αποζημιώσεις οι οποίες κατ΄ έφεση αυξήθηκαν σε £15.000,00. Έχοντας μεταξύ άλλων υπόψη και τις πιο πάνω αποφάσεις οι οποίες όπως τονίζεται μόνο καθοδήγηση μπορούν να παράσχουν στο Δικαστήριο καθώς κάθε υπόθεση εξετάζεται με βάσει τα δικά της ιδιαίτερα περιστατικά και χαρακτηριστικά, καταλήγω έχοντας περαιτέρω υπόψη τις συνέπειες που είχε στον ενάγοντα ο τραυματισμός του να επιδικάσω σ΄αυτόν το ποσό των €10.000,00 ως γενικές αποζημιώσεις. ΕΙΔΙΚΕΣ ΖΗΜΙΕΣ: Σε σωρεία αποφάσεων του Ανωτάτου Δικαστηρίου αναφέρθηκε ότι ο ενάγων έχει υποχρέωση να αποδεικνύει τη ζημιά του με θετική μαρτυρία, αυστηρά, με σαφήνεια και στοιχεία (βλ. Demetrios Emmanuel & Another v. Andronicos Nicolaou & Another,
(1977)1 CLR 15, Aloupou & Another v. Hadjhigeorghiou & Another,
(1984)1 CLR 475, Λαζούρας ν. Σκυλλουριώτου,
(1992)1 ΑΑΔ 168, Θεμιστοκλέους ν. Παρασκευά
(1992)1 ΑΑΔ 498 και Παπαδοπούλου ν. Νικολάου,
(1998)1 ΑΑΔ 1147, 1152, 1153), Ηρακλέους v. Του Ταχύπλοου σκάφους ¨Νίκη¨ κ.ά.
(1994)1 Α.Α.Δ.510. Για την ίδια νομολογιακά καθιερωμένη αρχή ότι δηλαδή οι ειδικές ζημιές πρέπει να αποδεικνύονται αυστηρά με τον ενάγοντα να έχει το βάρος να τις αποδείξει βλέπε ακόμα την Ηρακλέους v. Πέτρου
(1994)1 ΑΑΔ 239 και Κούνουνα κ.ά.v Κυριάκου & Υιός Λτδ κ.ά.
(2001)1(Γ) Α.Α.Δ. σελ. 2126 στις οποίες γίνεται αναφορά στη ρήση του Λόρδου Goddard στην υπόθεση Bonham - Carter v. Hyde Park Hotel Ltd
(1948)64 T.L.R. 177): ¨Δεν είναι αρκετό, οι ζημιές να προβάλλονται στα δικόγραφα, θα πρέπει να αποδεικνύονται με σαφήνεια και στοιχεία¨ (βλ. επίσης Ηρακλέους v. Του Ταχύπλοου σκάφους ¨Νίκη¨ κ.α.
(1994)1 Α.Α.Δ.510). Συγκεκριμένη μέθοδος απόδειξης δεν υπάρχει. Είναι πιθανόν ο τρόπος απόδειξης να διαφέρει από υπόθεση σε υπόθεση και από ζημιά σε ζημιά. Θα πρέπει όμως πάντοτε να τηρούνται οι αυστηροί κανόνες απόδειξης έστω και αν δεν εμφανίζεται ο εναγόμενος και παραμένει η όλη μαρτυρία που παρουσιάζεται αναντίλεκτη. Στις σελίδες 4 και 5 κατέγραψα το σύνολο των εξόδων στα οποία υποβλήθηκε ο ενάγοντας συνεπεία του πιο πάνω τραυματισμού του. Καταγράφω αμέσως στη συνέχεια όσα από αυτά αποδέχομαι και τα οποία πράγματι συνιστούσαν αναγκαία έξοδα επισημαίνοντας ότι δεν έχει σημασία αν τα κατέβαλε η σύζυγος του και από ποιόν λογαριασμό, όπως κατέγραψα και πιο πάνω κατά την αξιολόγηση της μαρτυρίας. Αποδέχομαι λοιπόν τα ακόλουθα ποσά: (α) €4.410,00 για την πληρωμή του Γηροκομείου ΟΑΣΗ, (β) €80,00 για επισκευή μερικής οδοντοστοιχίας, (γ) €95,68 για την εξασφάλιση των δύο ιατρικών πιστοποιητικών του Νοσοκομείου, (δ) €30,00 για την βοήθεια του φροντιστή για τη μετάβαση του στο νοσοκομείο για φυσιοθεραπεία, (ε) €38,00 για αλλαγή φακών μυωπίας που είχαν σπάσει από τη πτώση, (στ) €25,00 για την πληρωμή των φωτογραφιών και (ζ) το ½ της δαπάνης για τη βενζίνη που αξιώνει καθώς είναι λογικό να επιδικασθεί ένα λογικό ποσό από το σύνολο της σχετικής δαπάνης εφόσον ήταν φυσιολογικό ο ενάγοντας να έχει ανάγκη της καθημερινής επίσκεψης της συζύγου του τόσο από ψυχολογικής άποψης όσο και για τη βοήθεια που η ίδια του πρόσφερε. Επιδικάζω το ποσό των €220,00 που είναι το ½ της αξίας της βενζίνης, εφόσον πλην των επισκέψεων στο νοσοκομείο και στην ΟΑΣΗ είχε ταυτόχρονα και άλλες κοινωνικές επισκέψεις όπως η ίδια παραδέχθηκε. Το σύνολο των πιο πάνω ποσών ανέρχεται στις €4.898,68σ. Σημειώνω ότι τα πιο πάνω τα αποδέχομαι αν και δεν παρουσιάστηκαν ως μάρτυρες ενώπιον του Δικαστηρίου τα πρόσωπα που εξέδωσαν τις σχετικές αποδείξεις, λαμβάνοντας όμως υπόψη ότι η μαρτυρία αυτή τέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου χωρίς ένσταση και η αντεξέταση που έγινε γι΄αυτή αφορούσε όχι την αλήθεια του περιεχομένου τους αλλά την αναγκαιότητα που υπήρξε να γίνουν αυτά τα έξοδα ή και αν αυτά τα έξοδα έγιναν για τις ανάγκες του ενάγοντος. Δεν αποδέχομαι τα ακόλουθα έξοδα στα οποία έγινε αναφορά από την κ. Χιόνα (Μ.Ε.1) και αφορούν: (α) €32,32 για την αγορά φαγητού της ίδιας που είναι η σύζυγος του ενάγοντος (τεκμ.17) καθώς δεν ήταν αναγκαίο έξοδο που αφορούσε τον ενάγοντα, (β) το ποσό των €175,00 έξοδα για υδροθεραπεία (5 επισκέψεις) καθώς αυτή δεν συνοδεύτηκε από πιστοποιητικό θεράποντος ιατρού που να την συνιστούσε ως αναγκαία (τεκ. 6), (γ) τη δαπάνη για την αγορά φαρμάκων για την πίεση του (τεκμ. 15 ) για ποσό €11,00 εφόσον ο ενάγοντας λάμβανε ούτως ή άλλως πάντοτε αυτή τη φαρμακευτική αγωγή όπως ο ίδιος παραδέχθηκε και επρόκειτο για σύνηθες έξοδο γ΄αυτόν, (δ) το έξοδο που υπέστη σε σχέση με τη στάθμευση του αυτοκινήτου της για €4.00 (τεκμ.19) καθώς δεν έγινε ξεκάθαρο που και για τον σκοπό χρησιμοποιήθηκε ιδιωτικός χώρος στάθμευσης ούτε εξάλλου δικογραφήθηκε όπως και θα έπρεπε, (ε) το ποσό των €17,00 για την αγορά των δύο ουροδοχείων εφόσον αυτά όφειλαν να τα διαθέτουν τα ιδρύματα στα οποία νοσηλεύτηκε ο ενάγοντας και (στ) το ποσό των €3.35σ. για φωτοαντίγραφα των επιστολών που απέστειλε προς το Δήμαρχο και κάθε ένα ξεχωριστά στους Δημοτικούς Συμβούλους του Δήμου Λάρνακας καθώς αρκούσε μία και μόνο επιστολή που να απευθυνόταν στον Πρόεδρο του Δημοτικού Συμβουλίου. ΚΑΤΑΛΗΞΗ: Λαμβάνοντας υπόψη τον επιμερισμό της ευθύνης που καθόρισα πιο πάνω η απόφαση μου θα είναι υπέρ του ενάγοντα και εναντίον του εναγόμενου για το ποσό των €7.500,00 ως γενικές αποζημιώσεις. Για το ζήτημα των τόκων δίδονται κατευθυντήριες γραμμές στην υπόθεση Φοινικαρίδη v. Γεωργίου,
(1991)1 ΑΑΔ 475 (βλ. επίσης την Miller Roza Maria κ.ά. v. Ute Petek
(1999)1 ΑΑΔ 2091, Θεοδούλου v. Panayides
(1999)1 ΑΑΔ 2134, Ζαχαρία κ.ά. v. Καραολή,
(2004)1 ΑΑΔ 72. Παρόλο ότι παρατηρώ ότι υπήρξε καθυστέρηση δύο χρόνων για να καταχωρηθεί το ειδικά οπισθογραφημένο κλητήριο ένταλμα, εντούτοις σύμφωνα με τα τεκμήρια 22 και 23 υπήρξαν διαβήματα εκ μέρους του ενάγοντος για εξώδικη διευθέτηση στα οποία δεν υπήρξε ανταπόκριση εκ μέρους του εναγομένου. Επομένως θεωρώ δίκαιο όπως το επιδικασθέν ποσό των γενικών αποζημιώσεων φέρει νόμιμο τόκο από της ημερομηνίας του ατυχήματος δηλαδή από τις 14.10.2008 μέχρι εξοφλήσεως. Επίσης επιδικάζεται υπέρ του ενάγοντος το ποσό των €3.674.01σ. ως ειδικές αποζημιώσεις με νόμιμο τόκο από της καταχώρησης της αγωγής δηλαδή από τις 22.11.2010 (βλ. Γιαπάτος v. Σάββα κ.ά.,
(2010)1Β ΑΑΔ 1324). Επιδικάζονται έξοδα στην ανάλογη κλίμακα υπέρ του ενάγοντα και εναντίον του εναγόμενου όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπογρ.).................................. Χρ. Γ. Φιλίππου, Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο