Δώρα Ανδρέα Κούππα ν. Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, Αρ. Παραπομπής: 34/00, 35/00, 30/4/2013 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDPAF:2013:A113 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΠΑΦΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Ρ. Λιμνατίτου, Α.Ε.Δ. Αρ. Παραπομπής: 35/00 Μεταξύ: Δώρα Ανδρέα Κούππα, από τη Λευκωσία Απαιτήτρια -και- Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας Αποζημιούσας Αρχής .......... Αρ. Παραπομπής: 34/00 Μεταξύ: Δώρα Ανδρέα Κούππα, από τη Λευκωσία Απαιτήτρια -και- Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας Αποζημιούσας Αρχής ........ 30.4.13 Για την Απαιτήτρια: κ. Φακοντής Για την Αποζημιούσα Αρχή: κα Κόκκινου ΑΠΟΦΑΣΗ Όπως προκύπτει από τα γεγονότα των δυο παραπομπών και από τις εμπεριστατωμένες αγορεύσεις του κ. Φακοντή και της κας Κόκκινου, το αντικείμενο των δυο συνενωμένων παραπομπών είναι πρωτότυπο και ίσως μοναδικό. Παρά την προσπάθεια μου δεν έχω εντοπίσει παρόμοια υπόθεση που να αφορά απαλλοτρίωση γης στην οποία να υπάρχει φυσική πηγή. Οι επίδικες πηγές απαλλοτριώθηκαν για σκοπούς διατήρησης και αξιοποίησης του Δάσους του Ακάμα και των Λουτρών της Αφροδίτης στην Επαρχία Πάφου σύμφωνα με την Διοικητική Πράξη Γνωστοποίησης Απαλλοτρίωσης Κ.Δ.Π. 1279 που δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας στις 18.8.89 και την Διοικητική Πράξη Γνωστοποίηση Απαλλοτρίωσης Κ.Δ.Π. 1692 που δημοσιεύτηκε στην επίσημη εφημερίδα της Δημοκρατίας στις 3.11.
- Η Απαλλοτριούσα Αρχή προσέφερε στην απαιτήτρια στις δυο παραπομπές κατ΄αναλογία του μεριδίου της το ποσό των Λ.Κ.1,937 ή €3,309.56 αναφορικά με την πηγή στο τεμάχιο με αριθμό 30 και το ποσό των Λ.Κ.2,087.50 ή 3,556.70 σε σχέση με την πηγή στο τεμάχιο με αριθμό
- Η απαιτήτρια αποδέχτηκε με επιφύλαξη τα ποσά που της προσφέρθηκαν από την Αποζημιούσα Αρχή και με τις συνενωμένες παραπομπές διεκδικεί καθορισμό εύλογης και δίκαιης αποζημίωσης για την απαλλοτρίωση των πηγών και δικαιωμάτων νερού και οι αποζημιώσεις που διεκδικεί είναι το άθροισμα της αξίας του δικαιώματος επί των πηγών και του νερού αφ΄ενός και της μείωσης της αξίας άλλων χωραφιών της τα οποία από αρδεύσιμα κατέστησαν μη αρδεύσιμα λόγω της απαλλοτρίωσης του δικαιώματος επί του νερού και των πηγών οι οποίες τα άρδευαν. Είναι κοινή βάση ότι η απαιτήτρια είναι ιδιοκτήτρια κατά 1/8 στο τεμάχιο 10 που καλύπτεται από τον τίτλο με αριθμό εγγραφής 13096 και στο τεμάχιο 30 που καλύπτεται από τον τίτλο με αριθμό εγγραφής
- Είναι παραδεκτό επίσης γεγονός ότι το νερό της πηγής που βρίσκεται στο τεμάχιο 30 είναι κατάλληλο για ύδρευση όπως επίσης είναι παραδεκτή η απόδοση της πηγής που βρίσκεται στο τεμάχιο
