ROBERT WILLIAM FOOT ν. LANITIS DEVELOPMENTS PUBLIC LTD, Αρ. Αγωγής: 2581/2008, 26/4/2013 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDPAF:2013:A108 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΦΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Ρ. Λιμνατίτου, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 2581/2008 Μεταξύ: ROBERT WILLIAM FOOT, από την Αγγλία Ενάγοντα -και- LANITIS DEVELOPMENTS PUBLIC LTD, από την Λεμεσό Εναγομένων ............ 26.4.13 Για τον Ενάγοντα: κ. Π. Ευθυμίου Για τους Εναγόμενους: κ. Γλυκής για Ανδρέα Νεοκλέους & Σία ΔΕΠΕ ΑΠΟΦΑΣΗ Η απαίτηση του Ενάγοντα εναντίον των Εναγομένων είναι για: Α. 230 ευρώ ως ειδικές αποζημιώσεις Β. Γενικές αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες που υπέστη, Γ. Νόμιμο τόκο από την ημερομηνία του δυστυχήματος δηλαδή από 15.10.
- Στην Έκθεση Απαίτησης ο Ενάγων ισχυρίζεται ότι κατά πάντα ουσιώδη χρόνο ήταν ηλικίας 58 ετών, υγιής και εργαζόταν σε δική του εταιρεία καθαρισμών. Κατά ή/περί την 15.10.2007 και ενώ επισκεπτόταν με συνοδεία ανθρώπων των Εναγομένων το τουριστικό συγκρότημα των Εναγομένων, γνωστό ως Aphrodite Hills στα Κούκλια της Επαρχίας Πάφου, με σκοπό την εξεύρεση κατοικίας για αγορά, έπεσε σε αυλάκι που είχε ανοιχθεί στο αναφερόμενο συγκρότημα, με αποτέλεσμα, να υποστεί σημαντικές σωματικές βλάβες, ζημιές, ταλαιπωρία και απώλεια ανέσεων. Είναι ο ισχυρισμός του Ενάγοντα ότι το πιο πάνω ατύχημα επεσυνέβη λόγω της αποκλειστικής και/ή κατά το μέγιστο συντρέχουσας αμέλειας των Εναγομένων και/ή των υπαλλήλων και/ή αντιπροσώπων τους. Στην Έκθεση Απαίτησης ο Ενάγων παραθέτει λεπτομέρειες αμέλειας των Εναγομένων και/ή των υπαλλήλων και/ή αντιπροσώπων τους και ισχυρίζεται μεταξύ άλλων ότι παρέλειψαν να τοποθετήσουν προστατευτικά κάγκελα και/ή προστατευτικά αντικείμενα για να εμποδίσουν την πτώση του στο αυλάκι και παρέλειψαν να τοποθετήσουν προειδοποιητικά σήματα για την ύπαρξη του αυλακιού. Παραθέτει επίσης λεπτομέρειες των ειδικών ζημιών όπως επίσης και λεπτομέρειες των σωματικών βλαβών που υπέστει στις οποίες θα αναφερθώ στη συνέχεια. Στην Έκθεση Υπεράσπισης οι Εναγόμενοι αναφέρουν ότι πλην του γεγονότος ότι κατά πάντα ουσιώδη χρόνο για την παρούσα αγωγή, ο Ενάγων επισκεπτόταν το Aphrodite Hills, αγνοούν και απορρίπτουν το περιεχόμενο της παραγράφου 2 της Έκθεσης Απαίτησης και καλούν τον Ενάγοντα σε πλήρη και αυστηρή απόδειξη των ισχυρισμών του. Οι Εναγόμενοι, ισχυρίζονται ότι ελάμβαναν όλα τα εύλογα και/ή δέοντα και/ή αναγκαία, υπό τις περιστάσεις μέτρα, τα οποία ο κάτοχος και/ή ιδιοκτήτης ενός ξενοδοχείου και/ή τουριστικού συγκροτήματος θα ελάμβανε για την ασφάλεια των ενοίκων που διέμεναν στο εν λόγω συγκρότημα. Οι Εναγόμενοι απορρίπτουν όλες και κάθε μία ξεχωριστά τις λεπτομέρειες σωματικών βλαβών του Ενάγοντα, οι οποίες περιλαμβάνονται κάτω από τον τίτλο «Λεπτομέρειες Σωματικών Βλαβών του Ενάγοντα» και καλούν τον Ενάγοντα σε αυστηρή απόδειξη των ισχυρισμών του. Χωρίς επηρεασμό των πιο πάνω ισχυρισμών τους οι Εναγόμενοι ισχυρίζονται ότι όλες οι αναφερόμενες λεπτομέρειες σωματικών βλαβών και ειδικών ζημιών του Ενάγοντα είναι εξογκωμένες και/ή υπερβολικές και/ή προϋπήρχαν του δυστυχήματος και/ή προήλθαν από άλλη αιτία. Οι Εναγόμενοι ισχυρίζονται επίσης ότι το ατύχημα επεσυνέβη συνεπεία της αποκλειστικής ευθύνης και/ή αμέλειας του Ενάγοντα και παραθέτουν λεπτομέρειες αμέλειας του Ενάγοντα. Ισχυρίζονται, μεταξύ άλλων, ότι παρέλειψε να λάβει υπόψη του προβλεπτό κίνδυνο και/ή αγνόησε την ύπαρξη του αυλακιού το οποίο βρισκόταν μπροστά του και ενήργησε επιπόλαια, απρόσεκτα και αφηρημένα. Ένεκα της δικής του αποκλειστικά απροσεξίας και/ή αβλεψίας και/ή αφηρημάδας έπεσε στο αυλάκι το οποίο ήταν πολύ εμφανές. Στην γραπτή του δήλωση Τεκμήριο Α ο Ενάγων επαναλαμβάνει ουσιαστικά τους ισχυρισμούς της Έκθεσης Απαίτησης. Σε σχέση με τις συνθήκες πρόκλησης του ατυχήματος αναφέρει μόνο ότι έπεσε σε αυλάκι που είχε ανοιχθεί στο τουριστικό συγκρότημα των Εναγομένων. Από την πτώση του στο αυλάκι υπέστη κάταγμα δεξιού καρπού και κάταγμα αριστερού αγκώνα. Μετά το ατύχημα επισκέφθηκε το Νοσοκομείο Πάφου και άλλους ιατρούς και πλήρωσε €200 σαν ιατρικά έξοδα. Λόγω των σωματικών του κακώσεων υπέφερε και υποφέρει όπως ισχυρίζεται και απώλεσε τις ανέσεις της ζωής για μεγάλο χρονικό διάστημα. Στην αντεξέταση του ο Ενάγων ανέφερε ότι δεν είδε το αυλάκι και ότι ήταν αδύνατο να το δει. Περπατούσε δίπλα από το αυλάκι και δεν το είδε. Υπεβλήθηκε στον Ενάγοντα ότι ήταν απρόσεκτος και γι΄αυτό έπεσε στο αυλάκι. Υπεβλήθηκε επίσης ότι δεν έχει μόνιμη αναπηρία και η μικρή κάμψη που παρουσιάζει δεν είναι λειτουργικό κατάλοιπο. Ο Ενάγων ανέφερε ότι ακόμη και τώρα δεν μπορεί να κάμει την δουλειά του, πονεί και δεν μπορεί να παίζει γκολφ. Έχει αναπηρία μέχρι σήμερα 30% στο αριστερό χέρι και από την ημέρα του ατυχήματος δεν έχει ολοκληρωμένο ύπνο. Δεύτερος μάρτυρας για τον Ενάγοντα (ΜΕ2) ήταν ο γιατρός Γεώργιος Εφραίμης, χειρούργος ορθοπεδικός, ο οποίος κατέθεσε ως Τεκμήριο 3 ιατρικό πιστοποιητικό το οποίο ετοίμασε σχετικά με τα τραύματα του Ενάγοντα και ως Τεκμήριο 4 απόδειξη πληρωμής. Ανέφερε επίσης στην μαρτυρία του ότι από το 2008 μέχρι και σήμερα ο Ενάγων εξακολουθεί να παρουσιάζει ευαισθησία και περιορισμό της κίνησης της άρθρωσης και η ακτινογραφία έδειξε ότι έχει μετατραυματική αρθρίτιδα. Εφόσον παρουσιάζει αρθρίτιδα δικαιολογείται πόνος και περιορισμός της κίνησης και όπως χαρακτηριστικά ανέφερε «θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι μία μικρή αναπηρία». Στην αντεξέταση του ανέφερε ότι το πρόβλημα προκαλείται από την αρθρίτιδα και η μετατόπιση του τραύματος φαίνεται και στην σημερινή ακτινογραφία. Τα τραύματα που υπέστη ο Ενάγων χρειαζόταν ακινητοποίηση και αυτό έγινε με την τοποθέτηση γύψου. Ο μάρτυρας ανέφερε ότι ο Ενάγων παρουσιάζει περιορισμό 20 μοιρών στην έκταση και 10 μοιρών στην κάμψη και υπτιασμό και αυτό φαίνεται από την σημερινή εξέταση του Ενάγοντα. Στον μάρτυρα υπεβλήθηκε ότι ο Ενάγων παρουσιάζει μικρού βαθμού πρόβλημα στην έκταση όχι πάνω από 15 μοίρες. Ο μάρτυρας επανέλαβε την θέση του και όπως ανέφερε δεν πρόσεξε να υπάρχει μυϊκή ατροφία. Τρίτος μάρτυρας για τον Ενάγοντα (ΜΕ3) ήταν ο γιατρός ακτινολόγος Ανδρέας Ανδρέου, ο οποίος κατέθεσε σαν Τεκμήριο 6 ακτινογραφίες που αφορούν τον Ενάγοντα και ανέφερε ότι στις ακτινογραφίες φαίνονται οστεοαρθριτικές αλλοιώσεις σε έδαφος παλαιού κατάγματος. Στην αντεξέταση του ανέφερε ότι στην ακτινογραφία φαίνεται μία μικρή ένδειξη για ενδοαρθρικό κατάγμα παλαιό όμως δεν μπορεί να καθορίσει τον χρόνο που προκλήθηκε. Ανέφερε επίσης ότι οστεοαρθρίτιδα μπορεί να δημιουργηθεί και λόγω της ηλικίας και σε υποβολή του κ. Γλυκή ότι οι αλλοιώσεις είναι λόγω της ηλικίας, ο μάρτυρας ανέφερε ότι αυτό δεν είναι απόλυτο και μπορεί να υπάρχουν και άλλοι παράγοντες. Σε υποβολή ότι το κάταγμα ήταν τριχοειδές ρογμόδες χωρίς μετατόπιση, ο μάρτυρας ανέφερε ότι δεν μπορεί να απαντήσει γιατί δεν έχει δει την πρώτη ακτινογραφία που έγινε για τον Ενάγοντα. Για τους Εναγόμενους έδωσε μαρτυρία (ΜΥ1) ο γιατρός Ηλίας Γεωργίου, ο οποίος ανέφερε ότι είναι ειδικός ορθοπεδικός χειρούργος. Εξέτασε τον Ενάγοντα στις 7.9.09 και ετοίμασε σχετική έκθεση, την οποία κατέθεσε ως Τεκμήριο
- Όταν εξέτασε τον Ενάγοντα το 2009, δεν διαπίστωσε να υπάρχει κριγμός στον αγκώνα και αυτό δικαιολογείται στην περίπτωση παρουσίας οστεοαρθρίτιδας ακόμα και σε αρχικό στάδιο. Κατά κανόνα ο κριγμός είναι όπως είπε ψηλαφητός. Διαφώνησε με την θέση ότι η μορφή των τραυμάτων του Ενάγοντα μπορεί να είναι αναπηρία. Για να περιγράψει μορφή αναπηρίας πρέπει να στηριχθεί στο κλινικό εύρημα και στη περιγραφή που το κλινικό εύρημα δικαιολογεί λειτουργική διαταραχή. Υπάρχει λειτουργική διαταραχή μικρού βαθμού γιατί ο Ενάγων δεν μπορεί να ευθιάσει. Αυτό μπορεί να τον επηρεάζει σε ορισμένα αθλήματα, όχι όμως στην καθημερινή ζωή. Όσον αφορά το γκολφ με το οποίο ασχολείται ο Ενάγων, ο μάρτυρας ανέφερε ότι η συγκράτηση της ράβδου γίνεται με το δεξί χέρι και έτσι ο Ενάγων είναι σε θέση να παίζει γκολφ. Ο μάρτυρας ανέφερε ότι στο Τεκμήριο 6, που είναι οι ακτινογραφίες που αφορούν τον Ενάγοντα, διαπιστώνει αρχόμενη οστεοαρθρίτιδα με κύρια επικέντρωση την κεφαλή της κερκίδας. Αυτό συνάδει με τον τραυματισμό, όμως στην άρθρωση σ΄αυτή την ηλικία του Ενάγοντα μπορεί να υπάρξει οστεοαρθρίτιδα και λόγω φυσικής φθοράς. Ανέφερε στην αντεξέταση του ότι ούτε ο θεράπων ιατρός του Ενάγοντα στην Αγγλία ακινητοποίησε το χέρι του και αυτό ο ίδιος το θεωρεί σαν ένδειξη μη σοβαρού τραυματισμού. Δεύτερος μάρτυρας για την υπεράσπιση (ΜΥ2) ήταν ο Χάρης Βενιζέλος, ο οποίος όπως ανέφερε είναι ένας από τους Γενικούς Διευθυντές των Εναγομένων και γνωρίζει το περιστατικό. Το σημείο στο οποίο έγινε το περιστατικό βρίσκεται στην πλατεία του συγκροτήματος, όπου έχει συνεχώς κόσμο, είναι το σημείο με την μεγαλύτερη επισκεψιμότητα. Το αυλάκι όπως φαίνεται στις φωτογραφίες, Τεκμήρια 2Α και 2Β, έχει σχεδιαστεί σαν μέρος της διακόσμησης του χώρου, δεν έχει μέσα ψάρια αλλά περιέχει χλωριωμένο νερό. Το αυλάκι δεν επιδέχεται οποιαδήποτε προσθήκη κάγκελου γιατί ακριβώς είναι διακοσμητικό στοιχείο και έχει περάσει από την έγκριση όλων των αρμοδίων αρχών χωρίς οποιοδήποτε πρόβλημα. Σε ερώτηση του κ. Γλυκή αν οι αρμόδιες Αρχές ζήτησαν όπως τοποθετηθεί οποιοδήποτε προειδοποιητικό σήμα, ο μάρτυρας απάντησε αρνητικά και ανέφερε ότι οι Αρχές επισκέπτονται περίπου μία φορά τον μήνα για διάφορους λόγους το συγκρότημα και ιδιαίτερα για οτιδήποτε σχετίζεται με θέματα ασφάλειας και για τον συγκεκριμένο χώρο δεν έγινε ποτέ καμία υπόδειξη. Στο σημείο δεν υπάρχει οτιδήποτε που να εμποδίζει την ορατότητα και όταν περπατά κάποιος μέσα στον συγκεκριμένο χώρο, το αυλάκι είναι εμφανέστατο και δεν υπάρχει πιθανότητα να μην το δει κάποιος. Στην αντεξέταση του ανέφερε ότι το βάθος του αυλακιού είναι περίπου 20-25 εκ. μέσα από το οποίο περνά νερό και κατασκευαστικά συνεχίζει και σήμερα να είναι το ίδιο όπως ήταν τον χρόνο του ατυχήματος. Το 2007, όπως ανέφερε, δεν υπήρχε η μικρή γέφυρα, η οποία υπάρχει σήμερα, η οποία όμως δεν είναι γέφυρα κατασκευασμένη για να περνά ο κόσμος από πάνω αλλά είναι καθαρά διακοσμητική. Μετά την ολοκλήρωση της μαρτυρίας, οι συνήγοροι των διαδίκων κατέθεσαν γραπτές αγορεύσεις, μέσα από τις οποίες ανέπτυξαν τις θέσεις τους. Ο κ. Ευθυμίου στην δική του αγόρευση ανέφερε ότι η πτώση του Ενάγοντα και ο τραυματισμός του επεσυνέβηκαν ενώ ο Ενάγων επισκεπτόταν το συγκρότημα των Εναγομένων και παρέπεμψε σε νομολογία σχετικά με την ευθύνη του κατόχου έναντι του επισκέπτη. Ανέφερε ότι από τις φωτογραφίες, Τεκμήρια 2Α-2Β, αλλά και από την ίδια την προσαχθείσα μαρτυρία φαίνεται ότι πάνω από το αυλάκι οι Εναγόμενοι τοποθέτησαν προστατευτικό διαφανές καπάκι ενώ σε κάποια σημεία πάνω από το αυλάκι τοποθέτησαν μικρές γέφυρες. Ήταν η θέση του κ. Ευθυμίου ότι η τελική αυτή μορφή του αυλακιού έγινε με σκοπό την διευκόλυνση των πεζών και την προειδοποίηση τους, κάτι που δεν υπήρχε στο στάδιο που επεσυνέβη το ατύχημα. Το ατύχημα, σύμφωνα με τον κ. Ευθυμίου, ήταν το αποτέλεσμα της αμελούς πράξης των Εναγομένων να ανοίξουν και να αφήσουν ανοικτό το αυλάκι και χωρίς να έχουν τοποθετήσει οποιοδήποτε προειδοποιητικό σήμα αλλά και χωρίς να έχουν λάβει οποιοδήποτε προστατευτικό μέτρο στη περίπτωση που οποιοσδήποτε πεζός θα περνούσε πάνω από το αυλάκι. Όσον αφορά τις γενικές αποζημιώσεις που δικαιούται ο Ενάγων, ο κ. Ευθυμίου εισηγήθηκε το ποσό των €50.000 τουλάχιστον, γιατί όπως ανέφερε είναι τραυματισμοί που του άφησαν μικρή μόνιμη αναπηρία και του προκαλούν πρόβλημα στην καθημερινή του δραστηριότητα. Στην δική του αγόρευση ο κ. Γλυκής ανέφερε ότι στο συγκεκριμένο χώρο όπου είναι η πλατεία του συγκροτήματος και υπάρχουν καταστήματα, εστιατόρια και δέντρα υπάρχει ένα πολύ μεγάλο σε μήκος αυλάκι που είναι πολύ ευδιάκριτο και οποιοσδήποτε μπορεί να το εντοπίσει χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία και χωρίς να αποτελεί κίνδυνο ή παγίδα για οποιονδήποτε. Το αυλάκι αποτελεί μέρος της διακόσμησης του χώρου και εγκρίθηκε από τις αρμόδιες Αρχές γιατί δεν εγκυμονούσε οποιονδήποτε κίνδυνο για τους επισκέπτες. Το στοιχειώδες καθήκον των Εναγομένων ήταν να διατηρούν ασφαλή το χώρο γύρω από το αυλάκι και η εκπλήρωση του καθήκοντος τους αυτού γινόταν σε απόλυτο βαθμό. Ήταν η εισήγηση του κ. Γλυκή ότι ο Ενάγων απέτυχε να αποδείξει ευθύνη των Εναγομένων για το ατύχημα και την αποκλειστική ευθύνη την φέρει ο Ενάγων, ο οποίος ήταν απρόσεκτος. Στην περίπτωση όμως που το Δικαστήριο κρίνει ότι οι Εναγόμενοι έχουν ευθύνη για το ατύχημα, ήταν η εισήγηση του κ. Γλυκή ότι οι γενικές αποζημιώσεις που πιθανόν να δικαιούται ο Ενάγων δεν πρέπει να υπερβαίνουν τις €10.
- Έχω εξετάσει την μαρτυρία του Ενάγοντα και παρατήρησα τον ίδιο στον χρόνο που κατέθετε αλλά και τον τρόπο με τον οποίο εξέφραζε τις θέσεις του. Η μαρτυρία του Ενάγοντα χαρακτηρίζεται από υπερβολή και κρίνω ότι δεν είπε όλη την αλήθεια στο Δικαστήριο. Δεν έδωσε λεπτομέρειες για τον τρόπο που έπεσε στο αυλάκι αλλά περαιτέρω οι ισχυρισμοί για τα κατάλοιπα των τραυμάτων του δεν υποστηρίζονται από την ιατρική μαρτυρία. Ο ΜΥ2 δεν ήταν αυτόπτης μάρτυρας και τα όσα ανέφερε δεν αφορούσαν άμεσα τα γεγονότα που οδήγησαν στον τραυματισμό του Ενάγοντα. Ουσιαστική μαρτυρία θεωρώ τα Τεκμήρια 2Α και 2Β που κατέθεσε ο Ενάγων, όπως και το Τεκμήριο 5 που κατατέθηκε εκ συμφώνου. Στα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης αποτελούν πραγματική μαρτυρία. Η αγωγή του Ενάγοντα στηρίζεται στο αστικό αδίκημα της αμέλειας κατόχου ακινήτου. Το άρθρο 51
(2)(β) του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου Κεφ.148 κωδικοποιεί το κοινοδίκαιο αναφορικά με την ευθύνη κατόχου ακίνητης ιδιοκτησίας έναντι προσώπων που βρίσκονταν νόμιμα σε αυτήν και ο βαθμός επιμέλειας ποικίλει ανάλογα με την ιδιότητα του προσώπου. Ένα πρόσωπο μπορεί να βρίσκεται σε ακίνητη ιδιοκτησία ως καλεσμένος ή ως απλός αδειούχος. Ο κάτοχος έχει έναντι του καλεσμένου καθήκον να μεριμνά από πλευράς στατικής κατάστασης, συντήρησης ή επισκευής ώστε η ιδιοκτησία να είναι εύλογα ασφαλής για τον καλεσμένο. Έναντι όμως του απλού αδειούχου, το καθήκον περιορίζεται σε προειδοποίηση για οποιοδήποτε κρυμμένο ή λανθάνοντα κίνδυνο, τον οποίον ο κάτοχος γνωρίζει ή πρέπει να θεωρηθεί ότι γνωρίζει. Αναφορικά με τις δραστηριότητες του κατόχου στο ακίνητο, η ευθύνη είναι η ίδια σε όλα τα πρόσωπα που βρίσκονται νόμιμα σε αυτήν είτε είναι καλεσμένοι είτε απλοί αδειούχοι. Το πρώτο θέμα που θα πρέπει να απαντηθεί στην παρούσα υπόθεση, είναι κατά πόσο οι Εναγόμενοι όφειλαν οποιοδήποτε καθήκον επιμέλειας προς τον Ενάγοντα. Η απάντηση είναι καταφατική, αφού οι Εναγόμενοι είναι οι ιδιοκτήτες και κάτοχοι του συγκροτήματος με την ονομασία Aphrodite Hills και ο Ενάγων βρισκόταν ως επισκέπτης με σκοπό την αγορά έπαυλης. Στις φωτογραφίες, Τεκμήριο 2Α και 2Β, φαίνεται το αυλάκι να είναι άδειο. Αντίθετα στις φωτογραφίες, Τεκμήριο 5, φαίνεται να έχει χαλίκια και νερό. Σε κάποιο σημείο του αυλακιού στο Τεκμήριο 5 φαίνεται αυτό να έχει καλυφθεί με διαφανές υλικό και να έχουν τοποθετηθεί χειρολαβές σχηματίζοντας μία μικρή διακοσμητική γέφυρα. Οι φωτογραφίες καταδεικνύουν ότι στη σημερινή του κατάσταση το αυλάκι με την ύπαρξη των χαλικιών και του νερού μέσα σ΄αυτό εύκολα και άμεσα γίνεται αντιληπτό και περαιτέρω συντίνει κατά την κρίση μου σ΄αυτό και η ύπαρξη της μικρής γέφυρας. Όπως προκύπτει από τα Τεκμήρια 2Α και 2β, ιδιαίτερα από το Τεκμήριο 2Β στον ουσιαστικό χρόνο το αυλάκι δεν ήταν τελειωμένο αλλά ακόμα υπό κατασκευή. Είναι σαφές, κατά την κρίση μου, συγκρίνοντας τις φωτογραφίες, ότι αυτό που βοηθά να ξεχωρίζει ιδιαίτερα σήμερα και να φαίνεται τόσο έντονα το αυλάκι είναι η ύπαρξη του νερού και της γέφυρας. Το πλάτος του δεν είναι γνωστό, όμως στο μήκος καταλαμβάνει ολόκληρη την πλατεία. Το βάθος του είναι 15-20 εκ. Την υποχρέωση να αποκλείσουν κάθε κίνδυνο κρυμμένο ή λανθάνοντα έχουν οι πάντοτε οι Εναγόμενοι έναντι των επισκεπτών και καλεσμένων τους στο συγκρότημα, όπως είχαν και στον ουσιαστικό χρόνο. Όσο εμφανές και αν ήταν το αυλάκι, αυτό βρισκόταν ακόμα υπό κατασκευή και οι Εναγόμενοι είχαν την υποχρέωση να προειδοποιούν για κάθε κίνδυνο ιδιαίτερα σε ένα χώρο με τόση επισκεψιμότητα. Οι Εναγόμενοι είχαν την υποχρέωση να φροντίζουν ώστε ο χώρος του συγκροτήματος, γνωστός σαν «πλατεία» να ήταν ασφαλής και να εμπόδιζαν την πρόκληση ζημιάς από κίνδυνο όσο ασυνήθιστος και να ήταν αφού γνώριζαν την ύπαρξη του ατέλειωτου διακοσμητικού αυλακιού. Η παράλειψη των Εναγομένων να τοποθετήσουν προειδοποιητικά σήματα συνιστά, κατά την κρίση μου, αμέλεια. Οι Εναγόμενοι ισχυρίζονται ότι το ατύχημα επεσυνέβη συνεπεία της αποκλειστικής ευθύνης και/ή αμέλειας του Ενάγοντα και δεν εγείρουν στην Έκθεση Υπεράσπισης τους θέμα συντρέχουσας αμέλειας του Ενάγοντα. Το Δικαστήριο μπορεί βέβαια να συμπεράνει την ύπαρξη συντρέχουσας αμέλειας από την μαρτυρία του ίδιου του Ενάγοντα ή από τα γεγονότα που στοιχειοθετούν το συμβάν, όπως αυτά διαπιστώνονται από το Δικαστήριο (βλ. Μιχαήλ ν. Ιωάννου & Παρασκευαϊδης κ.α. 1998 1 Α.Α.Δ. σελ. 1494). Ο Ενάγων ανέφερε στην μαρτυρία του ότι ήταν η πρώτη φορά που επισκεπτόταν τον χώρο. Ο μάρτυρας δεν έδωσε λεπτομέρειες για το πώς ακριβώς έπεσε στο αυλάκι, παρά μόνο ισχυρίστηκε ότι περπατούσε δίπλα από το αυλάκι και ήταν αδύνατο να το δει γιατί είχε διαφορετικό χρώμα. Οι φωτογραφίες όμως που ο Ενάγων κατέθεσε (Τεκμήρια 2Α και 2Β), διαψεύδουν τον ισχυρισμό του ότι ήταν αδύνατο να το αντιληφθεί, ειδικά αφού περπατούσε δίπλα απ΄αυτό. Περαιτέρω όμως, όπως φαίνεται, το αυλάκι ήταν κατά μήκος ολόκληρης της πλατείας και ως εκ τούτου θεωρώ ότι ήταν δυνατός ο εντοπισμός του και δεν μπορεί να γίνει αποδεκτός ο ισχυρισμός του Ενάγοντα ότι περπατούσε δίπλα του αλλά δεν το αντιλήφθηκε. Κατά συνέπεια, είναι η κρίση μου, ότι και ο ίδιος δεν ενήργησε με τρόπο ασφαλή, δεν επέδειξε την δέουσα παρατηρητικότητα, δεν είχε επαρκή αντίληψη του χώρου και περπατούσε απρόσεκτα, με αποτέλεσμα να μην αντιληφθεί την ύπαρξη του αυλακιού. Ως εκ τούτου, είναι η κατάληξη μου ότι και ο Ενάγων φέρει ευθύνη για το ατύχημα και θεωρώ ότι φέρει την μεγαλύτερη ευθύνη. Ως εκ τούτου, είναι εύρημα του Δικαστηρίου ότι οι Εναγόμενοι ευθύνονται σε ποσοστό 35% για την πρόκληση του επίδικου ατυχήματος και ο Ενάγοντας υπέχει συντρέχουσα αμέλεια σε ποσοστό 65% . Ο Ενάγων ισχυρίζεται ότι από το ατύχημα υπέστη σωματικές βλάβες και ζημιές. Οι ειδικές ζημιές του Ενάγοντα έχουν συμφωνηθεί στο ποσό των €230 και παραμένει να εξεταστεί το θέμα των γενικών αποζημιώσεων, τις οποίες δικαιούται ο Ενάγων σαν αποτέλεσμα των σωματικών κακώσεων που υπέστη. Σύμφωνα με το ιατρικό πιστοποιητικό του Γενικού Νοσοκομείου Πάφου (Τεκμήριο 1), ο Ενάγων υπέστη κάταγμα δεξιού καρπού και κάταγμα αριστερού αγκώνα και του τοποθετήθηκαν πλαστικοί νάρθηκες, οι οποίοι αφαιρέθηκαν από τον γιατρό του Ενάγοντα στην Αγγλία λίγες μέρες μετά το ατύχημα, όπως ο ίδιος ανέφερε στο γιατρό Η. Γεωργίου. Οι τραυματισμοί του Ενάγοντα δεν αμφισβητούνται από την Υπεράσπιση. Εκείνο που αμφισβητείται έντονα είναι η έκταση των τραυμάτων και οι συνέπειες τους, ιδιαίτερα σε σχέση με τα τραύματα στον αριστερό αγκώνα. Ο Ενάγων ισχυρίζεται ότι παρουσιάζει μόνιμη μερική αναπηρία στο αριστερό αγκώνα με αδυναμία πλήρους έκτασης του χεριού και εκδήλωσης μετατραυματικής αρθρίτιδας στον αριστερό αγκώνα. Αντίθετα η μαρτυρία που προσκόμισε η υπεράσπιση υποστηρίζει ότι παραμένει μικρού βαθμού δυσκαμψία στη πλήρη έκταση του αριστερού αγκώνα 15°, όμως αυτό δεν δικαιολογεί λειτουργική μορφή αναπηρίας σε συνήθεις καθημερινές δραστηριότητες ατόμου της ηλικίας του Ενάγοντα. Τόσο στην Έκθεση Απαίτησης όσο και στη μαρτυρία που προσκόμισε ο Ενάγων δεν γίνεται καμία αναφορά και δεν προβάλλεται κανένας ισχυρισμός για συνέπειες και κατάλοιπα σε σχέση με τον τραυματισμό στο δεξιό καρπό. Περαιτέρω, στο ιατρικό πιστοποιητικό, Τεκμήριο 7, ο γιατρός Η. Γεωργίου αναφέρει ότι η σημερινή κατάσταση του Ενάγοντα σε σχέση με τον τραυματισμό του δεξιού καρπού χαρακτηρίζεται από την πλήρη αποκατάσταση του τραυματισμού στα προ του ατυχήματος επίπεδα. Ως εκ τούτου και εφόσον ο Ενάγων δεν έχει προσκομίσει άλλη μαρτυρία είναι εύρημα του Δικαστηρίου ότι ο Ενάγων υπέστη κάταγμα δεξιού καρπού όμως το τραύμα έχει αποκατασταθεί πλήρως στα προ του ατυχήματος επίπεδα. Σε σχέση με το κάταγμα του αριστερού αγκώνα είναι παραδεκτό από την υπεράσπιση μέσα από την μαρτυρία που προσκόμισε ότι παραμένει μικρού βαθμού δυσκαμψία στη πλήρη έκταση όπως είναι επίσης παραδεκτό ότι διαπιστώνεται αρχόμενη οστεοαρθρίτιδα και επιβεβαιώνεται από το Τεκμήριο 6. Ο γιατρός Ηλίας Γεωργίου θεωρεί ότι η αρχόμενη οστεοαρθρίτιδα στην άρθρωση στην ηλικία του Ενάγοντα μπορεί να υπάρξει λόγω φυσικής φθοράς. Ο γιατρός Γεώργιος Εφραίμης ανέφερε ότι από πρόσφατη εξέταση (στην μαρτυρία του αναφέρθηκε σε «σημερινή εξέταση» φαίνεται ότι ο Ενάγων παρουσιάζει περιορισμό 20° στην έκταση, 10° στην κάμψη και 10° σε υπτιασμό. Ανέφερε επίσης ότι η ακτινογραφία έδειξε ότι ο Ενάγων παρουσιάζει μετατραυματική αρθρίτιδα. Όπως ανέφερα και οι δυο πλευρές δέχονται ότι στον Ενάγοντα παραμένει σήμερα δυσκαμψία στην πλήρη έκταση, ο κ. Γεωργίου αναφέρθηκε σε 15° και ο κ. Εφραίμης σε 20°. Εξετάζοντας την μαρτυρία των δυο γιατρών και λαμβάνοντας υπόψη ότι ο γιατρός Εφραίμης εξέτασε τον Ενάγοντα πολύ πιο πρόσφατα, κρίνω ότι είναι σε καλύτερη θέση να εκτιμήσει την κατάσταση του Ενάγοντα και αποδέχομαι την δική του μαρτυρία και γίνονται ανάλογα ευρήματα σε σχέση με τις σωματικές κακώσεις του Ενάγοντα και τα σημερινά κατάλοιπα τους, όπως η μαρτυρία του γιατρού Εφραίμη. Δεν αποδέχομαι όμως τους ισχυρισμούς του Ενάγοντα για κατάλοιπα των τραυμάτων του, όπως αυτός τα περιγράφει στη μαρτυρία του, κρίνοντας τα σαν υπερβολή. Η θέση του γιατρού Ηλία Γεωργίου ότι η παρουσία οστεοαρθρίτιδας στον αγκώνα του Ενάγοντα μπορεί να οφείλεται και στην ηλικία του Ενάγοντα, είναι μία πιθανότητα, όμως κρίνω ότι η ύπαρξη της συνάδει με τον τραυματισμό του Ενάγοντα και αποδέχομαι στο θέμα αυτό επίσης την μαρτυρία του γιατρού Εφραίμη. Με βάση την πιο πάνω κατάληξη μου θα προχωρήσω στην εξέταση των γενικών αποζημιώσεων τις οποίες ο Ενάγων δικαιούται σαν αποτέλεσμα των σωματικών βλαβών που υπέστη. Σκοπός των αποζημιώσεων είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στην ζημιά του διαδίκου που τραυματίσθηκε χωρίς να εναποτίθεται υπέρμετρο βάρος πάνω στον αδικοπραγούντα. Παρατηρείται μία σταθερή τάση για ελευθεροποίηση των ποσών που επιδικάζονται ως γενικές αποζημιώσεις, η οποία καταλήγει σε αύξηση τους σε σύγκριση με ότι θεωρείτο ως μέτρο αποζημίωσης στο παρελθόν (βλ. Fysko Constructions Co Ltd v. Χριστάκη Γεωργίου
(1991)1 ΑΑΔ 1014 και Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi
(1982)1 C.L.R. 789). Το Δικαστήριο κατά την επιδίκαση αποζημιώσεων θα πρέπει επίσης να έχει γνώμονα την δίκαιη και εύλογη αποκατάσταση και όχι την τιμωρία ή την υπερβολή. Όπως ανέφερα πιο πάνω, είναι εύρημα του Δικαστηρίου ότι ο Ενάγων από τον τραυματισμό του υπέστη κάταγμα δεξιού καρπού και κάταγμα αριστερού αγκώνα. Το κάταγμα δεξιού καρπού επουλώθηκε πλήρως με αποτέλεσμα να επανέλθει στην προ του τραυματισμού κατάσταση και χωρίς να αφήσει στον Ενάγοντα οποιαδήποτε κατάλοιπα. Ο τραυματισμός του στον αριστερό αγκώνα έχει ως αποτέλεσμα ο Ενάγων σήμερα να παρουσιάζει οστεοαρθρίτιδα σαν συνέπεια του τραυματισμού και επίσης να έχει μειωμένη ικανότητα έκτασης κατά 20°, περιορισμό στην κάμψη κατά 10° και σε υπτιασμό κατά 10° με αποτέλεσμα να παρουσιάζει ευαισθησία και περιορισμό στις κινήσεις της άρθρωσης. Στην νομολογία δεν υπάρχει σταθερό μέτρο αποτίμησης του ανθρώπινου πόνου και προηγούμενες αποφάσεις τις οποίες το Δικαστήριο μπορεί να λάβει υπόψη του έχουν καθαρά καθοδηγητικό χαρακτήρα χωρίς να είναι δεσμευτικές, αφού σίγουρα δεν μπορεί να υπάρχει υπόθεση με ακριβώς ίδια γεγονότα. Στην υπόθεση Άντρη Ρούσου ν. Ελένης Αλεξάνδρου κ.α.
(1999)1(Β) ΑΑΔ 1060 για κατάγματα στους καρπούς και των δυο χεριών τα οποία επουλώθηκαν πλήρως και χωρίς να υπάρχει ενδεχόμενο οστεοαρθρίτιδας αλλά και με άλλα τραύματα πέραν των καταγμάτων, επιδικάστηκε το ποσό των Λ.Κ. 5.000,00. Στην υπόθεση Α. Νικηφόρου ν. Α. Αντωνίου κ.α.
(2001)1(Β) ΑΑΔ 937 αυξήθηκαν κατ΄έφεση οι γενικές αποζημιώσεις σε Λ.Κ.20.000,
- Ο Ενάγων υπέστη κάταγμα αριστερού καρπού, κάταγμα του κάτω τριτημορίου δεξιάς κερκίδας, κάταγμα στη μύτη με μόνιμα κατάλοιπα ουλές και δυσκινησία δεξιού καρπού και αντιβραχίου. Ο κ. Ευθυμίου εισηγήθηκε ότι ο Ενάγοντας για τα τραύματα που υπέστει δικαιούται το ποσό των €50.000 ενώ αντίθετα ο κ. Γλυκής εισηγήθηκε ότι δεν θα πρέπει να είναι περισσότερο από €10.
- Λαμβάνοντας υπόψη τους τραυματισμούς του Ενάγοντα, τον βαθμό σοβαρότητας τους, τον πόνο και την ταλαιπωρία που έχει υποστεί, αλλά και τα κατάλοιπα που έχουν απομείνει στον Ενάγοντα, κρίνω πως το ποσό των €20.000,00 επί πλήρους ευθύνης είναι εύλογη και δίκαιη αποζημίωση για τον Ενάγοντα. Λαμβάνοντας περαιτέρω υπόψη το γεγονός ότι το Δικαστήριο έκρινε ότι ο Ενάγων ευθύνεται για το ατύχημα σε ποσοστό 65%, το πιο πάνω ποσό των γενικών αποζημιώσεων διαφοροποιείται ανάλογα και ως εκ τούτου εκδίδεται απόφαση υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον των Εναγομένων για το ποσό των €7.000,00 σαν γενικές αποζημιώσεις με νόμιμο τόκο από την ημέρα του ατυχήματος, δηλαδή 15.10.07, πλέον €230 σαν ειδικές αποζημιώσεις με νόμιμο τόκο από σήμερα, πλέον έξοδα όπως αυτά υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο στην κλίμακα της απόφασης. (Υπ.) Ρ. Λιμνατίτου, Α.Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής ./ΙΜ Subject: Civil/Final Judg. Αναφορά: Γενικές αποζημιώσεις-ειδικές αποζημιώσεις cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο