Ματθαίου Παπαχριστοδούλου ν. KATHARINA STRACHAN, Αρ. Αγωγής: 3137/2009, 17/1/2013 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDPAF:2013:A6 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΦΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Ρ. Λιμνατίτου, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 3137/2009 Μεταξύ: Ματθαίου Παπαχριστοδούλου Ενάγοντα -και- KATHARINA STRACHAN Εναγόμενης ............ 17.1.2013 Για τον Ενάγοντα: κ. Κ. Δημητριάδης Για την Εναγόμενη: κ. Φιλίππου για κ.κ. Χαβιαράς και Φιλίππου ΔΕΠΕ ΑΠΟΦΑΣΗ Η αγωγή του ενάγοντα εναντίον της εναγόμενης είναι για γενικές και ειδικές αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες, δαπάνες και απώλειες τις οποίες υπέστη όπως ισχυρίζεται ο ενάγων από το δυστύχημα το οποίο έγινε εντός της Επαρχίας Πάφου κατά ή περί τις 4.2.09 ενώ οδηγούσε το αυτοκίνητο του με αρ. εγγραφής DAG115 κατά μήκος του κυρίου δρόμου Αρόδων-Προδρομίου και το οποίο οφείλετο στην αποκλειστική αμέλεια και/ή στην παράβαση των εκ του νόμου απορρεόντων καθηκόντων της εναγόμενης η οποία οδηγούσε το αυτοκίνητο με αρ. εγγραφής ΕΜΝ
- Σύμφωνα με την έκθεση απαίτησης ο ενάγων στον ουσιαστικό χρόνο ήταν ηλικίας 33 ετών καθ΄όλα υγιής και εργαζόταν ως πελεκάνος στην εταιρεία Χριστόδουλος Ματθαίου και Υιοί Λτδ με μηνιαίες απολαβές €1.666 πλέον 13ον και 14ον μισθό. Στις 4.2.09 οδηγούσε το αυτοκίνητο του με κατεύθυνση το Προδρόμι κρατώντας την αριστερή πλευρά του δρόμου. Η εναγόμενη οδηγούσε το αυτοκίνητο της σε πάροδο του κύριου δρόμου Αρόδων-Προδρομίου η οποία βρισκόταν στη δεξιά πλευρά σύμφωνα με την πορεία του ενάγοντα. Η εναγόμενη απότομα και αντικανονικά εισήλθε εντός του κύριου δρόμου με κλίση αριστερά με αποτέλεσμα να ανακόψει την πορεία του ενάγοντα και να προκαλέσει το δυστύχημα. Ο ενάγων παραθέτει λεπτομέρειες αμέλειας και/ή παράβασης των καθηκόντων της εναγόμενης και μεταξύ άλλων ισχυρίζεται ότι η εναγόμενη παρέλειψε να σταματήσει και να δώσει προτεραιότητα στον ενάγοντα, ο οποίος εκινείτο στο κύριο δρόμο και εισήλθε στο κύριο δρόμο εντελώς απροειδοποίητα και προτού βεβαιωθεί ότι ήταν ασφαλές να το πράξει. Είναι ο ισχυρισμός του ότι από το δυστύχημα τραυματίσθηκε σοβαρά και παραθέτει λεπτομέρειες των σωματικών βλαβών όπως επίσης και λεπτομέρειες της θεραπείας που ακολούθησε και των συνεπειών του τραυματισμού του. Είναι ο ισχυρισμός του ενάγοντα ότι παρέμεινε με μόνιμη αναπηρία και βλάβη, δεν μπορεί να ασχοληθεί με οτιδήποτε ασχολείτο πριν το δυστύχημα, κατέστη ανίκανος για εργασία και/ή η ικανότητα του για εργασία έχει μειωθεί με αποτέλεσμα να υφίσταται απώλεια και/ή μείωση απολαβών. Στην έκθεση υπεράσπισης η εναγόμενη παραδέχεται ότι στον ουσιαστικό χρόνο ο ενάγων οδηγούσε κατά μήκος του δρόμου Αρόδων -Προδρομίου με κατεύθυνση το Προδρόμι το αυτοκίνητο με αρ. εγγραφής DAG115 και η ίδια οδηγούσε το αυτοκίνητο με αρ. εγγραφής ΕΜΝ762 αλλά αρνείται οποιοδήποτε άλλο ισχυρισμό του ενάγοντα. Ισχυρίζεται ότι η σύγκρουση οφείλεται στην αμέλεια και/ή παράβαση των καθηκόντων του ενάγοντα και παραθέτει λεπτομέρειες της ισχυριζόμενης αμέλειας. Όπως περαιτέρω αναφέρει, ο ενάγων παρέλειψε να οδηγεί επί της ορθής λωρίδας ή μεριάς του οδοστρώματος, οδηγούσε με υπερβολική ταχύτητα και/ή επικίνδυνα, παρέλειψε να αντιληφθεί το αυτοκίνητο της, το οποίο εκείνη τη στιγμή εισέρχετο με προσοχή στο δρόμο ώστε να αποφύγει την σύγκρουση και παρέλειψε να προβεί στον κατάλληλο ελιγμό του αυτοκινήτου που οδηγούσε ώστε να αποφύγει την σύγκρουση. Η εναγόμενη αρνείται επίσης τις λεπτομέρειες σωματικών βλαβών του ενάγοντα όπως επίσης και τις λεπτομέρειες των ειδικών ζημιών και τον καλεί σε αυστηρή απόδειξη των ισχυρισμών του. Για να αποδείξει την υπόθεση του ο ενάγων έδωσε μαρτυρία ο ίδιος και κάλεσε επίσης τον γιατρό Γιάννη Ιωάννου, (ΜΕ2), τον αστυφύλακα Ανδρέα Ιωάννου (ΜΕ3), τον Ηλία Μυριάνθους (ΜΕ4) και την Φαίδρα Αυγουστή (ΜΕ5). Για την εναγόμενη έδωσε μαρτυρία ο γιατρός Ηλίας Γεωργίου. Ο Ενάγων υιοθέτησε το περιεχόμενο της γραπτής του δήλωσης, η οποία έγινε Τεκμήριο Α και στην οποία ισχυρίζεται ότι στις 4.2.09 οδηγούσε το αυτοκίνητο του κατά μήκος του κυρίου δρόμου Αρόδων-Προδρομίου με κατεύθυνση το Προδρόμι και κρατούσε την αριστερή πλευρά του δρόμου. Η εναγόμενη η οποία οδηγούσε το αυτοκίνητο αρ. εγγραφής ΕΜΝ 762, απότομα και αντικανονικά εισήλθε εντός του κυρίου δρόμου από πάροδο η οποία βρίσκεται στα δεξιά, σύμφωνα με την πορεία του, αποκόπτοντας την ελεύθερη πορεία του και προκαλώντας το δυστύχημα. Μετά το δυστύχημα μεταφέρθηκε στο Γενικό Νοσοκομείο Πάφου, όπου νοσηλεύθηκε μέχρι τις 7.2.