- Τα επίδικα θέματα που παραμένουν και τα επικεντρώνει με πολύ σαφήνεια στη δική του αγόρευση ο κ. Φακοντής είναι: α) Η απόδοση της πηγής που βρίσκεται στο τεμάχιο 30 κατά τον χρόνο της δημοσίευσης της Γνωστοποίησης της Απαλλοτρίωσης. β) Η αξία του νερού των δυο πηγών που βρίσκονται στα τεμάχια 30 και 10 αντίστοιχα κατά την δημοσίευση της Γνωστοποίησης της Απαλλοτρίωσης. γ) Η δυνατότητα των δυο πηγών να αρδεύουν τα χωράφια της αιτήτριας, συνολικής έκτασης 41,5 δεκάρια. Σύμφωνα με το άρθρο 23.4(γ) του Συντάγματος σε περίπτωση αναγκαστικής απαλλοτρίωσης μιας ιδιοκτησίας, η Απαλλοτριούσα Αρχή έχει την υποχρέωση να καταβάλει δίκαιη και εύλογη αποζημίωση και στη περίπτωση διαφωνίας το ύψος της καθορίζεται από το Δικαστήριο. Ο όρος δίκαιη και εύλογη αποζημίωση συνεπάγεται την εξίσωση της αποζημίωσης με την απώλεια του ιδιοκτήτη αποτιμούμενη σε χρήμα. (βλ. Σεργίδης ν. Κυπριακής Δημοκρατίας
(1991)1 Α.Α.Δ. 119, Νεοκλέους ν. Γενικού Εισαγγελέα
(1993)1 Α.Α.Δ. 352). Όπως επίσης έχει αναφερθεί στην υπόθεση Σεργίδη οι οικονομικές συνέπειες της απαλλοτρίωσης προσδιορίζουν το μέτρο της αποζημίωσης και όχι αυτή ταύτη την αξία του απαλλοτριωμένου μέρους. Εννοιολογικά ο όρος «εύλογη» υποδηλώνει συσχετισμό της αποζημίωσης με την ζημιά την οποία επιφέρει η απαλλοτρίωση. Σε τέτοιας φύσεως υποθέσεις βασικοί μάρτυρες είναι οι εμπειρογνώμονες που οι δυο πλευρές καλούν αφού το Δικαστήριο είναι στη δική τους μαρτυρία που θα στηριχθεί για να καθορίσει την δίκαιη και εύλογη αποζημίωση. Το Δικαστήριο δεν είναι υποχρεωμένο όμως να υιοθετήσει τις θέσεις ενός από τους εμπειρογνώμονες αλλά έχει την δυνατότητα να καταλήξει στο δικό του υπολογισμό χωρίς να σημαίνει όμως ότι αυτό μπορεί να γίνει αόριστα και αυθαίρετα (βλ. Παπασάββας κ.α. ν. Γενικού Εισαγγελέα
(1991)1 Α.Α.Δ. 619, Vassillico Cement Works Ltd v. Stavrou
(1978)1 C.L.R. 389, Νικολάου ν. Σταύρου
(1992)1 Α.Α.Δ. 746). Η απόφαση του Δικαστηρίου πρέπει να πηγάζει από την ενώπιον του μαρτυρία και να συναρτάται προς αυτή (βλ. Δήμος Αγλαντζιάς ν. Μαρίας Γεωργίου κ.α. Π.Ε. 10535, 10540 ημερ. 23.1.01). Για την απαιτήτρια έδωσαν μαρτυρία πέντε μάρτυρες και για την Αποζημιούσα Αρχή δυο. Το σύνολο της μαρτυρίας είναι καταγεγραμμένο στα πρακτικά της υπόθεσης με πλήρη λεπτομέρεια. Θεωρώ αχρείαστο και αντιπαραγωγικό να επαναλάβω την μαρτυρία και θα περιοριστώ σε εκείνα τα σημεία της που είναι, κατά την κρίση μου, τα πιο σημαντικά και ουσιαστικά για την υπόθεση. Πρώτος μάρτυρας για την απαιτήτρια (ΜΕ1) ήταν ο σύζυγος της Μάριος Κυριακίδης, ο οποίος ανέφερε ότι τα επίδικα ακίνητα ανήκαν στο πατέρα της συζύγου του, ο οποίος τα ενοικίαζε σε αγρότες της περιοχής, οι οποίοι τα καλλιεργούσαν και άρδευαν από τις απαλλοτριωθείσες πηγές. Μετά την μεταβίβαση των κτημάτων στη σύζυγο του, αυτή συνέχισε να τα ενοικιάζει όπως και ο πατέρας της. Η όποια αξιοποίηση γινόταν από τους ενοικιαστές. Ο πεθερός του συμφωνούσε μόνο για ένα μικρό ενοίκιο Λ.Κ.2-Λ.Κ.5 την σκάλα. Αυτό όμως σταμάτησε πριν 6-8 χρόνια γιατί δεν υπήρχε ενδιαφέρον για καλλιέργεια. Τώρα τα κτήματα είναι εγκαταλειμμένα. Από την πηγή στο τεμάχιο 10 έπαιρνε νερό και το τουριστικό περίπτερο στη περιοχή των Λουτρών της Αφροδίτης. Όταν αναπτύχθηκε η περιοχή, η ύδρευση του τουριστικού περιπτέρου γινόταν με σωλήνα από την πηγή στο τεμάχιο
- Όπως περαιτέρω ανέφερε ο μάρτυρας το νερό των δυο πηγών χρησιμοποιείται κατά ένα μέρος για την άρδευση και ύδρευση του κέντρου και περισσεύει μία σημαντική ποσότητα, η οποία υπερχειλίζει και πηγαίνει στη θάλασσα. Ο Νικόλας Νικολεττής (ΜΕ2) ανέφερε ότι ετοίμασε εκτίμηση (Τεκμήριο 5) για δυο πηγές στη περιοχή Λουτρά της Αφροδίτης για την αξία του νερού. Η έκθεση έγινε στη βάση των τιμών που πωλούσε το νερό η κοινότητα Νέου Χωριού στους καταναλωτές. Όπως ανέφερε ο μάρτυρας η αξία του νερού είναι η προοπτική αξιοποίησης και συγκριτικό είναι το πιο κοντινό με τις ίδιες προϋποθέσεις. Στην αντεξέταση του ανέφερε ότι το Τμήμα Υδάτων πωλεί σε επιχορηγημένες τιμές. Στο Κτηματολόγιο όπως είπε δεν υπάρχουν συγκριτικές πωλήσεις νερού και δεν εντόπισε άλλη υπόθεση απαλλοτρίωσης πηγής. Στη μαρτυρία του μάρτυρα αυτού θα επανέλθω στη συνέχεια. Τρίτος μάρτυρας για την απαιτήτρια (ΜΕ3) ήταν ο Τάκης Αντωνίου, ο οποίος ανέφερε ότι είναι γεωπόνος και γνωρίζει την περιοχή γιατί εργάστηκε εκεί. Του ανατέθηκε να ετοιμάσει έκθεση για τις υδατικές ανάγκες της περιοχής, την οποία ετοίμασε και κατέθεσε σαν Τεκμήριο
- Υιοθέτησε το περιεχόμενο της και όπως ανέφερε η έκθεση του έγινε με βάση τα πειράματα του Ινστιτούτου Γεωργικών Ερευνών. Όπως περαιτέρω ανέφερε ο μάρτυρας τα τελευταία 8 χρόνια η ιδιοκτήτρια δεν θέλει να ενοικιάζει τα επίδικα κτήματα και έτσι δεν καλλιεργούνται. Όμως όπως είπε στη περιοχή υπάρχουν εντατικές καλλιέργειες και θερμοκήπια γι΄αυτό έγινε και το Φράγμα της Ευρετού. Ο Γιαννάκης Νίττης (ΜΕ4) ανέφερε ότι ασχολείται με δοκιμαστικές γεωτρήσεις σε Δήμους και κοινότητες για περίπου 20 χρόνια. Συνεργάζεται επίσης με το Τμήμα Υδάτων για μετρήσεις νερού. Ετοίμασε έκθεση για την πηγή στο τεμάχιο 30, η οποία κατατέθηκε σαν Τεκμήριο 5 και ετοιμάστηκε στις 23.11.
- Ετοίμασε όμως και άλλη έκθεση όταν μαζί με το προσωπικό του Τμήματος Υδάτων επισκέφθηκαν στις 16.1.12 την πηγή και κατατέθηκε σαν Τεκμήριο
- Εργάζεται, όπως είπε, με την χρήση υδρομετρητή και εξήγησε τον τρόπο μέτρησης του νερού μέσω του υδρομετρητή. Το Τμήμα Υδάτων κάμνει, όπως είπε, τις μετρήσεις με μεταλλικό δοχείο. Ο υδρομετρητής είναι όμως πιο κοντά στις πραγματικές μετρήσεις παρά το δοχείο. Χίλια λίτρα θα μετρηθούν, όπως είπε, μία φορά ενώ με το δοχείο θα χρειαστεί 100 φορές και άρα υπάρχουν πιθανότητες λάθους. Για την έκθεση, Τεκμήριο 8, οι μετρήσεις έγιναν πολύ κοντά στη πηγή, 25 μέτρα και σε πολύ μικρό υψόμετρο 8-10 μέτρα. Η απόδοση των σωλήνων πολύ κοντά στη πηγή και σε μικρό υψόμετρο είναι πιο λίγη και η υπερχείλιση περισσότερη. Δεν μέτρησε την υπερχείλιση γιατί δεν υπάρχει τρόπος μέτρησης της, υπολόγισε από την πείρα του την ποσότητα. Με τον ΜΥ1 σχεδόν συμφωνούν με την μέτρηση που έγινε στις 16.1.
- Ο ίδιος βρίσκει 13 τόνους και ο ΜΥ1 10.30 τόνους. Η διαφορά είναι στην υπερχείλιση. Ο ΜΕ5, Άριστος Λουκαϊδης, ανέφερε ότι είναι Χημικός Μηχανικός και διατηρεί διαπιστευμένο εργαστήριο στο οποίο διεξάγει, μεταξύ άλλων και αναλύσεις νερού. Ο μάρτυρας ετοίμασε και κατέθεσε έκθεση, η οποία έγινε Τεκμήριο
- Η δειγματοληψία έγινε, όπως είπε, πριν το νερό πέσει στη λίμνη για να μην επηρεαστεί το δείγμα. Στην έκθεση του, Τεκμήριο 4, ο μάρτυρας αναφέρει ότι το δείγμα νερού είναι από ροή πηγής στο τεμάχιο 10 με αριθμό εγγραφής 13096 και όλες οι παράμετροι που έχουν ελεγχθεί συνάδουν με τις προδιαγραφές για την ποιότητα πόσιμου νερού. Η μαρτυρία του παραμένει ουσιαστικά αναντίλεκτη και την αποδέχομαι στο σύνολο της και γίνονται ανάλογα ευρήματα. Πρώτος μάρτυρας για την Αποζημιούσα Αρχή (ΜΥ1) ήταν ο Θεοτόκης Θεοφάνους, ο οποίος υιοθέτησε το περιεχόμενο της γραπτής δήλωσης του, η οποία έγινε Τεκμήριο Α. Ο μάρτυρας ανέφερε περαιτέρω στη μαρτυρία του ότι μελέτησε την έκθεση του κ. Νίττη (Τεκμήριο 8) αλλά θεωρεί ότι πιο σωστή μέθοδος μέτρησης είναι η ογκομετρική. Κατά την μέτρηση με την μέθοδο αυτή χρησιμοποιούν δοχεία των 5, 10, 20 ή 50 λίτρων και με ένα χρονόμετρο γίνεται η καταμέτρηση. Το Τεκμήριο 9 όπως είπε ο μάρτυρας είναι πιστό αντίγραφο των καταμετρήσεων των πηγών, από το Τμήμα Υδάτων μεταξύ αυτών και οι επίδικες. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα δεν είναι σταθερή η ποσότητα. Σε πολυομβρία υπάρχει αυξημένη ροή ενώ σε ανομβρία είναι περιορισμένη η ροή. Στην μαρτυρία του μάρτυρα αυτού θα επανέλθω επίσης στη συνέχεια. Ο Κυριάκος Πολυβίου (ΜΥ2) υιοθέτησε το περιεχόμενο γραπτής δήλωσης, η οποία έγινε Τεκμήριο Β. Η αξία της πηγής καθορίζεται, όπως είπε ο μάρτυρας, ανάλογα με την έκταση που ποτίζει. Διαφώνησε με τον κ. Νικολεττή (ΜΕ4) για την υιοθέτηση της τιμής και της στέρησης και όπως περαιτέρω ανέφερε, ο κ. Νικολεττή χρησιμοποίησε τη μέθοδο επένδυσης και στη συνέχεια υπολόγισε και την στέρηση δικαιώματος. Εκτιμητικά δεν είναι επιτρεπτό γιατί αναφέρεται σε διπλή αποζημίωση. Η τιμή πώλησης θα πρέπει να υπολογιστεί σε σχέση με πηγή και όχι με κοινότητα η οποία έχει προβεί σε υποδομή για την μεταφορά νερού. Διαφωνεί με την τιμή ανά τόνο όπως την καθόρισε ο κ. Νικολεττής γιατί δεν μπορεί να λάβει υπόψη την τιμή πώλησης από το ντεπόζιτο στους καταναλωτές. Δεν είναι ίδια συγκριτικά. Μετά την ολοκλήρωση της μαρτυρίας, οι συνήγοροι των διαδίκων κατέθεσαν εμπεριστατωμένες γραπτές αγορεύσεις στις οποίες θα αναφερθώ όπου κριθεί σκόπιμο. Έχω εξετάσει με πολύ μεγάλη προσοχή το περιεχόμενο της μαρτυρίας του κάθε μάρτυρα που κατέθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου και δεν θα συμφωνήσω με την θέση του κ. Φακοντή για ανεπαρκή αξιοπιστία, ικανότητα και παρατηρητικότητα του ΜΥ
- Ως εμπειρογνώμονας ακολουθούσε την δική του μέθοδο και κατέληξε στα δικά του ευρήματα και είναι η μέθοδος του που θα κριθεί και όχι η δική του προσωπική διαγωγή. Με τον ίδιο τρόπο θα κριθούν και οι υπόλοιποι εμπειρογνώμονες μάρτυρες για να μπορέσει το Δικαστήριο να καταλήξει με ασφάλεια στα δικά του ευρήματα. Σε περίπτωση διαφωνίας των εκτιμητών που η κάθε πλευρά κάλεσε, το Δικαστήριο οφείλει να αξιολογήσει την μαρτυρία και να καταλήξει στα ευρήματα του με αναφορά σε όσα προκύπτουν από ότι κρίνει αξιόπιστο (βλ. Συμβούλιο Βελτιώσεως Αγίας Νάπας ν. Alexis & Polis Estates Ltd Π.Ε. 10418 ημερ. 26.6.00). Το πρώτο θέμα που θα εξεταστεί είναι η απόδοση της πηγής που βρίσκεται στο τεμάχιο 30 κατά τον χρόνο δημοσίευσης της Γνωστοποίησης της Απαλλοτρίωσης. Η απόδοση της πηγής που βρίσκεται στο τεμάχιο 10 είναι παραδεκτό ότι στο χρόνο δημοσίευσης της γνωστοποίησης της απαλλοτρίωσης ήταν 303 τόνοι ανά εικοσιτετράωρο. Για τον πιο πάνω σκοπό η απαιτήτρια κάλεσε τον ΜΕ4, ο οποίος έκαμε τρεις μετρήσεις. Ο μάρτυρας αναφέρθηκε στον τρόπο με τον οποίο έκαμε τις μετρήσεις και όπως είπε στην έκθεση ημερομηνίας 25.10.11 κατέληξε ότι η απόδοση ήταν 18.964 λίτρα ανά ώρα. Στις 23.11.11 έκαμε δεύτερη μέτρηση και κατέληξε σε 13.000 λίτρα ανά ώρα και αυτό οφείλεται σε υψομετρική διαφορά. Στην τρίτη του έκθεση, Τεκμήριο 8, κατέληξε σε 13.756 λίτρα ανά ώρα. Κατά τις μετρήσεις του χρησιμοποίησε υδρομετρητές ώστε να έχει ακριβή μέτρηση. Όσον αφορά την υπερχείλιση ανέφερε ότι δεν μπορεί να μετρηθεί με υδρομετρητή και οι υπολογισμοί που έκαμε για την υπερχείλιση βασίζονται στη πείρα του. Για το ίδιο θέμα η Αποζημιούσα Αρχή κάλεσε τον ΜΥ1 ο οποίος έκαμε καταμέτρηση της πηγής στο τεμάχιο 30 στις 11.11.11 και ήταν εύρημα του ότι η απόδοση ήταν 179 τόνοι ανά εικοσιτετράωρο και κατά την καταμέτρηση στις 16.1.12 το εύρημα του ήταν ότι η απόδοση ήταν 313,8 τόνοι ανά εικοσιτετράωρο. Ο μάρτυρας δέχθηκε την πιθανότητα λάθους κατά 10% ανά εικοσιτετράωρο και ανέφερε επίσης ότι οποιαδήποτε προσπάθεια μέτρησης της υπερχείλισης δεν μπορεί να επιτύχει. Προσπάθεια υπολογισμού της υπερχείλισης θα ήταν αυθαίρετη, επισφαλής και υποθετική. Κατέθεσε επίσης σαν Τεκμήριο 9 παλαιότερες καταμετρήσεις από το 1988 μέχρι το 2002 που δείχνουν μέσο όρο απόδοσης τους 193 τόνους ανά εικοσιτετράωρο. Από την μαρτυρία των δυο εμπειρογνωμόνων όπως έχει τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου, προκύπτουν, κατά την κρίση μου, δυο σαφή στοιχεία: α) Οι μετρήσεις δεν μπορεί να έχουν σταθερό αποτέλεσμα αφού αυτό επηρεάζεται από παράγοντες όπως το σημείο στο οποίο γίνονται οι καταμετρήσεις σε σχέση με την πηγή, η υψομετρική διαφορά, η βροχόπτωση κατά τον χρόνο της μέτρησης και ανάλογα η ανομβρία. β) Η υπερχείλιση δεν μπορεί να μετρηθεί και ο όποιος υπολογισμός δεν μπορεί να είναι ακριβής. Στο σημείο αυτό να αναφέρω ότι η θέση του ΜΕ4 ότι υπολόγισε την υπερχείλιση βασιζόμενος στην πείρα του δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή και, κατά την κρίση μου, η κατάληξη του στις 16.1.12 σε ποσότητα 240 τόνων υπερχείλισης είναι αόριστη και ατεκμηρίωτη χωρίς να στηρίζεται σε κανένα ουσιαστικό και πραγματικό δεδομένο. Όλες οι εκθέσεις που έχουν ετοιμασθεί από τους δυο εμπειρογνώμονες παρουσιάζουν διαφορετικό αποτέλεσμα και δεν υπάρχει κάποιο σταθερό στοιχείο. Χαρακτηριστικά να αναφέρω τις δυο εκθέσεις του ΜΕ4, Τεκμήρια 8 και
- Το Τεκμήριο 8 ετοιμάσθηκε μετά από μέτρηση στη πηγή στις 16.1.12 με κατάληξη 569,5 τόνους το εικοσιτετράωρο και το Τεκμήριο 9 ετοιμάσθηκε μετά από μέτρηση στη πηγή στις 25.10.11 σε άλλο σημείο και με κατάληξη 792 τόνους. Περαιτέρω όμως οι εκθέσεις του ΜΕ4 διαφέρουν κατά πολύ από τις εκθέσεις του ΜΥ1 και σε αυτό πιθανόν να συντείνει και η μέθοδος που ο κάθε εμπειρογνώμονας χρησιμοποιεί. Στις 16.1.12 οι δυο εμπειρογνώμονες επισκέφθηκαν μαζί την πηγή και έκαμαν τις μετρήσεις τους ο καθένας στη παρουσία του άλλου. Ο ΜΕ4 κατέληξε ότι η απόδοση της πηγής ήταν 569,5 τόνοι το εικοσιτετράωρο περιλαμβανομένης της υπερχείλισης την οποία υπολόγισε σε 240 τόνους ανά εικοσιτετράωρο και ο ΜΥ1 κατέληξε ότι ήταν 318,8 τόνοι το εικοσιτετράωρο. Έχοντας υπόψη την μέθοδο που ο κάθε εμπειρογνώμονας χρησιμοποίησε και την θέση του ΜΥ1 ότι μπορεί να υπάρχει πιθανότητα λάθους περίπου 10% ανά εικοσιτετράωρο, κρίνω σαν πιο ασφαλή τρόπο μέτρησης την μέθοδο που ακολούθησε ο ΜΕ
- Κρίνω επίσης ότι οι μετρήσεις που έγιναν στις 16.1.12 και από τους δυο εμπειρογνώμονες ταυτόχρονα σε σημείο κοντά στη πηγή και σε απόσταση περίπου 6 μέτρων από αυτή βρίσκεται πιο κοντά στην πραγματική κατάσταση της πηγής, αφού τα αποτελέσματα δεν διαφέρουν πολύ. Κρίνοντας σας αξιόπιστη την μέθοδο που ο ΜΕ4 ακολούθησε είναι εύρημα του Δικαστηρίου ότι η απόδοση της πηγής στο τεμάχιο 30 είναι 329,5 τόνοι το εικοσιτετράωρο, αφού δεν αποδέχομαι, όπως ανέφερα πιο πάνω, τον υπολογισμό της υπερχείλισης από τον μάρτυρα ως τεκμηριωμένο και ασφαλές υπόβαθρο για το Δικαστήριο. Επόμενο επίδικο θέμα είναι η αξία του νερού στο χρόνο δημοσίευσης της απαλλοτρίωσης. Για να αποδείξει το θέμα αυτό η απαιτήτρια κάλεσε τον ΜΕ2 Νικόλα Νικολεττή, ο οποίος ετοίμασε συμπληρωματική έκθεση που έγινε Τεκμήριο 5, αφού η προηγούμενη εκτίμηση του ημερομηνίας 21.3.06 έγινε με βάση τις μετρήσεις του πραγματογνώμονα Αντρέα Ευγενίου στις 20.12.05, ο οποίος δεν παρουσιάστηκε στο Δικαστήριο. Αντικείμενο της έκθεσης του ήταν πηγή νερού, η οποία αποδίδει νερό καθ΄όλη την διάρκεια του χρόνου. Σαν μέθοδος εκτίμησης χρησιμοποιήθηκε η συγκριτική μέθοδος σε συνδυασμό με την μέθοδο κεφαλαιοποίησης του εισοδήματος. Για τον υπολογισμό της καταβλητέας αποζημίωσης ο μάρτυρας έλαβε υπόψη την πώληση νερού στη κοινότητα Νέου Χωρίου που είναι η πλησιέστερη στη περιοχή και η οποία πωλούσε το νερό στα Λ.Κ.0,25 τον τόνο σε τιμές
- Αναπροσαρμόζοντας, όπως είπε ο μάρτυρας, την τιμή κατά την 18.8.89 με βάση τον επίσημο δείκτη τιμών καταναλωτή, η τιμή πώλησης ήταν Λ.Κ.0,145 ανά τόνο. Έλαβε επίσης υπόψη για τον υπολογισμό της μείωσης στην αγοραία αξία των τεμαχίων της απαιτήτριας, τα οποία στερούνται το δικαίωμα άρδευσης, την άποψη της Απαλλοτριούσας Αρχής ότι κατά την 18.8.89 η διαφορά μεταξύ των αρδεύσιμων τεμαχίων και των μη αρδεύσιμων τεμαχίων ήταν Λ.Κ.680 ανά δεκάριο. Με τις πιο πάνω θέσεις του ΜΕ4 διαφώνησε ο εμπειρογνώμονας της Αποζημιούσας Αρχής ΜΥ2, ο οποίος όπως ανέφερε στη δική του μαρτυρία για την υιοθέτηση της αξίας των πηγών και τον υπολογισμό της αποζημίωσης, χρησιμοποίησε τρεις διαφορετικές μεθόδους. α) τη συγκριτική μέθοδο εκτίμησης με βάση τις αξίες για ξηρικά και αρδευόμενα κτήματα της περιοχής β) την μέθοδο της επένδυσης με βάση το ετήσιο εισόδημα από την διάθεση/πώληση νερού και γ) την συγκριτική μέθοδο εκτίμησης με βάση την πώληση και εκτίμηση νερού από πηγές. Στην έκθεση του ημερομηνίας 9.5.03 που βρίσκεται στο φάκελο του Δικαστηρίου, ο μάρτυρας αναφέρει ότι το νερό της πηγής είναι κατάλληλο για ύδρευση και από την πηγή παίρνουν νερό τρεις ιδιοκτήτες κέντρων αναψυχής της περιοχής χωρίς όμως άδεια για μεταφορά νερού. Με βάση την συγκριτική μέθοδο εκτίμησης και προηγούμενες πωλήσεις νερού από πηγές, ο μάρτυρας κατέληξε σε Λ.Κ.0,55 το γαλόνι σαν τιμή πώλησης του νερού, λαμβάνοντας περαιτέρω υπόψη τις εξαιρετικές προοπτικές της περιοχής για τουριστική ανάπτυξη. Ο μάρτυρας αναφέρθηκε σε τρεις προηγούμενες πωλήσεις νερού στα χωριά Κοίλη, Φάσλι και Τσάδα. Με 7% ετήσια αύξηση και για χρονική περίοδο 23 και 22 ετών αντίστοιχα κατέληξε σε τιμές Λ.Κ.0,47 και Λ.Κ.0,51 το γαλόνι αντίστοιχα για τα χωριά Κοίλη και Φάσλι και Λ.Κ.0,44 για το χωριό Τσάδα. Ο ΜΥ2 υπολογίζει την τιμή κατά γαλόνι. Έχοντας υπόψη σύμφωνα πάντα με την δική του έκθεση ότι 42.460 γαλόνια αντιστοιχούν σε 193 τόνους είναι σαφές ότι ένας τόνος έχει 220 γαλόνια. Υπολογίζοντας λοιπόν 220 γαλόνια προς Λ.Κ.0,55 καταλήγουμε σε Λ.Κ.121.00 τον τόνο ημερησίως και Λ.Κ.23.353 συνολικά ημερησίως και θα συμφωνήσω με τον κ. Φακοντή ότι αυτό δεν είναι λογικό. Κατά συνέπεια η έκθεση και οι υπολογισμοί του ΜΥ1 πάσχουν. Ως εκ τούτου παραμένει σαν μοναδική αποδεκτή μαρτυρία για τον υπολογισμό της τιμής πώλησης του νερού ανά τόνο η μαρτυρία του ΜΕ4 με διαφοροποίηση μόνο την συνολική απόδοση της πηγής στο τεμάχιο
- Τελευταίο επίδικο θέμα παραμένει η δυνατότητα των δυο πηγών να αρδεύουν τα χωράφια της αιτήτριας συνολικής έκτασης 41,5 δεκάρια. Ο ΜΕ3 ετοίμασε σχετική έκθεση, την οποία κατέθεσε σαν Τεκμήριο
- Σύμφωνα με το περιεχόμενο της έκθεσης, η αιτήτρια είναι ιδιοκτήτρια 41,5 δεκαρίων στη βάση ξεχωριστών τίτλων. Όλη η έκταση είναι καλλιεργήσιμη και προσφέρεται για αξιοποίηση με αρκετές καλλιέργειες, τις οποίες ο μάρτυρας αναλύει στην έκθεση του με πολλές λεπτομέρειες. Σε αντίθεση όμως με τις προοπτικές που ο ΜΕ3 προσδίδει στην έκταση των 41,5 δεκαρίων για καλλιέργειες, ο ΜΕ1 καταδεικνύει με την δική του μαρτυρία ότι οι προοπτικές παραμένουν μόνο σε θεωρητικό επίπεδο. Όπως ανέφερε στη δική του μαρτυρία ο ΜΕ1 ούτε η σύζυγος του ούτε ο πατέρας της αξιοποίησαν με οποιοδήποτε τρόπο την έκταση αυτή. Η όποια αξιοποίηση γινόταν από τους ενοικιαστές, οι οποίοι ενοικίαζαν Λ.Κ.2-Λ.Κ.5 την σκάλα. Τα τελευταία 6-8 χρόνια ακόμη και αυτή η ενοικίαση σταμάτησε γιατί δεν υπήρχε ενδιαφέρον για καλλιέργειες και σήμερα τα κτήματα είναι εγκαταλελειμμένα. Ο ΜΕ1 ήταν απόλυτα ειλικρινής και είπε στο Δικαστήριο την αλήθεια. Καμία αξιοποίηση και καλλιέργειες δεν φαίνεται να υπάρχουν αλλά ούτε και τέτοιες προοπτικές, αφού δεν υπάρχει ενδιαφέρον από κανένα, ιδιαίτερα από την ιδιοκτήτρια και κατά συνέπεια η απαιτήτρια απέτυχε να αποδείξει οποιαδήποτε στέρηση δικαιώματος άρδευσης και μείωσης της αξία των ακινήτων. Με βάση τα πιο πάνω, θα προχωρήσω στον υπολογισμό των αποζημιώσεων που η απαιτήτρια απαιτεί εναντίον της Αποζημιούσας Αρχής, ξεχωριστά σε κάθε παραπομπή. Ως εκ τούτου, εκδίδεται διάταγμα αποσυνένωσης των παραπομπών με αριθμούς 34/00 και 35/
- Παραπομπή 34/00 Η πιο πάνω παραπομπή αφορά το τεμάχιο 10, στο οποίο η αιτήτρια είναι ιδιοκτήτρια κατά 1/8 μερίδιο. Λαμβάνοντας υπόψη το παραδεκτό γεγονός ότι η συνολική απόδοση της πηγής είναι 303 τόνοι το εικοσιτετράωρο και το εύρημα του Δικαστηρίου ότι η τιμή πώλησης ανά τόνο είναι Λ.Κ.0,145 θεωρώ σαν λογική και δίκαιη αποζημίωση για το τεμάχιο 10 το ποσό των £15.000 και/ή το ισόποσο σε ευρώ. Ως εκ τούτου, εκδίδεται απόφαση υπέρ της απαιτήτριας και εναντίον της Αποζημιούσας Αρχής για το ποσό των Λ.Κ.15.000 και/ή το ισόποσο σε ευρώ, πλέον τόκο 9% από 18.8.89 μέχρι την εξόφληση. Παραπομπή 35/00 Στην πιο πάνω παραπομπή η αιτήτρια είναι ιδιοκτήτρια κατά 1/8 στο τεμάχιο 30 και με αριθμό εγγραφής
- Είναι εύρημα του Δικαστηρίου ότι η απόδοση της πηγής στο τεμάχιο 30 ανέρχεται σε 329,5 τόνους ημερησίως και είναι επίσης εύρημα του Δικαστηρίου ότι η αξία πώλησης του νερού ανέρχεται σε Λ.Κ. 0,145 τον τόνο. Ως εκ τούτου και αποδεχόμενη την μαρτυρία του ΜΕ2 ο καθορισμός της εύλογης και δίκαιης αποζημίωσης, που κατά την κρίση μου δικαιούται η αιτήτρια για το τεμάχιο 30, θα πρέπει να καθοριστεί με βάση την μέθοδο που ακολούθησε ο μάρτυρας με διαφοροποίηση όμως στην απόδοση της πηγής. Ως εκ τούτου, εκδίδεται απόφαση υπέρ της απαιτήτριας και εναντίον της αποζημιούσας αρχής για το ποσό των Λ.Κ.17,594 και/ή το ισόποσο σε ευρώ με τόκο 9% από 3.11.89 μέχρι την εξόφληση. Η αποζημιούσα αρχή θα πληρώσει επίσης στην απαιτήτρια τα δικηγορικά έξοδα, όπως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο στη κλίμακα των αποφάσεων. Θα υπάρχουν δυο σετ εξόδων ξεχωριστό για κάθε παραπομπή μέχρι την έκδοση του διατάγματος συνένωσης και ακολούθως θα υπάρχει ένα κοινό σετ μέχρι την τελική απόφαση. Η Αποζημιούσα Αρχή θα καταβάλει επίσης στην αιτήτρια το ποσό των €3.300 έξοδα του ΜΕ2 Νικόλα Νικολεττή, πλέον ΦΠΑ. Το ποσό μειώνεται αφού οι αναθεωρημένες εκθέσεις έγιναν μετά από διαδικασίες τις οποίες η αιτήτρια έκαμε και δεν θα πρέπει να επιβαρυνθεί για πρόσθετο ποσό η Αποζημιούσα Αρχή και θα καταβάλει στην αιτήτρια το ποσό των €2.000 έξοδα του ΜΕ4 Γιαννάκη Νίττη, πλέον ΦΠΑ. Δεν επιδικάζονται εναντίον της Αποζημιούσας Αρχής τα έξοδα του ΜΕ3 Τάκη Αντωνίου. Η μαρτυρία του μάρτυρα αυτού δεν βοήθησε σε τίποτε την διαδικασία. Η Αποζημιούσα Αρχή να καταβάλει επίσης τα έξοδα του ΜΕ5 που ανέρχονται στο ποσό των €358.
- Όλα τα ποσά των εξόδων θα φέρουν νόμιμο τόκο από σήμερα. (Υπ.) Ρ. Λιμνατίτου, Α.Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής ../ΙΜ Subject: Civil/Other actions/Interim Αναφορά: Καθορισμός εύλογης και δίκαιης αποζημίωσης για απαλλοτρίωση των πηγών και δικαιωμάτων νερού cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο