← Κύπρος

KAKI TIMO OLLI-PEKKA ν. ΣΑΒΒΑ ΙΕΖΕΚΙΗΛ, Αρ. Αγωγής: 120/06, 23/4/2013

KAKI TIMO OLLI-PEKKA ν. ΣΑΒΒΑ ΙΕΖΕΚΙΗΛ, Αρ. Αγωγής: 120/06, 23/4/2013 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDPAF:2013:A102 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΦΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Δ. Σωκράτους, Π.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 120/06 Μεταξύ: KAKI TIMO OLLI-PEKKA Ενάγοντα - και - ΣΑΒΒΑ ΙΕΖΕΚΙΗΛ Εναγομένου ----------------------------------------------------------- Ημερομηνία: 23 Απριλίου 2013 Εμφανίσεις: Για τον Ενάγοντα: κ. Π. Φιλίππου. Για τον Εναγόμενο: κ. Σ. Σάββα. ΑΠΟΦΑΣΗ Ο ενάγων είναι Φιλανδός υπήκοος και τυγχάνει ιδιοκτήτης του ακινήτου αρ. τεμαχίου 158 το οποίο βρίσκεται στο χωρίο Άρμου και επί του οποίου έχει ανεγερθεί διώροφη κατοικία με κολυμβητική δεξαμενή. Το εν λόγω ακίνητο συνορεύει με το ακίνητο υπ' αρ. τεμαχίου 531 (πρώην αρ. τεμαχίου 29) ιδιοκτησίας του εναγόμενου. Ισχυρίζεται ο ενάγων με την έκθεση απαιτήσεως του πως ο εναγόμενος κατά τον ουσιώδη για την αγωγή χρόνο άρχισε εργασίες εκσκαφής και ισοπέδωσης του τεμαχίου του, οι οποίες προκάλεσαν σημαντικές ζημιές τόσο στους τοίχους της οικίας όσο και στην κολυμβητική δεξαμενή και στο πλακόστρωτο που περιέβαλε την πισίνα και την αυλή της οικίας. Ισχυρίζεται επίσης, πως ο εναγόμενος ανήγειρε τοίχο αντιστήριξης ο οποίος επεμβαίνει επί του τεμαχίου του ενάγοντα χωρίς να εξασφαλίσει τις απαιτούμενες άδειες και χωρίς να πληρεί τις προνοούμενες από τον Νόμο προδιαγραφές και κανονισμούς της πολιτικής μηχανικής. Σύμφωνα με την έκθεση απαιτήσεως η περιουσία του ενάγοντα έχει υποστεί εξαιτίας των εκσκαφών και της οικοδομής του τοίχου αντιστήριξης τις πιο κάτω ζημιές: «(α) Έγινε εκσκαφή και μετακίνηση χωμάτων από την περιουσία του Ενάγοντος αξίας ₤

  1. (β) Έχουν δημιουργηθεί ρωγμές στις κολώνες και στους δοκούς της οικίας του, στο πάτωμα του ισογείου και στους τοίχους. (γ) Έγινε καθίζηση του εδάφους, του οικοπέδου και ρωγμές στο έδαφος της αυλής και του κήπου της οικίας του Ενάγοντα. (δ) Η κολυμβητική δεξαμενή υπέστη ρωγμές και ανισομερή καθίζηση. (ε) Οι Εναγόμενοι ξερίζωσαν δέντρα, θάμνους και κάκτους ηλικίας πέραν των 15 ετών που βρίσκονται κατά μήκος των συνόρων των διαδίκων αξίας πέραν των ₤
  2. (στ) Δημιουργήθηκε η αναγκαιότητα κατασκευής νέου κιγκλιδώματος κατά μήκος των συνόρων της ιδιοκτησίας των διαδίκων. (ζ) Δημιουργήθηκε η αναγκαιότητα κατασκευής κατάλληλου τοίχου αντιστήριξης για την υποστήριξη και σταθεροποίηση της οικίας και της κολυμβητικής δεξαμενής με τα συστατικά και παραρτήματα των. (η) Καταστροφή δέντρων θάμνων και κάκτων αξίας ₤300». Αξιώνεται επίσης η έκδοση διατάγματος με το οποίο να διατάσσεται ο εναγόμενος να παύσει να επεμβαίνει και/ή να άρει οποιαδήποτε επέμβαση επί του ακινήτου του και διάταγμα το οποίο να διατάσσει τον εναγόμενο να ανεγείρει κατάλληλο τοίχο αντιστήριξης. Επιδιώκεται διαζευκτικά προς την έκδοση των ανωτέρω διαταγμάτων, έκδοση απόφασης για ποσό ΛΚ23.400,00 το οποίο αποτελεί το κόστος ανέγερσης του τοίχου αντιστήριξης με την αμοιβή του επιβλέποντα πολιτικού μηχανικού. Με το δικόγραφο της εκθέσεως υπερασπίσεως όπως αυτό τροποποιήθηκε μετά την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας και αφού συμπληρώθηκε η υπόθεση για τον ενάγοντα, ο εναγόμενος αρνείται ότι προέβηκε σε εκσκαφές και/ή ισοπεδώσεις στο τεμάχιο του και πως δημιούργησε γκρεμό ύψους 6μ. όπως ισχυρίζεται ο ενάγων κατά μήκος των συνόρων των τεμαχίων τους. Αποτελεί ισχυρισμό του εναγόμενου ότι η μοναδική εργασία που διενήργησε στο τεμάχιο του ήταν ο καθαρισμός του από τις ακαθαρσίες που έριχναν οι γείτονες μέσα στο ακίνητο καθώς και την άγρια βλάστηση και τις φραγκοσυκιές που υπήρχαν στην άκρη του τεμαχίου και οι οποίες αποτελούσαν εστία τρωκτικών, φιδιών και διαφόρων ενοχλητικών εντόμων. Ισχυρίζεται περαιτέρω πως στο τεμάχιο του υπήρχαν βαρέλια γεμάτα χώματα, τα οποία είχαν διαβρωθεί και καταστραφεί και μερικά από αυτά έπεσαν και άλλα ήταν ετοιμόρροπα να πέσουν. Τα βαρέλια αυτά τα καθάρισε ο εναγόμενος μαζί με τις υπόλοιπες ακαθαρσίες που υπήρχαν στο τεμάχιο του. Μετά τον εν λόγω καθαρισμό ο εναγόμενος κατασκεύασε τοίχο αντιστήριξης μέσα στο δικό του τεμάχιο σύμφωνα με την τεχνική μελέτη η οποία ετοιμάστηκε από τον πολιτικό μηχανικό βάσει των προδιαγραφών και απαιτήσεων της πολιτικής μηχανικής. Αρνείται την ισχυριζόμενη επέμβαση στο τεμάχιο του ενάγοντα και αρνείται ότι εκρίζωσε δέντρα και θάμνους τα οποία εβρίσκονταν στο εν λόγω τεμάχιο. Αρνείται επίσης ότι προκλήθηκε καθίζηση του εδάφους στο κτήμα του ενάγοντα ή ότι προκάλεσε κατολίσθηση χωμάτων ή ότι προκλήθηκαν ρωγμές στο πλακόστρωτο της αυλής του, ή ότι προκλήθηκαν οι ισχυριζόμενες ζημιές στην πισίνα και στην οικία του ενάγοντα εξαιτίας των ενεργειών και/ή πράξεων του. Αποτελεί περαιτέρω ισχυρισμό του εναγόμενου ότι ο ενάγων εμποδίζεται να προβάλλει τον ισχυρισμό περί επέμβασης του στην περιουσία του ενάγοντα, μέχρι να εξεταστεί η υπ' αρ. ΑΧ2341/07 αίτηση για συνοριακή διαφορά την οποία ο ίδιος ο ενάγων καταχώρησε στο Επαρχιακό Κτηματολόγιο Πάφου. Ο εναγόμενος προβάλλει επίσης κώλυμα του ενάγοντα να καταχωρήσει την παρούσα αγωγή διότι γνώριζε πως ο προηγούμενος ιδιοκτήτης του ακινήτου είχε καταχωρήσει την αγωγή με αρ. 2451/98 στο Επαρχιακό Δικαστήριο Πάφου στην οποία αγωγή εκδόθηκε απόφαση υπέρ του προηγούμενου ιδιοκτήτη δυνάμει της οποίας δόθηκαν οι ίδιες θεραπείες και αποζημιώσεις τις οποίες ζητά ο ενάγοντας με την παρούσα αγωγή του. Προς διεκπεραίωση της υπόθεσης κλήθηκαν και κατέθεσαν 18 συνολικά μάρτυρες. Πέραν των διαδίκων αρκετοί από τους μάρτυρες ήσαν πολιτικοί μηχανικοί, τοπογράφοι και γεωλόγοι. Υπόθεση Ενάγοντα Προς υποστήριξη και απόδειξη της υπόθεσης του ενάγοντα κατέθεσαν εννέα συνολικά μάρτυρες, μεταξύ των οποίων, εμπειρογνώμονες, πολιτικοί μηχανικοί και γεωλόγοι. Καταθέτοντας ο ενάγων ενώπιον του Δικαστηρίου μέσω της γραπτής και προφορικής του μαρτυρίας παρουσίασε με τον πιο κάτω τρόπο τα γεγονότα τα οποία περιβάλλουν την υπόθεση του. Έφθασε στην Κύπρο τον Δεκέμβριο του 2003 με σκοπό να εξεύρει και να δει διάφορα ακίνητα για να αγοράσει και βρήκε και αγόρασε το επίδικο ακίνητο από τους κ.κ. David και Judy Waley οι οποίοι ήταν οι προηγούμενοι ιδιοκτήτες. Αφού επιθεώρησε το ακίνητο διαπίστωσε ότι ήταν σε πολύ καλή κατάσταση και διόρισε δικηγόρο τον Κώστα Καλαβά ο οποίος τον βοήθησε με τα διαδικαστικά για την αγορά του σπιτιού. Είχε λάβει διαβεβαίωση από τους προηγούμενους ιδιοκτήτες ότι δεν υπήρχαν προβλήματα, ότι τα υδραυλικά ήταν σε καλή και λειτουργική κατάσταση και ότι γενικά το σπίτι ήταν σε λειτουργική κατάσταση. Για τούτο και υπέγραψε σχετικό αγοραπωλητήριο συμβόλαιο (Τεκμ. 27) στις 28.2.2004 ή όπως το διόρθωσε κατά την αντεξέταση του, στις 2.2.
  3. (Τεκμήριο 1 τίτλος ιδιοκτησίας, τεκμήριο 2 τοπογραφικό). Μετά την παραλαβή του ακινήτου έλεγξε και πάλι το σπίτι και διαπίστωσε ότι όλα ήταν σε καλή κατάσταση. Στην ίδια καλή κατάσταση βρισκόταν και η πισίνα. Με τη βοήθεια κάποιου φίλου του φωτογράφησαν το σπίτι και την πισίνα (τεκμήρια 3 και 4). Διαπίστωσε ότι δεν υπήρχαν ραγίσματα στο πλακόστρωτο γύρω από την πισίνα και μετακόμισε στην οικία του. Τον Ιούλιο του 2004 ενώ βρισκόταν στο Λονδίνο έλαβε τηλεφώνημα από τον γείτονα του κ. Jan Van Hattum ο οποίος τον ενημέρωσε ότι ο ιδιοκτήτης του γειτονικού ακινήτου το οποίο βρισκόταν κάτω από το δικό τους προέβαινε σε εργασίες εκσκαφής, ότι ένας εκσκαφέας αφαιρούσε τόνους χωμάτων αμέσως κάτω από τα οικόπεδά τους και ότι δημιουργείτο πρόβλημα. Επειδή ανησύχησε ότι η ενέργεια αυτή θα επηρέαζε αρνητικά τη σταθερότητα των ιδιοκτησιών τους, επέστρεψε στην Κύπρο αρχές Αυγούστου του 2004 διότι δεν μπορούσε να έρθει ενωρίτερα λόγω επαγγελματικών υποχρεώσεων. Κατά τον χρόνο της άφιξης του διαπίστωσε ότι όλες οι εργασίες εκσκαφής φαίνονταν περατωμένες, το οικόπεδο του ήταν τελείως αστήριχτο σε όλο του το μήκος της νότιας περιμέτρου διότι είχαν αφαιρεθεί κατά μήκος εκείνης της πλευράς 3 μέχρι 7 μ. χώματος. Όλος ο χώρος ήταν σε μεγάλη ακαταστασία και υπήρχε παντού σκόνη μέσα και έξω από το σπίτι. Διαπίστωσε ότι η εκσκαφή έγινε δίπλα σε ένα μικρό τοίχο αντιστήριξης μπροστά από τον κήπο ο οποίος στήριζε κάποια φυτά και παρτέρια. Ο τοίχος ράγισε αμέσως και κατέρρευσε. ξΜετά την εκσκαφή λάμβαναν χώρα μικροκατολισθήσεις του αστήρικτου εδάφους σε τακτά χρονικά διαστήματα. Η εκσκαφή είχε καταστρέψει επίσης πολλά φυτά, θάμνους και δέντρα στο οικόπεδό του. Συγκεκριμένα καταστράφηκαν κάκτοι άνω των 10 ετών, δύο μεγάλες σε ηλικία αμυγδαλιές και ένα μεγάλο κυπαρίσσι ύψους 4 με 5 μ. Πριν λάβει χώρα η εκσκαφή υπήρχε ένα φυσικό όριο μεγάλων κάκτων οι οποίοι εκτείνονταν περίπου 48μ. πάνω στο όριο. Υπολογίζει ότι η αξία αντικατάστασης αυτών των κάκτων, των δέντρων και των θάμνων ανέρχεται περίπου ΛΚ12.860,00 βάση των τρεχουσών τιμών των φυτωρίων. Η αξία αυτή υπολογίζεται διότι θα πρέπει να φυτευτούν τέσσερις κάκτοι ανά τετραγωνικό μέτρο κατά μήκος ολόκληρου του ορίου των 48μ. απαιτούνται δηλαδή 190 φυτά και επιπλέον ένα κυπαρίσσι και δύο αμυγδαλιές. Όταν έφθασε στην Κύπρο με τη βοήθεια κάποιου φίλου του κάλεσε τον Κοινοτάρχη της Άρμου ο οποίος ήρθε το ίδιο απόγευμα, είδε τις εκσκαφές και υποσχέθηκε ότι θα διερευνούσε εάν ο ιδιοκτήτης του τεμαχίου εκείνου είχε οποιεσδήποτε άδειες της οικοδομής. Δύο ημέρες αργότερα τους πληροφόρησε ότι δεν υπήρχε καμία άδεια για οποιαδήποτε εργασία στο οικόπεδο του. Σε συνάντηση που είχε με τους γείτονες του, το ζεύγος Van Hattum αποφάσισαν και κάλεσαν τον αρχιτέκτονα Γιώργο Φεδενό ο οποίος αφού επισκέφθηκε το μέρος τους εξήγησε ότι η κατάσταση ήταν εξαιρετικά επικίνδυνη δεδομένου του μεγέθους της εκτεθειμένης και ανυποστήρικτης περιμέτρου και του εδάφους της περιοχής. Τους συμβούλευσε να προχωρήσουν αμέσως σε εργασίες επισκευής προκειμένου να υποστηρικτή το οικόπεδο με ένα καλής ποιότητας τοίχο αντιστήριξης με επαρκές πέλμα. Χωρίς την εκτέλεση αυτών των εργασιών υπήρχε αυξημένος κίνδυνος να καταρρεύσει ο χώρος της πισίνας με πιθανότητα να συμπαρασύρει και το σπίτι μαζί του. Με συμβουλή του ιδίου αρχιτέκτονα, ο ενάγων απέστειλε σχετικές επιστολές στο Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων (τεκμήριο 5), στο Κτηματολόγιο (τεκμήριο 6) και στην Επαρχιακή Διοίκηση Πάφου (τεκμήριο 7). Με συμβουλή του δικηγόρου του κάλεσε τον τοπογράφο Ευαγόρα Οδυσσέως (Μ.Ε.8) ο οποίος προέβη σε οριοθέτηση του οικοπέδου του και στον οποίο κατέβαλε ως αμοιβή το ποσό των €983,
  4. Σύμφωνα με την μελέτη του τοπογράφου αποδείχθηκε ότι οι εργασίες εκσκαφής είχαν εκτελεστεί μέχρι και 2μ. σε κάποια σημεία εντός του ακινήτου του ενάγοντα. (Τεκμήριο 8 πέντε φωτογραφίες οι οποίες απεικονίζουν τους πασσάλους επισήμανσης). Ο ενάγων αρχές Αυγούστου του 2004 κάλεσε και τον πολιτικό μηχανικό Νεόφυτο Ζαβρίδη (Μ.Ε.5) ο οποίος εκτίμησε και αυτός την κατάσταση και του έδωσε επαγγελματικές συμβουλές. Συνέταξε τρεις εκθέσεις για τις οποίες του κατέβαλε ως αμοιβή το ποσό των ΛΚ410,
  5. Η εκσκαφείσα έκταση παρέμεινε ανυποστήρικτη μέχρι και τα τέλη Σεπτεμβρίου του 2004, οπόταν τότε ξεκίνησε να ανεγείρεται τοίχος αντιστήριξης και συνεχίστηκε μέχρι τα μέσα Οκτωβρίου του
  6. Αφ' ότου χτίστηκε ο τοίχος αντιστήριξης, οι εργάτες γέμισαν μόνο μερικώς το κενό στην πλευρά του ακινήτου του ενάγοντα με χώμα που είχε ξεμείνει στο οικόπεδο, ενώ δεν έκοψαν τις προεξέχουσες μεταλλικές ράβδους του τοίχου, όπως θα έπρεπε να κάνουν, και έτσι δεν επέτρεψαν στο χώμα να γεμίσει το κενό κανονικά. Το χώμα δε στοιβάχτηκε ποτέ για να ενισχύσει την κατασκευή. Επιπλέον, δεν γέμισαν το κενό μεταξύ του οικοπέδου του ενάγοντα και του τοίχου αντιστήριξης με συμπιεσμένο αμμοχάλικο. Αυτό σήμαινε ότι το οικόπεδο του, ήταν και πάλι μόνο μερικώς υποστηριγμένο. Το ύψος του τοίχου αντιστήριξης ήταν περίπου μόνο 3μ. το οποίο σημαίνει ότι σε ορισμένα σημεία υπάρχει ακόμη χώμα χωρίς υποστήριξη, δεδομένου ότι είχαν εκσκαφεί μέχρι και 7μ. Ανέφερε περαιτέρω ο ενάγων ότι υπάρχει μια περιοχή στον κήπο του, στην οποία είναι πλέον πολύ επικίνδυνο να περπατά κανείς, καθώς δεν έχει καμία απολύτως στήριξη και θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρή κατολίσθηση. Επιπροσθέτως, εάν κάποιος πέσει από αυτήν την περιοχή, υπάρχει κίνδυνος σοβαρού τραυματισμού. Εάν αυτό το μέρος του κήπου του καταρρεύσει, θα πέσει στο κάτω οικόπεδο και θα προκαλέσει σοβαρό τραυματισμό σε οποιονδήποτε βρίσκεται εκεί εκείνη τη στιγμή. Ανέφερε επίσης ότι σύντομα μετά τις εργασίες εκσκαφής, η πισίνα του άρχισε να βυθίζεται και άρχισαν να εμφανίζονται ρωγμές γύρω από το ακανόνιστο πλακόστρωτο στην περιοχή της πισίνας. Για τούτο επικοινώνησε με τον τοπογράφο Νίκο Αρσένη (Μ.Ε.7) ο οποίος διεξήγαγε τοπογραφική μελέτη στα επίπεδα του εδάφους και κατέγραψε τις ρωγμές που είχαν δημιουργηθεί γύρω από την περιοχή της πισίνας. Ετοίμασε έκθεση για την οποία κατέβαλε το ποσό των €350,
  7. Εντός των επόμενων 12 μηνών οι ρωγμές στο χώρο της πισίνας έγιναν μεγαλύτερες και ο χώρος της πισίνας είχε βυθιστεί πολύ εμφανώς σε μία γωνία. Το ακανόνιστο πλακόστρωτο γύρω από το χώρο της πισίνας άρχισε να ραγίζει και να κάμπτεται σε διάφορα σημεία και φαινόταν ότι ο χώρος της πισίνας μετακινείτο προς τον τοίχο αντιστήριξης. Ρωγμές άρχισαν να εμφανίζονται στο σπίτι και ο χώρος του κάτω ορόφου είχε αρχίσει να μετακινείται, καθώς τα ρευστοκονιάματα μεταξύ των πλακιδίων ράγισαν και τα πλακάκια απομακρύνθηκαν το ένα από το άλλο. Ρωγμές είχαν επίσης εμφανιστεί και στα πλακάκια του πατώματος στον πρώτο όροφο. Τον Ιούλιο του 2006 η δεξιά γωνία της πισίνας ράγισε και έπρεπε άμεσα να επιδιορθωθεί. Οι εργασίες εκτελέστηκαν από την εταιρεία Ν. V. Stegano Ltd και περιλάμβανε την ασφάλιση της γωνίας της πισίνας με ένα ειδικό δικτυωτό και συνδετικό υλικό. Οι εργασίες αυτές κόστισαν €589,
  8. Τον Αύγουστο του ίδιου έτους εμφανίστηκαν ρωγμές στο σπίτι στην περιοχή που είναι πλησιέστερα στην πισίνα. Παρατηρήθηκε επίσης ότι το έδαφος κάτω από την πισίνα άρχισε να μετακινείται και εμφανίστηκαν μεγάλες ρωγμές. Αυτό συνέβη επειδή ο χώρος πίσω από τον χώρο αντιστήριξης δεν είχε γεμιστεί ούτε συμπυκνωθεί κατάλληλα. Φωτογραφία την οποία κατέθεσε ως τεκμήριο 12 δείχνει το μέγεθος της ρωγμής. Τον Σεπτέμβριο του 2006 η πισίνα άρχισε να χάνει νερό εξαιτίας μιας μεγάλης διαγώνιας γραμμικής ρωγμής η οποία εμφανίστηκε πρώτα στη νοτιοδυτική γωνία και προχώρησε άμεσα στη βορειοανατολική γωνία στη βάση της πισίνας. Όταν το πλάτος της ρωγμής έφθασε τα 5 χιλιοστά τότε το νερό άρχισε να διαρρέει έξω από την πισίνα. Μετά από συμβουλή του κ. Ζαβρίδη (Μ.Ε.5) άδειασε την πισίνα για να αποφύγει προβλήματα με διαρροή νερού κάτω από το σπίτι και η πισίνα παρέμεινε άδεια και αχρησιμοποίητη από τον Σεπτέμβριο του 2006 μέχρι τον Μάιο του
  9. Τέλος του 2006 το παράθυρο του υπνοδωματίου του κάτω ορόφου έγειρε και δεν μπορεί πλέον να ανοίξει. Τον Φεβρουάριο του 2007 και πάλι κατόπιν συμβουλών του Μ.Ε.5 τοποθετήθηκε σκυρόδεμα ενισχυμένο με δικτυωτό μεταλλικό πλέγμα πάχους περίπου 40 εκ. μεταξύ του τοίχου αντιστήριξης και της πισίνας με σκοπό να ενισχυθεί ολόκληρη η κατασκευή της πισίνας. Οι εργασίες αυτές διεκπεραιώθηκαν από την εργασία Anastasia Trading Ltd και κόστισαν €3.933,
  10. Ζήτησε από διάφορες εταιρείες και έλαβε προφορές για την επισκευή της πισίνας αλλά οι περισσότερες από αυτές τις εταιρείες δεν ενδιαφέρονταν επειδή ήταν μια μη ελκυστική και δύσκολη δουλειά. Δύο προσφορές που έλαβε εκτιμούσαν το κόστος για την επισκευή της πισίνας η μια στις ΛΚ11.800,00 συν ΦΠΑ και η άλλη στις 16.650,00 ποσά τα οποία ήταν πολύ μεγάλα για τον προϋπολογισμό του. Επειδή όμως έπρεπε να επιδιορθωθεί η πισίνα προσέλαβε ένα ελεύθερο επαγγελματία, τον κ. Bartlomiej Walalaniuk, ο οποίος προέβη σε εργασίες επιδιόρθωσης της πισίνας. Αφαίρεσε το παλιό fiberglass, επιδιόρθωσε τις ρωγμές στο τσιμεντένιο δάπεδο και γέμισε με τσιμέντο το χώρο του jacuzzi επειδή θα στοίχιζε πολύ ακριβά να τοποθετηθεί ξανά fiberglass στο jacuzzi και επομένως έχει απωλέσει τη χρήση της περιοχής του jacuzzi εντός της πισίνας. Τοποθετήθηκε νέο fiberglass στην πισίνα η οποία μετά βάφτηκε. Το συνολικό κόστος για τις εργασίες αυτές ανήλθε στις €7.925,
  11. Η δε πισίνα ξαναγέμισε με νερό με κόστος ΛΚ200,
  12. Μετά από υποδείξεις του πολιτικού μηχανικού Ζαβρίδη, το ακανόνιστο πλακόστρωτο σε ολόκληρο τον περιβάλλοντα χώρο της πισίνας αφαιρέθηκε και αντικαταστάθηκε με ανάγλυφο σκυρόδεμα με εσωτερικό μεταλλικό δικτυωτό πλέγμα, προκειμένου να ενισχυθεί ολόκληρη η κατασκευή της πισίνας. Οι εργασίες εκτελέστηκαν από την Panikos Loizou & Sons με κόστος ύψους ΛΚ2.718,
  13. Στις εργασίες περιλαμβανόταν τοποθέτηση καινούργιας σωλήνωσης αποχέτευσης, οι οποίες έπρεπε να τοποθετηθούν κάτω από το τσιμέντο. Για να μειώσει το συνολικό κόστος αυτών των εργασιών επιδιόρθωσης πρόσφερε ο ίδιος με ένα φίλο του, μεγάλο μέρος των χειρονακτικών εργασιών. Νοικίασε ένα αεροκίνητο δράπανο με δικά του έξοδα ύψους €20,00 την ημέρα και χρειάστηκε 5 μέρες σκληρής δουλειάς για να αφαιρέσει τις πέτρες αφού έσπαγαν. Ξόδεψε συνολικά €100,00 για την ενοικίαση του δράπανου. Όταν το ακανόνιστο πλακόστρωτο αφαιρέθηκε, είδε ότι το τσιμέντο από κάτω είχε ραγίσει σε πολλά σημεία, λόγω της μετακίνησης της πισίνας και ήταν επίσης προφανές ότι ολόκληρη η περιοχή της πισίνας είχε απομακρυνθεί από το σπίτι. Μετά την τοποθέτηση του σκυροδέματος έπρεπε να αδειάσει ξανά η πισίνα, καθώς υπήρχε αξιοσημείωτη ποσότητα από μπάζα και δηλητηριώδη χημικά στο νερό μετά από τις εργασίες αυτές. Δεδομένου ότι η νέα τσιμεντένια περίφραξη ανύψωσε το επίπεδο του εδάφους κατά 10-15 εκατοστά, πριν ξαναγεμίσει την πισίνα με νερό, έπρεπε πρώτα να επανατοποθετήσει τα ξαφριστήρια στην πισίνα και να τοποθετήσει εκ νέου fiberglass στο επάνω μέρος της πισίνας και να ξαναβάψει την πισίνα. Το κόστος των εργασιών αυτών ανήλθε σε €1.590,00 ενώ τα υλικά κόστισαν €1.039,
  14. Οι εργασίες εκτελέστηκαν από την B&N Services Ltd. Το κόστος για το εκ νέου γέμισμα της πισίνας ανήλθε στα €409,50 (τεκμήριο 16). Προέβη επίσης ο ενάγων στην εκτέλεση εργασιών για την επισκευή των κατωτέρω εξωτερικών και εσωτερικών ρωγμών στο σπίτι και, μετέπειτα, για το εκ νέου βάψιμο του. - Μια γραμμική ρωγμή περίπου 2-3 χιλιοστών στην αριστερή κολώνα στήριξης του σπιτιού στην ένωση μεταξύ του κάθετου και του οριζόντιου πλίνθου που στηρίζει το πάνω μπαλκόνι. - Μια πολύ μεγάλη γραμμική ρωγμή 5-7 χιλιοστών στη βάση της εξωτερικής κλίμακας προς τον πρώτο όροφο του σπιτιού. - Πολλές μικρότερες ρωγμές περίπου 2-3 χιλιοστών κάτω από πλατύσκαλο του ημιόροφου. - Στον πρώτο όροφο, εμφανίστηκαν ρωγμές περίπου 3-4 χιλοστών στον τοίχο του ξενώνα εσωτερικά και εξωτερικά. Αυτές οι ρωγμές ήταν περίπου στα 150-200 εκατοστά. - Μια μεγάλη ρωγμή 5-7 χιλιοστών εμφανίστηκε πάνω από την κύρια είσοδο του σπιτιού περίπου στα 150 εκατοστά. - Άλλη μαρτυρία ρωγμή εμφανίστηκε κάτω από το παράθυρο του κυρίως υπνοδωματίου 5-7 χιλιοστά περίπου στα 200 εκατοστά. - Εμφανίστηκε μια ρωγμή στο εσωτερικό μπάνιο του ξενώνα του πρώτου ορόφου του σπιτιού περίπου 4-5 χιλιοστών πάχους και 150 εκατοστών μήκους. Αυτό προκάλεσε ρωγμές πλακιδίων. Οι εργασίες αυτές κόστισαν ΛΚ3.000,00 και ολοκληρώθηκαν σε μια περίοδο δύο μηνών. Ο ενάγων αναφέρθηκε περαιτέρω και στην ανεπάρκεια του τοίχου αντιστήριξης ο οποίος χρήζει ανακατασκευής σύμφωνα με συμβουλή και έκθεση που έλαβε από τον πολιτικό μηχανικό κ. Κ. Κακογιάννη (Μ.Ε.6). Ανέθεσε επίσης στον κ. Σώζο Ζωμενή (Μ.Ε.9) ένα γεωλόγο να του δώσει την επαγγελματική του συμβουλή και πλήρωσε €750,00 γι' αυτό. Λόγω της μετακίνησης της περιοχής της πισίνας και του σπιτιού, η επίπεδη οροφή του σπιτιού άρχισε να στάζει για τούτο εκτέλεσε τις εργασίες της επίστρωσης της οροφής με δύο στρώματα fiberglass, καθώς επίσης και άλλες εργασίες στην οροφή και μετά την έβαψε με αδιάβροχο χρώμα, εργασίες για τις οποίες κατέβαλε το ποσό των ΛΚ1.920,
  15. Το συνολικό ποσό που έχει καταβάλει για να επισκευάσει τις ζημιές που προκλήθηκαν στο σπίτι του ανέρχεται σε €35.161,
  16. Μαρτυρία δόθηκε και από λειτουργούς και υπαλλήλους αρμόδιων κυβερνητικών τμημάτων οι οποίοι κατέθεσαν σχετικούς φακέλους ως τεκμήρια. Η κα Ελένη Πολυδώρου, Μ.Ε.2, πολιτικός μηχανικός, εργάζεται στο Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως και υπό την ιδιότητα τεχνικού εξετάζει και μελετά υποθέσεις που υποβάλλονται για πολεοδομική άδεια, φακέλους που υποβάλλονται στο γραφείο τους από την Επαρχιακή Διοίκηση για απόψεις και κυρίως ασχολούνται με τον έλεγχο για ανάπτυξη σε συγκεκριμένες περιοχές. Είναι αρμόδια, μεταξύ άλλων χωριών, και της Άρμου. Υπό την ιδιότητα αυτή κατείχε και κατέθεσε ως τεκμήρια τρεις φακέλους, τεκμήρια 30, 31 και 32 οι οποίοι αφορούσαν την έκδοση πολεοδομικής άδειας για την περίφραξη στο τεμάχιο του εναγομένου, την οικία και τη ρυμοτομία του σχετικού ακινήτου. Ο κ. Στέλιος Ευστρατίου, Μ.Ε.3, εργάζεται στην Επαρχιακή Διοίκηση ως τεχνικός μηχανικός αναφορικά με άδειες οικοδομής, πιστοποιητικά εγκρίσεως, διαχωρισμό οικοπέδων κ.α. Κατέθεσε ως τεκμήρια 33, 34, 35 και 36 πολεοδομική άδεια, στατική μελέτη, δύο σχέδια που φαίνεται η τομή της οικοδομής και σχέδια της οικοδομής και της περίφραξης. Ο κ. Κυριάκος Ιωάννου, Μ.Ε.4, είναι υπάλληλος για 30 χρόνια στο Κτηματολόγιο Πάφου. Ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι αναφορικά με τα επίδικα τεμάχια δηλαδή 531 και 158 έχουν καταχωρηθεί δύο αιτήσεις. Η μια είναι αίτηση για οριοθέτηση του τεμαχίου 531 με αρ. φακέλου ΑΧ1166/2009 με αιτητή τον κ. Σάββα Ιεζεκιήλ η οποία ακόμη εκκρεμεί. Ο λόγος για τον οποίο εκκρεμεί η αίτηση οριοθέτησης είναι διότι καταχωρήθηκε αίτηση συνοριακής διαφοράς από τον κ. Kaki Timo με αρ. ΑΧ2341/2007 η οποία ακόμη εκκρεμεί. Αναφορικά με την αίτηση οριοθέτησης έχει γίνει επιτόπια εξέταση στις 23.7.2006 αλλά βρίσκεται ακόμη στο στάδιο του σχεδιασμού και της τελικής απόφασης. Πριν από αυτή την αίτηση είχε καταχωρηθεί προηγουμένως άλλη αίτηση οριοθέτησης από τον ίδιο αιτητή με αρ. ΑΧ1714/2004 η οποία αποσύρθηκε. Ο ίδιος δεν γνώριζε τον λόγο της απόσυρσης της αλλά αυτός εξηγήθηκε από τον εναγόμενο και από τον Μ.Υ.
  17. Επιτόπια εξέταση και έρευνα σχετικά με την πρώτη αίτηση οριοθέτησης έγινε στις 23.7.
  18. Όπως έχει αναφερθεί και στη μαρτυρία του ο ενάγοντας είχε καλέσει πολιτικούς μηχανικούς με σκοπό να εξετάσουν την επιτόπου κατάσταση και να τον συμβουλεύσουν κατάλληλα. Ένας από αυτούς ήταν και ο Μ.Ε.5 Νεόφυτος Ζαβρίδης. Ο ανωτέρω είναι πολιτικός μηχανικός, απόφοιτος του Εθνικού Μετσόβειου Πολυτεχνείου και διατηρεί δικό του γραφείο μελετών από τον Ιανουάριο του
  19. Μεταξύ των θεμάτων που έχει σπουδάσει και μελετήσει υπήρχαν και θέματα γεωτεχνικής μηχανικής και γεωλογίας. Επισκέφθηκε την κατοικία του ενάγοντα το 2004 με σκοπό να δει το συγκεκριμένο πρόβλημα που δημιουργήθηκε από εκσκαφείς στα σύνορα του τεμαχίου του. Πραγματοποίησε πέντε επισκέψεις με πρώτη να τοποθετείται στις 10.8.2004 και οι επισκέψεις και η μελέτη που ετοίμασε αφορούσε και το γειτονικό ακίνητο το οποίο επίσης συνόρευε με το τεμάχιο του εναγόμενου ιδιοκτησίας του ζεύγους Van Hattum, σύμφωνα με την έκθεση την οποία ετοίμασε (τεκμήριο 39). Ετοίμασε και δεύτερη έκθεση (τεκμήριο 40) μετά την επίσκεψη που πραγματοποίησε στις 27.9.
  20. Όπως αναφέρει και στις εκθέσεις του και το διατύπωσε και προφορικά, οι ζημιές έχουν προκληθεί από την αναστάτωση του εδαφικού υπόβαθρου στο οποίο εδραζόταν η κατασκευή των ακινήτων των δύο τεμαχίων. Δηλαδή η πισίνα και η κατοικία τους είχαν κατασκευαστεί αρκετά χρόνια πριν σε ένα φυσικό έδαφος στο οποίο έγινε εκσκαφή με αποτέλεσμα να διαταραχθεί η ισορροπία του εδάφους. Σημείωσε δε ότι το έδαφος στη συγκεκριμένη περιοχή δεν είναι κατάλληλο για συμβατικές θεμελιώσεις κατασκευών και πρέπει να δίδεται ιδιαίτερη σημασία και ιδιαίτερη προσοχή σε οποιαδήποτε οικοδομική ή άλλη εργασία που αφορά οικοδομικά ή τεχνικά έργα. Οι ζημιές τις οποίες διαπίστωσε ο ίδιος κατά τις επισκέψεις του όπως τις είχε εντοπίσει κατά την πρώτη του επίσκεψη και αποτυπώνονται και στο τεκμήριο 39, είναι όπως πιο κάτω: Στο σύνορο μεταξύ των τεμαχίων 531 και 158 υπάρχει κατασκευασμένη κολυμβητική δεξαμενή, πισίνα (φωτογραφίες 1, 3, 4, 13) της οποίας η θεμελίωση επηρεάζεται άμεσα από την ευστάθεια των υποκείμενων εδαφών η οποία έχει πλέον επηρεαστεί σε σοβαρό βαθμό για τους λόγους που έχουν αναφερθεί στην προηγούμενη παράγραφο. Η επόμενη παράγραφος του ιδίου τεκμηρίου αναφέρεται σε ζημιές του πλακόστρωτου του τεμαχίου 342, δηλαδή του γειτονικού του ενάγοντα τεμαχίου, όχι του ακινήτου του ενάγοντα. Κατά τη δεύτερη του επίσκεψη η οποία πραγματοποιήθηκε στις 27.9.2004 διαπίστωσε ότι συνεχίζονταν οι εργασίες κατασκευής του τοίχου αντιστήριξης. Ήταν η γνώμη του ότι η υπό εκτέλεση κατασκευή κρίνεται ως μη ασφαλής καθώς φαίνεται να μην βασίζεται σε καμιά αναλυτική μελέτη των παραμέτρων της περιοχής. Όπως αναφέρει στην έκθεση του, τεκμήριο 41, «για την αποφυγή αστοχίας ενός τοίχου αντιστήριξης πρέπει να ληφθούν υπόψη όλες οι φυσικές και μηχανικές παράμετροι του εδάφους της περιοχής καθώς επίσης και οι ελάχιστες κατασκευαστικές απαιτήσεις των κανονισμών κάτι το οποίο πιστεύουμε ότι δεν έχει γίνει στην συγκεκριμένη περίπτωση. Συγκεκριμένα αναφέρουμε ότι για υγιή εδάφη με γωνία εσωτερικής τριβής του εδάφους 30˚ έως 40˚ (στην περίπτωση μας σύμφωνα με την γεωτεχνική έκθεση έχουμε 11˚ έως 18˚), με αντοχή εδάφους 200 kPa (στην περίπτωση μας 60 έως 260 kPa) και για ύψος 4 μέτρα περίπου προκύπτουν μετά την μελέτη τοίχοι αντιστήριξης με πάχος τοίχου 25 στην αρχή έως 40 εκατοστά στη βάση με πλάτος πέδιλου 2.5 μέτρα περίπου. Παρόλο που οι συνθήκες κατασκευής του εν λόγω τοίχου είναι δυσμενέστερες το πάχος του τοίχου και το πλάτος του πέδιλου είναι υποδιαστασιολογημένα, 20 εκατοστά και 1 μέτρο αντίστοιχα. Πέραν των πιο πάνω πρέπει να σημειώσουμε την ανάγκη δημιουργίας σε κάθε τοίχο αντιστήριξης τόσο αρμών συστολής και διαστολής κάθε 6 μέτρα περίπου ανάλογα με τα γεωμετρικά χαρακτηριστικά της κάθε περίπτωσης». Ο μάρτυρας έχει συμπεριλάβει σε επιστολή την οποία απέστειλε προς τον ενάγοντα ημερ. 21.6.2005 (τεκμήριο 38) το κόστος επιδιόρθωσης των ζημιών και την αναγκαιότητα εκτέλεσης κάποιων εργασιών. Σύμφωνα με το εν λόγω τεκμήριο αλλά και την προφορική μαρτυρία που έδωσε στο Δικαστήριο, θα πρέπει να κατασκευαστεί κατάλληλος τοίχος αντιστήριξης κατά μήκος των συνόρων των ιδιοκτησιών των διαδίκων, να γίνει επιδιόρθωση των ρωγμών του πλακόστρωτου, δηλαδή επανακατασκευή 30τ.μ. μετά από κατάλληλη συμπύκνωση της θεμελίωσης. Θα πρέπει να επιδιορθωθούν οι ρωγμές της οικίας του ενάγοντα, οι ρωγμές στο πάτωμα του ισογείου οι οποίες δημιουργήθηκαν λόγω διαφορικών καθιζήσεων και επανακατασκευή 25τ.μ. του μωσαϊκού δαπέδου και επανατοποθέτηση μετά από κατάλληλη συμπύκνωση. Είχαν επίσης δημιουργηθεί ρωγμές στην τοιχοποιεία της κατοικίας λόγω διαφορικών καθιζήσεων μήκους 20 μέτρων. Είναι η άποψη του ότι πρέπει να κατασκευαστεί προστατευτικό κιγκλίδωμα κατά μήκος των συνόρων των ιδιοκτησιών των διαδίκων για να αποφευχθεί κίνδυνος πτώσης από το ένα ακίνητο στο άλλο. Αποτελεί την επαγγελματική του γνώμη πως λόγω διαφορικών καθιζήσεων σε σημεία του εδάφους περιμετρικά της πισίνας και λόγω της ύπαρξης διαρροής νερού από την πισίνα, προτείνεται ως ο πιο σωστός τρόπος αντιμετώπισης του προβλήματος η πλήρης επανακατασκευή της πισίνας μετά από την κατασκευή σωστού τοίχου αντιστήριξης και κατάλληλης συμπύκνωσης των εδαφών θεμελίωσης. Εξήγησε επίσης πως έχει υπολογίσει το κόστος αποκατάστασης των ζημιών οι οποίες περιγράφονται στο τεκμήριο
  21. Εξηγώντας ο μάρτυρας την άποψη του για την μη ικανοποιητική κατασκευή του τοίχου αντιστήριξης, εξήγησε πως η εντύπωση που σχημάτισε ήταν ότι ο τοίχος αντιστήριξης είχε μικρότερες διαστάσεις τόσο στο πέδιλο όσο και στο πέλμα του, από τις απαιτούμενες και χρησιμοποιήθηκε λιγότερος οπλισμός από όσος έπρεπε να χρησιμοποιηθεί. Λέγοντας οπλισμό εννοούσε το σίδερο το οποίο χρησιμοποιείται σε μια κατασκευή. Δηλαδή θα έπρεπε να χρησιμοποιηθεί οπλισμός διαμέτρου 16 χιλιοστά και χρησιμοποιήθηκε οπλισμός διαμέτρου 12 χιλιοστών. Ο ίδιος δεν μέτρησε καμία διάμετρο του οπλισμού που χρησιμοποιήθηκε επί τόπου αλλά όπως ανέφερε οι διαστάσεις του οπλισμού και οι αποστάσεις του φαινόντουσαν καθαρά ότι δεν ήταν ικανοποιητικές για τις ιδιαίτερες συνθήκες της περιοχής. Κατά τη γνώμη του έπρεπε οπωσδήποτε να υπήρχαν δύο σειρές οπλισμού μία σε κάθε πλευρά του τοίχου αντιστήριξης. Το πλάτος του πεδίλου θα έπρεπε να ήταν 2,5 μ. ενώ είχε κατασκευαστεί τοίχος με πολύ μικρότερο πλάτος πεδίλου. Ο τοίχος παρουσίαζε επίσης και κατασκευαστικές ατέλειες. Δεν είχε γίνει κατάλληλη συμπύκνωση των εδαφών πίσω από τον τοίχο ούτε είχαν γίνει κατάλληλοι αρμοί διαστολής και συστολής και ούτε κατάλληλοι αρμοί κατασκευαστικοί στον τοίχο αντιστήριξης. Εξηγώντας την έννοια αρμού συστολής ανέφερε τα εξής. Επειδή το σκυρόδεμα είναι ζωντανός οργανισμός ο οποίος ανάλογα με τη θερμοκρασία μεταβολής μέρας και νύκτας ή χειμώνα καλοκαίρι προκαλούνται κάποιες παραμορφώσεις δηλαδή συστολές και διαστολές, οι οποίες για να μην προκαλέσουν στατικά προβλήματα στην ίδια την κατασκευή του τοίχου αντιστήριξης κρίνεται σκόπιμο σε συγκεκριμένες αποστάσεις κατά μήκος ενός τοίχου αντιστήριξης να κατασκευάζονται αρμοί συστολής διαστολής. Υπάρχουν κανόνες, τύποι και μεθοδολογία υπολογισμού της μετακίνησης ενός στοιχείου από οπλισμένο σκυρόδεμα. Για τούτο στη συγκεκριμένη περίπτωση συστήνονται οι αρμοί συστολής διαστολής να είναι πολλαπλάσιοι των 6μ. Πρέπει όμως για κάθε περίπτωση να γίνεται συγκεκριμένη μελέτη λαμβανομένων υπόψη των ιδιαιτεροτήτων της κάθε περίπτωσης ξεχωριστά. Για τον συγκεκριμένο τοίχο αντιστήριξης σε καμία από τις επισκέψεις του στο εργοτάξιο δεν πρόσεξε να δημιουργήθηκε αρμός συστολής διαστολής. Δεν πρόσεξε επίσης καμία οπή αποστράγγισης, οι οποίες πρέπει να χρησιμοποιούνται ανά αποστάσεις περίπου ενός μέτρου μεταξύ τους ούτως ώστε να γίνεται εκτόνωση της πίεσης που προκαλείται στον τοίχο αντιστήριξης από την υγρασία στο πίσω μέρος του τοίχου, κάτι το οποίο στη συγκεκριμένη περίπτωση ήταν και είναι ιδιαίτερα σημαντικό. Ο λόγος που το καθιστούσε ιδιαίτερα σημαντικό ήταν η ιδιότητα του υπεδάφους όπου υπάρχουν αργιλικά εδάφη στα οποία παρουσιάζονται και μπετονίτες τα οποία έχουν το χαρακτηριστικό να διογκώνονται ανάλογα με την μεταβολή της υγρασίας, οπόταν είναι ο μόνος τρόπος για να αποφευχθεί μεγαλύτερη και μεταβαλλόμενη ανάλογα με την υγρασία του εδάφους πίεση πάνω στον τοίχο αντιστήριξης. Ο μάρτυρας είχε επισυνάψει στο τεκμήριο 41 κάποια σχέδια με υπολογισμούς τα οποία όπως εξήγησε είναι τυπικά σχέδια του Τμήματος Δημοσίων Έργων της Καλιφόρνιας τα οποία αφορούν τυπικά σχέδια κατασκευής τοίχου αντιστήριξης και παρουσιάζουν τη θέση και την απόσταση των οπλισμών τον τρόπο κατασκευής διαφόρων τοίχων αντιστήριξης, ανάλογα με το ύψος του τοίχου και αναλόγως με τις παραμέτρους που χρησιμοποιούνται κάθε φορά. Στο κάτω μέρος του σχεδίου παρουσιάζεται ο τρόπος κατασκευής ενός πασσάλου όπου η μέθοδος αυτή χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις κακής ποιότητας εδαφών όπως την επίδικη περίπτωση. Ο πάσσαλος συνδέεται με το πέδιλο του τοίχου αντιστήριξης ούτως ώστε να υπάρχει η απαιτούμενη και αναγκαία σταθερότητα του τοίχου αντιστήριξης. Εξήγησε πως όπως ένας ξύλινος πάσσαλος τοποθετείται είτε για να στερεωθεί ένα δέντρο είτε για να στερεωθεί μια περίφραξη και πρέπει να μπει σε αρκετό βάθος μέσα στη γη, κατ' αναλογία ένας τέτοιος πάσσαλος από οπλισμένο σκυρόδεμα μπορεί να έχει μήκος από μερικά μέχρι αρκετά μέτρα, ούτως ώστε να μεταφέρει τα φορτία, τις αναδομές του τοίχου αντιστήριξης ή άλλης κατασκευής σε σταθερό έδαφος. Οι διάμετροι των πασσάλων και του οπλισμού ποικίλουν ανάλογα με την περίπτωση και την κατασκευή η οποία θα εδραστεί. Για τη συγκεκριμένη περίπτωση δεν πρόσεξε να έχει γίνει πασσάλωση του τοίχου αντιστήριξης. Συνεχίζοντας ο μάρτυρας ανέφερε απαντώντας σε σχετική ερώτηση πως για να διορθωθεί ο συγκεκριμένος τοίχος αντιστήριξης πρέπει να διαπιστωθεί κατά πόσο υπάρχουν μόνιμες παραμορφώσεις ή παραμορφώσεις που μπορούν να αναστραφούν. Εάν όμως υπάρχει σοβαρή παραμόρφωση του τοίχου, αναγκαστικά η μόνη και ορθή ολοκληρωμένη εργασία είναι η πλήρης ανακατασκευή. Άλλως πως, μπορούν και πρέπει να γίνουν διορθωτικά μέτρα. Παρατηρώντας ο μάρτυρας τις φωτογραφίες τεκμήρια 23, 24 και 25 ανέφερε ότι αυτές παρουσιάζουν διαμήκη τομή στον πυθμένα της πισίνας, ρωγμή στο δάπεδο στην περιοχή της πισίνας και ρωγμή στην αυλή περιμετρικά της πισίνας, αντίστοιχα. Παρατηρώντας επίσης τις φωτογραφίες τεκμήρια 19, 21 και 20

(1)και
(2)διαπίστωσε ότι αυτές παρουσιάζουν επίσης έντονες ρωγματώσεις στο δάπεδο περιμετρικά της πισίνας και έντονες ρωγμές μεταξύ της οικίας του ενάγοντα και των σκαλιών. Σε μια μάλιστα φωτογραφία, τεκμήριο 14 παράγραφος 3, εμφανίζεται η ρωγμή επί του εδάφους η οποία εφάνηκε μετά την αφαίρεση της δαπεδόστρωσης. Εξηγώντας εν κατά κλείδι τον λόγο πρόκλησης των ρωγματώσεων, έδωσε την εξής απάντηση: «Ο λόγος πρόκλησης είναι απλώς και μοναδικός. Είναι διαφορικές καθιζήσεις του υπεδάφους που προκαλούνται από την αναστάτωση του υφιστάμενου φυσικού εδάφους, δηλαδή ελαφριά μετακίνηση εντός του εδάφους. Η συγκεκριμένη μετακίνηση, επειδή δεν μπορεί να είναι ομοιόμορφα, δημιουργά διαφορικές μετακινήσεις, δηλαδή σε δύο γειτονικά σημεία παρουσιάζεται διαφορική καθίζηση ή μετακίνηση. Αυτή η μετακίνηση ή καθίζηση δημιουργά αναγκαστικά και μοναδικά σημεία εκτόνωσης επί του εδάφους ή επί άλλων κατασκευών, η οποία εκτόνωση γίνεται μόνο από τη διάσπαση ενός συνεκτικού σώματος, ομοιόμορφου σώματος που μπορεί να είναι είτε το φυσικό έδαφος είτε μια πέτρινη κατασκευή είτε μία κατασκευή από οπλισμένο σκυρόδεμα. Οπότε μετά την εκσκαφή στην περιοχή, στα όρια των τεμαχίων που αναφέρθησαν προηγουμένως, λογικά έχουν προκληθεί μικρές μετακινήσεις στο υπέδαφος, οι οποίες αναστάτωσαν το έδαφος θεμελίωσης της πισίνας στην αυλή του τεμαχίου του κυρίου Kaki, με μοναδικό αποτέλεσμα τη δημιουργία ρωγμών είτε εντός της πισίνας, στα τοιχία της πισίνας ή στο έδαφος περιμετρικά της πισίνας είτε αποκόλληση του δαπέδου της πισίνας ή και του δαπέδου της πισίνας από την κατοικία, η οποία βρίσκεται δίπλα». Δεύτερος πολιτικός μηχανικός ο οποίος είχε κληθεί από τον ενάγοντα να μελετήσει την επιτόπου κατάσταση και να εκφέρει τις απόψεις του για τον τοίχο αντιστήριξης ήταν ο Μ.Ε.6 Κυριάκος Κακογιάννης. Είναι και αυτός πολιτικός μηχανικός απόφοιτος του Ε.Μ.Π της Αθήνας, κάτοχος μεταπτυχιακού διπλώματος και μέλος του ΕΤΕΚ. Ασκεί το επάγγελμα του πολιτικού μηχανικού για 14 χρόνια. Διενήργησε επιτόπου εξέταση στα επίδικα τεμάχια στις 5.12.2007 και ετοίμασε σχετική έκθεση ημερ. 12.2.2008 τεκμήριο 45. Η έκθεση και η επιτόπια εξέταση αναφερόταν τόσο στο τεμάχιο του ενάγοντα όσο και στο γειτονικό με αυτό τεμάχιο αρ. 342. Όπως αναγράφει στην έκθεση του τεκμήριο 45, παράγραφος 6 και την επανέλαβε και προφορικά, η γνώμη του είναι πως ο υφιστάμενος τοίχος θα πρέπει να κατεδαφιστεί και να κατασκευαστεί ο προτεινόμενος που προκύπτει μετά από μελέτη και διαστασιολόγηση λαμβάνοντας υπόψη τις εδαφικές παραμέτρους τις περιοχής. Τη λύση αυτή προτείνει αφού μελέτησε τα έγγραφα που του είχαν παραδώσει ο ενάγοντας και ο δικηγόρος του και κυρίως τη γεωλογική-γεωτεχνική μελέτη που έγινε τον Νοέμβριο του 2003. Όπως εξήγησε προφορικά ο προτεινόμενος τοίχος είναι πάχους 20 εκατοστών ενισχυμένος με αντηρίδες. Η αντηρίδα είναι μια επιπλέον ενίσχυση στον φέροντα οργανισμό, σαν κολώνες που προεξέχουν όπως ανέφερε. Ο μάρτυρας πραγματοποίησε δεύτερη επίσκεψη στο ακίνητο του ενάγοντα στις 4.10.2012 και φωτογράφησε το μέρος, τις ζημιές και τις ρωγμές. Όπως εξήγησε στη δεύτερη επίσκεψη παρατήρησε εντονότερες παραμορφώσεις και διαφορικές, δηλαδή γίνεται μια παραμόρφωση σε σχέση με κάτι άλλο. Φαίνεται ότι η πισίνα έχει καταστραφεί εντελώς γι' αυτό και παραμένει άδεια και έχει παρατηρήσει και μια παραμόρφωση του ίδιου του επίδικου του τοίχου στον οποίο παρουσιάζονται ακόμα και ρωγμές. Τέτοιες ρωγμές εμφανίζονται στις φωτογραφίες τεκμήριο 47
(4), 47
(6)και 47
(9). Στη 47
(4)παρατηρούνται οριζόντιες ρωγμές και ξεχωρίζει η στέψη από τον υπόλοιπο τοίχο και αυτό φανερώνει αποκόλληση του άνω τμήματος από το κάτω και μετακίνηση του κάτω μέρους. Αντεξεταζόμενος ανέφερε ο μάρτυρας πως ο ενάγων του είχε παραδώσει μια γεωλογική - γεωτεχνική μελέτη η οποία είχε γίνει με οδηγίες των Van Hattum και αφορούσε το διπλανό τεμάχιο. Τον ίδιο τον ενδιέφεραν τα τεχνικά χαρακτηριστικά του εδάφους για τα οποία έγινε η μελέτη. Λέγοντας τεχνικά χαρακτηριστικά εννοεί τις παραμέτρους που παίρνει, που χρησιμοποιά ο μηχανικός για να κάμει τους υπολογισμούς του κυρίως για τη θεμελίωση είτε είναι τοίχος αντιστήριξης ή κατοικία ή πολυκατοικία ή ουρανοξύστης. Ανέφερε ο μάρτυρας κατά την αντεξέταση ότι στις 5.12.2007 όταν είχε επισκεφθεί την οικία του ενάγοντα και έλαβε τις φωτογραφίες 49
(1),
(2)και
(3)στις οποίες παρουσιάζονται ρωγμές, ήδη είχαν γίνει επιδιορθώσεις. Ερωτήθηκε για τον λόγο της δημιουργίας των προβλημάτων αυτών που εμφανίστηκαν μετά τις επιδιορθώσεις και αν αυτό σήμαινε ότι δεν έγιναν οι σωστές επιδιορθώσεις και έδωσε την εξής απάντηση «Το πρόβλημα το είπαμε από πριν. Θα σας το πω έτσι όπως θα το έλεγα στον γιο μου που είναι 11 χρονών. Ότι υπάρχει ένας τοίχος που στηρίζει ολόκληρη πλαγιά, σπίτι, πισίνα, δρόμο, ξέρω εγώ τι άλλο και συνεχίζει να περπατά αυτός ο τοίχος. Ως που συνεχίζει να περπατά αυτός ο τοίχος τα προβλήματα δυσχεραίνουν, δηλαδή μεγαλώνουν τα προβλήματα. Ξεκινά από τριχοειδή και καταλήγει π.χ. σε ένα πόντο σε ένα εκατοστό. Αρχίζουν να εισρέουν νερά, όμβρια στο υπέδαφος. Μιλούμε για αργιλικά εδάφη τα οποία διογκώνονται όταν φουσκώσουν, συρρικνώνονται όταν ξηραθούν και επιπλέον είμαστε σε μια πλαγιά με μεγάλη κλίση, το πιο σημαντικό. Σε συνδυασμό με τα χαρακτηριστικά του συγκεκριμένου εδάφους». Ήταν επομένως η θέση του μάρτυρα πως αν δημιουργείτο και κατασκευαζόταν ο σωστός τοίχος αντιστήριξης με τις ορθές προδιαγραφές δεν θα υπήρχαν παρά μόνο κάποια μικροπροβλήματα και μικρομετακινήσεις οι οποίες δημιουργούνται γενικά σε όλες τις κατασκευές. Στην απορία του συνηγόρου του εναγομένου τι συγκρατούσε προηγουμένως τα εδάφη στο ακίνητο του ενάγοντα δεδομένου πως ούτε πριν υπήρχε τοίχος αντιστήριξης μεταξύ των συνόρων τους, απάντησε ότι ήταν το συνεχόμενο πρανές. Δηλαδή υπήρχαν υψομετρικές διαφορές αλλά όχι απότομες. Με σχετικά ομαλό τρόπο μειωνόταν το υψόμετρο. Δεν γινόταν απότομη κατακόρυφη μείωση όπως έγινε με την αφαίρεση όγκου χώματος. Σημείωσε δε στο τεκμήριο 49, την κλίση της πισίνας για να αποδείξει ότι υπήρχε διαφορά από τη μια μεριά της πισίνας προς την άλλη. Τελειώνοντας υπέδειξε πως αν και τα πράγματα φαίνονται απελπιστικά όμως υπάρχουν πολλές σύγχρονες μέθοδοι επίλυσης τέτοιων προβλημάτων κατασκευαστικών είτε με πασσάλωση δηλαδή χωρίς να κατεδαφιστεί ο υφιστάμενος τοίχος είτε με αγκύρια μέσα στον τοίχο και το πρανές. Πρότεινε δε να εξεταστεί και τούτο το ενδεχόμενο ούτως ώστε να επιλυθεί το πρόβλημα. Ο κ. Νίκος Αρσένης Μ.Ε.7, τοπογράφος μηχανικός, απόφοιτος του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και μέλος του Ε.Τ.Ε.Κ έχει προβεί σε αποτύπωση των ρωγμών που παρουσίαζε η ιδιοκτησία του ενάγοντα στις 18.12.2004 όπως αυτές παρουσιάζονται στο τεκμήριο 50 το οποίο κατέθεσε. Προέβη δε και σε δεύτερη αποτύπωση των ρωγμών και πολύ πρόσφατα πριν την κατάθεση του στο Δικαστήριο, τεκμήριο
  1. Ο κ. Ευαγόρας Οδυσσέως Μ.Ε.8, επίσης τοπογράφος μηχανικός, απόφοιτος του Μετσόβειου και μέλος του Ε.Τ.Ε.Κ από το 2001, έχει προβεί σε οριοθέτηση του τεμαχίου 158 ιδιοκτησίας του ενάγοντα περί τον Αύγουστο του 2004 (τεκμήριο 52). Στο ίδιο σχέδιο παρουσιάζει το υψόμετρο του εδάφους με ισοϋψείς καμπύλες. Όταν έκαμε τις μετρήσεις για τα υψόμετρα του εδάφους διαπίστωσε να υπάρχει μια εκσκαφή με υψομετρική διαφορά γύρω στα 4μ. από το τεμάχιο 29 δηλαδή το τεμάχιο του εναγόμενου προς το τεμάχιο 158 του ενάγοντα και παρατήρησε επίσης ότι μέρος της εκσκαφής επενέβαινε εντός του τεμαχίου
  2. Για να προβεί στις χωρομετρικές αυτές εργασίες και μετρήσεις χρησιμοποίησε κάποιο όργανο το οποίο ονομάζεται total station το οποίο με τη βοήθεια ενός κατόπτρου βοηθά να γίνονται διάφορες μετρήσεις στο έδαφος. Με το ίδιο εργαλείο μπορεί να χαράξει σημεία στο έδαφος για την οριοθέτηση του τεμαχίου και τον καθορισμό των συνόρων του. Βασίστηκε επίσης στο επίσημο χωρομετρικό σχέδιο το οποίο προμηθεύτηκε από το Κτηματολόγιο και κάνοντας κάποιες μετρήσεις σε αυτό το επίσημο τοπογραφικό σχέδιο μπόρεσε και καθόρισε με ακρίβεια τα σύνορα του τεμαχίου
  3. Το σχέδιο το οποίο ετοίμασε είναι στην κλίμακα 1:250 ενώ το σχέδιο του Κτηματολογίου ήταν 1:
  4. Ανέφερε ο μάρτυρας πως το ψηλότερο σημείο του τεμαχίου ήταν γύρω στα 107μ. προς τα δυτικά του τεμαχίου ενώ το κατώτατο σημείο ήταν γύρω στα 100μ. Το υψόμετρο δε μπροστά από την πισίνα εκεί που φαίνεται γραμμογραφημένος χώρος με τετραγωνάκια ήταν 104μ. Εξήγησε πως για να προβεί σε κάποια οριοθέτηση σε κλίμακες 1:1250 βασίζοντα πάνω σε σταθερά σημεία δηλαδή παλιά κτίρια τα οποία έχουν μετρηθεί τον καιρό που έγινε η χαρτογράφηση της Κύπρου το 1920 και τα οποία υπάρχουν μέχρι σήμερα. Με βάση αυτά τα παλιά κτίρια προσαρμόζουν το σύστημα που δουλεύουν με το total station το επίσημο τοπογραφικό σχέδιο και πρέπει αυτά τα σταθερά σημεία τα οποία αποτυπώνουν να συμπίπτουν ακριβώς με το τοπογραφικό σχέδιο του Κτηματολογίου. Παρουσίασε δε μια διαφάνεια (τεκμήριο 53), την οποία ετοίμασε με την ίδια κλίμακα που είναι το επίσημο χωρομετρικό σχέδιο δηλαδή 1:1250 και υπέδειξε πως τοποθετώντας το τεκμήριο 53 τη διαφάνεια πάνω στο τεκμήριο 2 που είναι το επίσημο τοπογραφικό σχέδιο συμπίπτουν απόλυτα. Συμπίπτουν επίσης και τα έξι σταθερά σημεία δηλαδή οι έξι γωνίες των κτιρίων. Αυτό τόνισε αποδεικνύει ότι το τεμάχιο τοποθετήθηκε σωστά. Για την εργασία του αυτή εξέδωσε τιμολόγιο, τεκμήριο
  5. Όταν προέβη στην οριοθέτηση του τεμαχίου 158 υπέδειξε τα σύνορα του τεμαχίου τοποθετώντας πασσαλάκια στο έδαφος, όπως φαίνεται και στη φωτογραφία τεκμήριο 8
(1), 8
(3)και 8
(4). Σύμφωνα με το σχέδιο, τεκμήριο 52, η μεγαλύτερη επέμβαση στην οποία η εκσκαφή προχώρησε εντός του τεμαχίου του ενάγοντα ήταν γύρω στο 1.80μ. Το σημείο αυτό με την μεγαλύτερη επέμβαση βρίσκεται στα ανατολικά της πισίνας προς το τέλος του πλακόστρωτου. Αντεξεταζόμενος ανέφερε πως η πιο σωστή μέθοδος και η πιο ορθή για να βρουν σταθερά σημεία είναι γωνίες κτιρίων οι οποίες μετρήθηκαν το 1920 και παραμένουν μέχρι σήμερα άθικτες, οι οποίες είναι και οι πιο σίγουρες. Εξήγησε δε πως για να χρησιμοποιήσει το total station είχε ιδρύσει σταθμό στον οποίο μπόρεσε να αποτυπώσει την περιοχή που τον ενδιέφερε. Δεν θυμόταν σε ποιο συγκεκριμένο τεμάχιο ίδρυσε τον σταθμό, αλλά υπέδειξε ότι μπορεί να ιδρύσει 2 και 3 σταθμούς μέχρι να πάει στο σημείο που θέλει. Για να μετρηθεί μια περιοχή η οποία δεν είναι εμφανής μπορεί να ιδρύσει 2 και 3 σταθμούς μέχρι να πλησιάσει την περιοχή ώστε να μπορεί να έχει οπτική επαφή και να μπορεί να την μετρήσει. Για τη συγκεκριμένη περίπτωση δεν θυμόταν πόσους σταθμούς ίδρυσε. Ο κ. Σώζος Ζωμενής Μ.Ε.9, είναι γεωλόγος ο οποίος για σειρά ετών έχει ασχοληθεί σε ανάλογα θέματα εργαζόμενος ως γεωλόγος Α και Β στο Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης. Έχει προβεί σε γεωλογική-γεωτεχνική μελέτη του τεμαχίου 158 και έχει ετοιμάσει σχετική έκθεση, τεκμήριο 56. Σύμφωνα με την έκθεση του την οποία υιοθέτησε, το τεμάχιο 158 καλύπτεται αποκλειστικά από θαλάσσιες και ποτάμιες αποθέσεις σε αναβαθμίδες ενώ το τεμάχιο με αριθμό 531 (πρώην 29) καλύπτεται εξ' ολοκλήρου από στρώματα του σχηματισμού κανναβιού. Μορφολογικά η περιοχή παρουσιάζει μια αρκετά μεγάλη κλίση προς τα νότια-νοτιοδυτικά. Τα πετρώματα που εμφανίζονται στη υπό μελέτη περιοχή αποτελούνται από: (
  1. i)Μπετονιτικούς αργίλους του σχηματισμού κανναβιού. (
  2. ii)Θαλάσσιες και ποτάμιες αποθέσεις. (iii) Πετρώματα του σχηματισμού Λευκάρων. Σύμφωνα με τον μάρτυρα οι αποθέσεις αυτές βρίσκονται πάνω σε αναβαθμίδες και αποτελούνται από χαλίκια, άμμους και ιλυώδη άμμο. Έχουν μικρό πάχος 3-4 μέτρα και καλύπτουν εξ ολοκλήρου την έκταση του τεμαχίου 158. Η σημερινή του εμφάνιση στο χώρο είναι το αποτέλεσμα της διάβρωσης και μεταφοράς από θαλάσσιο και ποτάμιο νερό. Όπως εξήγησε αντεξεταζόμενος ο λόγος που το τεμάχιο 531 φαίνεται να καλύπτεται από το σχηματισμό κανναβιού είναι διότι έγιναν κάποιες εργασίες και έχει φύγει το κάλυμμα των επιφανειακών στρωμάτων. Η εμφάνιση της ακολουθίας αυτής του σχηματισμού κανναβιού είναι ακριβώς η αφαίρεση των πάνω στρωμάτων που είναι στις αναβαθμίδες λόγω διαβρώσεως και έτσι φαίνεται από κάτω το παλαιότερο στρώμα και αυτό στην γεωλογία ονομάζεται παράθυρο. Δηλαδή με αυτό βλέπεις έξω ή άνοιγμα πιο κάτω. Σύμφωνα με τον μάρτυρα: (
  3. i)Δεν φαίνεται να υπάρχουν ρήγματα ή ζώνες αδυναμίας στην περιοχή και (
  4. ii)Η κατηγορία των μπεντονιτικών αυτών εδαφών χαρακτηρίζεται από ψηλή περιεκτικότητα του ορυκτού μοντμοριλλονίτη, έχει ψηλή πλαστικότητα και εξίσου ψηλή δυνητικότητα διόγκωσης - συρρίκνωσης. Το καλοκαίρι οι σχηματισμοί αυτοί, ένεκα της αποξήρανσης και της συνεπακόλουθης μείωσης του όγκου τους, συρρικνώνονται και εμφανίζουν σωρεία ακανόνιστων ρωγμών διαφόρου μεγέθους ενώ το χειμώνα όταν υγραίνονται, διογκώνονται λόγω απορρόφησης νερού και γίνονται πολύ πλαστικοί με αποτέλεσμα την αύξηση της συμπιεστότητας τους. Σύμφωνα με τον ίδιο μάρτυρα οι προϋποθέσεις και τα αίτια που δυνατό να δημιουργήσουν προβλήματα και αστοχίες πρανών-κατολισθήσεις-καθιζήσεις, μπορούν να συνοψιστούν στα εξής: 1. Το είδος των γεωλογικών σχηματισμών που δομούν το πρανές και ιδίως η παρουσία ευαίσθητων αργιλομπεντονιτικών στρωμάτων. 2. Ισχυρές σεισμικές δονήσεις και ενεργός τεκτονισμός που προκαλούν αιφνίδιες διαρρήξεις και θρυμματισμούς των στρωμάτων με επακόλουθη μείωση της συνοχής τους. 3. Ισχυρές και συχνές βροχοπτώσεις όταν συνεργούν σε φαινόμενα διάβρωση και μηχανικής εξασθένησης των στρωμάτων δυνατό να προκαλέσουν σοβαρές ζημιές σε κατοικίες εκεί όπου υπάρχουν ευαίσθητοι γεωλογικοί σχηματισμοί. 4. Ανθρώπινες επεμβάσεις, όταν γίνονται χωρίς προηγούμενη μελέτη των (μηχανικών κυρίως) χαρακτηριστικών των στρωμάτων. Η υπό μελέτη περιοχή βρίσκεται σε σεισμογενή ζώνη. Σύμφωνα με στοιχεία του Κλάδου Σεισμολογίας του Τμήματος Γεωλογικής Επισκόπησης, από το 2000 μέχρι το 2007 έχουν καταγραφεί από τους σεισμογράφους του Κλάδου Σεισμολογίας αρκετοί σεισμοί στην Κύπρο μεγέθους από 3.0 μέχρι 4.8 βαθμών στην κλίμακα ρίχτερ. Από αυτούς οι περισσότεροι σεισμοί ήταν ανεπαίσθητοι και μόνο ελάχιστοι ήταν ελαφρά αισθητοί στον άνθρωπο. Αποτελεί συμπέρασμα του μάρτυρα πως από τα κύρια αίτια της αστοχίας πρανών για τη συγκεκριμένη περίπτωση, αποκλείονται οι σεισμικές δονήσεις. Επίσης με τη δημιουργία συστήματος ταχείας και ανεμπόδιστης απορροής του νερού και την κάλυψη με πλακόστρωτο του μεγαλύτερου μέρους της αυλής του οικοπέδου του ενάγοντα, και τη δημιουργία καναλιού και με επένδυση του αργακιού για μεταφορά των ομβρύων και άλλων νερών, ελαχιστοποιείται η δυνατότητα του φαινομένου διάβρωσης και μηχανικής εξασθένησης των στρωμάτων ως και της αποφυγής συρρίκνωσης διόγκωσης των αργίλων. Συνεπώς, εφόσον τα κυριότερα αίτια της αστοχίας πρανών έχουν αντιμετωπιστεί και εφόσον τα προβλήματα της οικοδομής του ενάγοντα άρχισαν σχεδόν αμέσως μετά τη μεγάλης κλίμακας εκσκαφή στο σύνορο του τεμαχίου του με το τεμάχιο 531, είναι επιστημονικά βάσιμο να λεχθεί ότι τα προβλήματα αστάθειας που παρουσιάστηκαν στην οικοδομή του τεμαχίου 158 είναι κυρίως το αποτέλεσμα της εκσκαφής που έχει κάμει ο ιδιοκτήτης του τεμαχίου 531 ως επίσης και της μη έγκαιρης και κατάλληλης στήριξης του δημιουργέθεντος πρανούς με κατάλληλο τοίχο αντιστήριξης. Αναφερόμενος στον τοίχο αντιστήριξης ο μάρτυρας, υπέδειξε ότι δεν έχει δει οπές αποστράγγισης και θα έπρεπε να υπάρχουν ικανοποιητικά ανοίγματα στον τοίχο για να βοηθήσει τη διέλευση νερού με σκοπό να κρατήσει την υγρασία στο αργιλώδες ή κοννώδες έδαφος όσο είναι δυνατό σταθερό χωρίς αυξομειώσεις. Επίσης ο τοίχος είχε μια απόσταση περίπου μισό μέτρο κενό μεταξύ αυτού και του ακινήτου του ενάγοντα. Το κενό εκείνο δίδει την ευκαιρία στον άργιλο κανναβιού να δείξει τις ιδιότητες του που δυστυχώς είναι πολύ - πολύ άσχημες για κάθε είδος κτιρίου κοντά στην περιοχή αυτή. Υπόθεση Εναγομένου Προσφέροντας ο εναγόμενος τη δική του μαρτυρία και εκδοχή ενώπιον του Δικαστηρίου, αρνείται τις οποιεσδήποτε αιτιάσεις προβλήθηκαν από τον ενάγοντα και τους μάρτυρες του τόσο για τις ζημιές όσο κυρίως για την αιτία πρόκλησης τους. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του αγόρασε το τεμάχιο 531 το έτος 2001 με σκοπό την ανέγερση κατοικίας. Αποφάσισε την ανέγερση της κατοικίας το 2004 και προτού ξεκινήσει οποιεσδήποτε εργασίες, επισκέφθηκε το τεμάχιο με τον πολιτικό μηχανικό κ. Μούγιαννο (Μ.Υ.2) και τον αρχιτέκτονα κ. Χριστόδουλο Μακρή. Της επίσκεψης αυτής προηγήθηκε η οριοθέτηση του τεμαχίου από τον τοπογράφο μηχανικό κ. Ιεζεκιήλ Ιεζεκιήλ ο οποίος τυγχάνει να είναι αδελφός του. Όταν επισκέφθηκε το τεμάχιο με τον πολιτικό μηχανικό και τον αρχιτέκτονα, το τεμάχιο ήταν κεκλιμένο στο πάνω μέρος υπήρχε μια αναβαθμίδα, ένας πάγκος και πάρα πολλές ακαθαρσίες. Όπως ανάφερε, ότι κλάδεμα είχαν οι δύο γείτονες των οποίων τα ακίνητα ήταν πάνω από το δικό του, τα έριχναν στο τεμάχιο του. Κατά μήκος των συνόρων τους υπήρχαν πυκνές φραγκοσυκιές οι οποίες κατά το μεγαλύτερο μέρος τους βρίσκονταν στο δικό του τεμάχιο. Υπήρχαν επίσης εντός του τεμαχίου του βαρέλια με ακαθαρσίες και γι' αυτό οι μηχανικοί του, του πρότειναν να προβεί σε καθαρισμό του τεμαχίου του. Μετά την οριοθέτηση στην οποία προέβη ο τοπογράφος μηχανικός τοποθετώντας στα σύνορα πασσάλους, προέβη στον καθαρισμό του τεμαχίου του. Αρνείται ότι διενήργησε εκσκαφές ή ότι επενέβη στο ακίνητο του ενάγοντα. Πριν τον καθαρισμό δεν υπήρχε κανένας τοίχος αντιστήριξης στο ακίνητο του ενάγοντα. Υπήρχε ένας κάθετος γκρεμός από ανατολικά μέχρι δυτικά ύψους από 3 μέχρι 7.5 μέτρα. Τα δύο αυτά άκρα με τα συγκεκριμένα υψόμετρα φαίνονται ακόμα και σήμερα. Ο ίδιος παρέμεινε πίσω από το όριο σχεδόν 3μ. γι' αυτό και φαίνεται το ύψος όπως ήταν παλιά και τα δέντρα τα οποία υπήρχαν πάνω στον γκρεμό. Αρχές Αυγούστου έγινε το πέδιλο του τοίχου αντιστήριξης, δούλεψαν μετά οι καλουψιήδες δημιουργούντας το καλούπι και αρχές Σεπτεμβρίου, μετά που άνοιξαν τα εργοστάσια των μπετών, χτίστηκε ο τοίχος αντιστήριξης. Πιστεύει ότι έχει οικοδομήσει σωστό τοίχο αντιστήριξης, ο οποίος έγινε σύμφωνα με τις υποδείξεις των πολιτικών του μηχανικών. Εδώ και 8 χρόνια δηλαδή από το 2004 που έχει γίνει αυτός ο τοίχος δεν έχει παρουσιάσει κανένα πρόβλημα παρά τις βροχές και τα νερά που δέχεται. Υπέδειξε ο μάρτυρας πως σε τρεις περιπτώσεις το 2007, το φθινόπωρο του 2009 και το φθινόπωρο του 2010 διαπίστωσε τεράστιες ποσότητες νερού να διοχετεύονται στον τοίχο αντιστήριξης του. Ανεβαίνοντας σε ένα ψηλό σημείο της οικοδομής, διαπίστωσε ότι αυτό το νερό έφευγε με λάστιχα από την πισίνα του ενάγοντα. Στις δύο πρώτες περιπτώσεις παραπονέθηκε στον ενάγοντα ο οποίος υποσχέθηκε ότι θα τακτοποιούσε το θέμα. Στην τρίτη περίπτωση κάλεσε τον Κοινοτάρχη, ο οποίος διαπίστωσε και ο ίδιος την ύπαρξη του προβλήματος. Υπέδειξε και στον Κοινοτάρχη ότι αφενός είναι παράνομο να αδειάζεται νερό της πισίνας μέσα στο χωράφι και αφετέρου το άδειασμα αυτό θα δημιουργεί πρόβλημα διότι ο τοίχος αντιστήριξης θα λειτουργούσε σαν φράγμα, θα αποθήκευε όγκους νερού πίσω από τον τοίχο αντιστήριξης, με αποτέλεσμα να δημιουργείτο πρόβλημα, πρώτιστα στην οικία του ενάγοντα και μετά στη δική του κατοικία. Θέλοντας να αποδείξει τη μεγάλη ποσότητα νερού και υγρασίας που υπήρχε και δημιουργείτο στο σημείο εκείνο, υπέδειξε ότι η ύπαρξη του ευκάλυπτου και των καλαμιών τα οποία είναι δέντρα που επιβιώνουν σε υδρότοπους, αποκαλύπτουν ότι εκεί συγκεντρώνονται τεράστιες ποσότητες νερού από τα νερά που αφήνει ο ενάγοντας. Στο ίδιο σημείο όπως φαίνεται και στη φωτογραφία τεκμήριο 56
(6)υπάρχει ένας ξερός κορμός ο οποίος ξεράθηκε από το μπετόν που έχτισε εκεί ο ενάγοντας και στραγγαλίστηκε από το χλώριο της πισίνας. Ο ίδιος γνωρίζει αυτά τα θέματα πολύ καλά διότι είναι δασολόγος. Υπέδειξε ότι όλος ο τοίχος αντιστήριξης χτίστηκε εντός του τεμαχίου του και έχει εκδώσει και πάρει σχετικές πολεοδομικές άδειες. Σε ερώτηση εάν συμφωνεί ότι οι ρωγμές που παρουσιάζονται στο τεμάχιο του ενάγοντα έχουν προκληθεί από τον καθαρισμό στον οποίο προέβη στο δικό του τεμάχιο, το θεώρησε αδύνατο να προκλήθηκαν αυτές από την ανωτέρω αιτία και εξήγησε πως στο σημείο εκείνο υπήρχαν δέντρα κυρίως τα κυπαρίσσια που είναι επιπολαιόριζα πιο μπροστά από το πλακόστρωτο και αν δημιουργούντο όλες αυτές οι ρωγμές σίγουρα το ρίζωμα των κυπαρισσιών θα κοβόταν διότι είναι αργιλώδες εδάφη και σαν δασικός ξέρω πολύ καλά ότι όταν έχουμε αργιλώδη εδάφη και ξηραίνονται το καλοκαίρι τα είδη αυτά δεν μπορούν να ευδοκιμήσουν. Με βάση τις ζημιές που έχουν γίνει στο πλακόστρωτο. Επέμενε δε σε σχετική ερώτηση η οποία του τέθηκε κατά την αντεξέταση, ότι το δέντρο που ξεράθηκε δεν είχε ως αιτία τον τοίχο αντιστήριξης διότι για περισσότερο από τρία χρόνια διατηρείτο ζωντανό μετά την κατασκευή του τοίχου. Στην υποβολή που του έγινε ότι έκαμε εκσκαφές και ένεκα των εκσκαφών υπήρξε κατολίσθηση και μετακίνηση των χωμάτων και προκλήθηκαν ζημιές στην περιουσία του πελάτη του, απάντησε πως τίποτε από αυτά δεν ισχύει αλλά αντίθετα ο ίδιος ο ενάγων δεν διαχειρίστηκε σωστά τα νερά που βγαίνουν από την κατοικία του και τα όμβρυα. Υπέδειξε περαιτέρω πως «ο κάθε γείτονας οφείλει να σέβεται τον γείτονα του. Να διαχειρίζεται και τα νερά που φεύγουν από τις στέγες του ή το τεμάχιο του ούτως ώστε να μην πέφτουν σε ξένη περιουσία και να προκαλούν ενόχληση. Ο κ. Ζωμενής μας έχει πει ότι έχει γίνει σύστημα, έχει γίνει κανάλι με σύστημα παροχής των νερών για να μην δημιουργείται πρόβλημα στην περιοχή μελέτης. Στην επίσκεψη που κάναμε χθες με τους πολιτικούς μηχανικούς και τους δικηγόρους τελείως αντίθετη η εικόνα. Όλα τα νερά και από την στέγη και ακόμα και από τον δρόμο της Άρμου να μπαίνουν και να καταλήγουν στον τοίχο αντιστήριξης. Δεν υπάρχει σύστημα απομάκρυνσης των νερών από την περιοχή μελέτης που είναι ο τοίχος αντιστήριξης. Υπάρχει το κανάλι ναι, το αργάκη που είναι πολύ πιο ανατολικά που υπάρχει για αιώνες, έχει επενδυθεί με πέτρα ή μπετόν αλλά δεν μαζεύει τα νερά που φεύγουν από την κατοικία ή τα ¾ του τεμαχίου λόγω της κλήσης του οικοπέδου του κ. Kaki. Όλα καταλήγουν στον τοίχο αντιστήριξης. Αυτά τα πράγματα πρέπει να διευθετηθούν, να ρυθμιστούν. Δεν ξέρω αν περιμένει ο γείτονας του να του φτιάξει τις, να διευθετήσει τις απορροές και να διευθετήσει τα όμβρυα νερά ή οποιαδήποτε άλλα νερά». Ο κ. Κώστας Κ. Μούγιαννος (Μ.Υ.2) είναι πολιτικός μηχανικός, απόφοιτος του Εθνικού Μετσόβειου Πολυτεχνείου και συνεργάστηκε με τον αρχιτέκτονα Χριστόδουλο Μακρή για την εκπόνηση της μελέτης της κατοικίας του εναγομένου. Η συνεργασία αυτή ξεκίνησε τον Ιούλιο του 2004 με επίσκεψη που πραγματοποίησαν στο οικόπεδο του εναγομένου στην Άρμου. Στο σύνορο του τεμαχίου με το τεμάχιο του γείτονα υπήρχε ένα φυσικό πρανές με απότομη κλίση από το γειτονικό τεμάχιο μέχρι την τελευταία αναβάθμιση του τεμαχίου του εναγομένου. Υπήρχαν φραγκοσυκιές οι οποίες υπήρχαν πάνω στο φυσικό πρανές. Υπήρχε υψόμετρο μεταξύ του ακινήτου του εναγομένου και του γείτονα από 2 μέχρι 4 μέτρα. Εισηγήθηκε στον πελάτη του να προβεί σε καθαρισμό του ακινήτου ούτως ώστε να σχηματίσουν καλύτερη άποψη για το έδαφος θεμελίωσης. Ο ίδιος έχει προβεί σε μελέτη και κατασκευαστικά σχέδια για τον τοίχο περίφραξης-αντιστήριξης. Ήδη έχει εκδοθεί πολεοδομική άδεια (τεκμήριο 30) για την περίφραξη όπως και πολεοδομική άδεια για την ανέγερση της κατοικίας (τεκμήριο 31). Έχει επίσης εκδοθεί άδεια οικοδομής (τεκμήριο 33) για όλες τις προηγούμενες πολεοδομικές άδειες. Για να εκδοθεί η άδεια οικοδομής σημαίνει ότι πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις, όροι και κανονισμοί. Ήταν η θέση του μάρτυρα ότι στο τεμάχιο του πελάτη του δεν έχουν γίνει εκσκαφές που να επηρεάζουν το πρανές σε επικίνδυνο βαθμό. Επίσης επιδιώχθηκε να κατασκευαστεί ο τοίχος περίφραξης-αντιστήριξης αμέσως για να αποφευχθεί το ενδεχόμενο πρόκλησης βλαβών στο υφιστάμενο πρανές. Σχολιάζοντας την έκθεση τεκμήριο 39 και τις εκεί προτεινόμενες λύσεις επιδιόρθωσης του πλακόστρωτου και την ανάγκη εκτέλεσης χωματουργικών εργασιών, ανέφερε ότι ήταν και είναι αρκετά φτωχική η κατασκευή του πλακόστρωτου. Είχε και έχει προβλήματα και επηρεάζεται από το κακό έδαφος θεμελίωσης και τα νερά της βροχής. Ο ίδιος θεωρεί ότι η πισίνα απέχει 3 μέχρι 4 μ. από τα σύνορα γι' αυτό δεν επηρεάζεται από την κατασκευή του τοίχου αντιστήριξης. Σύμφωνα με την άποψη του, ο τοίχος αντιστήριξης βελτιώνει τη σχάρα του πρανούς παρά να την επιβαρύνει. Συμφωνεί και ο ίδιος ότι το έδαφος θεμελίωσης των οικοπέδων της περιοχής των γειτονικών τεμαχίων είναι άσχημο έδαφος και πρέπει να λαμβάνονται πρόσθετα μέτρα για οποιαδήποτε κατασκευή. Επιπλέον πρέπει να λαμβάνονται μέτρα για την εξισορρόπηση της υγρασίας στο έδαφος θεμελίωσης. Ο πελάτης του, δηλαδή ο εναγόμενος, έχει λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα και ακολούθησε όλες τις υποδείξεις του. Επιμένει ο μάρτυρας ότι χρησιμοποιήθηκε σωστός οπλισμός για την κατασκευή του τοίχου αντιστήριξης και η γενικότερη κατασκευή του τοίχου έγινε με σωστές προδιαγραφές. Υπέδειξε επίσης πως η έκδοση άδειας οικοδομής εξυπακούει εξέταση της μελέτης από τους αρμόδιους λειτουργούς της Επαρχιακής Διοίκησης κατά την οποία ελέγχεται η πληρότητα και η ορθότητα της. Επισκέφθηκε το ακίνητο του ενάγοντα λίγες μέρες πριν τη μαρτυρία του στο Δικαστήριο και διαπίστωσε την κακή ποιότητα της κατασκευής όλων των έργων στο τεμάχιο του. Είδε ότι υπήρχε ένα κανάλι το οποίο όμως ήταν ανεπαρκές για να θεωρηθεί κανάλι με σύστημα απορροής των νερών. Η δική του εντύπωση ήταν ότι δεν λειτουργεί καθόλου αλλά και να λειτουργούσε ήταν ανεπαρκές. Το τεμάχιο του ενάγοντα μαζεύει όλα τα πρόχειρα νερά και επιπλέον μαζεύει και πολλά νερά από τη γειτονιά λόγω του δρόμου ο οποίος είναι πιο ψηλά από το επίπεδο του τεμαχίου. Ο μάρτυρας χαρακτήρισε την κατάσταση του τοίχου αντιστήριξης μέχρι και σήμερα αρκετά καλή μέχρι εξαιρετική. Αντεξεταζόμενος ο μάρτυρας προσδιόρισε το έτος 2007 να έχει εκπονήσει τη στατική μελέτη της οικοδομής ενώ για τον τοίχο αντιστήριξης είχε δώσει κατασκευαστικά σχέδια κατά τον Ιούλιο του 2004 ώστε να μπορούν να εφαρμοστούν αμέσως. Επέμενε ότι οι οποιεσδήποτε εργασίες καθαρισμού ή εκσκαφής έγιναν στο σημείο του τοίχου αντιστήριξης ήταν τέτοιες οι οποίες δεν επηρέαζαν καθ' οιονδήποτε τρόπο το σπίτι του ενάγοντα. Δέχθηκε ότι έγινε γεωτεχνική μελέτη για το ακίνητο και ότι περιλάμβανε εισήγηση για μέτρα αποστράγγισης του τοίχου αντιστήριξης. Εξήγησε ότι τέτοια μέτρα λήφθηκαν με την κατασκευή του πεδίλου, με την τοποθέτηση χαλικιών αλλά ότι δεν απαιτείτο κατασκευή οπών αποστράγγισης. Στην έκθεση υπάρχει επίσης εισήγηση για πασσάλωση της οικοδομής και τον τοίχο αντιστήριξης, αλλά ο μάρτυρας αρνήθηκε ότι η πασσάλωση αφορούσε τον τοίχο αντιστήριξης. Η εισήγηση για τοποθέτηση πασσάλων αφορούσε όπως είπε τους τοίχους του υπογείου, οι οποίοι και έγιναν. Ο Ιεζεκιήλ Ιεζεκιήλ, Μ.Υ.3, είναι αγρονόμος τοπογράφος μηχανικός και ασχολείται με κτηματολογικές, τοπογραφικές και χαρτογραφικές μελέτες και εφαρμογές. Είναι απόφοιτος της Πολυτεχνικής Σχολής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Στην ειδικότητα των αγρονόμων και τοπογράφων μηχανικών και εκτελεί το επάγγελμα αυτό από το 1989. Με την εφαρμογή του νόμου 67/05 έχει εγγραφεί ως αρμόδιος χωρομέτρης και εκτελεί χωρομετρικές εργασίες για το Κτηματολόγιο. Τον Ιούλιο του 2004 του ανατέθηκε από τον εναγόμενο, ο οποίος είναι αδελφός του, η οριοθέτηση του τεμαχίου 531 στην Άρμου. Κατά την επιτόπου επίσκεψη του τον Ιούλιο του 2004 διαπίστωσε ότι ήταν ένα επικλινές τεμάχιο που ξεκινούσε από τον δρόμο, στην πάνω πλευρά υπήρχε ένα ισοπεδωμένο κομμάτι και ακολουθούσε γκρεμός από 2,5 - 3μ. μέχρι 7μ. Δηλαδή η ανατολική πλευρά όπως φαίνεται στο χωρομετρικό σχέδιο είχε υψομετρική διαφορά 2,5 - 3μ. ενώ στη γωνιά του τεμαχίου 158 το οποίο συνόρευε με το 342 υπήρχε υψομετρική διαφορά 7μ. Αυτός ο γκρεμός υφίσταται μέχρι σήμερα. Πάνω στον όχτο αυτόν υπήρχαν φραγκοσυκιές μαζί με άλλα δέντρα και εντός του τεμαχίου 531 υπήρχε σωρός από ακαθαρσίες, ξύλα, χόρτα, βαρέλια. Οι φραγκοσυκιές μετά την οριοθέτηση που έκανε διαπίστωσε ότι υπήρχαν και στα δύο τεμάχια, δηλαδή πάνω στον όχτο στη συνοριακή γραμμή. Άλλες βρίσκονταν εντός του τεμαχίου 531 και άλλες εντός του τεμαχίου 158. Κατά την οριοθέτηση στην οποία προέβη χρησιμοποίησε σχέδια τα οποία του εδόθησαν από το Κτηματολόγιο, δηλαδή τα δύο εν χρήσει σχέδια με κλίμακα 1:1250 και 1:5000 διότι το τεμάχιο 531 ήταν το τελευταίο τεμάχιο του σχεδίου με κλίμακα 1:5000 και συνόρευε μαζί με το τεμάχιο 150 με το χωρομετρικό σχέδιο με κλίμακα 1:1250. Για τούτο όφειλε να δουλέψει και πάνω στα δύο σχέδια. (Τεκμήρια 61 και 62). Επί των σχεδίων στη συνοριακή γραμμή των τεμαχίων 158 και 531 φαίνονται μικρές διακεκομμένες γραμμές οι οποίες σύμφωνα με τον μάρτυρα αυτές αποτελούν το σήμα του κατακόρυφου γκρεμού το οποίο όταν έγινε η αποτύπωση της χωρομετρίας την περίοδο 1920-1925 είχε εγγραφεί ως γκρεμός. Στην παρούσα περίπτωση οι κάθετες γραμμές γέρνουν προς το τεμάχιο 531 που σημαίνει ότι τα σύνορα του τεμαχίου αυτού ήταν στην κορυφή του γκρεμού ενώ αν οι κάθετες γραμμές ήταν προς την πλευρά οποιουδήποτε άλλου τεμαχίου αυτό θα σήμαινε ότι ο γκρεμός θα ήταν το αντίθετο. Όταν υπάρχουν αλλαγές στη μορφολογία του εδάφους και όταν γίνονται νέες χωρομετρικές εργασίες καταγράφονται ξανά οποιεσδήποτε μεταβολές υπάρχουν επί του εδάφους. Στην ανατολική πλευρά των τεμαχίων 158 και 531 υπάρχει αργάκι το οποίο συμβολίζεται με δύο συνεχόμενες γραμμές και ένα τόξο. Παλαιότερα ο ιδιοκτήτης του τεμαχίου είχε καταχωρήσει στο Επαρχιακό Κτηματολόγιο στις 2.9.2004 την αίτηση ΑΧ/1714/2004 για οριοθέτηση μετά από παράπονο των ιδιοκτητών των διπλανών τεμαχίων ότι είχε επέμβει στα τεμάχια τους. Η αίτηση όμως αυτή αποσύρθηκε διότι το Κτηματολόγιο καθυστερούσε να την προχωρήσει και μετά την εφαρμογή του Νόμου 67/2005 περί Αρμοδίων Χωρομετρών, καταχώρησαν νέα αίτηση την ΑΧ/1166/2009 μέσω αρμόδιου χωρομέτρη, οπόταν τους ετοιμάστηκε φάκελος από το Κτηματολόγιο και τους παραδόθηκε για να προχωρήσει ο ίδιος ως ο αρμόδιος χωρομέτρης στην οριοθέτηση του ακινήτου. Με την υποβολή της αίτησης ετοιμάστηκε φάκελος του Κτηματολογίου ο οποίος περιλάμβανε έξι χωρομετρικές σελίδες, τεκμήρια 63
(1)-
(6). Τα τεκμήρια αυτά είναι μετρήσεις με τις οποίες το Κτηματολόγιο το 1920 μέχρι 1925 έχει χαρτογραφήσει και καθορίσει επ' ακριβώς τις συνοριακές γραμμές των τεμαχίων του χωριού Άρμου. Από τις μετρήσεις αυτές προέκυψε το χωρομετρικό σχέδιο στην κλίμακα 1:1250 δηλαδή ο χάρτης του χωριού Άρμου, τεκμήριο 62. Με βάση τις μετρήσεις αυτές ετοίμασε ο ίδιος χάρτη στον οποίο φαίνεται οριοθέτηση του τεμαχίου 531 [τεκμήριο 64
(1)] και τοπογραφικό σχέδιο στο οποίο παρουσιάζονται τα σταθερά σημεία του Κτηματολογίου τα οποία χρησιμοποίησε για να φθάσει στο αποτέλεσμα της οριοθέτησης. Τα εν λόγω σταθερά σημεία είχαν καθοριστεί από το Κτηματολόγιο και είναι σίδερα με σταυρό στην πάνω πλευρά και λυγισμένα στο έδαφος και δεν μπορούν να αφαιρεθούν εκτός με μηχάνημα. Τα εν λόγω σταθερά σημεία φαίνονται στο τεκμήριο 64
(2)και φέρουν τους αριθμούς 23, 24, 57, 58, 55, 48, 25. Τα εν λόγω σταθερά σημεία τα οποία φαίνονται και στις μετρήσεις οι οποίες δόθηκαν από το Κτηματολόγιο και κυρίως στο τεκμήριο 63
(4)ουσιαστικά καθορίζουν τις αποστάσεις μεταξύ τους π.χ. καθορίζουν ότι η απόσταση μεταξύ των σταθερών σημείων 23 και 24 είναι καθορισμένη, αναγράφεται στον χάρτη και είναι 39,40 εκατοστά. Στην ερώτηση εάν για να οριοθετήσει ένα τεμάχιο μπορεί να χρησιμοποιήσει ως σταθερό σημείο τις γωνιές κτιρίων, απάντησε: «Στην περίπτωση του 1:5000 όταν έγινε το Κτηματολόγιο στο 1920 υπήρχαν οι περιουσίες οι οποίες είχαν αξία και οι περιουσίες οι οποίες δεν είχαν αξία. Στο 1:5000 υπάρχει μια ανακρίβεια στις μετρήσεις και τις εξασφαλίσεις των 3,5 μέτρων, ευτυχώς στην περίπτωση τη δική μας η συνοριακή γραμμή του τεμαχίου 158 και 531 έχει καθοριστεί με μετρήσεις ακριβείας από το 1922 οι οποίες βρίσκονται στα τεκμήρια που έχουν κατατεθεί. Το σφάλμα λάθους δεν μπορεί να υπερβεί τα 20 με 30 εκατοστά». Υπέδειξε δε πως τα σταθερά αυτά σημεία που έχουν καθοριστεί από το Κτηματολόγιο δεν αφήνουν περιθώριο λάθους και μπορούν να εντοπιστούν ακόμη και σήμερα. Όμως εάν χαθεί έστω και ένα υπάρχει ο κατάλογος ο οποίος του έχει δοθεί από το Κτηματολόγιο με όλες τις συντεταγμένες των σταθερών σημείων οι οποίες είναι συνταγμένες στο σύστημα αναφοράς Κασσίνη το οποίο μπορεί να γίνει μετατροπή σε σύστημα αναφοράς MTL. Σχολιάζοντας την εργασία την οποία έχει κάνει ο τοπογράφος συνάδελφος του για τον ενάγοντα για τα τεκμήρια 52 και 53 που επίσης έχουν σχέση με την οριοθέτηση του τεμαχίου 158, απάντησε πως ενδεχομένως ο συνάδελφος του να αγνοούσε την ύπαρξη των στοιχείων στο Κτηματολόγιο και απ' ότι φαίνεται εφάρμοσε την προσεγγιστική μέθοδο στο 1:5000 η οποία εφαρμόζεται όταν δεν υπάρχουν στοιχεία με αποτέλεσμα να έχει εκτελέσει και να εξάξει αποτελέσματα προσεγγιστικά χωρίς να είναι ακριβή. Την προσεγγιστική μέθοδο εφάρμοσε ο ίδιος όταν ανεγειρόταν ο τοίχος αντιστήριξης και πρότεινε στον αδελφό του η κατασκευή του να έχει τουλάχιστον μια απόσταση από τα σύνορα μέχρι να εξασφαλιστεί το πιστοποιητικό έγκρισης της οριοθέτησης. Θεωρεί πως ο καθορισμός της συνοριακής γραμμής όπως την έκανε είναι μοναδικός, δεν υπάρχει άλλη μέθοδος ούτε και μετρήσεις. Τα σημεία είναι καθορισμένα και εξασφαλισμένα και δεν μπορεί κανένας μηχανικός και κανένας τεχνικός να αλλάξει οτιδήποτε. Η έκθεση και η εργασία η οποία έχει κάνει έχει ήδη τοποθετηθεί στον φάκελο οριοθέτησης με αρ. Α1166/2009, έχει ελεγχθεί από το Κτηματολόγιο αλλά δεν έχει ακόμη εκδοθεί πιστοποιητικό έγκρισης διότι ο ιδιοκτήτης του τεμαχίου 158 καταχώρησε αίτηση συνοριακής διαφοράς. Σύμφωνα με τον μάρτυρα, όταν αναλαμβάνουν σαν αρμόδιοι χωρομέτρες μια οριοθέτηση ή μια κτηματολογική υπόθεση είναι υποχρεωμένοι να καταθέσουν όλα τα σύνορα σε MTL συντεταγμένες, σχεδιασμένα και κατανοητά από το Κτηματολόγιο για να μπορεί να κάνει τον έλεγχο. Τα αποτελέσματα της οριοθέτησης του φαίνονται στην έκθεση την οποία ετοίμασε, τεκμήριο
  1. Σύμφωνα με το σχέδιο αυτό το τεμάχιο 531 δικαιούται ακόμα 34τ.μ. από το τεμάχιο 158 το οποίο βρίσκεται μεταξύ του τοίχου αντιστήριξης και της συνοριακής γραμμής των δύο τεμαχίων. Το εμβαδό του τεμαχίου αυτού φαίνεται με κίτρινο χρώμα στο τεκμήριο 65 και ξεκινά από μηδέν πλάτος μέχρι και 4-5μ. Στο ίδιο τεκμήριο φαίνεται με πράσινη γραμμή ο τοίχος αντιστήριξης η οποία χαρακτηρίζεται από κάθετες γραμμές και είναι η κωδικοποίηση όπως την έχει δώσει το Κτηματολόγιο, ενώ η συνοριακή γραμμή είναι χρωματισμένη με μπλε χρώμα. Επί του τεκμηρίου 65 μέσα στο κίτρινο χρώμα έχει σχεδιάσει με κόκκινο μελάνι σχήματα τα οποία ομοιάζουν με το S το αγγλικό το ανάποδο τα οποία ονομάζονται Klef, τα οποία υποδηλούν ότι το χρωματισμένο με κίτρινο χρώμα εμβαδό ανήκει στο τεμάχιο
  2. Ο ίδιος έχει επίσης προβεί σε υψομέτρηση των δύο τεμαχίων και έχει ετοιμάσει σχετική έκθεση, τεκμήριο
  3. Την έκθεση αυτή την έχει συμπληρώσει στις 28.11.2004 μετά την αποπεράτωση του τοίχου αντιστήριξης και στην οποία δεικνύεται το υψόμετρο του τοίχου αντιστήριξης, το οποίο κυμαίνεται περίπου στα 3μ. μαζί με το θεμέλιο του. Η μαρτυρία των προσώπων που ακολουθεί σχετίζεται και αφορά τις ζημιές, κακοτεχνίες, επιδιορθώσεις και εργασίες που εκτελέστηκαν στην οικία της κας Judy πρώην ιδιοκτήτριας της οικίας του ενάγοντα. Οι εργασίες αυτές έλαβαν χώρα περί το έτος
  4. Όλοι (πλην του Μ.Υ.7) είχαν κληθεί ως μάρτυρες στην αγωγή η οποία είχε αντικείμενο τις ζημιές και κακοτεχνίες εκείνες. Η κα Οικονομίδου (Μ.Υ.5) είναι γεωλόγος, απόφοιτος της Φυσικομαθηματικής σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και ασχολείται με σχετικές με το επάγγελμα της έρευνες και εργασίες από το
  5. Είναι διευθύντρια της εταιρείας Geo Mat Testing Laboratories Ltd. Το 1997, ετοίμασε μετά από έρευνα και μελέτη που διεξήγαγε στο τεμάχιο 158 στην Άρμου, σχετική έκθεση (τεκμήριο 67), το περιεχόμενο της οποίας υιοθέτησε και επεξήγησε. Οδηγίες για τη μελέτη έλαβε από την ασφαλιστική εταιρεία, στην οποία η τότε ιδιοκτήτρια της οικίας κα Judy υπέβαλε παράπονο για ύπαρξη ρωγμών στην οικία. Η ίδια προέβη σε γεωτεχνική έρευνα έλεγχο συνθηκών θεμελίωσης και έλεγχο του υπεδάφους. Επειδή όπως ήταν φυσικό δεν μπορούσε να γίνει έλεγχος του υπεδάφους κάτω από το πάτωμα της οικίας, προέβη με το συνεργείο της σε μελέτη γύρω από παρυφές του κτιρίου, σε σημείο πολύ κοντά στην οικία. Έσκαψαν τέσσερα δοκιμαστικά φρεάτια, όπως αυτά παρουσιάζονται στο σχεδιάγραμμα του τεκμηρίου 67, έλαβαν δείγματα από υλικά επιχωμάτωσης και έκαναν εργαστηριακούς ελέγχους ώστε να προσδιορίσουν τις ιδιότητες των υλικών. Καταληκτικά, όπως καταγράφεται και στα συμπεράσματα της έκθεσης της: «α) Το υλικό επιχωμάτωσης που χρησιμοποιήθηκε δεν ήταν ομοιογενές και είχε διάφορα ξένα αντικείμενα όπως κομμάτια από τούβλα. Μόνο στην περιοχή του δοκιμαστικού φρεατίου 4 το υλικό που χρησιμοποιήθηκε ήταν κατάλληλο για επιχωμάτωση καθότι ήταν «χαβαροτσιάκιλο». β) Το υφιστάμενο υλικό για τα δείγματα 1, 2 και 3 έχει εξαιρετικά μεγάλη πλαστικότητα. γ) Το επί τόπου υλικό επίσης διογκώνεται και οποιαδήποτε διακύμανση στην υγρασία δημιουργεί μεγάλα προβλήματα». Αναφερόμενη στην ιδιότητα του αργίλου (κώνου) να απορροφά υγρασία, εξήγησε πως η αυξομείωση της υγρασίας διαδραματίζει σημαντικό ρόλο όταν συρρικνώνεται ο κώνος αλλά όταν στεγνώνει δημιουργεί ρωγμές. Γι' αυτό ο μελετητής θα πρέπει να είναι προσεκτικός και να κάνει τέτοιες επιχωματώσεις, ώστε να μην έχει αστοχίες από τις οποίες οι πιο συχνές είναι οι ρωγμές. Για να αποφευχθεί η υγρασία πρέπει να γίνεται εξυγίανση του εδάφους με κατάλληλο υλικό σε στρώσεις, καλή συμπίεση ώστε να εκμηδενίζονται τα προβλήματα και χτίζεται κατάλληλος τοίχος θεμελίωσης. Στο συγκεκριμένο τεμάχιο 158 δεν εφαρμόστηκαν αυτές οι μέθοδοι και βρήκαν ότι όλα ήταν ασυμπίεστα ακόμη και η επιχωμάτωση του σπιτιού. Όταν οι επιχωματώσεις είναι ασυμπίεστες τότε θα υπάρχουν καθιζήσεις και μάλιστα ανομοιόμορφες. Το κτίριο θα κάθεται ανομοιόμορφα και θα δημιουργεί ρωγμές. Την ύπαρξη κακοτεχνιών και γενικά τη κακή εργασία διαπίστωσε και ο Αντρέας Βασιλείου, Μ.Υ.8, Πολιτικός Μηχανικός. Ο ρηθείς μάρτυρας υιοθέτησε την έκθεση την οποία είχε ετοιμάσει το 1994, τεκμήριο 68 στην οποία περιγράφονται όλες οι κακοτεχνίες τις οποίες είχε διαπιστώσει. Η έκθεση συνοδεύεται από φωτογραφίες στις οποίες απεικονίζεται η τότε υπάρχουσα κατάσταση. Επεσήμανε πέραν των περιγραφομένων στην έκθεση του και τα εξής προβλήματα τα οποία τα θεώρησε πολύ βασικά και ως την αιτία της ύπαρξης και της πρόκλησης ζημιών στην οικία που βρίσκεται στο τεμάχιο
  6. Παρατίθεται το σχετικό μέρος της μαρτυρίας αυτολεξεί: «Το πρώτο, λόγω υψομετρικής διαφοράς που υπήρχε και λόγω της κακής ποιότητας των εδαφών που ήταν άργιλος, από τα σχέδια φαινόταν καθαρά ότι δεν έγινε η κατάλληλη θεμελίωση και δεν είχαν ληφθεί τα απαραίτητα μέτρα για να μην υπάρξουν μελλοντικά προβλήματα. Και επειδή δεν ακολουθήθηκε σωστά αυτή η τεχνική διαδικασία υπήρχαν τρομερές και σε μεγάλου βαθμού ρωγμές λόγω καθιζήσεων και αποκόλληση στοιχείων από την οικοδομή, όπως ήταν το εξωτερικό κλιμακοστάσιο το οποίο είχε αποκολληθεί λόγω της καθίζησης, τα εξωτερικά πατώματα ήταν γεμάτα με μεγάλες ρωγμές, η πισίνα πρακτικά δεν λειτουργούσε λόγω των καθιζήσεων και γενικά στο κτίριο είχαν γίνει αρκετές ζημιές. Όλα αυτά που αναφέρω φαίνονται ολοκάθαρα στις φωτογραφίες μου που δείχνουν και την αποκόλληση του κλιμακοστασίου λόγω της ρωγμής και το άνοιγμα του πατώματος και η αποκόλληση του από το υπόλοιπο κτίριο. Δεύτερη παρατήρηση εξίσου σοβαρή ήταν οι κακοτεχνίες των κατασκευών όπου επειδή δεν ακολουθήθηκε η σωστή διαδικασία υπήρχαν εμφανή σημεία του οπλισμού των τοίχων αντιστήριξης. Το μπετόν που έγινε δεν είχε περιποιηθεί, υπήρχαν ρωγμές με αποτέλεσμα να υπάρχουν αρκετές υγρασίες. Και σε αυτή την περίπτωση όλα αυτά που αναφέρω είναι εμφανή στις φωτογραφίες οι οποίες υπάρχουν στην έκθεση. Το τρίτο σημείο που είχα επισημάνει ως πάρα πολύ σοβαρό ήταν η διαφοροποίηση των σχεδίων όσον αφορά το αποχετευτικό σύστημα της κατοικίας. Υπήρχε διαχωρισμός των απόβλητων των αποχωρητηρίων από τα απόβλητα των νιπτήρων και των μπάνιων στα σχέδια όπως προβλέπετο και προβλέπεται από τη νομοθεσία. Είχε γίνει με ένα σύστημα με αποτέλεσμα να μην λειτουργά ο σηπτικός βόθρος και λόγω των καθιζήσεων τα παραδεξάμενα αντί να ήταν από οπλισμένο σκυρόδεμα, δηλαδή μπετόν όπως ήταν και στα σχέδια, ήταν από τούβλα, μάλιστα ασουβάτιστα από την έξω πλευρά. Με την καθίζηση αυτή είχαν μοιραστεί, αρκετά από αυτά είχαν σπάσει με αποτέλεσμα όλα αυτά τα απόβλητα να τα απορροφά η γη, εξίσου σοβαρό πρόβλημα που δημιούργησε επιπρόσθετες καθιζήσεις εκτός από τη φύση των εδαφών. Αυτά ήταν οι τρεις βασικοί πυλώνες ή αιτίες, τα οποία για το καθένα περιγράφω αναλυτικά στην έκθεση μου με υποστήριξη φωτογραφικού υλικού». Μαρτυρία ενώπιον του Δικαστηρίου κλήθηκε και πρόσφερε η Μαρία-Ολίβια Κωνσταντίνου (Μ.Υ.9) πολιτικός μηχανικός η οποία ετοίμασε τα σχέδια για τις επιδιορθώσεις που απαιτούντο για τις ζημιές στην οικία της κας Judy, τις οποίες και επέβλεπε. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, οι ζημιές ήσαν πάρα πολλές και εντός του σπιτιού και εξωτερικά. Το σπίτι δεν εδραζόταν σε ένα επίπεδο και ένα δωμάτιο το οποίο ήταν επέκταση του ισογείου, ουσιαστικά αιωρείτο και έπρεπε να αφαιρεθούν και αφαιρέθηκαν όλα τα xώματα κάτω από αυτό. Αφαίρεση χωμάτων έγινε επίσης στο μέρος της πισίνας. Έφτιαξαν θεμελιοδοκούς και επιδιόρθωσαν τη πισίνα. Όπου αφαίρεσαν χώματα, εκάμαν ξανά επιχωμάτωση και συμπίεσαν τα χώματα. Στην άκρη του σπιτιού προς την πισίνα, με σκοπό να σταματήσει η κατολίσθηση έφτιαξαν βαθύ θεμελιοδοκό. Μετά την επιχωμάτωση μεταξύ του σπιτιού και της πισίνας έκαναν μπετόν με σίδερο και σύνδεσαν το σπίτι με τη πισίνα. Το μόνο μέρος που δεν «πείραξαν» ήταν το πίσω μέρος της πισίνας προς το χωράφι του γείτονα. Την επιδιόρθωση των ζημιών που είχαν δημιουργηθεί τότε, είχε αναλάβει ο εργολάβος οικοδομών κ. Γ. Κατσαμπάς, Μ.Υ.
  7. Όπως ανέφερε ο μάρτυρας, επισκέφθηκε ξανά την οικία 2-3 ημέρες πριν καταθέσει στο Δικαστήριο και διαπίστωσε ότι οι εργασίες πλακόστρωτου και στερέωσης του δωματίου το οποίο αιωρείτο δεν είχαν παρουσιάσει κανένα πρόβλημα. Πρόβλημα παρουσίαζαν το μέρος της αυλής το οποίο εβρίσκετο μεταξύ του σπιτιού και της πισίνας και η πισίνα και ο μάρτυρας το απέδωσε στο γεγονός αφενός του ακατάλληλου του εδάφους και της επιχωμάτωσης και αφετέρου στο γεγονός ότι η πισίνα εδράζετο απλά στο κονώδες έδαφος χωρίς καμία άλλη υποστήριξη. Είναι σημαντική η αναφορά του μάρτυρα ότι από το 1997 που προέβη στις επιδιορθώσεις αυτές μέχρι και το 2002, 2003 επισκεπτόταν το σπίτι και επιδιόρθωνε ρωγμές και βλάβες οι οποίες εδημιουργούνταν στο πλακόστρωτο και στο μέρος της πισίνας. Ερωτηθείς για τον τοίχο αντιστήριξης τον οποίο έχει ανεγείρει ο εναγόμενος (τον επίδικο) διαπίστωσε ότι ο τοίχος είναι γυρτός και συνέχισε λέγοντας πως «είναι γυρτός και θα γύρει τέλεια επειδή το βάρος της αυλής της πισίνας είναι πάνω στον τοίχο εκείνον». Ιδιαίτερη και περαιτέρω αναφορά για τη μαρτυρία των ανωτέρω μαρτύρων γίνεται κατωτέρω σε άλλο μέρος της απόφασης. Επίδικα θέματα τα οποία προκύπτουν από τα δικόγραφα και τα οποία χρήζουν διερεύνησης και απόφασης μπορούν να θεωρηθούν τα κάτωθι:
  8. Επέμβαση του εναγομένου επί του ακινήτου του ενάγοντα.
  9. Εργασίες εκσκαφής και γενικά χωματουργικές εργασίες επί του ακινήτου του εναγομένου και κατασκευή τοίχου αντιστήριξης.
  10. Πρόκληση ζημιών στο ακίνητο του ενάγοντα και αιτία πρόκλησης τους.
  11. Αξία και κόστος αποκατάστασης. Προτού όμως επιλυθούν τα ανωτέρω θέματα θα πρέπει να γίνει αξιολόγηση της μαρτυρίας. Αξιολόγηση Μαρτυρίας Είχα την ευκαιρία να ακούσω με προσοχή και να μελετήσω τη δοθείσα μαρτυρία την οποία σύγκρινα και με τα δικόγραφα και τα τεκμήρια τα οποία έχουν καταχωρηθεί. Έχω πάντοτε κατά νου, πως η αξιολόγηση της φιλαλήθειας ενός μάρτυρα έχει δύο επάλληλα επίπεδα. Το πρώτο αφορά στο περιεχόμενο της ίδιας της μαρτυρίας, το οποίο υποβάλλεται στη βάσανο της εύλογα αναμενόμενης ανθρώπινης λειτουργίας και συγκρίνεται με το υπόλοιπο μαρτυρικό υλικό. Το δεύτερο ανάγεται στην έμφυτη ικανότητα του ανθρώπου να διακρίνει από το σύνολο της προσωπικότητας αυτού που εξιστορεί κάτι, αν λέγει την αλήθεια. (Sayed v. Πλοίου Μ/V Mary John κ.α,
(2002)1Α Α.Α.Δ. σελ. 661). Μια άλλη σημαντική αρχή είναι πως ένας μάρτυρας μπορεί να γίνει πιστευτός μερικώς ή ολικώς, ενώ δεν θεωρείται επιλήψιμη ή επιλεκτική αποδοχή μέρους της μαρτυρίας ενός μάρτυρα, (Χ. Χρίστου ν. Ευγενίας Khoreva
(2002)1Α Α.Α.Δ 454) νοουμένου βέβαια ότι αυτή η επιλογή εξηγείται και δεν εκφεύγει ούτε επηρεάζει τη δικαστική κρίση (Χ. Τσιντίδης Λτδ ν. Α. Χαριδήμου, Πολ. Έφεση 224/07 ημερ. 18.10.2012). Εκείνο που δεν είναι επιτρεπτό για το Δικαστήριο, είναι να αποδεχθεί μαρτυρία ως αξιόπιστη μόνον και μόνον διότι οι πιθανότητες προς εκεί κατατείνουν. Και το απίθανο μπορεί να είναι αληθινό. (Mossa Mohammed Mustafa v. Α. Κακούρη κ.α.
(2002)1Α Α.Α.Δ. 165). Πλείστοι των μαρτύρων των διαδίκων κατέθεσαν ως εμπειρογνώμονες. Η ιδιότητα τους αυτή δεν καθιστά τη μαρτυρία τους εκ προοιμίου αποδεκτή αλλά εμπίπτει και εξετάζεται όπως και των λοιπών μαρτύρων. Με δεδομένο πως οφείλουν και έχουν υποχρέωση να εφοδιάσουν το Δικαστήριο με τις κατάλληλες γνώσεις ώστε να είναι δυνατό να αποφασίσει επί των επιδίκων θεμάτων. Έχω την πεποίθηση ότι ο Μ.Υ.2 κ. Μούγιαννος δεν ήταν απόλυτα σαφής και ειλικρινής στις τοποθετήσεις του. Προσπάθησε κυρίως για το θέμα της εκσκαφής αλλά και άλλα θέματα να τα ερμηνεύσει διαφορετικά. Επέμενε πως στο σύνορο των επιδίκων τεμαχίων ενάγοντα και εναγομένου δεν έγινε εκσκαφή αλλά καθαρισμός. Στην διάρκεια της αντεξέτασης χαρακτήρισε τις εκεί εργασίες ως εκσκαφή η οποία δεν επηρέασε το πρανές. Επέμενε ότι ο επίμαχος τοίχος αντιστήριξης δεν χρειαζόταν πασσάλωση. Επέμενε δε ότι ούτε η γεωτεχνική έκθεση (τεκ. 60) επρότεινε κάτι τέτοιο. Όταν τέθηκε υπόψη του η σχετική έκθεση (τεκ. 60) στην οποία υποδεικνύεται πως όλοι οι τοίχοι αντιστήριξης χρειάζονται πασσάλωση, εξήγησε πως πασσάλωση απαιτείτο μόνο για τους τοίχους του υπογείου. Τη γνώμη του αυτή την στήριξε στην εμπειρία του και σε συνομιλία του με τον γεωλόγο. Τέτοιο συμπέρασμα όμως δεν προκύπτει από το σχετικό τεκμήριο το οποίο καταγράφει πως «Η θεμελίωση και των οικιών και των τοίχων αντιστήριξης θα πρέπει να γίνει με πασσάλους για να εμποδίσουμε τυχόν κύλιση τους». Σημειώνεται πως ο συντάξας την έκθεση και εκείνος που προέβη στην έρευνα και μελέτη, δεν επιβεβαίωσε το συμπέρασμα αυτό του κ. Μούγιαννου, αφού δεν κατέθεσε ως μάρτυρας. Αρνείτο ότι υπήρχε ανάγκη οικοδόμησης δεύτερου τοίχου αντιστήριξης λόγω του ύψους του επίμαχου, ενώ διαπιστώνεται από το τεκμήριο 32 ότι ετέθη όρος από την Πολεοδομία για δεύτερο τοίχο αντιστήριξης. Ο κ. Μούγιαννος χαρακτήρισε το δεύτερο αυτόν τοίχο ως ανθώνα. Διαφορετική εκτίμηση προέκυψε επίσης και με το ύψος του τοίχου, τον οποίο ο κ. Μούγιαννος χαρακτηρίζει ως απόλυτα ορθό. Από το τεκμήριο 31 όρος 502, ο μελετητής της Πολεοδομίας σημειώνει ότι ανηγέρθηκε τοίχος πέραν του επιτρεπόμενου ορίου, δηλαδή πέραν των 2.50μ. ενώ και ο Μ.Ε.3 Στ. Ευστρατίου, Τεχνικός Μηχανικός της Επαρχιακής Διοίκησης Πάφου, δήλωσε ότι μέτρησε τον τοίχο και έχει ύψος από 3μ - 3.10μ. Με δεδομένη την τελευταία αυτή παρατήρηση, οι θέσεις του κ. Κακογιάννη, (Μ.Ε.6) ο οποίος επέμενε να δηλώνει ότι ο επίμαχος τοίχος έχει ύψος από 2,5μ.-6μ. και ότι το συμπέρασμα αυτό προκύπτει από οφθαλμομέτρηση, χαρακτηρίζονται ως πρόχειρες και βεβιασμένες. Θεωρώ επίσης μη αποδεκτή τη θέση του εν λόγω μάρτυρα σχετικά με τον υπολογισμό κόστους ανέγερσης νέου τοίχου αντιστήριξης το οποίο ανεβάζει στο ποσό των €109.600,00 θέση την οποία ανασκεύασε ο ίδιος μετά το τέλος της αντεξέτασης του, δηλώνοντας πως υπάρχουν και άλλες σύγχρονες μέθοδοι επίλυσης κατασκευαστικών προβλημάτων, χωρίς να κατεδαφιστεί ο υφιστάμενος τοίχος. Ειλικρινής, σαφής και αξιόπιστος κρίνεται ο Μ.Ε.5 κ. Ζαβρίδης. Εξέφρασε τεκμηριωμένες και σαφείς θέσεις στο Δικαστήριο και ήταν πλήρως επεξηγηματικός. Δεν μπορώ να αποδεχτώ όμως τη θέση του για τον οπλισμό του τοίχου αντιστήριξης που έπρεπε να χρησιμοποιηθεί, αφού στην έκθεση του τεκμήριο 44 αναφέρεται σε διάμετρο 20m.m ενώ στην προφορική του μαρτυρία τη μειώνει στα 16m.m χωρίς επεξήγηση για τούτη την ενέργεια. Θεωρώ πως για τούτο το θέμα ήταν ιδιαίτερα αυστηρός. Ειλικρινής και αξιόπιστος κρίνεται επίσης ο Μ.Ε.7 κ. Αρσένης, του οποίου εν πάση περιπτώσει η μαρτυρία δεν αμφισβητήθηκε ιδιαίτερα. Ο Μ.Ε.9 χαρακτηρίσθηκε αναξιόπιστος από τον συνήγορο του εναγομένου διότι όπως εξηγεί ο κ. Σάββα, δεν προέβη ο ίδιος σε μελέτη, αλλά συνέλεξε στοιχεία από βιβλία και μελέτες. Το Δικαστήριο διαφωνεί με την ανωτέρω θέση. Ο εν λόγω μάρτυρας διαθέτει ένα εξαίρετο βιογραφικό και μια πολύχρονη πείρα. Ανέφερε ότι εξέτασε με το ειδικό σφυρί του γεωλόγου τα στρώματα του εδάφους, πλην όμως για να εξάξει τις μηχανικές και φυσικές ιδιότητες τους, κατέφυγε στις εργαστηριακές μελέτες του Τμήματος Γεωλογικής Επισκόπησης. Όπως επίσης κατέφυγε στα αρχεία του Τμήματος Σεισμολογικών Ερευνών για να καταγράψει τους σεισμούς που σημειώθηκαν τα χρόνια που καλύπτουν την επίδικη περίοδο. Οι παρατηρήσεις και συμπεράσματά του καθίστανται ευρήματα του Δικαστηρίου. Θεωρώ πως ο ρηθείς μάρτυρας, ο οποίος επισκέφθηκε το μέρος για το συγκεκριμένο επίδικο πρόβλημα ήταν πιο κατατοπιστικός από ό,τι η κα Οικονομίδου Μ.Υ.5, η οποία βέβαια είχε προβεί σε μελέτες το 1997 για άλλα προβλήματα. Εξ' ου και δεν είχε εξετάσει την ύπαρξη ρηγμάτων, όπως ο ρηθείς μάρτυρας. Ειλικρινείς, αξιόπιστοι και σαφείς κρίνονται οι Μ.Ε.2, 3 και 4 οι οποίοι ως υπάλληλοι Κυβερνητικών Τμημάτων κατέθεσαν ότι γνώριζαν και ό,τι προέκυπτε από τους φακέλους που είχαν στην κατοχή τους και τους οποίους κατέθεσαν (Τεκμήρια 30, 31, 32, 36). Απόλυτα ειλικρινείς, σαφείς και αξιόπιστοι κρίνονται οι Μ.Υ.5, 8 και 9 Κυπρούλα Οικονομίδου, Α. Βασιλείου και Μ. Κωνσταντίνου. Εξάλλου η μαρτυρία τους δεν αμφισβητήθηκε. Η αντεξέταση αφορούσε κυρίως διευκρινιστικά θέματα. Υπενθυμίζω ότι οι ρηθέντες μάρτυρες ήσαν τα άτομα που κατέθεσαν και στην αγωγή 2451/
  1. Ο Μ.Υ.7 Γ. Κατσαμπάς, είναι ο εργολάβος ο οποίος εκτέλεσε το 1997 τις εργασίες. Κρίνεται απόλυτα ειλικρινής και αξιόπιστος. Παρά τη θέση και υποβολή του συνηγόρου του ενάγοντα ότι προσήλθε στο Δικαστήριο για να βοηθήσει τον εναγόμενο και ότι ενδεχομένως κάποια θέματα να μην τα θυμάται καλά, η απάντηση του ήταν αφοπλιστικά εύστοχη. Τον εναγόμενο δεν τον γνωρίζει, τα ονόματα των δικηγόρων αλλά και των διαδίκων τα πληροφορήθηκε στο Δικαστήριο. Έχει πολύ καλή μνήμη, συνηθίζει να είναι πάντοτε παρών στις εργασίες που εκτελεί και «θυμάται δουλειά που έκανε πριν 39 χρόνια, να πει από πού περνά η σωλήνα που πάει στο μπάνιο». Είμαι πεπεισμένη ότι και ο μάρτυς αυτός είπε την αλήθεια στο Δικαστήριο και δεν διέκρινα καμία προσπάθεια αποφυγής απάντησης ή αντίφασης στις θέσεις που διατύπωνε, θέσεις που τις βάσιζε σε γεγονότα που έζησε και την εμπειρία του. Η μαρτυρία των Μ.Ε.8, Μ.Υ.3 και Μ.Υ.6 σχολιάζεται σε άλλο κεφάλαιο. Απόλυτα ειλικρινής κρίνεται και η Μ.Υ.4 κα Α. Λαζάρου, υπεύθυνη του Πολιτικού Τμήματος του Δικαστηρίου Πάφου. Τελευταίοι προς αξιολόγηση παραμένουν οι διάδικοι. Ο ενάγων χαρακτηρίσθηκε αναξιόπιστος από το συνήγορο του εναγόμενου αφ΄ ενός διότι δεν ανέφερε εξεταζόμενος για την αίτηση συνοριακής διαφοράς που κατέθεσε στο Κτηματολόγιο και αφ΄ ετέρου διότι άλλα ποσά επιζητεί με την αγωγή του και για διαφορετικά ποσά ανάφερε στη μαρτυρία του. Επισημαίνεται πως η διαφοροποίηση στο ύψος κάποιου αξιούμενου ποσού δεν καθιστά το μάρτυρα αναξιόπιστο αφού εκείνο που το Δικαστήριο επιδικάζει εάν αποδειχθεί είναι το δικογραφημένο. Εκτός και εάν η διαφοροποίηση γίνεται υπό τέτοιες συνθήκες που υποδηλούν προσπάθεια απόκρυψης γεγονότων ή στοιχείων. Κάτι που δεν διέκρινα στη μαρτυρία του ενάγοντα, ο οποίος κρίνεται καθ΄ όλα ειλικρινής. Η διαφοροποίηση στη μαρτυρία του στις ημερομηνίες κατά τις οποίες άδειασε και γέμισε την πισίνα του, θεωρώ ότι οφείλεται στο διαρρεύσα χρονικό διάστημα και όχι σε ανειλικρίνεια. Αναφορικά με την αίτηση συνοριακής διαφοράς, καμιά προσπάθεια απόκρυψης της έγινε από τον ενάγοντα. Όταν ρωτήθηκε κατά την αντεξέταση, αμέσως απάντησε δίδοντας στοιχεία και πληροφορίες, όσες μπορούσε να αντιληφθεί συνεπεία του μη κατανοητού σε αυτόν, της Ελληνικής γλώσσας. Ο εναγόμενος, στο πλείστο μέρος της μαρτυρίας του, βασιζόταν όπως είναι φυσικό, στις θέσεις και γνώμες των ειδικών-εμπειρογνωμόνων που εκάλεσε. Αποδέχομαι τη θέση του, πλην εκείνης για το άδειασμα του νερού της πισίνας του ενάγοντα πάνω στον επίδικο τοίχο για τρεις συνεχείς φορές. Στο σημείο τούτο προτιμώ τη θέση του ενάγοντα πως άδειασε μέρος του νερού στο κοινό σύνορο με σκοπό να μαλακώσει το χώμα, και να φυτέψει δεντρολίβανο, πλην όμως δεν προχώρησε στο εν λόγω εγχείρημα λόγω της διαφωνίας του με τον εναγόμενο. Ο τελευταίος είπε πως κατήγγειλε τον ενάγοντα στον Κοινοτάρχη ο οποίος επιλήφθηκε του θέματος. Ο οποίος όμως, αν και θα μπορούσε να διαφωτίσει τα γεγονότα, δεν κλήθηκε να καταθέσει. Μη αποδεκτή είναι επίσης η θέση και εκδοχή του για απλό καθάρισμα του μέρους του τεμαχίου του που συνορεύει με αυτό του ενάγοντα. Η επίμονη άρνηση του για μη εκσκαφή, όπως κατωτέρω καταγράφεται, καταρρίπτεται από ανεξάρτητα τεκμήρια και μαρτυρία. Ευρήματα
  2. Ο ενάγων κατέστη ιδιοκτήτης, περί τον Φεβρουάριο του 2004 του ακινήτου με αρ. τεμ. 158 και της επ' αυτού οικίας, το οποίο βρίσκεται στο χωριό Άρμου. Η οικία ανεγέρθηκε περί το έτος 1993 από τους προηγούμενους ιδιοκτήτες David και Judy Waley.
  3. Ο εναγόμενος είναι ιδιοκτήτης του όμορου με το ανωτέρω τεμάχιο, ακινήτου με αρ. τεμ. 531 (πρώην τεμ. 29). Τα δύο αυτά τεμάχια είχαν κατά τον επίδικο χρόνο υψομετρική διαφορά κυμαινόμενη περί τα 2-3μ.
  4. Είναι κοινά αποδεκτό από όλους τους εμπειρογνώμονες που κατέθεσαν (Μ.Ε.9, Μ.Υ.5, Μ.Ε.5) πως το έδαφος και το υπέδαφος της περιοχής Άρμου καλύπτεται από άργιλο / κώνο το οποίο δεν αποτελεί κατάλληλο υλικό θεμελίωσης. Το τεμ. 158 (του ενάγοντα) καλύπτεται από θαλάσσιες και ποτάμιες αποθέσεις, ενώ το τεμ. 531 (πρώην 29) (του εναγομένου) καλύπτεται από στρώματα του σχηματισμού κανναβιού που είναι μια ακολουθία μπεντονοτικών αργίλων με ενστρώσεις ηφαιστείου, αστικών ιλυολίθων, ραδιολαριτών και μαγγανιούχων πηλιτών. Η κατηγορία των εδαφών αυτών χαρακτηρίζεται από ψηλή περιεκτικότητα του ορυκτού μοντιμοριλλονίτη, έχει ψηλή πλαστικότητα και εξίσου ψηλή δυνητικότητα διόγκωσης - συρρίκνωσης. Το καλοκαίρι οι σχηματισμοί αυτοί, ένεκα της αποξήρανσης και της συνεπακόλουθης μείωσης του όγκου τους, συρρικνώνονται και εμφανίζουν σωρεία ακανόνιστων ρωγμών διάφορου μεγέθους ενώ το χειμώνα όταν υγραίνονται διογκώνονται λόγω απορρόφησης νερού και γίνονται πολύ πλαστικοί με αποτέλεσμα την αύξηση της συμπιεστότητας τους.
  5. Συνεπεία της ανωτέρω ιδιομορφίας των εδαφών, το τεμάχιο του εναγόμενου εμπίπτει στη ζώνη επικινδυνότητας 1 και απαιτείται από τα αρμόδια τμήματα, η εκπόνηση γεωλογικής - γεωτεχνικής μελέτης (Μ.Ε.2) και η υποβολή της πριν τη χορήγηση πολεοδομικής άδειας.
  6. Περί τα μέσα Ιουλίου 2004, ο εναγόμενος ξεκίνησε εργασίες ισοπέδωσης και εκσκαφής του τεμαχίου του, επιθυμώντας να το καταστήσει κατάλληλο για ανέγερση κατοικίας. Τον Σεπτέμβριο του ιδίου έτους άρχισε την κατασκευή του επίδικου τοίχου αντιστήριξης, ο οποίος ολοκληρώθηκε περί τον Οκτώβριο.
  7. Κατά τη διενέργεια των εργασιών αυτών προέκυψε η επίδικη διαφορά. Τα επί μέρους επίδικα θέματα και ευρήματα εξετάζονται κατωτέρω κατά ενότητες. Σημειώνονται όμως και τα κάτωθι:
  8. Ο Ενάγων ήλθε στην Κύπρο αρχές Αυγούστου του ιδίου έτους και διαπίστωσε τα πρώτα σημάδια των ρωγμών στο πλακόστρωτο περιμετρικά της πισίνας. Σημειώνεται πως η απόσταση της νότιας δεξιάς πλευράς της πισίνας και του τοίχου αντιστήριξης είναι 3.20 μ. ενώ η απόσταση της νότιας αριστερής πλευράς είναι 3.05-3.10 μ. (Μ.Ε.7 Ν. Αρσένης - Τεκμ. 50). Όλος ο χώρος περιμετρικά της πισίνας καλύπτεται από πλακόστρωτα.
  9. Την ίδια περίοδο η πισίνα πήρε κλίση περί τα 2 cm και ο Ενάγων διόρισε αρχές Αυγούστου τους Μ.Ε.5 και Μ.Ε.8 για να ελέγξουν τις ζημιές και οριοθετήσουν το ακίνητο, αντίστοιχα.
  10. Στους επόμενους 12 μήνες, μεγάλωσαν οι ρωγμές στην πισίνα, ο χώρος της πισίνας βυθίστηκε πολύ εμφανώς σε μια γωνία, το ακανόνιστο πλακόστρωτο γύρω από την πισίνα ράγισε και εμφανίσθηκαν ρωγμές στο σπίτι.
  11. Τον Ιούλιο του 2006 η δεξιά γωνία της πισίνας ράγισε και εκτελέστηκαν εργασίες για ασφάλιση της.
  12. Τον Αύγουστο του 2006 εμφανίστηκαν ρωγμές στο σπίτι πλησίον της πισίνας. Την ίδια περίοδο το έδαφος κάτω από την πισίνα άρχισε να μετακινείται.
  13. Τον Οκτώβριο του 2007 κατασκευάστηκε σκυρόδεμα μεταξύ του τοίχου αντιστήριξης και της πισίνας και έγινε επισκευή της πισίνας. Το ακανόνιστο πλακόστρωτο αφαιρέθηκε και αντικαταστάθηκε με ανάγλυφο σκυρόδεμα και έγιναν επιδιορθώσεις ρωγμών εσωτερικά και εξωτερικά. Κώλυμα Με την έκθεση υπεράσπισης, όπως αυτή τροποποιήθηκε, εγείρεται ένσταση κωλύματος καταχώρησης της παρούσας αγωγής καθότι ο ενάγων «γνώριζε ότι ο προηγούμενος ιδιοκτήτης του ακινήτου με αρ. εγγραφής 0/5531, είχε καταχωρήσει την αγωγή υπ' αρ. 2451/1998 στο Επαρχιακό Δικαστήριο Πάφου, στην οποία αγωγή εκδόθηκε απόφαση υπέρ του προηγούμενου ιδιοκτήτη, δυνάμει της οποίας δόθηκαν οι ίδιες θεραπείες και αποζημιώσεις τις οποίες ζητά ο ενάγοντας με την παρούσα αγωγή». Σύμφωνα με τον Nokes το Κώλυμα (Estoppel) είναι ένας κανόνας με τον οποίο ένας διάδικος εμποδίζεται από του να εγείρει ή να αρνηθεί ένα γεγονός (Nokes «Introduction to Evidence", 3rd Ed., page 208) ενώ σύμφωνα με τον Phipson είναι ένας κανόνας που εμποδίζει ένα διάδικο από του να αρνηθεί την ύπαρξη μιας κατάστασης γεγονότων που έχει προβάλει προηγουμένως (Phipson on Evidence, 12th Ed. Page 912). Το Κώλυμα μπορεί να είναι:
(1)Κώλυμα λόγω δεδικασμένου (Estoppel by record),
(2)Κώλυμα λόγω καταχωρίσεων σε έγγραφα (Estoppel by deed), και
(3)Κώλυμα λόγω συμπεριφοράς (Estoppel by conduct or Estoppel in pais). (Δέστε Παπακόκκινου ν. Δήμος Πάφου
(1998)1 Α.Α.Δ. 2398). Ουσιαστικά, όπως καταγράφεται η ανωτέρω παράγραφος εγείρεται με αυτή θέμα δεδικασμένου, η στοιχειοθέτηση του οποίου για να είναι επιτυχής απαιτεί την πλήρωση τεσσάρων προϋποθέσεων: (α) Η απόφαση να είναι τελεσίδικη. (β) Να υπάρχει ταύτιση διαδίκων. (γ) Να υπάρχει ταύτιση της ιδιότητας των διαδίκων. (δ) Να υπάρχει ταύτιση επίδικων θεμάτων. (Γεωργίου ν. Βωνιάτη
(1978)2 JSC 239, Demetriou v. Hilides
(1980)1 JSC211). Για στοιχειοθέτηση της υπεράσπισης αυτής κλήθηκαν και κατέθεσαν οι Μ.Υ.6 -
  1. Σχετική είναι και η μαρτυρία της κας Α. Λαζάρου (Μ.Υ.4), υπεύθυνης του Πολιτικού Τμήματος του Δικαστηρίου Πάφου. Υπό την ιδιότητα της αυτή κατέχει τον φάκελο της υπόθεσης 2451/
  2. Οι αξιώσεις της ενάγουσας αφορούσαν την οικοδομή επί του τεμαχίου 158, Φ/Σχ. 45/61 στην Άρμου (το επίδικο). Από τη μάρτυρα αυτή ζητήθηκε και κατατέθηκαν ως τεκμήρια 67 - 69 τα υπάρχοντα σε εκείνο τον φάκελο τεκμήρια 1, 2, και
  3. Από τη δοθείσα από τους Μ.Υ.6 - 9 μαρτυρία διαφάνηκε ότι το 1997 προέβηκαν σε επιδιορθώσεις των ζημιών και κακοτεχνιών που είχαν προκληθεί στην οικία που τώρα κατέχει ο ενάγων. Συνακόλουθα πέραν του γεγονότος ότι δεν παρουσιάστηκε στο Δικαστήριο ικανή μαρτυρία για την ταυτότητα ή ιδιότητα των διαδίκων μερών στις δύο αγωγές, διεφάνη αντίθετα, ότι άλλος ήταν ο ιδιοκτήτης της κατοικίας κατά την έγερση της πρώτης αγωγής και διαφορετική η αιτία των ισχυριζομένων ζημιών. Συνεπώς κρίνεται πως δεν μπορεί επιτυχώς να εγερθεί το κώλυμα του δεδικασμένου. Πιστεύω ότι εκείνο που ο εναγόμενος ήθελε να προβάλει και προσπάθησε μέσω της μαρτυρίας να το πράξει, είναι πως, οι ισχυριζόμενες ζημιές οι αποδιδόμενες στην κατασκευή του τοίχου αντιστήριξης και στην εκσκαφή, δεν οφείλεται σε αυτή την αιτία αλλά στην κακή κατασκευή της οικίας, στη λανθασμένη επιχωμάτωση και το κακό υπέδαφος. Πλην όμως αυτοί οι ισχυρισμοί δεν είναι δικογραφημένοι. Συνοριακή διαφορά Θεωρώ σκόπιμο προτού ασχοληθώ με τα υπόλοιπα επίδικα θέματα να σχολιάσω την πιο κάτω θέση του εναγομένου όπως αυτή εισήχθη μετά από τροποποίηση της έκθεσης υπεράσπισης. «Ο ενάγοντας καταχώρησε την 1.11.07 υπ' αρ. ΑΧ2341/2007 αίτηση για συνοριακή διαφορά στο Επαρχιακό Κτηματολόγιο Πάφου. Η εν λόγω αίτηση μέχρι σήμερα δεν έχει εξεταστεί. Ο ενάγοντας εμποδίζεται από του να προβάλει τον ισχυρισμό ότι ο εναγόμενος επεμβαίνει στην περιουσία του ενάγοντα μέχρι εξέτασης της αίτησης με αρ. ΑΧ2341/2007». Ο συνήγορος του εναγομένου υποδεικνύει με την αγόρευση του πως προέκυψε από τη μαρτυρία ότι δεν υπήρξε απόφαση επί της αίτησης, δεν επιλύθηκε η διαφορά από τον Διευθυντή του Κτηματολογίου και συνεπώς η απαίτηση του ενάγοντα είναι πρόωρη. Ο συνήγορος του ενάγοντα, πλην της παράθεσης της μαρτυρίας του Μ.Ε.4, ο οποίος αναφέρθηκε στην ανωτέρω αίτηση συνοριακής διαφοράς, δεν σχολίασε περαιτέρω το θέμα. Από την ενώπιον του Δικαστηρίου μαρτυρία δηλαδή παραδοχή του ενάγοντα κατά την αντεξέταση, και τις μαρτυρίες των Μ.Ε.4 και Μ.Υ.6 Κτηματολογικών Λειτουργών, αποκαλύφθηκε ότι την 1.11.2007, κατατέθηκε από τον ενάγοντα η αίτηση συνοριακής διαφοράς ΑΧ2341/2007, της οποίας η εξέταση ακόμη εκκρεμεί. Από τη μαρτυρία του τελευταίου (Μ.Υ.6) διεφάνη ότι η αίτηση συνοριακής διαφοράς αφορούσε το κοινό σύνορο των επίδικων τεμαχίων και για τούτο το λόγο είχε σταματήσει και η διαδικασία ελέγχου της οριοθέτησης την οποία είχε εκτελέσει ο Μ.Υ.3 Ιεζεκιήλ Ιεζεκιήλ. Σύμφωνα με το άρθρο 58 του περί Ακινήτου Ιδιοκτησίας (Διακατοχή, Εγγραφή και Εκτίμηση) Νόμος, Κεφ. 224 «όταν αναφύεται διαφορά ως προς τα σύνορα οποιασδήποτε εγγεγραμμένης γης, ο Διευθυντής επιλύει τη διαφορά αυτή, σε πρώτο στάδιο, κατόπιν ειδοποίησης που δίδεται στα μέρη τουλάχιστον δεκατέσσερις ημέρες προηγουμένως, η οποία πληροφορεί αυτά για το χρόνο κατά τον οποίο θα επιθεωρήσουν τα υπό αμφισβήτηση σύνορα και κανένα Δικαστήριο δεν επιλαμβάνεται αγωγής ή άλλης διαδικασίας αναφορικά με τη διαφορά αυτή, εκτός αν αυτή επιλύθηκε σε πρώτο στάδιο όπως προνοείται στο άρθρο αυτό». (Η υπογράμμιση είναι του Δικαστηρίου). Η όποια δε απόφαση του Διευθυντή υπόκειται σε έφεση σύμφωνα με το άρθρο 80 του Κεφ.
  4. Στην κρινόμενη περίπτωση δεν έχει ακόμη επιλυθεί από το Διευθυντή η διαφορά και συνεπώς δεν υπάρχει απόφαση. Συνοριακή διαφορά, όπως έχει ερμηνευθεί από τη νομολογία το άρθρο 58, υφίσταται όποτε το σύνορο περιγράφεται στον τίτλο ιδιοκτησίας ή διαγράφεται σε σχέδιο και η διαφορά έγκειται στο κατά πόσο το φυσικό σύνορο θα πρέπει στην πράξη και επί του εδάφους να είναι τέτοιο ώστε να συμφωνεί με τον τίτλο ιδιοκτησίας. Στην κρινόμενη περίπτωση, ο ισχυρισμός του ενάγοντα είναι πως ο εναγόμενος έκτισε τον επίδικο τοίχο, κατά μήκος του κοινού τους συνόρου, επεμβαίνοντας επί του τεμαχίου του. Αναφέρει περαιτέρω ότι τοπογράφος του υπέδειξε το σύνορο και καταχώρησε την αίτηση για συνοριακή διαφορά την 1.11.2007 δηλαδή μετά την καταχώρηση της παρούσας αγωγής. Θα μπορούσε να λεχθεί ότι η διαφορά είναι απλά ζήτημα παράνομης επέμβασης και όχι συνοριακής διαφοράς. Ανάλογα ζητήματα εξετάστηκαν στις υποθέσεις Γ. Λάμπρου κ.α. ν. Ε. Κεφάλα
(2000)1 Α.Α.Δ. 1516 και Γ. Μάρκου ν. Γ. Π. Χρυσοστόμου
(2004)1 Α.Α.Δ. 813, στις οποίες θεωρήθηκε ότι το θέμα αφορούσε καθαρά επέμβαση και όχι συνοριακή διαφορά. Σε αμφότερες εκείνες τις περιπτώσεις, η συνοριακή διαφορά είχε επιλυθεί και η απόφαση του Διευθυντή όπως και η μαρτυρία των Κτηματολογικών Λειτουργών χρησιμοποιήθηκε για απόδειξη της επέμβασης, κάτι που δεν συμβαίνει στην περίπτωση μας, όπου ο ίδιος ο ενάγων κατέστησε με αίτημα του τη διαφορά συνοριακή. Συνεπώς κρίνεται πως η εξέταση της αξίωσης για επέμβαση του τοίχου επί του ακινήτου είναι πρόωρη. Όμως για σκοπούς που το εύρημα αυτό κριθεί λανθασμένο, εξετάζεται το θέμα παρακάτω, δηλαδή το ζήτημα της επέμβασης διά την ανέγερσης του τοίχου επί του ακινήτου του ενάγοντα, αφού το αστικό αδίκημα της παράνομης επέμβασης προσλαμβάνει και άλλες μορφές όπως την παράνομη πρόκληση ζημιάς επί ακινήτου. Στοιχείο που καθηκόντως θα εξεταστεί, ανεξάρτητα της θέσης περί ανέγερσης του τοίχου επί του ακινήτου του εναγομένου. Μαρτυρία για το θέμα τούτο (πρώτο επίδικο ζήτημα) πρόσφεραν στο Δικαστήριο ο Μ.Ε.8, Ευαγόρας Οδυσσέως και Μ.Υ.3 Ιεζεκιήλ Ιεζεκιήλ. Ο δεύτερος είναι αδελφός του εναγομένου και η συγγένεια αυτή σχολιάστηκε από τον συνήγορο του ενάγοντα ως στοιχείο το οποίο προσδίδει αναξιοπιστία στον μάρτυρα αφού θεωρείται προκατειλημμένος. Έχει λεχθεί πως η αξιοπιστία μάρτυρα κρίνεται από την εμφάνιση του ενώπιον του Δικαστηρίου και από τα όσα ενόρκως καταθέτει και η ύπαρξη ή όχι συγγένειας με ένα διάδικο δεν τον καθιστά εκ προοιμίου αξιόπιστο ή αναξιόπιστο μάρτυρα. (Μουζάκης ν. Αστυνομίας
(1995)2 Α.Α.Δ. 220). Η συγγένεια μεταξύ δύο μαρτύρων από μόνη της δεν αποτελεί λόγο αμφισβήτησης της αξιοπιστίας οποιουδήποτε από αυτούς. Η αξιοπιστία θα κριθεί από το Δικαστήριο λαμβανομένων υπ' όψη όλων των περιστάσεων ανεξάρτητα από την ύπαρξη συγγένειας. Ούτε ο Νόμος 67/05 που προνοεί για τη διεξαγωγή κτηματικών χωρομετρικών εργασιών από αρμόδιους χωρομέτρες προτείνει απαγόρευση διεξαγωγής χωρομετρικής εργασίας από αδελφό σε αδελφό ή μεταξύ συγγενών. Ο Μ.Υ.3 σε πολλές απαντήσεις εκτεινόταν αδικαιολόγητα προσπαθώντας να αιτιολογήσει τις ενέργειες στις οποίες προέβη. Αποτελεί γεγονός ότι σχέδιο το οποίο αποτελεί αποτύπωση του τοίχου αντιστήριξης το οποίο κατέθεσε στην Πολεοδομία και βρίσκεται εντός του φακέλου τεκμήριο 30 παρουσιάζει κάποιες διαφορές σε σχέση με το τεκμήριο 65 το οποίο αποτελεί την εργασία στην οποία προέβη για σκοπούς οριοθέτησης του τεμαχίου του εναγομένου. Οι διαφορές αυτές όπως τις έχει αιτιολογήσει, είναι μικρές και προέκυψαν όπως εξήγησε ο μάρτυρας διότι χρησιμοποίησε την προσεγγιστική μέθοδο για να καταλήξει στο σχέδιο εκείνο. Έχοντας ακούσει με προσοχή τους δύο μάρτυρες να καταθέτουν προτιμώ ως πιο ορθή τη μαρτυρία του Μ.Υ.3 Ιεζεκιήλ Ιεζεκιήλ. Όπως ανέφερε ο κ. Οδυσσέως, η μελέτη στην οποία κατέληξε τεκμήρια 52 και 53 είναι ανεπίσημη μελέτη. Χρησιμοποίησε γι' αυτή μόνο το τοπογραφικό σχέδιο του Κτηματολογίου και έλαβε υπόψη ως σταθερά σημεία έξι γωνίες κτιρίων. Ήταν η θέση του ότι τότε, δηλαδή το 2004 χρονολογία κατά την οποία προέβη στην οριοθέτηση, το Κτηματολόγιο δεν τους παρείχε οποιαδήποτε άλλα στοιχεία και μετρήσεις. Ο Ιεζεκιήλ χρησιμοποίησε για να προβεί στην οριοθέτηση την οποία αποτυπώνει στο τεκμήριο 64
(1)πέραν του επίσημου χωρομετρικού σχεδίου του Κτηματολογίου και έξι χωρομετρικές σελίδες και πάλι του Κτηματολογίου όπως του τις είχαν παραδώσει μετά από αίτηση που είχε προβεί ως αρμόδιος χωρομέτρης, τεκμήρια 63
(1)μέχρι 63
(6). Χρησιμοποίησε επίσης ως σταθερά σημεία πασσάλους οι οποίοι είχαν τοποθετηθεί από το Κτηματολόγιο κατά τη χωρομέτρηση της Κύπρου από το 1920 μέχρι το 1925 και οι οποίοι βρίσκονται ακόμη επί του εδάφους. Εξήγησε με αρκετή λεπτομέρεια τα σταθερά αυτά σημεία τα οποία χρησιμοποίησε και τα οποία, το σημαντικότερο, καταγράφονται με αποστάσεις μεταξύ τους στις χωρομετρικές σελίδες τεκμήρια 63 τα οποία του είχαν παραδοθεί από το Κτηματολόγιο. Θεωρώ πως η μέθοδος την οποία αυτός χρησιμοποίησε παρέχει περισσότερα εχέγγυα αξιοπιστίας και ορθότητας, γι' αυτό αποδέχομαι επί του προκειμένου θέματος, τη δική του θέση, ότι δηλαδή ο εναγόμενος με βάση την οριοθέτηση στην οποία προέβη δεν έχει επέμβει επί του τεμαχίου του ενάγοντα. Το αξιόπιστο της μεθόδου του Μ.Υ.3, επιβεβαίωσε και ο Μ.Υ.6 Χαράλαμπος Στυλιανού Παπασάββα, ο οποίος από το 1992 εργάζεται στον κλάδο χωρομετρίας. Ο ρηθείς μάρτυρας άφησε μια άριστη εντύπωση στο Δικαστήριο, καταθέτοντας χωρίς προσπάθεια υποβοήθησης οποιουδήποτε διάδικου και έχοντας τα εχέγγυα ανεξάρτητου μάρτυρος. Σημείωσε ο Μ.Υ.6, πως χωρίς τις χωρομετρικές σελίδες, είναι αδύνατο ένας ιδιώτης χωρομέτρης να διεκπεραιώσει μια οριοθέτηση. Στην κρινόμενη περίπτωση ο ιδιώτης χωρομέτρης (εδώ ο Μ.Υ.3) παρουσίασε στο Κτηματολόγιο ολοκληρωμένη εργασία η οποία πέρασε τα 3 από τα 4 στάδια, στο τμήμα Χωρομετρίας και κρίθηκε ορθή. Δεν εξετάστηκε στο τέταρτο στάδιο διότι διαπιστώθηκε ότι ο ενάγων καταχώρησε αίτηση συνοριακής διαφοράς (ΑΧ2347/07) και σε τέτοια περίπτωση ύπαρξης φακέλου συνοριακής διαφοράς, διακόπτεται η εξέταση της οριοθέτησης μέχρι την εξέταση της συνοριακής διαφοράς. Σε σχετική δε στην αντεξέταση ερώτηση, αν υπάρχει πάντοτε η πιθανότητα λάθους σε οποιαδήποτε οριοθέτηση ανεξάρτητα από τη μέθοδο που θα ακολουθήσει ο χωρομέτρης, ο μάρτυρας ήταν απόλυτος δίδοντας την εξής απάντηση: «Όχι, όταν χρησιμοποιούμε τα σταθερά σημεία που υπάρχουν στο έδαφος και τα οποία χρησιμοποίησε ο χωρομέτρης, δεν υπάρχει περίπτωση να κάμει λάθος ούτε ένα πόντο». Σε περαιτέρω ερώτηση επίσης κατά την αντεξέταση για τη χρήση ή όχι των σταθερών σημείων και για την πιθανότητα να γίνεται λάθος στην περίπτωση που αυτά απουσιάζουν, ο μάρτυρας απάντησε: «Αν δεν υπάρχουν, υπάρχουν οι κάρτες που έχουμε δώσει, που δίδουμε έξω στον ιδιώτη χωρομέτρη ο οποίος μπορεί να τα ορίσει. Να τα ορίσει επ' ακριβώς». Νομική Πτυχή Βάση της αγωγής όπως μπορεί να προκύψει μέσα από την έκθεση απαίτησης, είναι η παράνομη επέμβαση. Ο συνήγορος του ενάγοντα, έχει αναφερθεί στην αγόρευση του τόσο στην παράνομη επέμβαση, όσο και στην ιδιωτική οχληρία, παραπέμποντας σε σχετική νομολογία. Δυνάμει του άρθρου 43 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, η παράνομη επέμβαση μπορεί να γίνει με διάφορους τρόπους, όπως 1) με οποιαδήποτε παράνομη είσοδο στην περιουσία ή 2) οποιαδήποτε παράνομη πρόκληση ζημιάς ή 3) με παράνομη παρέμβαση σε τέτοια περιουσία από οποιοδήποτε πρόσωπο. (Παπαχριστοφόρου ν. Καπνίση κ.α.
(2005)1 Α.Α.Δ. 244). Έχει ήδη αποφασισθεί ότι ο επίδικος τοίχος δεν οικοδομήθηκε επί του ακινήτου του ενάγοντα. Έχει όμως αποφασισθεί ότι προέκυψαν ζημιές στο ακίνητο του ενάγοντα. Η αιτία της πρόκλησης αναγράφεται κατωτέρω. Στο σύγγραμμα Halsbury's Laws of England, 3η έκδοση, τόμος 38, σελ. 740, παρ. 1205 καταγράφεται πως: «Where there is no act of direct intrusion on another person's property, liability in trespass does not arise though liability may arise in nuisance or negligence». Σε μετάφραση: «Όπου δεν υπάρχει άμεση παρείσδυση στην περιουσία του άλλου, τότε δεν υπάρχει ευθύνη για παράνομη επέμβαση αλλά μπορεί να υπάρξει ευθύνη για οχληρία ή αμέλεια». [Δέστε Μ. Παπαχριστοφόρου (ανωτέρω)]. Η διάκριση του αγώγιμου δικαιώματος που δημιουργείται δυνάμει οχληρίας και του αγώγιμου δικαιώματος δυνάμει παρανόμου επέμβασης δεν είναι πάντοτε ευδιάκριτη σύμφωνα με το σύγγραμμα Clerk & Lindell on Torts, 16η έκδοση, παρ. 2403. Από το πιο πάνω σύγγραμμα παραθέτω το ακόλουθο απόσπασμα:μ «The distinction between trespass and nuisance is the old distinction between trespass and case. Trespass is a direct entry on the land of another, and is actionable per se, without proof of special damage, but nuisance is the infringement of the plaintiff's interest in property without direct entry, by the defendant, and generally actionable only on proof of special damage. For example, to build a wall partly in the land of another is a trespass but to build on one's own land a wall which through disrepair falls on to another's land is a nuisance. Such a distinction may be on certain facts an exceedingly fine one. But the distinction will not normally became vital to the plaintiff's claim where he can allege and prove special damage. If he cannot prove special damage, then he will have to show an entry by way of trespass». Ο ορισμός της ιδιωτικής οχληρίας δίδεται δια του άρθρου 46 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148 το οποίο προνοεί πως: «Ιδιωτική οχληρία συνίσταται εις το ότι πρόσωπον επιδεικνύει συμπεριφοράν ή διεξάγει τας εργασίας του ή χρησιμοποιεί ακίνητον ιδιοκτησίαν ανήκουσαν αυτώ κατά κυριότητα ή υπ' αυτού κατεχομένη, κατά τρόπον ώστε καθ' έξιν να παρεμβαίνη εις την εύλογον χρήσιν και απόλαυσιν, λαμβανομένων υπ' όψιν της θέσεως και της φύσεως αυτής, της ακινήτου ιδιοκτησίας, οιουδήποτε ετέρου προσώπου: Νοείται ότι ο ενάγων δεν τυγχάνει αποζημιώσεως εν σχέσει προς ιδιωτικήν οχληρίαν εκτός εάν ένεκεν ταύτης υπέστη ζημίαν». Οι διατάξεις των άρθρων 46-48 αναπαράγουν το Αγγλικό Κοινοδίκαιο, εν σχέσει με την ιδιωτική οχληρία (δέστε Παλανζής ν. Αγρότη
(1968)1 C.L.R. 448 και Medcon Constructions v. Νίκη Ευαγγέλου
(1997)1 Α.Α.Δ. σελ. 565). Απαραίτητα ουσιώδη στοιχεία για στοιχειοθέτηση της ιδιωτικής οχληρίας αποτελούν σύμφωνα με το Halsbury's Laws of England, 3rd edition, vol. 28, παρ. 161 τα πιο κάτω, τα οποία αμφότερα πρέπει να συντρέχουν: (α) η παράνομη - άδικη πράξη (injuria) και (β) damnum, ήτοι ζημιά πραγματική ή υποθετική (ήτοι damnum absque injuria). Η τελευταία, από μόνη της, δεν παρέχει δικαίωμα αγωγής. Τέτοιο παράδειγμα damnum absque injuria δίδεται με αναφορά στην απόφαση Bradford Corpu v. Pickles
(1895)AC 587, H.L. η διοχέτευση ύδατος από ακαθόριστο αυλάκι δια μέσου του ακινήτου του εναγομένου. Βέβαια στην Καλότυχου ν. Cypsun Holidays Co Ltd
(2002)1 Α.Α.Δ. 1681, έχει επεξηγηθεί ότι το άρθρο 46 δεν επιτρέπει την αντίληψη ότι η πρόκληση ζημιάς είναι απαραίτητη προϋπόθεση της ιδιωτικής οχληρίας. Η προϋπόθεση ζημιάς συναρτάται προς την απαίτηση για αποζημίωση παρά προς την ύπαρξη της οχληρίας αυτής καθ' εαυτής και περιορίζεται στο είδος της ιδιωτικής οχληρίας, που συνίσταται ακριβώς στην πρόκληση φυσικής ζημιάς σε περιουσία. Υπάρχει όμως το είδος της οχληρίας που συνίσταται στην παρέμβαση στην άνετη χρήση και απόλαυση της περιουσίας. Απαραίτητη προϋπόθεση επίσης για στοιχειοθέτηση του αδικήματος είναι η περί ης άδικη πράξη, ενέργεια ή συμπεριφορά να παρεμποδίζει τον ενάγοντα από την εύλογη χρήση του ακινήτου του. (Δέστε Demetriou v. Aristodemou
(1988)1 C.L.R. σελ. 615, 617). Το βάρος απόδειξης αυτής δηλαδή της στέρησης της εύλογης χρήσης, βαρύνει τον ενάγοντα. Στις περιπτώσεις όπου η επέμβαση αφορά την απόλαυση της ακίνητης ιδιοκτησίας, η θέση της είναι ουσιαστικής σημασίας. Τούτο όμως δεν ισχύει σε περίπτωση όπου έχει προκληθεί φυσική ζημιά στο ακίνητο. (Τext Book on Torts, Michael A. Jones 1986, αναφέρονται στη σελ. 141 τα ακόλουθα: «Where the nuisance causes physical damage to property, however, the nature of the locality is irrelevant. An occupier is entitled to expect protection from physical damage no matter where he lives. This suggests that almost any amount of physical damage will suffice for liability in nuisance, subject to the de minimis principle. The balancing exercise which is undertaken for the purpose of determining whether the defendant's user of land was reasonable simply does not take place where the damage is physical. Alternatively, the existence of physical damage normally tips the balance irretrievably in the plaintiff's favour (see Ogus and Richardson
(1977)CLJ 284, 297)». Στην περίπτωση ομόρων ακινήτων, κάθε πρόσωπο οφείλει να χρησιμοποιεί αυτό, λαμβάνοντας υπόψη την εύλογη χρήση του γειτονικού του και έχοντας κατά νου τη μη παρέμβαση. Στην Κωνσταντίνου ν. Παντελή
(1997)1Γ Α.Α.Δ. 1547 τονίστηκε πως «κάθε ιδιοκτήτης έχει δικαίωμα στήριξης της γης του από τη γη του γείτονα» επισημαίνοντας περαιτέρω πως «όμως δεν έχει αγώγιμο δικαίωμα παρά μόνο αν προκληθεί ζημιά στο κτήμα του που να μπορεί να εκτιμηθεί». Μια πράξη δε η οποία υπό ορισμένες προϋποθέσεις είναι αθώα ενέργεια, μπορεί υπό άλλες συνθήκες διαπραττόμενη και εκτελούμενη να είναι αγώγιμη, ως οχληρία (δέστε Halsbury's (ανωτέρω) p. 162, επ.). Γι' αυτό σημαντικό στοιχείο αποτελεί ο χρόνος, οι συνθήκες, ο τρόπος διάπραξης μιας ενέργειας ή συμπεριφοράς. Τονίστηκε δε στην υπόθεση Medcon (ανωτέρω) και υιοθετήθηκε στην Ρίτσα Δημοσθένους ν. Μαρία Γεωργίου κ.α.,
(2001)1 Α.Α.Δ. 1968, πως παρόλο ότι η αμέλεια, με τη στενή της έννοια, δεν είναι αναγκαίο στοιχείο της ιδιωτικής οχληρίας, εν τούτοις, κάποιου είδους υπαιτιότητα (fault) που να προκαλεί προβλεπτή ζημιά είναι αναγκαία (σελ. 572). Εκσκαφή ή Καθαρισμός Έχουν ανωτέρω αναφερθεί οι θέσεις της έκθεσης απαίτησης και έκθεσης υπεράσπισης, όσο και οι μαρτυρίες που τις στηρίζουν. Με δεδομένη την αξιολόγηση που έγινε, εύρημα αποτελεί πως στο κοινό σύνορο των τεμαχίων του ενάγοντα και εναγομένου έγινε εκσκαφή. Όχι απλά καθάρισμα από τις ακαθαρσίες ή ξύσιμο των χόρτων. Εξ όσων καταδεικνύεται από τις φωτογραφίες, τεκμήριο 8, υπάρχει μια κάθετη τομή κάτω από το φυσικό πρανές. Όταν δε υποδείχθηκαν στον κ. Μούγιαννο (Μ.Υ.2) κατά την αντεξέταση του οι φωτογραφίες του τεκμηρίου 8 και υποβλήθηκε ότι αυτές δείχνουν πως έγινε εκσκαφή, απάντησε «Η εκσκαφή σε καμία περίπτωση έθεσε σε κίνδυνο την περιουσία του πελάτη σας». Περαιτέρω, το γεγονός της εκσκαφής μαρτυρείται και από διάφορα άτομα, των οποίων η θέση κρίθηκε αξιόπιστη. Ο ίδιος ο Μ.Υ.2 κατ' αρχή δέχεται ότι η προϋπάρχουσα υψομετρική διαφορά ήταν 2-3 μέτρα. Την ίδια διαφορά υπολόγισε και ο Μ.Υ.7 κ. Κατσαμπάς. Η υπάρχουσα υψομετρική διαφορά υπολογίσθηκε από τον κ. Ζαβρίδη (Μ.Ε.5) κυμαινόμενη από 2-6 μέτρα. Εξ' όσων προκύπτει από τα κατατεθέντα τεκμήρια (τεκ. 30, 31), αλλά και τις μαρτυρίες (Μ.Ε.3, Μ.Ε.5, Μ.Ε.6, Μ.Υ.2) κτίστηκε τοίχος αντιστήριξης ύψους 3 μέτρα και παραμένει ακάλυπτο πρανές κάποιου ύψους, από την κεφαλή του τοίχου αντιστήριξης μέχρι το τεμάχιο του ενάγοντα. Σαφείς και ξεκάθαρες μετρήσεις για το ύψος του ακάλυπτου πρανούς και για τη γενικότερη υψομετρική διαφορά δεν δόθηκε από κανένα μάρτυρα. Όλοι μίλησαν κατά προσέγγιση. Συνεπώς ούτε το Δικαστήριο μπορεί να καταλήξει σε ασφαλή εύρημα της γενόμενης εκσκαφής. Τοίχος αντιστήριξης Έχουν επίσης καταγραφεί οι θέσεις των διαδίκων μερών για το ικανοποιητικό ή όχι του ανεγερθέντος τοίχου. Αποδέχομαι τη θέση του κ. Μούγιαννου ότι ο τοίχος, πλην του ύψους, ανηγέρθηκε σύμφωνα με τα υποβληθέντα και εγκριθέντα σχέδια και τις στατικές μελέτες. Ο Μ.Ε.3 στην ερώτηση που του ετέθη κατά την αντεξέταση «Άρα να υποθέσουμε ότι στην περίπτωση του εναγομένου για να εκδοθεί άδεια οικοδομής σημαίνει ότι όλα τα σχέδια, στατικές μελέτες που υπέβαλε ενώπιον σας ήταν εντάξει;», απάντησε θετικά. Δεν ήταν όμως, όπως δέχθηκε, ο αρμόδιος να απαντήσει, εάν το γεγονός πως κτίστηκε με ύψος 3μ. αντί του εγκριθέντος 2.50μ. επηρέαζε την ποιότητα του τοίχου. Ο Μ.Ε.6 κ. Κακογιάννης, δέχθηκε όταν ρωτήθηκε για τα σχέδια και μελέτες του κ. Μούγιαννου ότι είναι καλός μηχανικός, αλλά εξέφρασε επιφυλάξεις για την καταλληλότητα του τοίχου στα συγκεκριμένα εδάφη. Τις ίδιες επιφυλάξεις εκφράζει ο κ. Ζαβρίδης (Μ.Ε.5) ο οποίος συγκεκριμενοποιεί τις ατέλειες ως εξής: Ο τοίχος έχει μικρότερες διαστάσεις από τις απαιτούμενες και χρησιμοποιήθηκε λιγότερος οπλισμός. Ενώ έπρεπε να χρησιμοποιηθεί σίδερο διαστάσεων 16mm χρησιμοποιήθηκε αυτό των 12mm. Έπρεπε να τοποθετηθεί και στις δύο πλευρές του τοίχου ικανός οπλισμός, σίδερο ικανοποιητικής διαμέτρου και ικανοποιητικών αποστάσεων. Το πλάτος του πεδίλου του τοίχου έπρεπε να ήταν 2.50μ. ενώ έγινε 1,5μ. Αντεξεταζόμενος δεν αμφισβητήθηκε για τούτο, αλλά του αντετάχθησαν τα σχέδια και η άδεια οικοδομής. Υπεδείχθησαν και οι εξής κατασκευαστικές ατέλειες. Δεν έγινε συμπύκνωση εδαφών πίσω από τον τοίχο. Δεν έγιναν αρμοί διαστολής και συστολής, ούτε κατασκευαστικοί αρμοί. Τέτοιοι αρμοί απαιτείται να γίνονται για να παραλαμβάνουν τις μικρές επιφανειακές ρωγμές που τυχόν παρουσιαστούν στην επιφάνεια του τοίχου αντιστήριξης. Οι αρμοί συστολής / διαστολής κατασκευάζονται σε μεγαλύτερα διαστήματα για να παραλάβουν τις όποιες τυχόν μετακινήσεις του τοίχου αντιστήριξης. Οι οπές αποστράγγισης δημιουργούνται για να παραλαμβάνουν τις πιέσεις που τυχόν δημιουργηθούν από την υγρασία, λόγω της ιδιαιτερότητας των εδαφών της περιοχής. Ο κ. Ζαβρίδης βάσισε τις παρατηρήσεις και τα λεχθέντα του στην εμπειρία του, στις γνώσεις, στη μελέτη των εδαφών και επεσύναψε τυπικά σχέδια του τμήματος Δημοσίων Έργων της Καλιφόρνιας τα οποία αφορούν σχέδια κατασκευής τοίχου αντιστήριξης όπου παρουσιάζουν τη θέση και την απόσταση των οπλισμών, τον τρόπο κατασκευής διαφόρων τοίχων αντιστήριξης ανάλογα με το ύψος του και ανάλογα με τις παραμέτρους που χρησιμοποιούνται κάθε φορά. Επεσύναψε επίσης σχέδια κατασκευασμένων τοίχων από Αμερική και Κύπρο, στα οποία φαίνονται οι κατασκευαστικές λεπτομέρειες, ο τρόπος οπλισμού και ο ορθός τρόπος κατασκευής ενός ορθού τοίχου αντιστήριξης ανάλογα με τα τεχνικά χαρακτηριστικά της περιοχής στην οποία θα κατασκευαστεί. Θεωρώ πως η θέση και μαρτυρία του κ. Ζαβρίδη ήταν εμπεριστατωμένη, τεκμηριωμένη και σαφής. Ποιο το αποτέλεσμα ή οι συνέπειες τη μη κατασκευής απόλυτα ικανοποιητικού τοίχου αντιστήριξης; Ξεκάθαρη και ρητή ερώτηση δεν τέθηκε στον Μ.Ε.5 όμως ο ίδιος ο μάρτυς σε ερώτηση κατά την αντεξέταση για τις οπές αποστράγγισης ανέφερε συγκεκριμένα «Αν δεν υπάρχουν οπές για να εκτονώνεται η πίεση, μπορεί ακόμα και να γίνει κατάρρευση ή ακόμα και ολίσθηση ενός τοίχου αντιστήριξης με ζημιές πολύ μεγαλύτερες από κάποια ελάχιστη υγρασία ή καμιά φορά ελάχιστο νερό που μπορεί να διαφύγει από τη συγκεκριμένη οπή». Ο Μ.Ε.6 αναφέρθηκε σε ενδεχόμενο ολίσθησης και κατολίσθησης του τοίχου και κατά συνέπεια του οικοπέδου του ενάγοντα, στηριζόμενος, μεταξύ άλλων, στην ύπαρξη ρωγμών και στο ότι ήταν γυρτός. Σημειώνεται εδώ πως ο Μ.Ε.6 αναφέρθηκε σε οριζόντιες ρωγμές και υπέδειξε και μια κάθετη επί του επίδικου τοίχου. Όπως διεφάνει όμως κατά την αντεξέταση του, οι οριζόντιες ρωγμές ήσαν επί του σημείου ένωσης του τοίχου αντιστήριξης με κατασκευή από μπετόν ύψους 10-15 εκατοστά που τοποθέτησε ο ενάγων επί του επίδικου τοίχου, η χαρακτηρισθείσα από τον ίδιο μάρτυρα ως στέψη. Επί του ιδίου μπετόν δημιουργήθηκε και η κάθετη ρωγμή. Δεν μέτρησε όμως το λεγόμενο «γερτό» του τοίχου, ούτε γνώριζε εάν αυτό δημιουργήθηκε κατά το κτίσιμο του ή ακολούθησε. Για τούτο το θέμα αποδέχομαι εκείνο που ο Μ.Υ.2 κατέθεσε, πως κάθε κτίσμα παρουσιάζει μια κάποια κλίση, και συνεπώς κανένα πρόβλημα προέκυψε στον επίδικο τοίχο. Συνεπώς εκείνο που προέκυψε μέσω της μαρτυρίας είναι πως η οποιαδήποτε ατέλεια του επίδικου τοίχου αφορά την αντοχή και στερεότητα αυτού τούτου του τοίχου. Ο οποίος όπως υπεδείχθη από την Υπεράσπιση εξακολουθεί να παραμένει σταθερός και στέρεος εδώ και 8 χρόνια, από το 2004, χωρίς ρωγμές. Θέση η οποία είναι αποδεκτή. Δημιουργία ζημιών - ρωγμών Η ύπαρξη ρωγμών στην περιοχή της πισίνας του ενάγοντα και στο πλακόστρωτο γύρω από αυτήν έχει επιβεβαιωθεί από τους Μ.Ε.5 κ. Ζαβρίδη και Μ.Ε.7 κ. Αρσένη ο οποίος προέβη και σε αποτύπωση τους (Τεκμήριο 50). Η αποτύπωση αυτή έγινε στις 18.10.04. Ο Μ.Ε.5 προέβη σε επιτόπια εξέταση και διαπίστωσε επηρεασμό της θεμελίωσης της πισίνας και ύπαρξη ρωγμών στο πλακόστρωτο περιμετρικά αυτής. Ετοίμασε σχετικές φωτογραφίες Τεκμήριο 42 και Τεκμήριο 43. Η ύπαρξη των ρωγμών αυτών διαπιστώθηκε στις 10.8.2004, όπως προφορικά κατέθεσε. Το ερώτημα εάν αυτές εμφανίσθηκαν με την έναρξη των εργασιών εκσκαφής στο τεμάχιο του εναγόμενου απαντάται θετικά αφού ήδη έχει κριθεί αξιόπιστος ο ενάγων. Τα αίτια δημιουργίας των ζημιών και των ρωγμών έχοντας επίσης κρίνει αξιόπιστο τους Μ.Ε.5, Μ.Ε.6 και Μ.Ε.9 είναι: Διαφορικές καθιζήσεις του υπεδάφους που προκαλούνται από την αναστάτωση του υφιστάμενου φυσικού εδάφους, δηλαδή ελαφριά μετακίνηση εντός του εδάφους. Η οποία δημιουργεί με τη σειρά της διαφορικές μετακινήσεις και καθιζήσεις οι οποίες δημιουργούν μοναδικά σημεία εκτόνωσης επί του εδάφους. Συνεπώς μετά την εκσκαφή προηγήθηκαν μικρές μετακινήσεις στο υπέδαφος οι οποίες αναστάτωσαν το έδαφος θεμελίωσης της πισίνας στην αυλή του τεμαχίου του ενάγοντα, με μοναδικό αποτέλεσμα τη δημιουργία ρωγμών. Δεν διαφεύγει της προσοχής μου η μαρτυρία του κου Κατσαμπά (Μ.Υ.7), ο οποίος ανέφερε πως κατά την επιδιόρθωση της οικίας το 1997, στην περιοχή της πισίνας εκτέλεσαν επιφανειακές εργασίες και ότι για 3-4 χρόνια μετά εκαλείτο από την προηγούμενη ιδιοκτήτρια και επιδιόρθωνε ρωγμές οι οποίες εμφανίζονταν. (Ας επισημανθεί εδώ εκ του περισσού πως οι προηγούμενοι ιδιοκτήτες, φαίνεται να μην γνωστοποίησαν στον ενάγοντα αυτά τα προβλήματα). Ο κ. Σάββα έχει θίξει κατά την αγόρευση του το θέμα τούτο αναφέροντας πως η δημιουργία ρωγμών και ζημιών οφείλεται στην κακή θεμελίωση, στη μη ύπαρξη τοίχου αντιστήριξης και στις κακές επιχωματώσεις που έγιναν στην οικία και γενικά στο ακίνητο του ενάγοντα. Έχει περαιτέρω υποδείξει ο κ. Σάββα πως η Μ.Υ.5 στην έκθεση της Τεκμήριο 67 επεξηγεί επιστημονικά για την ύπαρξη των προβλημάτων που υπήρχαν τότε (το 1997) στην επίδικη οικία και αυτά που θα προκύψουν μελλοντικά. Όντως είναι αποδεκτό ότι στην επίδικη οικία περί το έτος 1996 σημειώθηκαν σημαντικές ζημιές και ρωγμές. Οι ζημιές αυτές επιδιορθώθηκαν και η αξίωση για αποζημίωση αποτέλεσε το αντικείμενο της αγωγής 2451/98. Η μαρτυρία της Μ.Υ.9 είναι σχετική. Ανέφερε αντεξεταζόμενη πως «αφαιρέσαμε τα χώματα, ξαναεκάμαμε επιχωμάτωση, εκάμαμε θεμελιοδοκούς, τους τοίχους αντιστήριξης όπως αρμάζουνταν, ξαναεκάμαμε την επιχωμάτωση, συμπιέσαμε τα χώματα και μετά τα υπόλοιπα. Συνδέσαμε την πισίνα με το σπίτι για να κρατήσει με κουγκρί πάνω. Στην άκρη του σπιτιού προς την πισίνα για να σταματήσουμε τα χώματα, την κατολίσθηση εκάμαμε βαθύ θεμελιοδοκό. Μετά την επιχωμάτωση μεταξύ του σπιτιού και της πισίνας εκάμαμε μπετόν με σίδηρο και συνδέσαμε το σπίτι με την πισίνα. Εβάλαμε σίδερο». Εξήγησε δε σε άλλη ερώτηση πως «Το μόνο μέρος που δεν χωρίζαμε ας το πούμε ήταν το πίσω μέρος της πισίνας προς το γείτονα. Εκείνο το κομμάτι είχε παπουτσοσυκιές, διάφορα και δεν μπορούσαμε να κάνουμε, να πειράξουμε ξένη περιουσία». Ενδεχομένως, το μη κατάλληλο υπέδαφος και η μη επαρκής θεμελίωση της πισίνας, όπως και η μη ικανοποιητική συμπίεση της επιχωμάτωσης της οικίας, όπως υπέδειξε ο Μ.Υ.7 να αποτελούν λόγο που υποβοήθησε σε συνάρτηση με την εκσκαφή, τη δημιουργία των ρωγμών και ζημιών. Όμως τέτοιος θετικός ισχυρισμός δεν έχει δικογραφηθεί ώστε να δώσει δικαίωμα στο Δικαστήριο να τον εξετάσει και εξάξει εύρημα. Με την Έκθεση Υπεράσπισης προτάσσεται γενική άρνηση της πρόκλησης ζημιών και της αιτίας που τις προκάλεσε και η εισαχθείσα με την τροποποίηση παράγραφος περί κωλύματος δεν ευνοεί ούτε δικαιολογεί την εξέταση τούτων των ισχυρισμών. (Παπαγεωργίου ν. Λ. Κλάππα (Investments Services Ltd)
(1991)1 Α.Α.Δ. 24, Πουρίκκος ν. Σάββα & άλλων
(1991)1 Α.Α.Δ. 507, Federal Bank ov Lebanon (SAL) v. Νίκου Σιακόλα Πολ. Εφ. 314/2005 ημερ. 18.7.2011). Στην τελευταία απόφαση υιοθετήθηκε το κάτωθι απόσπασμα από την Πουρίκκος: «Έχει νομολογιακά καθιερωθεί ότι για τους σκοπούς της απόφασής του το Δικαστήριο εξετάζει και λαμβάνει υπόψη μόνο μαρτυρία ενώπιόν του η οποία καλύπτεται από τα δικόγραφα και αγνοεί μαρτυρία που δε συνάδει με αυτά. Τα επίδικα θέματα αναφορικά με τα οποία το Δικαστήριο οφείλει να εκδώσει την ετυμηγορία του καθορίζονται με αναφορά στο περιεχόμενο των δικογράφων και όχι με αναφορά σε μαρτυρία που έχει προσαχθεί αλλά δεν καλύπτεται από τα δικόγραφα. Δέστε επί του προκειμένου Όμηρος Κούρτης & άλλοι ν. Πάνου Ιασωνίδη
(1970)1 Α.Α.Δ. 180, Τηλέμαχος Γεωργιάδης & άλλοι ν. Οδυσσέα Πατσαλίδη & άλλο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.