- Ο ενάγων αναφέρθηκε στις σωματικές βλάβες που υπέστη, όπως επίσης και στη θεραπεία την οποία ακολούθησε και κατέληξε ότι παρά την θεραπεία που του έγινε παρέμεινε με μόνιμη αναπηρία, δεν μπορεί να ασχοληθεί με ότι ασχολείτο πριν το δυστύχημα και είναι ανίκανος να ασκεί το επάγγελμα του πελεκάνου με αποτέλεσμα να υποστεί απώλειες απολαβών, τις οποίες απαιτεί από την εναγόμενη. Ανέφερε επίσης στην κυρίως εξέταση του ότι μετά τον τραυματισμό του δεν εργάστηκε καθόλου για 18 μήνες και στη συνέχεια πήγαινε στην εργασία του για 2-3 ώρες την ημέρα. Πριν το δυστύχημα εργαζόταν σαν πελεκάνος και έκαμνε όλες τις αναγκαίες δουλειές. Η εργασία την οποία ασκεί σήμερα δεν απαιτεί βαριά χειρωνακτική εργασία αλλά έχουν μειωθεί οι απολαβές του σε €225 μηνιαίως. Νιώθει έντονους πόνους, ιδιαίτερα το πρωί, δυσκολεύεται να σκύψει και όπως χαρακτηριστικά ανέφερε δυσκολεύεται ακόμα και να φορέσει και τις κάλτσες του. Ακολούθησε φυσιοθεραπεία την οποία κάμνει μέχρι σήμερα όχι όμως τόσο συχνά. Στην αντεξέταση του ανέφερε ότι δεν εργάζεται όπως προηγουμένως αλλά λίγες ώρες την ημέρα και άλλοι είναι που αναλαμβάνουν το φόρτωμα και ξεφόρτωμα στο ξυλουργείο. Ο ίδιος βλέπει τους πελάτες ή ασχολείται με τις προμήθειες της εταιρείας. Η εταιρεία στην οποία εργάζεται είναι οικογενειακή και είναι μέτοχος σε αυτή. Λόγω του προβλήματος που ο ίδιος έχει και επειδή δεν μπορεί να εργαστεί κανονικό ωράριο, η εταιρεία προσέλαβε άλλο υπάλληλο στη δική του θέση. Σε υποβολή του κ. Φιλίππου ότι θα μπορούσε να εργαστεί σε άλλη εργασία, ο ενάγων ανέφερε ότι δεν έχει οποιαδήποτε μόρφωση και δεν έχει δυνατότητες για άλλη εργασία αφού από μικρός εργαζόταν στο οικογενειακό ξυλουργείο. Δικαιούται, όπως ανέφερε, μέρισμα από την εταιρεία το οποίο όμως δεν παίρνει λόγω των χρεών της εταιρείας. Ανέφερε επίσης ότι ο γιατρός Ιωάννου του έχει συστήσει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικός στην εργασία του γιατί διαφορετικά μπορεί η κατάσταση του να χειροτερέψει και να χρειαστεί να προβεί σε εγχείρηση. Ανέφερε περαιτέρω ότι η ταχύτητα με την οποίο οδηγούσε το αυτοκίνητο του στον ουσιαστικό χρόνο ήταν 60 με 70 χ.α.ω και δεν ήταν σε κατοικημένη περιοχή. Αντελήφθηκε το αυτοκίνητο της εναγόμενης στο αλτ από απόσταση 80-100 μέτρων και μέσα σε κλάσματα δευτερολέπτου, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, το αυτοκίνητο της εναγόμενης βρέθηκε μπροστά του σε απόσταση 20 μέτρων. Έκαμε κίνηση προς τα αριστερά για να αποφύγει την σύγκρουση, όμως δεν πρόλαβε και τα δυο αυτοκίνητα συγκρούστηκαν. Ισχυρίστηκε ότι η εναγόμενη προχώρησε από το αλτ στον κύριο δρόμο όταν το δικό του αυτοκίνητο πλησίασε στο σημείο του αλτ και όταν αυτό εισήλθε στον δρόμο ο ίδιος βρισκόταν σε απόσταση 20 μέτρων. Ο ΜΕ2 ανέφερε ότι είναι νευροχειρούργος, σπούδασε στην Ελλάδα όπου παρέμεινε και εργάστηκε για 15 χρόνια και εργάστηκε επίσης σε νοσοκομείο στη Γερμανία για 1 ½ χρόνο. Εξέτασε τον ενάγοντα και εξέδωσε το ιατρικό πιστοποιητικό, Τεκμήριο
- Από τον Σεπτέμβριο 2009 έχει εξετάσει τον ενάγοντα άλλες 5-6 φορές. Η τελευταία φορά που τον είδε ήταν πριν δυο εβδομάδες και η κατάσταση του ενάγοντα παραμένει σχεδόν αμετάβλητη. Ο ενάγων παρουσίασε μία επιδείνωση με πιο συχνή εμφάνιση σπασμών των μυών που είναι άμεση συνέπεια και οφείλεται στη φθορά των μυών. Η επιδείνωση φαίνεται κλινικά από τους μυϊκούς σπασμούς και την οσφυαλγία. Δεν παρουσιάζει όμως τις τραγικές συνέπειες των οστεϊκών παρεκτοπίσεων. Ανέφερε ότι ο ενάγων δεν υπεβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση αφού μπορεί να αντιμετωπίζει τον πόνο και ακτινολογικά δεν δείχνει επιδείνωση. Χρονικά δεν μπορεί να καθοριστεί η ανάγκη για χειρουργική επέμβαση όμως μεγαλώνοντας ο ενάγων και αυξανόμενες οι παθολογικές αιτίες φθοράς είναι πιθανόν να χρειαστεί χειρουργική επέμβαση, το κόστος της οποίας μπορεί να ανέλθει μεταξύ €10.000-15.000 συμπεριλαμβανομένης της φυσιοθεραπείας. Για την αποθεραπεία σε περίπτωση χειρουργικής επέμβασης θα χρειαστούν περίπου 8 εβδομάδες. Η φαρμακευτική αγωγή την οποία έχει συστήσει στον ενάγοντα συνίσταται στη χρήση αντιφλεγμονωδών και μυοχαλαρωτικών φαρμάκων, στην επίταση της φυσιοθεραπείας και την ανάπαυση. Σε υποβολή του κ. Φιλίππου ότι ο ενάγων μπορεί να ασκεί τα καθήκοντα του πελεκάνου ο μάρτυρας απάντησε αρνητικά και ανέφερε ότι τα καθήκοντα του πελεκάνου απαιτούν βαριά εργασία αφού απαιτούν το ανασήκωμα βαριών αντικειμένων και δεν μπορεί η σπονδυλική στήλη να αντεπεξέλθει στο βάρος τους. Στη μαρτυρία του ΜΕ2 θα επανέλθω στη συνέχεια. Ο ΜΕ3 ανέφερε ότι υπηρετεί στον Αστυνομικό Σταθμό Πόλης Χρυσοχούς και είναι εξεταστής τροχαίων δυστυχημάτων. Διερεύνησε το επίδικο δυστύχημα, ετοίμασε πρόχειρο σχέδιο της σκηνής (Τεκμήριο 10), από το οποίο ετοίμασε συμμετρικό όχι επί κλίμακας και το οποίο κατατέθηκε ως Τεκμήριο
- Ο μάρτυρας υιοθέτησε το ευρετήριο, το οποίο περιλαμβάνεται στο Τεκμήριο 9 και ανέφερε ότι ο δεξιός μπροστινός τροχός του αυτοκινήτου με αρ. εγγραφής DAG115 κτύπησε στο σημείο Γ το οποίο ήταν ένα σταθμευμένο αυτοκίνητο. Ο δρόμος στον οποίο εκινείτο το αυτοκίνητο της εναγόμενης είναι πάροδος του κυρίου δρόμου και οι δυο οδηγοί, συμφώνησαν με το σχέδιο της σκηνής. Η εναγόμενη του ανάφερε ότι είχε σκοπό να διασταυρώσει τον δρόμο και να κατευθυνθεί απέναντι. Το σημείο Χ που είναι το σημείο σύγκρουσης επιβεβαιώθηκε από τα ίχνη στη σκηνή, που ήταν νερό από το ραδιατέρ του αυτοκινήτου και λάδια. Οι ζημιές στο αυτοκίνητο του ενάγοντα ήταν στο μπροστινό δεξιό μέρος και στο όχημα της εναγόμενης στη αριστερή μπροστινή πλευρά. Στην αντεξέταση του ο μάρτυρας ανέφερε ότι η ορατότητα και από τις δυο πλευρές ήταν πολύ καλή και από το σημείο του αλτ υπήρχε μεγάλη ορατότητα. Δεν υπήρχε οποιοδήποτε εμπόδιο και ο κύριος δρόμος ήταν κατηφορικός. Το όριο ταχύτητας ήταν 65 χ.α.ω. και πριν το σημείο σύγκρουσης υπάρχει στροφή σε απόσταση 20-30 μέτρα. Δεν υπήρχαν ίχνη τροχοπέδισης και όπως ανέφερε, ο οδηγός ο οποίος κρατούσε τον κύριο δρόμο, αποκλείεται να δει την πάροδο πριν από τα 30 μέτρα. Ο ενάγων ισχυρίστηκε, όπως είπε ο μάρτυρας, ότι οδηγούσε μέσα στο επιτρεπόμενο όριο. Ο ΜΕ4 ανέφερε ότι είναι Λογιστής, διατηρεί γραφείο στη Πόλη Χρυσοχούς και ετοιμάζει τις φορολογικές δηλώσεις του ενάγοντα, αντίγραφα των οποίων κατέθεσε σαν Τεκμήρια 11-
- Στο Τεκμήριο 3, όπως είπε ο μάρτυρας, φαίνονται μόνο οι εισφορές στο Ταμείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων, ο ουσιαστικός μισθός του ενάγοντα είναι αυτός που δηλώνεται στον Φόρο Εισοδήματος. Επειδή η επιχείρηση στην οποία εργάζεται ο ενάγων είναι οικογενειακή δεν υπάρχει μέτρο αξιολόγησης. Το ποσό το οποίο έπαιρνε ο ενάγων μπορεί να το πάρει ως μέρισμα για φορολογικούς σκοπούς. Τα ποσά δηλώνονταν στα αφορολόγητα για να μην πληρώνει η εταιρεία περισσότερο φόρο εισοδήματος και έτσι έμπαιναν στο μέρισμα που ήταν πιο χαμηλή η φορολογία. Από το Τεκμήριο 3 φαίνεται ότι το 2008 τα εισοδήματα του ενάγοντα ήταν €1.666 μηνιαίως και το 2009 €
- Το ποσό των €4.208 που φαίνεται στη φορολογική δήλωση για το 2009 μπορεί να ήταν οφειλόμενο από προηγουμένως και δηλώθηκε τότε. Οι εισφορές στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις ήταν μηδενικές. Τελευταία μάρτυρας για τον ενάγοντα ήταν η Φαίδρα Αυγουστή, γραφέας στο Ποινικό Τμήμα του Επαρχιακού Δικαστηρίου Πάφου, η οποία κατέθεσε τον φάκελο της Ποινικής Υπόθεσης 9146/09, η οποία έγινε Τεκμήριο 19 και στην οποία φαίνεται ως κατηγορούμενη η εναγόμενη, η οποία στις 17.11.09 παραδέχθηκε ενοχή στην κατηγορία της αμελούς οδήγησης και της επεβλήθηκε πρόστιμο €600 και τρεις βαθμοί ποινής. Έγινε παραδεκτό γεγονός, το οποίο εγκρίθηκε από το Δικαστήριο, ότι μετά την ανταλλαγή των επιστολών, Τεκμήρια 6 και 7, η θέση του ιατροσυμβουλίου δεν διαφοροποιήθηκε και δεν χορηγήθηκε οποιοδήποτε επίδομα στον Ενάγοντα. Ο γιατρός Ηλίας Γεωργίου (ΜΥ1) υιοθέτησε το περιεχόμενο της έκθεσης, την οποία ετοίμασε για τον ενάγοντα και έγινε Τεκμήριο
- Ανέφερε στη μαρτυρία του ότι το κάταγμα σπονδύλου χαρακτηρίζεται ως συμπιεστικό όταν η εξωτερική βία προκαλέσει μερική ή ολική απώλεια του ύψους του σώματος στο σπόνδυλο. Υπάρχουν ασταθή και σταθερά κατάγματα. Τα σταθερά δεν χρειάζονται χειρουργική επέμβαση ενώ τα ασταθή χρειάζονται και χρειάζονται επίσης μεταλλική προσθήκη. Το κάταγμα του ενάγοντα ήταν σταθερό. Ο μάρτυρας ανέφερε ότι έχει μελετήσει το πιστοποιητικό του ιατρού Ιωάννου και έχει καταμετρήσει πέραν των 60 κλινικών ευρημάτων ως φυσιολογικά, τα οποία δεν συνάδουν με το τελικό εύρημα του γιατρού Ιωάννου για τέτοιου βαθμού αναπηρία στον ενάγοντα. Ο μυϊκός σπασμός δεν δικαιολογείται να είναι μόνιμος αλλά μπορεί να είναι περιοδικός μετά από παρατεταμένη καταπόνηση της σπονδυλική στήλης και δεν είναι επιδείνωση η περιοδική εμφάνιση σπασμού. Η περιοδική εμφάνιση σπασμού συνάδει με την μορφή του τραυματισμού είναι όμως αποτέλεσμα του και όχι επιδείνωση. Το κάταγμα που παρουσίασε ο ενάγων ήταν σταθερό και επουλώθηκε και δεν υπάρχει πιθανότητα μετατόπισης και ούτε ένδειξη μελλοντικής χειρουργικής θεραπείας. Στην κλινική εξέταση, όπως ανέφερε, δεν διαπίστωσε κύρτωση και η μαγνητική δεν κατέδειξε κύφωση της σπονδυλικής στήλης. Κλινικά, όπως ανέφερε, μπορεί να διαπιστωθεί η κύφωση μόνο αν είναι σοβαρού βαθμού. Μικρού βαθμού δυσκαμψία στην έκταση είναι μία λειτουργική κίνηση και δεν δικαιολογεί αναπηρία και ανικανότητα προς εργασία. Η παρατεταμένη ακινησία αποτελεί πιθανόν παράγοντα δυσκαμψίας, η οποία υποχωρεί με τις κινήσεις της σπονδυλικής στήλης. Ο μάρτυρας ανέφερε ότι ο ενάγων μπορεί να ασκεί το επάγγελμα του πελεκάνου, αν δεν υπάρχει συνεχής οκτάωρη επίπονη εργασία. Σε μία τέτοια περίπτωση η κόπωση θα επέρχεται πιο σύντομα. Οι αποθεματικές ικανότητες του έχουν μειωθεί αν όμως η εργασία είναι διακοπτόμενη δεν θα παρουσιάζει πρόβλημα. Σε παρατεταμένη επίπονη εργασία η κόπωση θα έρχεται νωρίτερα όμως ο ενάγων δεν παρουσιάζει αναπηρία που να τον καθιστά ανίκανο. Η ικανότητα του να ανασηκώνει μεγάλα βάρη έχει μειωθεί σε κάποιο βαθμό. Στην μαρτυρία του γιατρού Γεωργίου θα επανέλθω επίσης στη συνέχεια. Μετά την ολοκλήρωση της μαρτυρίας, οι συνήγοροι των δυο πλευρών κατέθεσαν γραπτές αγορεύσεις, μέσα από τις οποίες ανέπτυξαν τις θέσεις τους και στις οποίες θα αναφερθώ όπου κριθεί σκόπιμο. Η πραγματική μαρτυρία (Τεκμήριο 9) αποτελεί σταθερό οδηγό για τον καθορισμό των γεγονότων που προκάλεσαν το δυστύχημα και συνιστά χρήσιμο υλικό για τον έλεγχο της αξιοπιστίας των μαρτύρων και τον έλεγχο της ακρίβειας αντίθετων ισχυρισμών (βλ. Θεοφάνους ν. Αστυνομίας
(1990)2 ΑΑΔ 160, Γιαννάκης Σοφοκλέους ν. Αστυνομίας
(2000)2 ΑΑΔ.). Σύμφωνα με την μαρτυρία αυτή (Τεκμήριο 9) το σημείο σύγκρουσης με την ένδειξη Χ επιβεβαιώνεται από τα ευρήματα του ΜΕ3 που ήταν νερό από το ραδιατέρ και λάδια. Το σημείο σύγκρουσης είναι σαφές ότι βρίσκεται στη λωρίδα κυκλοφορίας του ενάγοντα σε απόσταση 3.10 μέτρων από την διαχωριστική γραμμή στο κέντρο του δρόμου και σχεδόν στο κέντρο της διασταύρωσης του κυρίου δρόμου Αρόδων-Προδρομίου. Η πραγματική μαρτυρία συνάδει με τους ισχυρισμούς του ενάγοντα η μαρτυρία του οποίου παραμένει ουσιαστικά αναντίλεκτη για τα γεγονότα που οδήγησαν στο επίδικο δυστύχημα αφού από την πλευρά της εναγόμενης δεν δόθηκε καμία μαρτυρία. Ο ενάγων ήταν σαφής και σταθερός στη μαρτυρία του και με απλά λόγια περιέγραψε τις συνθήκες κάτω από τις οποίες έγινε το δυστύχημα. Αποδέχομαι την μαρτυρία του ενάγοντα ως προς τις συνθήκες του δυστυχήματος ως αξιόπιστη και γίνονται ανάλογα ευρήματα. Αξιόπιστη κρίνω επίσης την μαρτυρία του ΜΕ3 όπως αυτή αντικατοπτρίζεται στα Τεκμήρια 9 και 10 με επιφύλαξη μόνο σε σχέση με τον ισχυρισμό του ότι πριν το σημείο του δυστυχήματος σε απόσταση 20-30 μέτρα υπάρχει στροφή αφού το γεγονός αυτό δεν αποτυπώνεται στο σχέδιο της σκηνής και βρίσκεται σε αντίθεση με την προφορική του μαρτυρία ότι η ορατότητα και από τις δυο πλευρές ήταν μεγάλη. Όπως αναφέρθηκε στην υπόθεση Σωκράτους ν. Αστυνομίας
(1989)2 ΑΑΔ
(1), η αμέλεια έγκειται στην παράλειψη εκπλήρωσης του καθήκοντος μέριμνας και φροντίδας για την ασφάλεια άλλων προσώπων που χρησιμοποιούν τον δρόμο. Το καθήκον φροντίδας και μέριμνας οφείλεται σε κάθε πρόσωπο που κατά λογική πρόβλεψη μπορεί να επηρεαστεί από τις πράξεις του οδηγού. Στην ίδια απόφαση αναφέρθηκε επίσης ότι: «Το απρόσωπα προσδιοριζόμενο καθήκον προς κάθε ένα που είναι λογικά δυνατό να επηρεαστεί από τις πράξεις του οδηγού, συγκεκριμενοποιείται στα πλαίσια των γεγονότων της υπόθεσης για να αποφασιστεί η φύση του καθήκοντος και όπου διαπιστώνεται η ύπαρξη του, κατά πόσο ο οδηγός το έχει εκπληρώσει. Το κριτήριο για την διαπίστωση αμέλειας είναι αντικειμενικό και μέτρο ο προσεκτικός και όχι ο τέλειος οδηγός. Η πρόβλεψη συναρτάται με τις κοινές εμπειρίες και τη λογική συνέπεια». Στα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης είναι κοινή θέση ότι ο ενάγων οδηγούσε το αυτοκίνητο του στον δρόμο Αρόδων-Προδρομίου, που είναι κύριος δρόμος και η εναγόμενη εισήλθε εντός του κύριου δρόμου από πάροδο η οποία βρίσκεται στα δεξιά σύμφωνα με την πορεία του ενάγοντα. Είναι ο ισχυρισμός του ενάγοντα ότι το δυστύχημα οφείλεται στην αποκλειστική αμέλεια της εναγόμενης, η οποία απότομα και αντικανονικά εισήλθε στο κύριο δρόμο αποκόπτωντας την ομαλή πορεία του αυτοκινήτου του. Όπως έχει αναφερθεί στην υπόθεση Νικόλας Σοφοκλέους ν. Εφραίμης Χαριλάου
(1998)1 ΑΑΔ 1645, πρόσωπο που χρησιμοποιεί κύριο δρόμο δεν αναμένεται να προβλέψει ότι άλλος οδηγός σε πάροδο κατά παράβαση των οδικών του υποχρεώσεων θα εισέλθει στον κύριο δρόμο χωρίς να σταματήσει και γενικά χωρίς να βεβαιωθεί ότι η είσοδος προς αυτόν είναι ασφαλής εκτός εάν έχει κάποια ένδειξη πώς τέτοια εξέλιξη είναι εύλογα πιθανή. Όπως επίσης αναφέρθηκε στην υπόθεση Μάριου Ουλούπη ν. Γεώργιου Χρίστου κ.α.
(1999)1 ΑΑΔ 1508 ο οδηγός αυτοκινήτου που οδηγεί στον κύριο δρόμο δεν έχει καθήκον να λάβει εξαιρετικές προφυλάξεις εκτός εάν είχε οποιαδήποτε προειδοποίηση ή ένδειξη ότι άλλος οδηγός που χρησιμοποιεί τον κύριο δρόμο θα εισέρχετο σε αυτόν από πάροδο απροειδοποίητα και χωρίς να βεβαιωθεί ότι ήταν ασφαλές να το πράξει. Το καθήκον για επιμελή οδήγηση δεν επεκτείνεται στη λήψη προληπτικών μέτρων έναντι της πιθανότητας εκδήλωσης αμέλειας εκ μέρους άλλων οδηγών. Η είσοδος οδηγού οχήματος στον κύριο δρόμο χωρίς να σταματήσει στη συμβολή των δύο δρόμων, αποτελεί από μόνη της αμέλεια. Είναι όμως νομολογιακά καθιερωμένο ότι αποτελεί αμέλεια και αν ακόμη ο οδηγός του οχήματος που εξέρχεται από πάροδο σταματήσει στη συμβολή της με τον κύριο δρόμο αν πριν εισέλθει σ΄αυτόν δεν βεβαιωθεί ότι είναι ασφαλές να το κάμει σε σχέση με οχήματα που χρησιμοποιούν τον κύριο δρόμο κατά προτεραιότητα (βλ. Παπαδέτης ν. Αστυνομίας
(1991)2 ΑΑΔ 279). Στην υπόθεση Χ΄Γιάννης ν. Κουμάσσιη κ.α.
(1995)1 ΑΑΔ 150, τονίστηκε ότι κανένας οδηγός δεν έχει καθήκον να μειώνει την ταχύτητα του και να εφαρμόζει τα φρένα του κάθε φορά που πλησιάζει σε πάροδο. Έχοντας υπόψη τις πιο πάνω αρχές και λαμβάνοντας υπόψη τόσο την μαρτυρία του ενάγοντα, την οποία όπως ανέφερα αποδέχομαι ως αξιόπιστη, και τα ευρήματα του ΜΕ3 στη σκηνή, κρίνω ότι η εναγόμενη οδηγώντας το αυτοκίνητο με αριθμούς εγγραφής ΕΜΝ762 εισήλθε από πάροδο στον κύριο δρόμο Αρόδων-Προδρομίου απότομα με κλίση προς τα αριστερά και ενώ το αυτοκίνητο του ενάγοντα βρισκόταν σε απόσταση 20 μέτρων αποκόπτωντας την ομαλή πορεία του αυτοκινήτου του ενάγοντα. Κατά συνέπεια στοιχειοθετείται αμέλεια της εναγόμενης. Μετά την διαπίστωση της αμέλειας της εναγόμενης θα πρέπει να εξεταστεί κατά πόσο υπάρχει συντρέχουσα αμέλεια εκ μέρους του ενάγοντα, όπως είναι ο ισχυρισμός της εναγόμενης. Στην αγόρευση του ο κ. Φιλίππου εισηγήθηκε ότι ο ενάγων θα πρέπει να χρεωθεί με τουλάχιστο το 1/3 της ευθύνης στην παρούσα υπόθεση, καταλογίζοντας του ότι δεν ελάττωσε ταχύτητα προσεγγίζοντας την διασταύρωση και δεν έλαβε οποιαδήποτε μέτρα τροχοπέδησης ή άλλης ένδειξης μέτρα αποφυγής του δυστυχήματος. Καμία από τις πιο πάνω εισηγήσεις του κ. Φιλίππου δεν αποτελεί υποχρέωση του ενάγοντα (βλ. Χ΄Γιάννη ν. Κουμάσσιη πιο πάνω) πολύ δε περισσότερο δεν προσθέτει οποιαδήποτε περαιτέρω υποχρέωση στον ενάγοντα το γεγονός ότι γνώριζε την περιοχή αφού προέρχεται και κατοικεί σ΄αυτήν, όπως περαιτέρω εισηγήθηκε ο κ. Φιλίππου. Ο ενάγων, ο οποίος νόμιμα και κανονικά οδηγούσε το αυτοκίνητο του με ταχύτητα 60-70 χ.α.ω στο κύριο δρόμο Αρόδων-Προδρομίου αντελήφθηκε το αυτοκίνητο της εναγόμενης στη συμβολή των δυο δρόμων από απόσταση 80-100 μέτρων. Δεν ανέμενε ότι η οδηγός του αυτοκινήτου ΕΜΝ762 απότομα θα εισερχόταν στο κύριο δρόμο ενώ το δικό του αυτοκίνητο πλησίαζε στην συμβολή των δυο δρόμων. Ενόψει της ξαφνικής κατάστασης στην οποία βρέθηκε λόγω της αμελούς συμπεριφοράς της εναγόμενης, προέβηκε στην μοναδική ενδεδειγμένη ενέργεια να στρίψει το όχημα του προς τα αριστερά χωρίς όμως να αποφευχθεί η σύγκρουση. Κατά συνέπεια, ο ενάγων δεν συνέτεινε σε οποιοδήποτε βαθμό στο ατύχημα και αποκλειστικά υπεύθυνη γι΄αυτό είναι η εναγόμενη. Ο ενάγων απαιτεί ειδικές ζημιές εναντίον της εναγόμενης για την απώλεια του οχήματος του, τα ιατρικά πιστοποιητικά του Γενικού Νοσοκομείου Πάφου αλλά και των γιατρών Γιάννη Ιωάννου και Γιώργου Νικάνδρου, όπως επίσης για φάρμακα και αστυνομική έκθεση. Για τις απαιτήσεις αυτές έχουν συμφωνηθεί οι ειδικές αποζημιώσεις του ενάγοντα στο ποσό των €5.457,
- Ο ενάγων, όπως προκύπτει από την μαρτυρία, εργαζόταν ως πελεκάνος σε οικογενειακή επιχείρηση. Μετά το ατύχημα και λόγω της αναρρωτικής άδειας για 18 μήνες ισχυρίζεται ότι απώλεσε €29.988,99 πλέον 13ον και 14ον μισθό, συνολικό ποσό €32.
- Ο κ. Δημητριάδης, όπως φαίνεται από την αγόρευση του, υπολόγισε τα πιο πάνω ποσά λαμβάνοντας υπόψη ότι ο μηνιαίος μισθός του ενάγοντα ήταν €1.
- Όπως όμως φαίνεται από το Τεκμήριο 3, που είναι βεβαίωση από το γραφείο Κοινωνικών Ασφαλίσεων οι μηνιαίες απολαβές του ενάγοντα κατά τον Ιανουάριο 2009 ήταν €
- Το ποσό των €1.666 μηνιαίως φαίνεται να ήταν ο μισθός του Ενάγοντα κατά το έτος
- Δεν υπάρχει καμία μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου για την μείωση του μισθού και γιατί διαφοροποιήθηκε τόσο από το
- Δεν μπορεί όμως να παραγνωριστεί τόσο το περιεχόμενο του Τεκμηρίου 3 όσο δε ιδιαίτερα η μαρτυρία του ΜΕ3 ότι το 2009 ο μηνιαίος μισθός του ενάγοντα ήταν €
- Αν η μείωση έγινε για φορολογικούς σκοπούς όπως ο ΜΕ3 εξήγησε αυτό δεν θα ληφθεί υπόψη από το Δικαστήριο. Ως εκ τούτου είναι εύρημα του Δικαστηρίου ότι οι μηνιαίες απολαβές του ενάγοντα για τον αμέσως προηγούμενο μήνα πριν το δυστύχημα ήταν €
- Ο κ. Φιλίππου αναφέρει στην αγόρευση του ότι ο ενάγων απέκρυψε τα μερίσματα που λάμβανε και ενδεχομένως λαμβάνει από την οικογενειακή εταιρεία. Τα εισοδήματα όμως αυτά του ενάγοντα δεν συνδέονται με την ανικανότητα του για εργασία ή την μείωση της ικανότητας του για εργασία και έτσι δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη στον υπολογισμό των απωλειών του. Αντικείμενο της εξέτασης είναι η ικανότητα του ενάγοντα για εργασία και ότι απορρέει από αυτή καθ΄εαυτή. Ο ενάγων διεκδικεί, όπως ανέφερα πιο πάνω, απώλειες απολαβών για περίοδο 18 μηνών λόγω αναρρωτικής άδειας. Η πλευρά της εναγόμενης αμφισβήτησε τον χρόνο αυτό και η θέση του ΜΥ1 ήταν ότι η περίοδος αναρρωτικής άδειας μέχρι τέλος Ιουνίου 2009, δηλαδή για πέντε μήνες, βρισκόταν σε αναγκαία λογικά πλαίσια και με την λήξη της περιόδου αυτής ο ενάγων ήταν σε θέση να επιστρέψει στην εργασία του. Ενόψει των πιο πάνω πριν προχωρήσω στην εξέταση των μηνιαίων απωλειών του ενάγοντα θα πρέπει να εξεταστεί κατά πόσο ο χρόνος των 18 μηνών σαν αναρρωτική άδεια ήταν αναγκαίος και δικαιολογείτο. Μετά το δυστύχημα και λόγω του τραυματισμού του ο ενάγων μεταφέρθηκε στο Νοσοκομείο Πάφου όπου διαγνώστηκε ότι υπέστη κάταγμα του σώματος του θ12 σπονδύλου. Νοσηλεύθηκε στο Ορθοπεδικό Τμήμα από 4.2.09-7.2.09, του χορηγήθηκε φαρμακευτική αγωγή και του έγινε έγερση και ακινητοποίηση με ειδικό κηδεμόνα (Τεκμήριο 1). Σύμφωνα με την μαρτυρία του ενάγοντα, η οποία γίνεται αποδεκτή, αφού σε κανένα σημείο της δεν κλονίστηκε, ο ενάγων είχε ανυπόφορους πόνους και δεν μπορούσε να κινηθεί. Κατά τον Αύγουστο 2009 επισκέφθηκε τον νευροχειρούργο γιατρό Γιάννη Ιωάννου, η διάγνωση του οποίου αναφέρεται σε κάκωση της οσφυϊκής και θωρακικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, εμπιεστικό κάταγμα του σώματος θ12 σπονδύλου με πρόσθια σφηνοειδή παραμόρφωση και κάταγμα αριστερής εγκάρσιας απόφυσης του σπονδύλου. Τα αποτελέσματα της μαγνητικής τομογραφίας στην οποία υποβλήθηκε ο ενάγων καταδεικνύουν πρόσθια σφηνοειδή παραμόρφωση (κάταγμα) του σώματος του θ12 σπονδύλου σε υπόγεια φάση χωρίς να παρατηρούνται ιδιαίτερα πιεστικά φαινόμενα (Τεκμήριο 22). Στον ενάγοντα συνεστήθη φαρμακευτική αγωγή, φυσιοθεραπεία, ανάπαυση, αποφυγή βαριάς χειρωνακτικής εργασίας και αποφυγή κινήσεων που θα επιφέρουν κραδασμούς της σπονδυλικής στήλης. Σύμφωνα με τον γιατρό Ιωάννου ο ενάγων δεν μπορεί να ασκεί το επάγγελμα του σαν πελεκάνος γιατί η σωματική κόπωση και η άρση βαριών αντικειμένων θα επιδεινώσουν την κατάσταση του. Η κατάσταση του ενάγοντα παραμένει σχεδόν αμετάβλητη, παρουσιάζει μία επιδείνωση με πιο συχνή εμφάνιση σπασμών των μυών και οφείλεται στη φθορά των μυών. Αυτό σύμφωνα με τον μάρτυρα είναι φυσιολογικό αφού ένας σπόνδυλος που υπέστη κάταγμα μπορεί με τους καθημερινούς κραδασμούς να επιδεινωθεί. Ήταν επίσης η θέση του μάρτυρα ότι όσο ο ενάγων μπορεί να αντεπεξέλθει τον πόνο και ακτινολογικά δεν δείχνει επιδείνωση, μπορεί να παραμείνει χωρίς χειρουργική επέμβαση, χωρίς όμως αυτό να αποκλειστεί στο μέλλον (σπονδυλοδεσία). Χρονικά αυτό δεν μπορεί να καθοριστεί, δεν θα είναι στα επόμενα τρία χρόνια αλλά μπορεί στα 5-10 επόμενα χρόνια. Η θεραπεία την οποία συνέστησε στον ενάγοντα είναι η λήψη αντιφλεγμονωδών και μυοχαραλαρωτικών φαρμάκων όπως και η επίταση της φυσιοθεραπείας και ανάπαυση. Σε ερώτηση του κ. Δημητριάδη αν ο ενάγων μπορεί να ασκεί τα καθήκοντα του πελεκάνου, ο μάρτυρας απάντησε αρνητικά γιατί όπως είπε είναι βαριά εργασία, που απαιτεί άρση βαριών αντικειμένων, επιφέρει κραδασμούς που δεν μπορεί η σπονδυλική στήλη να αντεπεξέλθει σ΄αυτό. Η απουσία του ενάγοντα για 18 μήνες από την εργασία του ήταν λογικός χρόνος, ειδικά για το συγκεκριμένο συμπιεστικό κάταγμα 12ου σπονδύλου. Είναι στη συμβολή της θωρακικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης και συνεπάγεται άσκηση μεγάλης δύναμης. Στην αντεξέταση του ο μάρτυρας ανέφερε ότι κάθε φορά που τον επισκέπτεται ο ενάγων εκτιμά την κατάσταση του και ήταν η θέση του ότι ο ενάγων δεν μπορεί να σηκώσει βάρος πέραν των 10 κιλών. Το βασικό όμως, όπως είπε, είναι ότι δεν μπορεί να είναι λειτουργικός στην εργασία του. Ο μάρτυρας ερωτήθηκε από τον κ. Φιλίππου κατά πόσο η αναφορά του σε σχεδόν αμετάβλητη κατάσταση του ενάγοντα ήταν προς το καλύτερο. Ο μάρτυρας ανέφερε ότι το σχεδόν έχει ανησυχητική έννοια γιατί θα περίμενε βελτίωση της κατάστασης του. Στον μάρτυρα υπεβλήθηκε ότι ο ενάγων δεν παρουσιάζει κάταγμα εγκάρσιας απόφυσης. Ο μάρτυρας ανέφερε ότι δεν υποστηρίζει ότι ο ενάγων δεν μπορεί να εργαστεί γιατί έχει κάταγμα εγκάρσιας απόφυσης. Ο ενάγων δεν μπορεί να ασκήσει βαριά χειρωνακτική εργασία και δεν μπορεί να σηκώσει βάρος πέραν των 10 κιλών. Θα πρέπει να εργάζεται σε ελαφριά εργασία με μειωμένο ωράριο 4-6 ώρες ημερησίως. Στη δική του μαρτυρία ο γιατρός Ηλίας Γεωργίου ανέφερε ότι εξέτασε τον ενάγοντα στις 24.6.09 και στις 22.2.
- Οι ακτινολογικές εξετάσεις επιβεβαιώνουν όπως είπε ότι ο ενάγων υπέστη κάταγμα του σώματος του δωδέκατου θωρακικού σπονδύλου με βαθμό συμπίεσης και απουσία κατάγματος εγκάρσιας απόφυσης. Παρουσιάζει επίσης εκφυλιστικές αλλοιώσεις μεσοσπονδύλιων δίσκων μη τραυματικής αιτιολογίας. Η σημερινή του κλινική εικόνα χαρακτηρίζεται από μικρού βαθμού δυσκαμψία στην έκταση της σπονδυλικής στήλης. Ο μυϊκός σπασμός είναι, όπως είπε ο μάρτυρας, το πιάσιμο. Μόνιμο πιάσιμο δεν δικαιολογείται. Περιοδικός μυϊκός σπασμός παροδικής μορφής μετά από παρατεταμένη καταπόνηση της σπονδυλικής στήλης αποτελεί πιθανότητα και δεν αποκλείεται να συμβαίνει. Η περιοδική εμφάνιση σπασμού δεν είναι επιδείνωση και συνάδει με την μορφή του τραυματισμού, είναι αποτέλεσμα όχι όμως επιδείνωση. Ο μάρτυρας ανέφερε ότι δεν υπάρχει ένδειξη μελλοντικής χειρουργικής θεραπείας αφού το κάταγμα ήταν σταθερό και επουλώθηκε, έτσι δεν υπάρχει πιθανότητα μετατόπισης. Δήλωσε επίσης ότι είναι έτοιμος να δεχθεί την θέση του κ. Ιωάννου για κύφωση εάν επιβεβαιώνεται από την μαγνητική τομογραφία. Εάν είναι σοβαρού βαθμού μπορεί να διαπιστωθεί και κλινικά. Μικρού βαθμού δυσκαμψία στην έκταση είναι μία κίνηση μία λειτουργία και δεν δικαιολογεί, όπως είπε, αναπηρία. Κατέληξε ότι οι αποθεματικές ικανότητες του ενάγοντα έχουν μειωθεί και σε παρατεταμένη επίπονη εργασία η κόπωση θα ερχόταν νωρίτερα. Σε μεγάλα βάρη η ικανότητα του ενάγοντα έχει μειωθεί σε κάποιο βαθμό και δεν υπάρχει επιστημονικός τρόπος να καθοριστεί αν μπορεί να σηκώσει βάρος πέραν των 10 κιλών. Ο ενάγων μπορεί να ασκεί το επάγγελμα του πελεκάνου αν δεν υπάρχει συνεχής οκτάωρη επίπονη εργασία. Έχω εξετάσει με πολύ μεγάλη προσοχή τη μαρτυρία των δυο γιατρών, τις αναφορές τα ευρήματα και την κατάληξη τους. Είναι κοινή κατάληξη ότι η ικανότητα του ενάγοντα στα μεγάλα βάρη έχει μειωθεί. Ουσιαστική διαφορά όμως είναι ο βαθμός στον οποίο έχει μειωθεί. Δεν θα επαναλάβω τις θέσεις των δυο γιατρών αφού αυτές έχουν καταγραφεί με λεπτομέρεια πιο πάνω. Βασικό ερώτημα που θα πρέπει, κατά την κρίση μου, να απαντηθεί είναι το κατά πόσο η θέση την οποία εξέφρασε ο γιατρός Γεωργίου καταλήγει στο αποτέλεσμα ο ενάγων να είναι λειτουργικός στην εργασία του και να μπορεί να ανταποκριθεί στις ανάγκες του πελεκάνου. Όπως ο ίδιος ο ενάγων ανέφερε και αποδέχομαι την μαρτυρία του, στην εργασία του είναι αναγκαίο να σηκώνει μεγάλα βάρη, κομμάτια ξύλων πολλών κιλών τα οποία πρέπει να στηθούν, να τριφτούν και να «πλανιαριστούν». Κάθε κομμάτι ξύλο είναι αναγκαίο να ανασηκωθεί με τα χέρια και να τοποθετηθεί στο κάθε μηχάνημα. Μετά την ολοκλήρωση και κατασκευή των αντικειμένων θα πρέπει αυτά να φορτωθούν στο αυτοκίνητο για να μεταφερθούν και να τοποθετηθούν στο χώρο που πρέπει. Μέσα στο πιο πάνω πλαίσιο εργασίας διερωτάται κάποιος κατά πόσο είναι δυνατό και πρακτικά λειτουργικό ο ενάγων να σταματά συνεχώς να υπολογίζει το βάρος που μπορεί να ανασηκώσει και να ξεκουράζεται πριν συνεχίσει την εργασία του, πολύ δε περισσότερο να περιορίζει σε λιγότερες από οκτώ ώρες την ημέρα την εργασία του. Αυτή και μόνο η διαδικασία στην οποία θα υποχρεώνεται ο ενάγων, σύμφωνα με τον γιατρό Γεωργίου, καταδεικνύει κατά την κρίση μου, ότι πραγματικά αντιμετωπίζει πρόβλημα και μάλιστα σοβαρό. Ο γιατρός Γεωργίου διαφώνησε με τα ευρήματα του γιατρού Ιωάννου για επιδείνωση της κατάστασης του ενάγοντα γιατί όπως είπε δεν δικαιολογείται μόνιμος μυϊκός σπασμός. Η εμφάνιση σπασμού συνάδει με την μορφή του τραυματισμού και είναι αποτέλεσμα όχι επιδείνωση. Ο γιατρός Ιωάννου δεν αναφέρθηκε σε μόνιμο μυϊκό σπασμό αλλά χαρακτήρισε σαν επιδείνωση της κατάστασης του ενάγοντα το γεγονός ότι εμφανίζει αύξηση στη συχνότητα των μυϊκών σπασμών, ενώ ο ίδιος θα ανέμενε βελτίωση. Μελετώντας την μαρτυρία των δυο γιατρών, τις αναφορές τους και την αιτιολογία της θέσης τους, αποδέχομαι την μαρτυρία του γιατρού Ιωάννου για τους πιο κάτω λόγους: (α) Εξέτασε τον ενάγοντα πολύ περισσότερες φορές από τον γιατρό Γεωργίου μέχρι και πολύ πρόσφατα και είναι σε θέση να έχει καλύτερη αντίληψη της πραγματικής του κατάστασης. (β) Τεκμηρίωσε με σαφήνεια τα ευρήματα του και τις θέσεις του. (γ) Ο γιατρός Γεωργίου ενώ δέχτηκε ότι ο ενάγων παρουσιάζει πρόβλημα προσπάθησε να περιορίσει την έκταση του προβλήματος και ισχυρίστηκε ότι ο ενάγων μπορεί να εργάζεται σαν πελεκάνος με τόσες όμως προϋποθέσεις που πρακτικά να είναι ανεφάρμοστο. Αποδεχόμενη την μαρτυρία του γιατρού Ιωάννου γίνονται τα πιο κάτω ευρήματα: α) Ο ενάγων παρουσιάζει σωματικές βλάβες όπως αυτές περιγράφονται στο ιατρικό πιστοποιητικό του γιατρού Ιωάννου, Τεκμήριο
- β) Το χρονικό διάστημα των 18 μηνών πλήρους ανικανότητας του ενάγοντα για εργασία κρίνεται λογικός χρόνος, λαμβάνοντας υπόψη την σοβαρότητα της κάκωσης. γ) Όσον αφορά την ικανότητα του για μελλοντική εργασία με δεδομένο ότι οι αποθεματικές του ικανότητες, όπως και ο γιατρός Γεωργίου ανέφερε, έχουν μειωθεί και σε παρατεταμένη επίπονη εργασία η κόπωση θα έρχεται νωρίτερα, δικαιολογείται η εκτίμηση του γιατρού Ιωάννου ότι ο ενάγων δεν μπορεί να ασκεί το επάγγελμα του πελεκάνου αφού είναι μέρος της εργασίας αυτής το ανασήκωμα μεγάλου βάρους και η έντονη σωματική κόπωση.. Στον ενάγοντα υποβλήθηκε ότι θα μπορούσε να ασκεί άλλη εργασία που δεν απαιτεί σωματική κόπωση, όπως παραδείγματος χάριν οδηγός ταξί. Ο γιατρός Ιωάννου ανέφερε στη μαρτυρία του ότι το κάταγμα της σπονδυλικής στήλης δεν αφορά μόνο κάποιο που ασχολείται με χειρωνακτική εργασία αλλά και κάποιο με πολλές ώρες καθιστικής εργασίας. Ο ενάγων ανέφερε στη μαρτυρία του ότι δεν μπορεί να οδηγεί πολλές ώρες γιατί και πάλι έχει πρόβλημα. Δεν μπορεί, όπως είπε, να βρει άλλη δουλειά γιατί από μικρός εργαζόταν σαν πελεκάνος στην οικογενειακή επιχείρηση. Δεν έχει οποιαδήποτε μόρφωση ούτε και γνωρίζει αγγλικά. Μετά το δυστύχημα πηγαίνει, 2-3 ώρες την ημέρα στην εργασία όμως δεν εργάζεται όπως πριν αλλά ασχολείται με τις προμήθειες και βλέπει πελάτες. Στην οικογενειακή εταιρεία είναι ένας από τους μετόχους και διευθυντές. Αποδεχόμενη την μαρτυρία του ενάγοντα αλλά ιδιαίτερα την μαρτυρία του γιατρού Ιωάννου, κρίνω ότι ο ενάγων δεν μπορεί να εργαστεί ως πελεκάνος αφού η εργασία αυτή είναι βαριά και επιφέρει κραδασμούς στους οποίους η σπονδυλική στήλη δεν μπορεί να αντεπεξέλθει. Ταυτόχρονα όμως δεν είναι σε θέση να ασκεί οποιοδήποτε άλλο επάγγελμα που επιβαρύνει την σωματική του κατάσταση και το μορφωτικό επίπεδο του ενάγοντα δεν του προσφέρει μεγάλες επιλογές εργασίας. Επανερχόμενη στην εξέταση των ειδικών ζημιών του ενάγοντα και με δεδομένη την κατάληξη μου ότι ο χρόνος των 18 μηνών ήταν αναγκαίος για την ανάρρωση του ενάγοντα, κρίνω ότι ο ενάγων έχει αποδείξει την απαίτηση του για απώλειες μισθών για την περίοδο από 4.2.09 μέχρι 31.7.10 πλέον 13ον και 14ον μισθό προς €860 μηνιαίως, δηλαδή συνολικό ποσό €17.
- Ο ενάγων κατά τον Αύγουστο 2010 επέστρεψε στην οικογενειακή επιχείρηση απασχολούμενος 2-3 ώρες ημερησίως χωρίς σταθερό ωράριο με καθήκοντα διαφορετικά από ότι πριν τον τραυματισμό του και με μηνιαίο μισθό €
- Ο κ. Φιλίππου στην αγόρευση του ανέφερε ότι δεδομένης της θέσης του ενάγοντα ως διευθυντή στην εταιρεία που εργάζεται και στην οποία δεύτερος διευθυντής είναι ο αδελφός του, ο ενάγων μπορεί «να μαγειρέψει» κατά την έκφραση του κ. Φιλίππου οποιοδήποτε μισθό θελήσει είτε να τον αυξήσει είτε να τον μειώσει. Θεωρητικά μπορεί να ειπωθούν πολλά, όμως το Δικαστήριο στηρίζεται σε μαρτυρία και η μοναδική μαρτυρία που προσκομίστηκε είναι οι δηλώσεις του ενάγοντα στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις, μαρτυρία που γίνεται αποδεκτή. Ως εκ τούτου, είναι εύρημα του Δικαστηρίου ότι ο μηνιαίος μισθός του ενάγοντα μετά το ατύχημα ανέρχεται σε €225 μηνιαίως. Με έχει προβληματίσει ιδιαίτερα το γεγονός ότι στην μαρτυρία του ο γιατρός Ιωάννου ανέφερε ότι ο ενάγων μπορεί να εργαστεί 4-6 ώρες ημερησίως ενώ ο ενάγων είπε ότι εργάζεται 2-3 ώρες ημερησίως. Αυτό έγινε, όπως είπε, γιατί είναι περιορισμένα αυτά που μπορεί να κάνει στην εργασία του και έτσι ανάλογα περιορίζεται και ο μισθός του. Με δεδομένη την κατάληξη μου ότι ο ενάγων λόγω του προβλήματος του και της περιορισμένης μόρφωσης του δεν είναι σε θέση να ασκεί οποιοδήποτε επάγγελμα, αποδέχομαι τους ισχυρισμούς του για τους λόγους που περιορίζεται σε εργασία 2-3 ωρών ημερησίως. Ως εκ τούτου ο ενάγων δικαιούται, κατά την κρίση μου, στην διαφορά που προκύπτει από τον αρχικό μισθό των €860 μηνιαίως, δηλαδή στο ποσό των €635 μηνιαίως από 1.8.10 μέχρι 17.1.13, πλέον την διαφορά στον 13ον και 14ον μισθό, δηλαδή συνολικό ποσό €21.273.- Είναι γνωστά τα κριτήρια που λαμβάνονται υπόψη από το Δικαστήριο για τον καθορισμό των γενικών αποζημιώσεων που αφορούν τις σωματικές βλάβες. Οι αποζημιώσεις είναι το μέσο για την αποτίμηση του πόνου και της ταλαιπωρίας από τα τραύματα που έχει υποστεί το θύμα του αστικού αδικήματος. Το ύψος τους συναρτάται με την φύση των τραυμάτων, την έκταση τους, την διάρκεια και τα κατάλοιπα όπου διαπιστώνεται να υπάρχουν. Τα Δικαστήρια ακολουθούν μία ανοδική πορεία στο θέμα της επιδίκασης αποζημιώσεων για σωματικά τραύματα, ώστε να ανταποκρίνονται στο μέγεθος των τραυμάτων αλλά ταυτόχρονα να περιορίζονται σε λογικά πλαίσια (βλ. Μαυρόπετρος ν. Λουκά
(1995)1 ΑΑΔ 66, Μερακλής ν. Ταλιώτης
(1997)1 ΑΑΔ 1148, Παναγή κ.α. ν. Κακόψητου κ.α.
(2001)1 ΑΑΔ 839). Ο κ. Δημητριάδης, εισηγήθηκε σαν εύλογη αποζημίωση για τον ενάγοντα το ποσό των €60.000 ενώ ο κ. Φιλίππου παραπέμποντας το Δικαστήριο στην υπόθεση Χρίστου Χ΄Θεοδοσίου ν. Κώστα Στυλιανού
(2007)1 (Β) ΑΑΔ 1121, στην οποία επιδικάστηκαν σαν γενικές αποζημιώσεις στον ενάγοντα ο οποίος υπέστη κάταγμα του 6ου θωρακικού σπονδύλου με ελαφριά πρόσθια καθίζηση γύρω στο 30%, Λ.Κ.15.000, εισηγήθηκε ότι η υπόθεση αυτή αν και τα τραύματα του ενάγοντα στην παρούσα υπόθεση είναι λιγότερο σοβαρά, είναι βοηθητική για το Δικαστήριο. Κάθε υπόθεση κρίνεται με βάση τα δικά της ιδιαίτερα περιστατικά και προηγούμενες αποφάσεις αποτελούν καθοδήγηση αλλά δεν δεσμεύουν το Δικαστήριο ως προς την πτυχή των γενικών αποζημιώσεων αφού δεν είναι δυνατό να ταυτίζονται απόλυτα δυο υποθέσεις ως προς την φύση, την έκταση και τις συνέπειες των κακώσεων (βλ. Παντελή ν. Θεοδώρου
(1992)1 ΑΑΔ 1303, Γεώργιος Ταμπούρας ν. Κυριάκος Κολάνης Πολ. Έφ. 222/06 ημερομηνίας 17.4.08). Ενδεικτικά όμως αναφέρω τις πιο κάτω αποφάσεις μέσα από τις οποίες φαίνεται το πλαίσιο των γενικών αποζημιώσεων για τραυματισμούς παρόμοιους με αυτούς του ενάγοντα. Στην Πολιτική Έφεση 83/09 Nocichkova Daria v. Θέμη ημερ. 31.5.12 το Εφετείο αντικατέστησε το ποσό των €25.000 που είχαν επιδικασθεί πρωτόδικα στην εφεσείουσα με το ποσό των €40.
- Η εφεσείουσα υπέστη θλαστικό τραύμα στη δεξιά υπερόφρυα χώρα και περιοθλαμικό δεξιό αιμάτωμα, κάκωση κοιλιάς με εκχυμώσεις και αριστερή λαγόνια ακρολοφία με έντονη ευαισθησία. Είχε επίσης κάταγμα της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης
- Η αξονική τομογραφία κατέδειξε συντριπτικό κάταγμα εντός του σπονδυλικού σωλήνα, προκαλώντας μεγάλη στένωση και πίεση στον μηνιγγικό σάκο. Παρέμεινε στην μονάδα εντατικής θεραπείας για έξη μέρες και η νοσηλεία της συνεχίστηκε στο Ορθοπεδικό Τμήμα του Νοσοκομείου. Στην υπόθεση Νικόλας Περικλέους ν. Ρεβέκκας Μιχαήλ Πολ. Έφ.268/09 ημερ. 31.10.12 επιδικάσθηκαν στον ενάγοντα €35.000 σαν γενικές αποζημιώσεις πρωτόδικα, οι οποίες αυξήθηκαν στο ποσό των €45.000 από το Εφετείο. Ο εφεσείων υπέστη ήπια εγκεφαλική διάσειση, ευθειασμός αυχενικής μοίρας της σπονδυλικής στήλης, ριζιτική συνδρομή, διαταραχή της αισθητικότητας στην κατανομή του Α5-Α6 νεύρου και αυχενική σπονδύλωση με πρόπτωση δίσκου στο Α5-Α6 επίπεδο. Η μαγνητική τομογραφία κατέδειξε την ύπαρξη κοίλης του Α5-Α6 μεσοσπονδύλιου δίσκου. Αποδεχόμενη την μαρτυρία του γιατρού Ιωάννου, γίνονται ανάλογα ευρήματα για τις σωματικές βλάβες και τα κατάλοιπα που παρέμειναν στον ενάγοντα: Ο ενάγων ηλικίας 33 χρόνων στον ουσιαστικό χρόνο υπέστη ένα σοβαρό και επώδυνο τραυματισμό στον 12ον σπόνδυλο με κατάλοιπα για όλη την ζωή του. Είναι ο ισχυρισμός του ενάγοντα ότι υπάρχει πιθανότητα να χρειαστεί στο μέλλον χειρουργική επέμβαση και έτσι απαιτεί και το κόστος της σαν μέρος των γενικών αποζημιώσεων. Δεν μπορεί όμως να παραγνωριστεί το γεγονός ότι ο ενάγων απαιτεί μείωση των μελλοντικών απολαβών του γιατί είναι αναγκασμένος να εργάζεται με μειωμένο ωράριο και με ελαφριά εργασία για να μην επιδεινωθεί η κατάσταση του ώστε να χρειαστεί χειρουργική επέμβαση. Σύμφωνα με την μαρτυρία του γιατρού Ιωάννου η χειρουργική επέμβαση χρονικά δεν μπορεί να καθοριστεί. Όχι στα επόμενα 3 χρόνια, μπορεί στα 5-10 χρόνια. Όμως τέτοια ένδειξη δεν υπάρχει στο παρόν στάδιο. Ως εκ τούτου θεωρώ ότι δεν έχει στοιχειοθετηθεί η αναγκαιότητα της χειρουργικής επέμβασης και ο ενάγων δεν μπορεί να απαιτεί τόσο αόριστα το κόστος της. Έχοντας υπόψη όλα τα πιο πάνω για τα τραύματα του ενάγοντα, την ταλαιπωρία που υπέστη και συνεχίζει να υφίσταται, όπως επίσης τα κατάλοιπα του τραυματισμού αυτού, θεωρώ σαν εύλογη και δίκαιη αποζημίωση για τον ενάγοντα το ποσό των €40.
- Ο κ. Δημητριάδης εισηγήθηκε ότι από την υπάρχουσα μαρτυρία είναι σαφές ότι ο ενάγων δικαιούται σε μειωμένη απώλεια μελλοντικών απολαβών και λαμβάνοντας υπόψη ότι ο ενάγων στον ουσιαστικό χρόνο ήταν 33 χρονών, εισηγήθηκε σαν συντελεστή για τον υπολογισμό της απώλειας τα δέκα ή δώδεκα χρόνια. Για να χρησιμοποιηθεί η μέθοδος του συντελεστή για τον καθορισμό της απώλειας μελλοντικών απολαβών θα πρέπει να υπάρχουν τα απαραίτητα στοιχεία που να επιτρέπουν στο Δικαστήριο να υπολογίσει την ζημιά με ακρίβεια (βλ. Χαραλάμπους ν. Πογιατζή
(1998)1 ΑΑΔ 726, Γενικός Εισαγγελέας ν. Στυλιανού κ.α.
(2002)1 ΑΑΔ 1718, Καρδανάς κ.α. ν. Καραμανλή κ.α.
(2007)1 ΑΑΔ 191) και στα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης λαμβάνεται υπόψη ότι: (α) ο ενάγων ήταν στον ουσιαστικό χρόνο 33 ετών με μηνιαίες απολαβές €860, (β) λόγω του τραυματισμού του και των συνεπειών από αυτόν δεν είναι σε θέση να ασκεί το επάγγελμα του πελεκάνου, (γ) τόσο η κατάσταση της υγείας του όσο και το μορφωτικό του επίπεδο δεν του παρέχουν μεγάλα περιθώρια επαγγελματικής αποκατάστασης, (δ) από τον Αύγουστο 2010 εργάζεται 2-3 ώρες την ημέρα στην οικογενειακή επιχείρηση σε βοηθητικές εργασίες με μισθό €225 τον μήνα. Η διαφορά του μισθού που λάμβανε ο ενάγων πριν το ατύχημα με τον μισθό που λαμβάνει σήμερα, αποτελεί την βάση για τον υπολογισμό της ζημιάς του και σύμφωνα με τα πιο πάνω, η διαφορά αυτή ανέρχεται σε €635 μηνιαίως. Λαμβάνοντας επίσης υπόψη την ηλικία του ενάγοντα και την σταθερότητα της εργασίας του, αφού είναι οικογενειακή επιχείρηση, έστω με μικρές διακυμάνσεις στο κύκλο εργασίας της, κρίνω σαν λογικό πολλαπλασιαστή τα 12 χρόνια και το συνολικό ποσό των μελλοντικών απωλειών του ενάγοντα, συμπεριλαμβανομένου 13ου και 14ου μισθού, το ποσό των €106,680. Με βάση όλα τα πιο πάνω, είναι η κατάληξη μου ότι ο ενάγων δικαιούται σε απόφαση εναντίον της εναγόμενης: (α) Για το ποσό των €44.360,73 σαν ειδικές αποζημιώσεις συμπεριλαμβανομένης της απώλειας εισοδήμάτος μέχρι την ημερομηνία έκδοσης της απόφασης. (β) Για το ποσό των €40.000 σαν γενικές αποζημιώσεις. (γ) Για το ποσό των €106.680 για την μείωση της μελλοντικής εισοδηματικής του ικανότητας. Όσον αφορά τους τόκους, με βάση τις καθιερωμένες αρχές, εκτός εάν διαπιστωθεί αδικαιολόγητη καθυστέρηση ή ολιγωρία εκ μέρους του ενάγοντα, επιδικάζεται τόκος από την ημερομηνία γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος επί του ποσού των γενικών αποζημιώσεων καθώς και επί των ειδικών αποζημιώσεων μειωμένος όμως κατά το ήμιση. Για την μελλοντική απώλεια δεν επιδικάζονται τόκοι (βλ. Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου
(1991)1 ΑΑΔ 475). Στην παρούσα υπόθεση δεν διαπιστώνεται ολιγωρία εκ μέρους του ενάγοντα στην προώθηση της αξίωσης του ώστε να δικαιολογείται παρέκκλιση από τις αναφερθείσες αρχές στην απόδοση τόκου. Ως εκ τούτου, εκδίδεται απόφαση υπέρ του ενάγοντα και εναντίον της εναγόμενης (α) για το ποσό των €44.360,73 σαν ειδικές ζημιές (β) για το ποσό των €40.000 σαν γενικές αποζημιώσεις και (γ) για το ποσό των €106.680 σαν μείωση της εισοδηματικής του ικανότητας και (δ) νόμιμο τόκο επί του ποσού των €40.000 από 4.2.09 μέχρι την εξόφληση και επί του ποσού των €44.360,73 από 4.2.09 μέχρι τη εξόφληση, μειωμένο κατά το ήμιση. Το ποσό των €106,680 θα φέρει νόμιμο τόκο από σήμερα. Τα έξοδα όπως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο, επιδικάζονται επίσης υπέρ του ενάγοντα και εναντίον της εναγόμενης στην κλίμακα της απόφασης. (Υπ.) Ρ. Λιμνατίτου, Α.Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής ../ΙΜ Subject: Civil/Other Actions/Final Αναφορά: Γενικές και Ειδικές Αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες και απώλειες λόγω δυστυχήματος cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο