Χριστίνα Μουζάκη Χαραλαμπίδου ν. Μάριος Καουτζιάνη, Αρ. Αγωγής: 3509/07, 19/3/2014

(2)». Η αίτηση και η ένορκη δήλωση που τη συνοδεύει εξηγεί τους λόγους για τους οποίους ζητείται σε αυτό το στάδιο η τροποποίηση. Το γραφείο Λεωνίδας Γ. Γεωργίου μόλις πρόσφατα ανέλαβε στις 26/11/2013 την υπόθεση με την παραλαβή του φακέλου από τους προηγούμενους δικηγόρους που εκπροσωπούσαν τον Εναγόμενο. Ελάχιστες μέρες αργότερα καταχωρήθηκε η παρούσα αίτηση τροποποίησης αφού από την μελέτη της υπόθεσης διαπιστώθηκε ότι το θέμα της παραγραφής δεν είχε δικογραφηθεί ορθά, στην Υπεράσπιση. Η ακρόαση της υπόθεσης δεν έχει ξεκινήσει ακόμα παρόλο που η αγωγή έχει καταχωρηθεί το 2007. Σύμφωνα με τον Αιτητή-Εναγόμενο με τις αιτούμενες τροποποιήσεις δεν βλάπτονται τα όποια δικαιώματα της Ενάγουσας. Πρόκειται για θέμα νομικής φύσεως για το οποίο η ορθή και ξεκάθαρη δικογράφηση, πρωτίστως εξυπηρετεί την ίδια την Ενάγουσα, αφού δεν θα βρεθεί προ εκπλήξεως κατά το στάδιο των τελικών αγορεύσεων (ενδεχομένως και νωρίτερα σε περίπτωση καταχώρησης αιτήσεως για εκδίκαση προδικαστικού σημείου). Η νομική βάση της αίτησης περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, και το θεσμό 5 της Διάταξης 25 των Θεσμών Πολιτικής Δικονομίας τον οποίο παραθέτω αυτούσιο: «Το Δικαστήριο ή Δικαστής μπορεί καθ΄ οιονδήποτε χρόνο και με τέτοιους όρους ως προς τα έξοδα ή όπως το Δικαστήριο ή Δικαστής κρίνει δίκαιο, να τροποποιήσει οιανδήποτε έλλειψη ή λάθος σε οιανδήποτε διαδικασία και όλες οι αναγκαίες τροποποιήσεις θα γίνονται για το σκοπό αποπερατώσεως του πραγματικού ζητήματος ή στοιχείου που εγείρεται ή εξαρτάται από τη διαδικασία». Τα περιστατικά της υπό εκδίκαση τροποποιήσεως είναι πανομοιότυπα με αυτά της υπόθεσης Ιωάννης Νικολάου ν. Ζωή Μιλτιάδους κ.ά.,

(2007)1(Β) ΑΑΔ 2005, όπου ο Έντιμος Δικαστής κ. Αρτέμης (όπως ήταν τότε), ανατρέποντας την απόφαση πρωτόδικου Δικαστηρίου που δεν επέτρεψε τροποποίηση απάντησης με προσθήκη του νομικού επιχειρήματος της παραγραφής της αξίωσης, που εγειρόταν στην Υπεράσπιση και ανταπαίτηση, ανέφερε τα ακόλουθα τα οποία επαναλαμβάνω αυτούσια για σκοπούς της παρούσας υπόθεσης: «Οι αρχές με βάση τις οποίες δίδεται άδεια για τροποποίηση είναι ευρέως νομολογημένες και σε αυτή τη νομολογία έχει αναφερθεί εκτενώς, όπως ήδη αναφέραμε και ο πρωτόδικος Δικαστής. Η εξουσία για έκδοση άδειας για τροποποίηση περιέχεται στην Δ.25 των περί Πολιτικής Δικονομίας Θεσμών, όπου προνοείται ότι, σε οποιοδήποτε στάδιο της διαδικασίας μπορεί να δοθεί η άδεια, ούτως ώστε να γίνουν όλες οι αναγκαίες τροποποιήσεις για να εκδικαστούν όλα τα επίδικα θέματα που εγείρονται μεταξύ των διαδίκων. Το κυρίαρχο στοιχείο στην άσκηση της διακριτικής εξουσίας του δικαστηρίου είναι το συμφέρον της δικαιοσύνης. Κατά την εξέταση του θέματος, το δικαστήριο βασίζεται σε διάφορους παράγοντες, αλλά τελικά ο κρίσιμος παράγων είναι η ανάγκη για προσδιορισμό των επίδικων θεμάτων και η διατύπωση των θέσεων των διαδίκων. Τροποποίηση μπορεί να επιτραπεί, ασχέτως του αν επιδείχθηκε αμέλεια και καθυστέρηση από διάδικο, αν αυτό απαιτεί το συμφέρον της δικαιοσύνης. Η άδεια για τροποποίηση δίδεται ευκολότερα στα αρχικά στάδια, αλλά τούτο μπορεί ακόμη να γίνει και σε πολύ προχωρημένο στάδιο, μέχρι και το τελικό της διαδικασίας, αν δεν προκαλείται ανεπανόρθωτη ζημιά στον αντίδικο. Ο όρος ανεπανόρθωτη ζημιά χρησιμοποιείται με την έννοια του ότι αυτή δεν μπορεί να αποκατασταθεί με την καταβολή εξόδων. Σχετικές με τις πιο πάνω αρχές είναι και οι υποθέσεις που αναφέρονται στην πρωτόδικη απόφαση Courtis v. Iasonides

(1970)1 C.L.R. 180, Nicolaides v. Yerolemi

(1980)1 C.L.R. 1, Πουρίκκος ν. Σάββα

(1990)1 Α.Α.Δ. 862, Jack v. Philiappa Estates Ltd

(1988)1 C.L.R. 607, Christodoulou v. Christodoulou και άλλου

(1991)1 Α.Α.Δ.

1. Το πρωτόδικο Δικαστήριο τελικά συνόψισε τις αρχές που προκύπτουν από τη νομολογία ως ακολούθως: «
2. Η τροποποίηση δικογράφου εμπίπτει στην διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου. Προκύπτει ως θεμελιακή αρχή ο προσδιορισμός της ουσίας της διαφοράς και η αποτροπή της πολλαπλότητας των διαδικασιών.
3. Το Δικαστήριο στην άσκηση της διακριτικής του ευχέρειας λαμβάνει υπ΄όψιν και τον παράγοντα καθυστέρηση. Ο παράγοντας όμως αυτός δεν είναι καθοριστικός αλλά συνυπολογίζεται με όλους τους άλλους παράγοντες που η νομολογία καθιέρωσε.
4. Το Δικαστήριο δεν θα δώσει την άδεια για τροποποίηση μόνο με την διαπίστωση για το επανορθώσιμο της ζημιάς που επιφέρει στον αντίδικο αλλά θα πρέπει να συνεκτιμήσει όλους τους παράγοντες της υπόθεσης όπως καθιερώθηκαν από την Νομολογία.
5. Δεν δίδεται άδεια για τροποποίηση στις περιπτώσεις που αυτή επιφέρει βλάβη στον αντίδικο που δεν αποζημιώνεται με χρήμα και όπου η κακή πίστη του Αιτητή είναι εμφανής. Δεν εκδίδεται επίσης διάταγμα όπου με αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη ριζική μετατροπή της φύσης της αξίωσης.» (Oι υπογραμμίσεις είναι δικές μας). Έχουμε εξετάσει με προσοχή την κατάληξη του πρωτόδικου Δικαστηρίου και θεωρούμε πως, ενώ η νομολογία και η νομική θέση εκφράζονται ορθά, εντούτοις δεν εφαρμόζονται ανάλογα στα γεγονότα της υπόθεσης. Αναφέρει, μεταξύ άλλων, ο πρωτόδικος Δικαστής ότι δεν δικαιολογήθηκε επαρκώς η καθυστέρηση για την υποβολή της αίτησης, δίδοντας υπερβολική βαρύτητα στον παράγοντα αυτό. Αυτό δεν μας βρίσκει σύμφωνους, Εν όψει της νομολογίας, κρίνουμε πως όπου δεν προκαλείται ζημιά ακόμη και η μη πλήρως αιτιολογηθείσα καθυστέρηση δεν μπορεί να στερεί το διάδικο του δικαιώματος να αποφασίζονται όλα τα επίδικα θέματα που εγείρει. Το ουσιωδέστερο είναι, όπως τονίσαμε και πιο πάνω, να δοθεί η ευκαιρία στους διαδίκους να κριθούν όλες οι πραγματικές διαφορές μεταξύ τους. Επίσης, το θέμα που εγειρόταν εδώ, παρατηρούμε πως ήταν καθαρά νομικό και η περί γεγονότων μαρτυρία που περιεχόταν στις ενόρκους δηλώσεις μικρή επίδραση θα έπρεπε μόνο να είχε στην κρίση του Δικαστηρίου. Το γεγονός επίσης πως το αίτημα υποβλήθηκε σε στάδιο πριν την έναρξη της ακρόασης της υπόθεσης και το ότι δεν θα προκαλείτο μεγάλη καθυστέρηση στην εκδίκαση της αγωγής, καθώς επίσης και η δυνατότητα αποζημίωσης των αντιδίκων του εφεσείοντα με σχετική διαταγή για έξοδα, θα έπρεπε να είχαν επιμετρήσει υπέρ της παροχής άδειας για τροποποίηση». Κατά συνέπεια η Αίτηση επιτυγχάνει. Τα έξοδα της αίτησης και όλα τα καταστραφέντα έξοδα (thrown away costs) είναι προς όφελος της Καθ΄ ης η Αίτηση-Ενάγουσας όπως θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. Τροποποιημένη Έκθεση Υπεράσπισης να καταχωρηθεί σε 15 μέρες από σήμερα και τυχόν απάντηση σε άλλες 7 ημέρες. Η αγωγή ορίζεται για οδηγίες στις 5/5/
6. (Υπ.) ............ Μ. Παπαμιχαήλ, Α.Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής ΜΠ΄μ/ΜΗ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο