Γλαύκος Μιχαηλίδης ν. Φιλελεύθερος Δημόσια Εταιρεία Λτδ κ.α., Αρ. Αγωγ

Γλαύκος Μιχαηλίδης ν. Φιλελεύθερος Δημόσια Εταιρεία Λτδ κ.α., Αρ. Αγωγής: 10535/07, 30/5/2014 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2014:A239 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Μ. Παπαμιχαήλ, A.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 10535/07 Μεταξύ:- Γλαύκος Μιχαηλίδης Ενάγοντας και

Φιλελεύθερος Δημόσια Εταιρεία Λτδ
Βάσος Βασιλείου Εναγόμενοι ---------------------------------- ΗΜΕΡΟΜΗΝΙΑ: 30/05/2014 Εμφανίσεις: Για Ενάγοντα: κος Αντ. Ανδρέου (για να ακούσει απόφαση κα Μαλέκου) Για Εναγόμενους 1 και 2: κος Ι. Τυπογράφος ---------------------------------- Α Π Ο Φ Α Σ Η Στην εφημερίδα «Φιλελεύθερος» (Εναγόμενοι 1), δημοσιεύθηκε στις 26/09/2007 στην πρώτη σελίδα κάτω από τον τίτλο «Της κατοχής και της απελπισίας» και με τον υπότιτλο «Έξωση πρόσφυγα από τ/κ γη» (Τεκμήριο 5), το ακόλουθο άρθρο: «Έφυγε καταδιωγμένος από το χωριό του την Κυθρέα, αφήνοντας πίσω του 200 σκάλες γης και όλο του το βιος. Η Πολιτεία τού παραχώρησε 15 σκάλες τ/κ γης για να ζήσει. Ο 80χρονος πλέον Κυριάκος Χρίστου, γίνεται για δεύτερη φορά τώρα πρόσφυγας, καθώς η γη που έφτιαξε τη μάντρα του και καλλιεργούσε, αγοράστηκε από Ε/κ πρώην Δικαστή, ο οποίος απέδειξε ότι αγόρασε την περιουσία πριν την τουρκική εισβολή...». Στην ίδια έκδοση της εφημερίδας και στη σελίδα 3 (Τεκμήριο 5α), και κάτω από τον τίτλο «Πρόσφυγας για δεύτερη φορά» και τον υπότιτλο «Ο τ/κ κλήρος που του έδωσαν αγοράστηκε από πρώην Δικαστή» δόθηκε συνέχεια στο δημοσίευμα της πρώτης σελίδας του δημοσιογράφου Βάσου Βασιλείου (Εναγόμενος 2), στο οποίο κατονομάζεται ο Ενάγων ως ο πρώην Δικαστής που απαίτησε και με δικαστική απόφαση αφού επέδειξε εξασφάλισε την ιδιοκτησία κτήματος που παραχωρήθηκε στον πρόσφυγα κ. Κυριάκο Χρίστου με το ακόλουθο περιεχόμενο: «"Εκτύπησεν η καμπάνα για τον καλόν λόον τζιαι είμαστε έτοιμοι να πάμε στην Εκκλησία. Όμως ήρτεν η ώρα να γεννήσει το κτηνό τζιαι εμείναμε δαμαί ώσπου τζιαι γέννησε. Ήταν η ζωή μας ούλλη τούτη η μάντρα». Παραπονεμένα λόγια από τον 80χρονο πλέον κ. Κυριάκο Χρίστου ο οποίος μετά την προσφυγιά άρχισε να επαναδραστηριοποιείται με £700 δάνειο που πήρε. Στην Κυθραία από όπου κατάγεται, άφησε 200 σκάλες γης, όπως λέει. Στις ελεύθερες περιοχές τού παραχώρησαν έκταση δεκαπέντε σκάλες τουρκοκυπριακής γης στις οποίες άρχισε να κτίζει με τα δυο του χέρια την κτηνοτροφική του μονάδα, τη μάντρα του όπως λέει με καμάρι. Τα πρώτα χρόνια δύσκολα αλλά όσα εξοικονομούσε τα διέθετε για να αγοράσει άλλα υλικά τα οποία επίσης χρησιμοποιούσε για επέκταση της μάντρας. Τώρα εκδιώκεται από εκεί, επειδή Ελληνοκύπριος πρώην Δικαστής αγόρασε την τουρκοκυπριακή περιουσία στην οποία δραστηριοποιείται ο κ. Χρίστου. Ο τέως Δικαστής, επικαλούμενος έγγραφα, υποστηρίζει ότι αγόρασε το πιο πάνω κτήμα το 1973, οπόταν δεν εμπίπτει στις περιουσίες που διαχειρίζεται ο υπουργός Εσωτερικών ως κηδεμόνας τ/κ περιουσιών. «Ακούγαμε στις ειδήσεις πως δεν θα διώξουν κανένα πρόσφυγα και πιστέψαμε ότι θα μας άφηναν εδώ ώσπου να λυθεί το Κυπριακό», λέει ο κ. Κυριάκος. Όμως, ένα πρωί, συνεχίζει, εμφανίστηκε κάποιος και του είπε ότι αγόρασε τη γη και ότι πρέπει να την εγκαταλείψει. Με καλεί να μην τον φωτογραφίσω, διότι όπως εξηγεί, δεν έχει γνωριμίες ούτε και θέλει να μπλέξει. «Τούτοι εν αστειεύκουν. Ξέρουν τους νόμους τζιαι τελικά τζιαμαί που έχουμεν δίκαιο εν να μπλέξουμε», λέει. Τον επισκέπτομαι στην υπό αποσυναρμολόγηση κτηνιατρική μονάδα και τον ρωτώ πού είναι τα ζώα. Εξηγεί ότι δεν είχε πού να τα μεταφέρει γι΄ αυτό και τα πούλησε. Με οδηγεί σε όλα τα μέρη της έκτασης που εγκαταλείπει. «Δεν ξέρω αν θα με πιστέψεις, αλλά νομίζω στενοχωρήθηκα πιο πολύ που φεύγω από εδώ παρά όταν έφευγα από την Κυθραία», λέει ο κ. Κυριάκος, ο οποίος εξηγεί ότι τότε ίσως δεν συνειδητοποιούσε ότι η απουσία θα διαρκούσε τόσα χρόνια. Μου δείχνει τη γεώτρηση, τη δεξαμενή, τις ελιές που φύτεψε. Η τουρπίνα, τα λάστιχα, τα ξύλα, οι μπάλες σανού, οι τσίγκοι. Τα ξέρει όλα. Σε ένα κρεβάτι στο μικρό σπιτάκι που έχτισε, κοιμόταν για 25 χρόνια. «Εδώ άνοιξα μία πόρτα και έβλεπα όλα τα κτηνά. Έφτασαν μέχρι τα
Μέρες, νύκτες, Σαββατοκύριακα, γιορτές, αργίες». Τον ρωτώ από πότε δραστηριοποιείται εκεί και μου λέει από το
Πώς έγινε και σε διώχνουν; Εξηγεί ότι μια μέρα πήγε κάποιος και του είπε ότι αγόρασε το κτήμα από τον Τουρκοκύπριο ιδιοκτήτη. Στην αρχή δεν το έλαβε σοβαρά υπόψη επειδή ο Τουρκοκύπριος ιδιοκτήτης τον επισκέφθηκε κατ΄ επανάληψη και του είπε ότι δεν πουλήθηκε το κτήμα. Ύστερα του είπε ότι προτιμούσε να το πουλήσει στον ίδιο που το πονούσε, παρά σε κάποιο ξένο. Μαράζωσε ο κύριος Κυριάκος. Ο κ. Κυριάκος ενημερώθηκε πως το κτήμα ανήκει πλέον και με δικαστική απόφαση στον τέως Δικαστή κ. Γλαύκο Μιχαηλίδη και πως αν δεν εγκαταλείψει το κτήμα, ο ιδιοκτήτης θα αναθέσει τον καθαρισμό του και θα τον χρεώσει £2.
Πώς τα ξηλώνεις κ. Κυριάκο; Τα ξηλώνω μόνος απαντά. Είσαι 80 χρονών, δεν κουράζεσαι; Όταν τα έκτιζα κουραζόμουν παρ΄ όλον ότι ήμουν πιο νέος. Σήμερα όμως πραγματικά πονώ. Σκέφτομαι πως γίνομαι για δεύτερη φορά πρόσφυγας. Ήμουν 80 κιλά και σε λίγους μήνες, από το μαράζι έμεινα
Τέλος, απαντώντας σε σχετική ερώτηση, λέει ότι του πρότειναν άλλη έκταση αλλά δεν νιώθει καλά να δει έναν άλλο άνθρωπο να εκδιώκεται όπως συμβαίνει σήμερα με τον ίδιο». Ο Ενάγων, πρώην Δικαστής, το όνομα του οποίου αναφέρεται στο πιο πάνω δημοσίευμα, καταχώρησε στις 28/11/2007 την παρούσα αγωγή με την οποία επιδιώκει αποζημιώσεις για λίβελο και/ή για δυσφήμιση και/ή δημοσίευση δυσφημιστικού δημοσιεύματος και/ή επιζήμια ψευδολογία που συμπεριλαμβάνονται στα συγκεκριμένα δημοσιεύματα, όπως επίσης διάταγμα του Δικαστηρίου όπως οι Εναγόμενοι απολογηθούν γραπτώς στον Ενάγοντα, γενικές και/ή παραδειγματικές και/ή τιμωρητικές αποζημιώσεις και/ή απαγορευτικό διάταγμα στους Εναγομένους να δημοσιεύουν λιβέλους και/ή δηλώσεις δυσφημιστικού περιεχομένου για τον Ενάγοντα. Κατά την έναρξη της ακροαματικής διαδικασίας οι συνήγοροι των διαδίκων κατέθεσαν τα ακόλουθα παραδεκτά γεγονότα τα οποία και εγκρίθηκαν από το Δικαστήριο: «
Η Φιλελεύθερος Δημόσια Εταιρεία ΛΤΔ είναι και κατά πάντα τον ουσιώδη προς την παρούσα υπόθεση χρόνο ήταν εταιρεία περιορισμένης ευθύνης, δεόντως εγγεγραμμένη στην Κύπρο.
Η Εταιρεία Φιλελεύθερος Δημόσια Εταιρεία ΛΤΔ ενεργώντας στα πλαίσια των σκοπών της, είναι και κατά πάντα τον ουσιώδη προς την παρούσα υπόθεση χρόνο ήταν ιδιοκτήτρια και εκδότρια της εφημερίδας «Ο ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ».
Η εφημερίδα «Ο ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ» εκδίδεται στην ελληνική γλώσσα και εκδίδεται και κυκλοφορεί καθημερινά και σήμερα αλλά και κατά πάντα τον ουσιώδη προς τα γεγονότα της παρούσας υπόθεσης χρόνο εκδιδόταν και κυκλοφορούσε σε όλη την Κύπρο.
Η εφημερίδα «Ο Φιλελεύθερος» είναι από τις μεγαλύτερες εφημερίδες στην Κύπρο σε ό,τι αφορά τη κυκλοφορία της.
Η Εταιρεία Φιλελεύθερος Δημόσια Εταιρεία ΛΤΔ είναι η Εναγόμενη 1 στην παρούσα αγωγή και είναι εγγεγραμμένη στον έφορο εταιρειών στην Αγγλική Γλώσσα ήτοι «PHILELEFTHEROS PUBLIC COMPANY LIMITED και έχει αριθμό εγγραφής C752».
Τα ακόλουθα έγγραφα έχουν εκδοθεί από το γραφείο Τύπου και πληροφοριών και είναι παραδεκτά και ως προς την αλήθεια του περιεχομένου τους: Ι. Κατάλογος Κυπριακών Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης - Τεκμήριο
ΙΙ. Πιστοποιητικό Αλλαγής Ονόματος και Πιστοποιητικό Διευθυντών κατά την 02/05/2007 - Τεκμήριο
ΙΙΙ. Πιστοποιητικό διευθυντών κατά την 06/03/12 - Τεκμήριο
Παραδεκτά γίνονται επίσης τα ακόλουθα: Ι. Αντίγραφο πρωτοσέλιδου εφημερίδας «Ο Φιλελεύθερος» ως αυτή κυκλοφόρησε την 25/09/2007 πιστοποιημένο από το Γραφείο Τύπου και πληροφοριών - Τεκμήριο
ΙΙ. Αντίγραφο πρωτοσέλιδου εφημερίδας «Ο Φιλελεύθερος» ως αυτή κυκλοφόρησε την 26/09/2007 πιστοποιημένο από το Γραφείο Τύπου και πληροφοριών - Τεκμήριο
ΙΙΙ. Αντίγραφο σελίδας 3 της εφημερίδας «Ο Φιλελεύθερος» ως αυτή κυκλοφόρησε την 26/09/2007 πιστοποιημένο από το Γραφείο Τύπου και πληροφοριών - Τεκμήριο 5α. IV. Αντίγραφο πρωτοσέλιδου εφημερίδας «Ο Φιλελεύθερος» ως αυτή κυκλοφόρησε την 27/09/2007 πιστοποιημένο από το Γραφείο Τύπου και πληροφοριών - Τεκμήριο
Ο Εναγόμενος 2 είναι και κατά πάντα τον ουσιώδη προς την παρούσα αγωγή χρόνο ήταν ο συγγραφέας, ο συντάξας, ο εκδώσας και προσυπογράψαντας του επίδικου δημοσιεύματος στην εφημερίδα «Ο ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΣ».
Η Εφημερίδα κατά την 26ην Σεπτεμβρίου πώλησε 18,373 φύλα τα οποία διανεμήθηκαν σε όλη την επικράτεια της Κύπρου.
Η Εφημερίδα κατά την 25ην Σεπτεμβρίου πώλησε 15.092 φύλα τα οποία διανεμήθηκαν σε όλη την επικράτεια της Κύπρου.
Η Εφημερίδα κατά την 27ην Σεπτεμβρίου πώλησε 15,201 φύλα τα οποία διανεμήθηκαν σε όλη την επικράτεια της Κύπρου.
Το πρακτορείο διανομής «Κρόνος» είναι και κατά πάντα τον ουσιώδη χρόνο ήταν το πρακτορείο που αναλάμβανε και αναλαμβάνει τη διανομή της εφημερίδας «Ο Φιλελεύθερος».
Βεβαίωση ημερομηνίας 25/11/2010 του πρακτορείου τύπου «Κρόνος» είναι παραδεκτή - Τεκμήριο
Βεβαίωση ημερομηνίας 14/6/2010 του πρακτορείου τύπου «Κρόνος» είναι παραδεκτή - Τεκμήριο 8». Κατά την ενώπιον του Δικαστηρίου ακροαματική διαδικασία ο Ενάγων εξήγησε με λεπτομέρεια τον τρόπο με τον οποίο εξασφάλισε το επίδικο κτήμα και τις επί σειρά ετών προσπάθειές του να πείσει τις αρμόδιες υπηρεσίες του κράτους ότι το επίδικο κτήμα το οποίο ανήκε σε Τουρκοκύπριο το αγόρασε πριν το
Στην προσπάθειά του αυτή καταχώρησε αγωγές εναντίον του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας και του Υπουργού Εσωτερικών ως Κηδεμόνα Τουρκοκυπριακών Περιουσιών ο οποίος είχε παραχωρήσει το κτήμα σε Ελληνοκύπριο πρόσφυγα το 1976, τον κύριο Κυριάκο Χρίστου. Αγωγή επίσης καταχώρησε εναντίον του Ελληνοκύπριου πρόσφυγα Κυριάκου Χρίστου και ισχυρίστηκε ότι το δημοσίευμα ήταν δυσφημιστικό για τον ίδιο προβαίνοντας σε παράθεση των ισχυριζομένων νοημάτων που εξάγονται από την ανάγνωσή του. Επίσης ο Ενάγων ισχυρίστηκε ότι ένα άλλο δημοσίευμα της πρώτης σελίδας της ίδιας έκδοσης του Φιλελευθέρου που ήταν δίπλα από το επίδικο δημοσίευμα της πρώτης σελίδας με τον τίτλο «Κοντραμπάντο περιουσιών» αφορούσε τον ίδιο και ήταν επίσης δυσφημιστικό γι΄ αυτόν. Όσον αφορά το επίδικο κτήμα ο Ενάγων αντεξεταζόμενος ισχυρίστηκε ότι το αγόρασε δυνάμει πωλητηρίου εγγράφου, το οποίο δεν καταχώρησε στο Επαρχιακό Κτηματολόγιο Λευκωσίας (Τεκμήριο 11), στις 02/11/1973 αντί του ποσού των ΛΚ16.
Το ίδιο κτήμα αγόρασε εκ νέου με νέο πωλητήριο έγγραφο στις 30/05/1998 το οποίο επίσης δεν κατέθεσε στο Κτηματολόγιο αντί του ποσού των £57.
Για τον Ενάγοντα κατέθεσε επίσης ο κ. Κωστάκης Γρηγορίου ο οποίος όπως ανέφερε όταν διαπίστωσε ότι το δημοσίευμα αναφερόταν στον Ενάγοντα και ότι αυτό ήταν δυσφημιστικό τον ενημέρωσε. Ο μάρτυρας αυτός δέχτηκε ότι το δημοσίευμα της πρώτης σελίδος κάτω από τον τίτλο «Κοντραμπάντο περιουσιών» δεν αναφέρει το όνομα του Ενάγοντα και κατά συνέπεια δεν αναφέρεται σε αυτόν. Για τους Εναγομένους κατέθεσε ο Εναγόμενος 2, Βάσος Βασιλείου, ο οποίος αναφέρθηκε στην έρευνα που έκαμε, τις πληροφορίες που έλαβε από το Πρωτοκολλητείο του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας, και τη δικηγόρο του πρόσφυγα Κυριάκου Χρίστου για τη δημοσίευση που έκαμε στις 26/09/
Ισχυρίστηκε επίσης ότι το ρεπορτάζ στην πρώτη σελίδα με τίτλο «Κοντραμπάντο περιουσιών» δεν είναι δικό του και ούτε έχει σχέση με το δικό του ρεπορτάζ το οποίο φέρει άλλωστε την υπογραφή του. Καμία σύνδεση των δύο δεν υπάρχει. Τα δικά του δημοσιεύματα στην πρώτη και τρίτη σελίδα της εφημερίδας αφορούν το προσωπικό θέμα του Ελληνοκύπριου πρόσφυγα Κυριάκου Χρίστου και την κατάσταση που δημιουργήθηκε με τις Τουρκοκυπριακές περιουσίες χωρίς πρόθεση να πλήξει καθ΄ οιονδήποτε τρόπο τον Ενάγοντα, ενώ το δημοσίευμα για το κοντραμπάντο περιουσιών στην πρώτη σελίδα της ίδιας εφημερίδας αφορά γενικά το θέμα των Τουρκοκυπριακών περιουσιών που αγοράζονται από Ελληνοκύπριους επιχειρηματίες. Ήταν η θέση του ότι τα επίδικα δημοσιεύματα δεν είναι δυσφημιστικά για τον Ενάγοντα, αναφέρονται σε αληθή γεγονότα και ουσιαστικά αποσκοπούσαν στο να φέρουν στην επιφάνεια το πρόβλημα ενός Ελληνοκύπριου πρόσφυγα που για δεύτερη φορά εξαναγκάζεται να εγκαταλείψει την περιουσία που του δόθηκε από τη Δημοκρατία καυστηριάζοντας ουσιαστικά τη στάση των αρμοδίων αρχών και τη συμπεριφορά τους έναντι των προσφύγων. Σκοπός του δεν ήταν να πλήξει τον Ενάγοντα τον οποίο άλλωστε δεν γνωρίζει. Αν ο στόχος ήταν να πληγεί ο Ενάγων, ανέφερε, η προσέγγιση στο θέμα θα ήταν πολύ διαφορετική. Κατέγραψε στο δημοσίευμα ότι του ανέφερε ο πρόσφυγας κύριος Κυριάκος Χρίστου ανεξάρτητα αν ασπαζόταν τις απόψεις του ή όχι χωρίς να επιδιώξει να πλήξει ή να θίξει τον Ενάγοντα. Στάθηκε στη φράση του δημοσιεύματος της πρώτης σελίδας ότι «ο Ενάγων απέδειξε ότι αγόρασε την Τουρκοκυπριακή περιουσία πριν την Τουρκική εισβολή» θέλοντας με αυτό να καταδείξει ότι δεν ήταν πρόθεσή του να θίξει ή να δυσφημίσει τον Ενάγοντα. Στο ίδιο μήκος κύματος ήταν η μαρτυρία του Διευθυντή Σύνταξης του Φιλελευθέρου Άριστου Μιχαηλίδη (ΜΥ3), ο οποίος ξεκαθάρισε ότι το ρεπορτάζ «Κοντραμπάντο Περιουσιών» δεν είναι του Εναγομένου 2 αλλά του δημοσιογράφου Αντρέα Πιμπίσιη και η συνέχειά του είναι στη σελίδα 4 και όχι στη σελίδα 3 όπου ουσιαστικά συνεχίζεται το επίδικο δημοσίευμα. Ο ίδιος ανέφερε ότι έχει την ευθύνη έκδοσης της εφημερίδας όπως επίσης και την ευθύνη για τη θέση που θα δημοσιευτεί κάθε είδηση, άρθρο ή ρεπορτάζ στην εφημερίδα. Με αποκλειστικά δική του ευθύνη - ανέφερε - διαμορφώνεται η πρώτη σελίδα της εφημερίδας και αρνήθηκε κατηγορηματικά ότι επέλεξε το συγκεκριμένο δημοσίευμα να δημοσιευτεί στην πρώτη σελίδα για σκοπούς αύξησης της κυκλοφορίας της εφημερίδας. Η αύξηση της κυκλοφορίας της εφημερίδας τη συγκεκριμένη ημέρα οφείλεται σε άλλους λόγους και όχι στο επίδικο δημοσίευμα. Τέλος ανέφερε ότι παρεμβαίνει στα κείμενα που θα δημοσιευτούν αν κρίνει αυτό απαραίτητο αφού του παραδοθούν από τους συντάκτες τους και ότι η κυκλοφορία του Φιλελευθέρου εξαρτάται από την έγκαιρη παράδοσή του από το τυπογραφείο, βεβαιώνοντας ουσιαστικά το ΜΥ2 Στέλιο Ονουφρίου που ανέφερε ότι ανάλογα με τα ένθετα που κυκλοφορούν σε συγκεκριμένες ημέρες η κυκλοφορία του Φιλελεύθερου αυξάνεται όπως π.χ. κάθε Τετάρτη (26/9/07) που κυκλοφορούσε το ένθετο «Καριέρα» φαίνεται ότι η κυκλοφορία του Φιλελεύθερου ήταν αυξημένη. Νομική Πτυχή Θεωρώ επιβεβλημένο να παραθέσω τις αρχές με τις οποίες διασφαλίζεται το δικαίωμα της έκφρασης, όπως αυτές έχουν αναπτυχθεί μέσα από τη σχετική Νομολογία, Κυπριακή και ξένη. Η ελευθερία του λόγου γενικά προστατεύεται από το Άρθρο 19 του Συντάγματος της Κυπριακής Δημοκρατίας. Στην υπόθεση Police v. Ekdotiki Eteria "Inomeni Dimosiographi Dias Ltd." And another

(1982)2 CLR σελ. 63, λέχθηκε ότι το δικαίωμα που προστατεύεται από το Άρθρο 19 του Συντάγματος, δεν περιορίζεται μόνο σε αληθείς δηλώσεις αλλά και σε ψευδείς. Η ελευθερία του λόγου προστατεύεται επίσης από το Άρθρο 10 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, η οποία κυρώθηκε από τη Κυπριακή Δημοκρατία με το Νόμο 39/1962. Κατοχυρώνεται επίσης και προστατεύεται στον περί Τύπου Νόμο 145/1989, Άρθρον 7. Στην υπόθεση Κώστας Μακρίδης κ.ά. ν. Υπουργού Εσωτερικών κ.ά.

(1981)3 CLR σελ. 321, στη σελίδα 332 αναφέρονται τα κάτωθι: «Είναι ενδεικτικόν ότι από το σύνολο των αυθεντιών τας οποίας έχω αναφέρει εξυπακούεται ότι χωρίς ελευθερία του τύπου δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική δημοκρατία. Χωρίς ελεύθερο τύπο δεν μπορεί να υπάρξει ελευθερία πληροφοριών, και μόνον εκείνοι οι οποίοι εξασκούν τέτοιο δικαίωμα δύνανται να είναι εις θέση να αποφασίζουν και να απολαμβάνουν την ελευθερία αποφάσεως». Πλούσια και χρήσιμη είναι και η Νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, αναφορικά με την ελευθερία έκφρασης γενικά και του τύπου ειδικά, η οποία συνοψίζεται στα κάτωθι: Η ελευθερία της έκφρασης συνιστά ένα από τα κύρια θεμέλια μιας δημοκρατικής κοινωνίας και ένα από τους βασικούς όρους για την πρόοδο της και την προσωπική ολοκλήρωση κάθε πολίτη. Με επιφύλαξη της παρ. 2 του Άρθρου 10 της ΕΣΑΔ, η ελευθερία αυτή αφορά όχι μόνο «πληροφορίες» ή «ιδέες» που λαμβάνονται ευνοϊκά ή θεωρούνται μη προσβλητικές, ή αδιάφορες, αλλά επίσης σε αυτές που προσβάλλουν, σοκάρουν ή ενοχλούν. Ο τύπος παίζει ένα ουσιώδη ρόλο σε μια δημοκρατική κοινωνία, σε ένα κράτος δικαίου. Παρόλο που δεν θα πρέπει να ξεπερνά κάποια όρια, κυρίως σ' ότι αφορά στα δικαιώματα άλλων, το καθήκον του είναι εντούτοις να μεταδίδει μ' ένα τρόπο σύμφωνο με τις υποχρεώσεις και ευθύνες του πληροφορίες και ιδέες σε όλα τα θέματα δημοσίου ενδιαφέροντος και πολιτικών ερωτημάτων. Το Άρθρο 10 της ΕΣΑΔ δεν προστατεύει μόνον την ουσία των ιδεών και πληροφοριών όπως αυτές εκφράζονται, αλλά επίσης και την μορφή που αυτές μεταφέρονται. Η δημοσιογραφική ελευθερία καλύπτει επίσης προσφυγή και σε ένα επίπεδο υπερβολής ή ακόμη και πρόκλησης. Όπως αναγνωρίζεται και στην απόφαση Εκδόσεις Αρκτίνος Λτδ ν. Νίκος Παπαευσταθίου

(2007)1 ΑΑΔ σελ. 856, σε κάθε δεδομένη περίπτωση, το Δικαστήριο θα πρέπει να διερωτάται κατά πόσον η προστασία της φήμης του επηρεαζόμενου προσώπου είναι αναγκαία σε μια δημοκρατική κοινωνία, η οποία έχει το δικαίωμα της πληροφόρησης αναφορικά με ζητήματα δημοσίου ή γενικού ενδιαφέροντος και η οποία, εν πάση περιπτώσει, θα πρέπει να δείχνει την απαραίτητη ανοχή και ανεκτικότητα στις αντίθετες απόψεις. Έχοντας υπόψη τις αρχές με βάσει τις οποίες διασφαλίζεται το δικαίωμα της έκφρασης, είμαι της άποψης ότι το επίδικο δημοσίευμα δεν είναι δυσφημιστικό για τον Ενάγοντα καθότι αναφέρεται σε ένα θέμα που αφορά πρόσφυγα που του παραχωρήθηκε γη και στη συνέχεια εξαναγκάζεται να την εγκαταλείψει εφόσον ένας άλλος πολίτης της Δημοκρατίας, μετά από μακροχρόνιες δικαστικές και μη διαδικασίες έπεισε τις αρμόδιες υπηρεσίες της Δημοκρατίας ότι το επίδικο κτήμα το αγόρασε πριν την εισβολή του 1974 από τον Τουρκοκύπριο ιδιοκτήτη του, και κατά συνέπεια δεν θα μπορούσε ο Κηδεμόνας Τουρκοκυπριακών Περιουσιών να το παραχωρήσει σε Ελληνοκύπριο πρόσφυγα. Στην υπόθεση Εκδόσεις Αρκτίνος ν. Δώρος Γεωργιάδης,

(2011)1(Α) ΑΑΔ 407, δημοσίευμα όπως «Συνταρακτικά στοιχεία στα χέρια της Αστυνομίας - ΚΥΚΛΩΜΑ ΔΙΑΦΘΟΡΑΣ - Κατηγορούνται επώνυμοι καλλιτεχνικού χώρου. Τάζουν σε ανήλικα κορίτσια ότι θα τις κάνουν τραγουδίστριες. Καλλιτεχνικοί παράγοντες σε κύκλωμα παιδεραστίας» δεν κρίθηκαν δυσφημιστικά για τον Ενάγοντα. Στην υπό εξέταση υπόθεση οι Εναγόμενοι εκτέλεσαν απλώς το καθήκον του τύπου και των δημοσιογράφων να μεταδίδουν πληροφορίες σε θέμα δημόσιου ενδιαφέροντος, το οποίο άσκησαν με καλή πίστη στηριζόμενοι σε δικαστικά έγγραφα και πληροφορίες που συνέλεξαν από τις αρμόδιες υπηρεσίες της Δημοκρατίας. Δεν αρκέστηκαν μόνο στις καταγγελίες του Κυριάκου Χρίστου, ότι η Δημοκρατία δεν τον προστάτευσε, αλλά έκαμαν και περαιτέρω έρευνα. Οι Εναγόμενοι προέβηκαν σε ενδελεχή έρευνα γύρω από το θέμα και βασισθέντες σε επίσημα δικαστικά έγγραφα, σε πληροφορίες που συνέλεξαν από την αρμόδια υπηρεσία της Δημοκρατίας και άλλα έγγραφα και επιστολές που προμηθεύτηκαν από τον Κυριάκο Χρίστου και τη δικηγόρο του, αποφάσισαν να δημοσιεύσουν το σχετικό ρεπορτάζ καλοπροαίρετα, όχι για να πληγεί ο Ενάγοντας, αλλά με σκοπό την ενημέρωση του κοινού σε θέμα δημοσίου ενδιαφέροντος. Καμία παραποίηση της αλήθειας δεν υπάρχει και καμία πρόθεση να θιγεί ο Ενάγοντας. Δεν ήταν αυτός ο σκοπός του δημοσιεύματος αλλά η στηλίτευση του τρόπου χειρισμού των προσφύγων από το Κράτος οι οποίοι πολλές φορές εξαναγκάζονται να προσφυγοποιηθούν για δεύτερη φορά. Το όνομα του Ενάγοντα και η ιδιότητά του (πρώην Δικαστής), αναφέρθηκαν ως πραγματικά και αληθινά γεγονότα με την επισήμανση βεβαίως ότι ο Ενάγων «απέδειξε ότι αγόρασε» το επίδικο κτήμα πριν την Τουρκική εισβολή. Κατά συνέπεια το επίδικο δημοσίευμα θεωρό ότι δεν είναι δυσφημιστικό για τον Ενάγοντα. Επίσης με βάση τη προσαχθείσα μαρτυρία τόσο του ΜΕ2 και των ΜΥ1 και ΜΥ3 το ρεπορτάζ «Κοντραμπάντο περιουσιών» ουδεμία σχέση ή σύνδεση έχει με το ρεπορτάζ κάτω από τον τίτλο «Της κατοχής και της απελπισίας» και ειδικότερα με το θέμα «Έξωση πρόσφυγα από τουρκοκυπριακή γη». Ουδεμία μαρτυρία υπάρχει που να δικαιολογεί τον ισχυρισμό του Ενάγοντα - ότι το άρθρο αυτό συνδέθηκε με το επίδικο δημοσίευμα. Μάλιστα η μαρτυρία του ΜΕ2 ενισχύει τη μαρτυρία και ισχυρισμούς των Εναγομένων και κατακρημνίζει ή/και απορρίπτει τον ισχυρισμό του Ενάγοντα ότι τα δύο ρεπορτάζ συνδέονται μεταξύ τους. Ουσιαστικά αυτό που έχουν κάμει οι Εναγόμενοι στην παρούσα υπόθεση, χωρίς να έχουν οι ίδιοι πάρει θέση ως προς τη βασιμότητα των καταγγελιών του Κυριάκου Χρίστου, και χωρίς να έχουν προβεί σε χαρακτηρισμούς, σχολιασμούς, κριτική ή έκφραση γνώμης, ήταν να δημοσιεύσουν τις καταγγελίες ενός πρόσφυγα για τη συμπεριφορά της Κυπριακής Δημοκρατίας εναντίον του. Το γεγονός ότι ένας πρώην Δικαστής κατάφερε να αποδείξει την ιδιοκτησία του επί του επιδίκου κτήματος δια της αγοράς του από τον Τουρκοκύπριο ιδιοκτήτη του προ του 1974 δεν μπορεί να θεωρηθεί μεμπτό ή πολύ περισσότερο προσβλητικό ή δυσφημιστικό για τον Ενάγοντα που διεκδίκησε δικαστικά και πέτυχε να διασφαλίσει τα ιδιοκτησιακά του δικαιώματα επί του επιδίκου κτήματος. Ο κεντρικός άξονας, το κεντρικό σημείο, η ουσία και τα πιο σημαντικά μέρη του επίδικου δημοσιεύματος αποδεικνύονται ως αληθή και δικαιολογημένα, ενώ δεν μπορώ να διακρίνω οποιαδήποτε άμεση ή έμμεση κακοβουλία των Εναγομένων ή στόχευση πρόκλησης βλάβης στην υπόληψη του Ενάγοντα. Η υπεράσπιση της αλήθειας, την οποία επικαλούνται οι Εναγόμενοι, που έχει κατοχυρωθεί νομικά με το άρθρο 19(α) του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, είναι βάσιμη στην παρούσα υπόθεση. Στοιχεία που συνηγορούν στο βάσιμο της υπεράσπισης της αλήθειας είναι και τα ακόλουθα: (α) Οι μακροχρόνιες και πολύ αργοπορημένες προσπάθειες του Ενάγοντα να πείσει τις αρμόδιες αρχές ότι αγόρασε το επίδικο κτήμα πριν το 1974. (β) Η μη κατάθεση των δύο πωλητηρίων εγγράφων στο Επαρχιακό Κτηματολόγιο Λευκωσίας. (γ) Η μεγάλη καθυστέρηση καταχώρησης αγωγών εκ μέρους του Ενάγοντα εναντίον της Κυπριακής Δημοκρατίας. (δ) Η μη έγκαιρη και η καθόλου όχληση του Κυριάκου Χρίστου μέχρι το 2002 ότι το κτήμα το οποίο του παραχώρησε η Δημοκρατία το 1976 διεκδικείτο από τον Ενάγοντα. (ε) Το ουσιώδες στο όλο δημοσίευμα είναι το αληθές γεγονός ότι ο Κυριάκος Χρίστου κατείχε το επίδικο κτήμα από το 1976 και μέχρι το 2002 τουλάχιστον δεν τον ειδοποίησε κανένας, ούτε οι αρμόδιες υπηρεσίες της Δημοκρατίας, ούτε ο Ενάγων ότι το διεκδικούσε από τη Κυπριακή Δημοκρατία. Όπως αναφέρεται στο σύγγραμμα Gatley on Libel and Slander, 6th Edition, para 1053, είναι επαρκές εάν η υπεράσπιση της αλήθειας καλύπτει την κύρια κατηγορία ή την ουσία της δυσφήμισης και ο Εναγόμενος δεν χρειάζεται να δικαιολογήσει επουσιώδεις λεπτομέρειες ή καταχρηστικές εκφράσεις, οι οποίες δεν προσθέτουν στο κεντρί της δυσφήμισης ή οι οποίες δεν προκαλούν στον αποδέκτη επίπτωση διαφορετική από εκείνη η οποία προκλήθηκε από το ουσιώδες μέρος το οποίο αποδεικνύεται αληθές. Είναι αρκετό εάν η ουσία της δυσφημιστικής δήλωσης δικαιολογείται. Η μεγάλη αλληλογραφία και οι μακροχρόνιες διεκδικήσεις από τον Ενάγοντα του επίδικου κτήματος, οι πολλές αγωγές που καταχώρησε και η δικαστική τελικά επιτυχία απόκτησης του επίδικου κτήματος είναι αρκετά στοιχεία τα οποία δικαιολογούσαν τη δημοσίευση του επίδικου δημοσιεύματος. Η υπεράσπιση του έντιμου σχολίου, την οποία επίσης επικαλούνται οι Εναγόμενοι, για να πετύχει θα πρέπει να ικανοποιηθούν τα ακόλουθα: (α) Τα γεγονότα επί των οποίων έγινε το σχόλιο να είναι αληθή. (β) Το σχόλιο να είναι εύλογο και καλόπιστο. (γ) Το σχόλιο να αφορά θέμα δημοσίου ενδιαφέροντος ή συμφέροντος. Κατά πόσο σε μια συγκεκριμένη περίπτωση ένα δημοσίευμα για το οποίο παραπονείται ο Ενάγων θα θεωρηθεί ότι αποτελεί σχόλιο θα εξαρτηθεί από τα γεγονότα της υπόθεσης. Το επίδικο δημοσίευμα πραγματεύεται ένα θέμα ιδιαίτερου δημοσίου ενδιαφέροντος ή συμφέροντος, το θέμα της αντιμετώπισης των προσφυγών από την Κυπριακή Δημοκρατία. Στη προκειμένη περίπτωση το επίδικο δημοσίευμα είχε ως υπόβαθρο το παράπονο του Κυριάκου Χρίστου ότι με τις ενέργειες ή/και παραλείψεις της Κυπριακής Δημοκρατίας έγινε για δεύτερη φορά πρόσφυγας. Η αναφορά στο δημοσίευμα του ονόματος και της ιδιότητας του Ενάγοντα δεν έγινε ούτε με κακή πρόθεση, ούτε με κακοπιστία ούτε με πρόθεση να θιγεί. Γίνεται αναφορά στον Ενάγοντα γιατί αυτός είναι που διεκδίκησε το επίδικο κτήμα και πέτυχε να αποδείξει δικαστικώς ότι το αγόρασε πριν την Τουρκική εισβολή, όχι σαν κάτι το μεμπτό για τον ίδιο αλλά σαν κάτι το μεμπτό για τις αρμόδιες υπηρεσίες του κράτους. Ο Ενάγων δεν απέδειξε ότι το δημοσίευμα ήταν κακόπιστο. Αντίθετα οι Εναγόμενοι όταν δημοσίευσαν το επίδικο δημοσίευμα καλόπιστα πίστευαν και μετά από έρευνα σε δικαστικά έγγραφα και άλλες πληροφορίες που έλαβαν από τις αρμόδιες υπηρεσίες ότι εδικαιολογείτο η καταγγελία του Κυριάκου Χρίστου και το παράπονό του και συνεπώς τα όσα αναφέρονται στο δημοσίευμα είναι εύλογα, δίκαια, έντιμα σχόλια και αληθή. Σχετική και πάλιν είναι η απόφαση Εκδόσεις Αρκτίνος εναντίον Δώρου Γεωργιάδη,

(2011)1(Α) ΑΑΔ 407, όπου στη σελίδα 435 αναφέρονται τα κάτωθι: «Το πρωτόδικο δικαστήριο απέρριψε και αυτή την υπεράσπιση επειδή, καθώς έκρινε, οι εφεσείοντες απέτυχαν να αποδείξουν ότι τα γεγονότα στα οποία αναφέρονταν τα σχόλιά τους ήταν αληθινά κατά τον τρόπο που το δικαστήριο αναφέρει πως έπρεπε να γίνει η σχετική τεκμηρίωση. ................................ Η ιδιότητα του εφεσίβλητου ως επώνυμου μουσικού και καλλιτεχνικού παράγοντα και η φύση των υπό διερεύνηση ποινικών αδικημάτων που είχαν σχέση με την επαγγελματική και καλλιτεχνική του δραστηριότητα είναι στοιχεία τα οποία ευλόγως εντάσσουν τα θέματα επί των οποίων έγινε σχόλιο ή κριτική στα θέματα δημοσίου ενδιαφέροντος. Στην προκειμένη περίπτωση, τα επίδικα δημοσιεύματα είχαν ως υπόβαθρο τα γεγονότα που διαδραματίζονταν κατά τον ουσιώδη χρόνο και τα οποία ευλόγως μπορούσε να θεωρηθούν ότι αποτελούσαν ικανοποιητική βάση για τα οποία καλόπιστα σχόλια ή κριτική των εφεσειόντων. Βλ. Jerusalem v. Austria

(2003)3 EHRR 25 και Dichand and Others v. Austria, Application No.29271/95, ημερ. 26/5/2002. Υπό το φως των πιο πάνω, θεωρούμε ότι ο εφεσίβλητος δεν απόδειξε ότι τα σχόλια ήταν κακόπιστα ή ότι η κριτική που ασκήθηκε δεν ήταν έντιμη έκφραση άποψης των εφεσειόντων. Οι τελευταίοι, όταν δημοσίευαν τα επίδικα δημοσιεύματα, καλόπιστα πίστευαν ότι τα γεγονότα ήταν ουσιωδώς αληθινά, όχι βέβαια ως προς την ενοχή του εφεσείοντα, αλλά προς το υλικό που η αστυνομία είχε στα χέρια της υπό μορφή καταγγελιών και καταθέσεων και το δικαστήριο αποδεχόταν ως στοιχείο μαρτυρίας για τους σκοπούς των ενώπιόν των διαδικασιών». Δεν θεωρώ σκόπιμο να ενδιατρίψω ιδιαίτερα στο κατά πόσο είναι θέμα δημοσίου ενδιαφέροντος ή συμφέροντος η πολιτική της παραχώρησης τουρκοκυπριακής γης σε Ελληνοκύπριους πρόσφυγες μετά την Τούρκικη εισβολή. Θα αρκεστώ να αναφερθώ στην υπόθεση Synomospondia Ergaton Kyprou and others v. Cyprus Asbestos Mines Ltd and another

(1965)1 CLR σελ. 222, όπου στη σελίδα 241 αναφέρεται τι είναι «Matter of public interest». «The public acts of public men are certainly matters of public interest on which any one may comment if it is done fairly and honestly, such for example as a decision of a magistrate, the conduct of public worship by a clergyman, the speeches of public speakers or the attitude of politicians. The terms of the employment of an architect by a local authority, the conduct and employment of the manager of a public cemetery, the discharge by a deputy returning officer of his statutory duties, performances at a place of public entertainment, the housing of workmen, the management of a college, proposals submitted to the Admiralty, proceedings in a court of justice or Parliament, the administration of the former poor law and the conduct of the medical officer and the custody of papers of public interest, are examples of matters of public interest. The contents of a newspaper are a subject of public interest, but not its circulation. A book or articles which has been published, a picture which has been publicly exhibited, a play which has been performed in public and like matters, are matters of public interest. A principle underlying many of the cases is that a person who challenges public criticism cannot be heard to complain if the criticism which he has challenged is fair and honest». Θεωρώ ότι το επίδικο δημοσίευμα αναφέρεται σε θέμα που έτυχε έρευνας από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Κράτους, ότι υπήρξε μακροχρόνια διαδικασία διεκδίκησης του κτήματος από τη Κυπριακή Δημοκρατία εκ μέρους του Ενάγοντα και τελικά λύθηκε με δικαστικές διαδικασίες. Κατά συνέπεια και η υπεράσπιση του έντιμου σχολίου μπορεί να επιτύχει, καθότι ο Ενάγων δεν απέδειξε κακοπιστία των Εναγομένων με τη δημοσίευση του επίδικου δημοσιεύματος. Οι Εναγόμενοι ενήργησαν μέσα στα πλαίσια της δημοσιογραφικής δεοντολογίας εκπληρώνοντας το καθήκον τους και την υποχρέωσή τους για ενημέρωση του αναγνωστικού κοινού επί ενός θέματος δημοσίου ενδιαφέροντος και συνεπώς η υπεράσπιση του έντιμου σχολίου είναι βάσιμη. Η υπεράσπιση του προνομίου υπό επιφύλαξη, την οποία επίσης επικαλούνται οι Εναγόμενοι, προβλέπεται στο Άρθρο 21 του Κεφ. 148, και συγκεκριμένα στην παράγραφο

(1)(α), όπου αναφέρονται τα ακόλουθα: «21-

(1)Η δημοσίευση δυσφημιστικού δημοσιεύματος είναι προνομιούχα, υπό την επιφύλαξη ότι έγινε καλή τη πίστη, στις ακόλουθες περιπτώσεις, δηλαδή, (α) αν η σχέση μεταξύ του προσώπου από το οποίο και του προσώπου προς το οποίο έγινε η δημοσίευση είναι τέτοια ώστε το πρόσωπο που δημοσίευσε να τελεί υπό νομικό, ηθικό ή κοινωνικό καθήκον να δημοσιεύσει αυτό προς το πρόσωπο προς το οποίο έγινε η δημοσίευση και ο τελευταίος έχει αντίστοιχο συμφέρον στη λήψη του δημοσιεύματος ή το πρόσωπο που δημοσίευσε έχει έννομο προσωπικό συμφέρον που χρειάζεται προστασία και το πρόσωπο προς το οποίο έγινε η δημοσίευση τελεί υπό αντίστοιχο νομικό, ηθικό ή κοινωνικό καθήκον να προστατεύσει το εν λόγω συμφέρον: Νοείται ότι η δημοσίευση δεν υπερβαίνει είτε κατ' ουσία το εύλογα επαρκές υπό τις περιστάσεις». Το ερώτημα που τίθεται στη παρούσα υπόθεση είναι κατά πόσο υπό τις περιστάσεις την ώρα που δημοσιεύτηκε το επίδικο δημοσίευμα το κοινό είχε το δικαίωμα να πληροφορηθεί και να γνωρίζει την πληροφόρηση που του έγινε, χωρίς να χρειάζεται να γίνει οποιαδήποτε άλλη περαιτέρω έρευνα επί του ζητήματος από πλευράς των Εναγομένων. Το ότι το κοινό είχε το δικαίωμα και συμφέρον να πληροφορηθεί θεωρώ πως δεν μπορεί να τύχει καμίας αμφισβήτησης. Στην απόφαση GKR KARATE (UK) Limited v. Yorkshire Post Newspapers Limited a.o.

(2000)EWCA Civ 420, αναφέρονται επί τούτου στην παράγραφο 26 τα ακόλουθα: «If the judge decides that the occasion was not privileged, the issue of malice does not arise. If the judge decides that the occasion was privileged, he must have decided that in all the circumstances at the time of the publication, including the extent of Mrs Holmes' inquiries, the public was entitled to know the particular information available to Mrs Holmes without her making further inquiries». To θέμα που προκύπτει είναι εάν εχρειάζετο ή επιβάλλετο να γίνει οποιαδήποτε άλλη ή περαιτέρω έρευνα από μέρους των Εναγομένων πέραν της έρευνας που έκαμαν. Θα συμφωνήσω με τον κ. Τυπογράφο ότι δεν χρειαζόταν καμία επιπλέον έρευνα και ο δημοσιογράφος που είχε στην κατοχή του από τον Πρωτοκολλητή του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας τις αγωγές του Ενάγοντα, την αλληλογραφία και άλλα σχετικά που αφορούσαν το θέμα της απομάκρυνσης του πρόσφυγα Κυριάκου Χρίστου από το κτήμα που του παραχωρήθηκε από την Κυπριακή Δημοκρατία το 1976 και του ζητήθηκε να το εγκαταλείψει το 2007, ήτοι 31 χρόνια μετά τη παραχώρηση, καθηκόντως όφειλε, και το δημόσιο συμφέρον επέβαλλε, την άμεση πληροφόρηση των πολιτών για ένα τόσο σοβαρό θέμα. Η σοβαρότητα δε άσκησης του καθήκοντος και υποχρέωσης των Εναγομένων να πληροφορούν το κοινό για θέματα δημοσίου ενδιαφέροντος ή/και συμφέροντος καταδεικνύεται από το γεγονός ότι δημοσίευσαν το παράπονο ή/και καταγγελία του Κυριάκου Χρίστου χωρίς σχόλια ή έκφραση γνώμης ή οτιδήποτε που να μειώνει τον Ενάγοντα. Απλώς σημειώνουν στο δημοσίευμα ότι ο Ενάγων απέδειξε ότι αγόρασε το κτήμα πριν την τούρκικη εισβολή. Κάτι ουσιαστικά που κρίνεται ως θετικό και όχι αρνητικό για τον Ενάγοντα. Σχετική είναι και η απόφαση Μακάριος Δρουσιώτης ν. Νικόλας Παπαδόπουλος, Πολιτική Έφεση 54/2008, ημερομηνίας 30/1/2012, όπου το Δικαστήριο αναφέρει: «Όσον αφορά την υπεράσπιση του υπό επιφύλαξη προνομίου, με βάση το άρθρο 21

(1)(α) του Κεφ. 148, καταλήγουμε και πάλι πως τυγχάνει πλήρους εφαρμογής. Όπως παρατηρήσαμε πιο πάνω, δεν τίθεται θέμα κακής πίστης και οι αρχές που παρατέθηκαν πιο πάνω σε σχέση με την υπεράσπιση του έντιμου σχολίου ισχύουν και εδώ και, όπως αναφέρει και το πρωτόδικο Δικαστήριο, «με την προσθήκη ότι τα πραγματικά γεγονότα πάνω στα οποία βασίζεται ο σχολιασμός, επιτρέπεται να είναι (πέραν από δυσφημιστικά) και αναληθή με αναγκαιότητα όμως απόδειξης ότι το σχόλιο ή το δημοσίευμα δικαιολογούνταν υπό τις συγκεκριμένες περιστάσεις που αναγνωρίζονται ως δεκτικές του προνομίου στο άρθρο 21(α)(α) του Κεφ. 148». Όπως διαπιστώνει και το πρωτόδικο Δικαστήριο, ο εφεσείων-εναγόμενος ως δημοσιογράφος τελούσε κάτω από το καθήκον να προβεί στη δημοσίευση, αφού ήταν ζήτημα δημοσίου ενδιαφέροντος, το οποίο το κοινό είχε συμφέρον να πληροφορηθεί και να τύχει προστασίας. Δεν έχουμε καμία αμφιβολία ότι υπό τις περιστάσεις είναι στην εκτέλεση αυτού του καθήκοντος που είχε προβεί με την αρθρογραφία του ο εφεσείων-εναγόμενος και εξέφρασε την έντιμη και ειλικρινή του άποψη επί του θέματος. Είναι, νομίζουμε, μια κλασσική περίπτωση εφαρμογής της υπεράσπισης του προνομίου υπό επιφύλαξη. Τελειώνοντας, παρατηρούμε πως με μια ελεύθερη, τολμηρή θαρραλέα αλλά και υπεύθυνη δημοσιογραφία είναι δυνατό να διορθωθούν πολλά καλώς έχοντα σε μια σύγχρονη κοινωνία». Σχετικά με την υπεράσπιση του προνομίου υπό επιφύλαξη παραπέμπω και στην απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου στην υπόθεση Σωκράτη Ηλιάδη ν. Βενιζέλου

(2009)1 ΑΑΔ 960, όπου αναφέρθηκαν τα ακόλουθα: «Η ελευθερία του λόγου και της έκφρασης του τύπου διασφαλίζεται τόσο από το Άρθρο 10 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όσο και από το Άρθρο 19 του Κυπριακού Συντάγματος. Μεταξύ άλλων, προβλέπεται ότι καθένας έχει το δικαίωμα της ελευθερίας του λόγου που περιλαμβάνει την ελευθερία της γνώμης και τη λήψη και μετάδοση πληροφοριών και ιδεών χωρίς επέμβαση οποιασδήποτε δημόσιας αρχής. Η επιστήμη του δικαίου και η νομολογία έχουν αναγνωρίσει τη σπουδαιότητα της ελευθερίας του λόγου και του ρόλου της σε μια δημοκρατική κοινωνία. Δε νοείται όμως η ελευθερία του τύπου να μη συνδέεται με κάποιες ευθύνες και περιορισμούς στη συλλογή και μετάδοση πληροφορικών. Με βάση διάφορες αυθεντικές πηγές μπορεί να διαμορφωθεί ένας αριθμός γενικών αρχών στην ερμηνεία των περιορισμών που μπορεί να επιβάλλονται. Οι αρχές αυτές είναι, μεταξύ άλλων, οι ακόλουθες: (α) Η ελευθερία είναι ο κανόνας και ο περιορισμός της η εξαίρεση. (β) Νομιμότητα: ο περιορισμός πρέπει να προνοείται από το νόμο. (γ) Τα θεμιτό: ο περιορισμός πρέπει να επιδιώκει ένα θεμιτό σκοπό που δικαιολογείται από τους λόγους που επιτρέπονται από το Άρθρο 10 της Σύμβασης. (δ) Αναλογικότητα: ο περιορισμός πρέπει να αποδεικνύεται ότι είναι «αναγκαίος» για το θεμιτό σκοπό που επιδιώκεται να επιτευχθεί. Είναι δεδομένο ότι το δίκαιο της δυσφήμησης θέτει τέτοιους περιορισμούς στην ελευθερία του λόγου. Το Κοινοδίκαιο και οι πρόνοιες του σχετικά με τη δυσφήμηση έχει εξελιχθεί ανεξάρτητα από τη διασφάλιση της ελευθερίας του λόγου και της έκφρασης και έτσι πρέπει τώρα να εφαρμόζεται σε συσχετισμό με το δίκαιο της ελευθερίας που διασφαλίζεται με το Άρθρο 10 της Σύμβασης. Η νομολογία των χωρών του Κοινοδικαίου δείχνει μία συνεχή τάση διεύρυνσης των ορίων της ελευθερίας του λόγου και του περιορισμού του πεδίου των παρεκκλίσεων που προνοούνται για το δικαίωμα. Παρόμοια είναι η τάση και στην Αγγλία, όπου υπήρξε και διεύρυνση του πεδίου της υπεράσπισης του προνομίου υπό επιφύλαξη (Reynolds ν Times Newspapers [1998] 3 ΑΙl E.R. 961, [1999] 4 All E.R. 609, και Charman v. Orion Ltd [2008] 1 All E.R. 750). Οι περιορισμοί που επιβάλλονται από το δίκαιο της δυσφήμησης και το καθήκον και το δικαίωμα των μέσων ενημέρωσης νια πληροφόρηση του κοινού σε πολιτικά θέματα και σε θέματα που αφορούν δημόσια πρόσωπα, εξισορροπείται από την υπεράσπιση του προνομίου υπό επιφύλαξη, το οποίο μπορεί να επικαλεστούν άτομα που δημοσιεύουν δυσφημιστικό υλικό και, ιδιαίτερα, ο τύπος και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Η υπεράσπιση του προνομίου υπό επιφύλαξη προνοείται από το Άρθρο 21 του περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, που προνοεί τα ακόλουθα: «Η δημοσίευση δυσφημιστικού δημοσιεύματος είναι προνομιούχα, υπό την επιφύλαξη ότι έγινε καλή τη πίστει, στις ακόλουθες περιπτώσεις, δηλαδή- (α) αν η σχέση μεταξύ του προσώπου από το οποίο και του προσώπου προς το οποίο έγινε η δημοσίευση είναι τέτοια ώστε το πρόσωπο που δημοσίευσε να τελεί υπό νομικό, ηθικό ή κοινωνικό καθήκον να δημοσιεύσει αυτό προς το πρόσωπο προς το οποίο έγινε η δημοσίευση και ο τελευταίος έχει αντίστοιχο συμφέρον στη λήψη του δημοσιεύματος ή το πρόσωπο που δημοσίευσε έχει έννομο προσωπικό συμφέρον που χρειάζεται προστασία, και το πρόσωπο προς το οποίον έγινε η δημοσίευση τελεί υπό αντίστοιχο νομικό, ηθικό ή κοινωνικό καθήκον να προστατεύσει το εν λόγω συμφέρον: Νοείται ότι η δημοσίευση δεν υπερβαίνει είτε κατ' έκταση είτε κατ' ουσία το εύλογα επαρκές υπό τις περιστάσεις. ..................». Η υπεράσπιση αυτή αφορά το καθήκον του τύπου να πληροφορεί το κοινό για θέματα δημοσίου ενδιαφέροντος και το δικαίωμα του κοινού να τυγχάνει πληροφόρησης για τέτοια θέματα, αφού τέτοιος ελεύθερος διάλογος είναι εκ των ουκ άνευ σε μία δημοκρατική κοινωνία. Μερικές από τις αρχές που διέπουν το θέμα διαφαίνονται από το σκεπτικό της απόφασης στην υπόθεση Reynolds (πιο πάνω), που περιληπτικά έχουν ως ακολούθως: (α) Πληροφόρηση για πολιτικά θέματα, αν περιέχει δυσφημιστικό υλικό, δεν καλύπτεται αυτόματα από την υπεράσπιση προνομίου υπό επιφύλαξη, αλλά είναι το περιεχόμενο της πληροφόρησης που μπορεί να έχει αυτό το αποτέλεσμα, ανάλογα με τη σπουδαιότητα του για το κοινό και το σχετικό δικαίωμα του κοινού να τυγχάνει πληροφόρησης. (β) Η υπεράσπιση έχει ελαστικότητα και βασίζεται στις πραγματικότητες των καιρών: Η σημασία των θεμάτων και το ενδιαφέρον του κοινού είναι παράγοντες που υπόκεινται σε αλλαγή. (γ) Η ύπαρξη της υπεράσπισης του προνομίου υπό επιφύλαξη εξαρτάται από αριθμό παραγόντων, που έχουν ως πυρήνα τους το καθήκον του τύπου να ερευνά για να βρει την αλήθεια του δημοσιεύματος και να δημοσιεύει με δίκαιο τρόπο συγκρουόμενες εκδοχές. Η ύπαρξη της υπεράσπισης αυτής σε κάθε περίπτωση και σε κάθε χώρα αποφασίζεται από ένα συνδυασμό των ειδικών νομοθετικών προνοιών και της αντίληψης των κριτηρίων που τη διέπουν, όπως προκύπτουν από τη νομολογία. Το θέμα εξισορρόπησης του δικαιώματος ελευθερίας έκφρασης και του δικαιώματος του ατόμου για τη φήμη του, είναι ένα δύσκολο έργο. Έχει επίσης λεχθεί επί του προκειμένου ότι ανακριβείς δηλώσεις είναι αναπόφευκτες στον ελεύθερο διάλογο και πρέπει να προστατεύονται, αν η ελευθερία της έκφρασης θα έχει τις αναγκαίες προϋποθέσεις που χρειάζεται για να επιβιώσει. Το κύριο επιχείρημα για την προστασία του δικαιώματος της ελευθερίας του τύπου είναι η ενθάρρυνση για ένα ελεύθερο διάλογο σε θέματα δημοσίου ενδιαφέροντος. Η υπόθεση Αλήθεια Εκδοτική Εταιρεία Λτδ (πιο πάνω) είναι σχετική. (Βλ. και απόφαση ΕΔΑΔ Alithia Publishing Co Ltd & Constantinides ν. Cyprus, decision 22/5/2008, Appl. No. 1755/2003)». Στην παρούσα υπόθεση οι Εναγόμενοι δεν είχαν καθήκον να διερευνήσουν περαιτέρω το θέμα που αφορούσε τον ίδιο τον Ενάγοντα. Άλλωστε δεν είχαν πρόθεση να θίξουν ή/και πλήξουν τον Ενάγοντα. Πρόθεσή τους ήταν να προβάλουν τις θέσεις ενός πρόσφυγα που βρέθηκε μετά από 31 χρόνια εκτός του κτήματος που του παραχώρησε η Κυπριακή Δημοκρατία. Όπως δε αναφέρει και ο μάρτυρας ΜΥ1 εάν οι Εναγόμενοι ήθελαν να θίξουν ή να πλήξουν ή να κάμουν ζημιά στην υπόληψη του Ενάγοντα θα υιοθετούσαν τις απόψεις του πρόσφυγα Κυριάκου Χρίστου. Καταληκτικά θα παραθέσω το ακόλουθο απόσπασμα από την απόφαση Εκδόσεις Αρκτίνος ν. Δώρου Γεωργιάδη (ανωτέρω), για να καταδείξω ότι η τάση της Νομολογίας είναι η προστασία της ελευθερίας της έκφρασης παρά η διαφύλαξη της φήμης σε θέματα δημοσίου ενδιαφέροντος. «Σαφώς δεν έχει σημασία κατά πόσο ένας αναγνώστης δυνατόν να θεωρήσει το δημοσίευμα ως αληθές ή όχι ούτε έχει σημασία πως έγινε αντιληπτό αυτό το δημοσίευμα από τον ίδιο τον ενάγοντα ή κάποια άλλα άτομα. Το κατά πόσο ένα δημοσίευμα είναι ή όχι δυσφημιστικό κρίνεται από το δικαστήριο το οποίο αποφασίζει το θέμα ως θέμα πραγματικό αποδίδοντας στις λέξεις και φράσεις τη συνήθη και φυσική τους έννοια και ο μέσος λογικός άνθρωπος θα έπραττε. Τελειώνοντας, θα θέλαμε να προβούμε σε μερικές γενικές παρατηρήσεις αναφορικά με την ελευθερία του λόγου και της έκφρασης, την ελευθερία του τύπου και το δίκαιο της δυσφήμισης. Η ελευθερία του λόγου διασφαλίζεται τόσο από Άρθρο 10 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την Προάσπιση των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και από το Άρθρο 19 του Κυπριακού Συντάγματος. Δε νοείται όμως η ελευθερία του τύπου να μη συνοδεύεται από ευθύνες και περιορισμούς στη μετάδοση των πληροφοριών. Όπως όμως προνοείται στο Άρθρο 10 της Σύμβασης, οι περιορισμοί πρέπει να είναι «αναγκαίοι σε μία δημοκρατική κοινωνία». Το κοινό δίκαιο και οι πρόνοιές του σχετικά με τη δυσφήμιση, εξελίχθηκε ανεξάρτητα από τη διασφάλιση της ελευθερίας του λόγου και της έκφρασης και τώρα πρέπει να εφαρμόζεται σε συσχετισμό με το δικαίωμα της ελευθερίας του λόγου που διασφαλίζεται με το Άρθρο 10 της Σύμβασης. Η νομολογία των χωρών της Κοινοπολιτείας που υιοθέτησαν το αγγλικό κοινό δίκαιο ως τον πυρήνα του δικαίου τους, δείχνει μια συνεχή τάση διεύρυνσης των ορίων της ελευθερίας του λόγου και περιορισμού του πεδίου των παρεκκλίσεων που προνοούνται για το δικαίωμα. Στην Αγγλία, η τάση είναι παρόμοια και υπήρξε διεύρυνση του πεδίου της υπεράσπισης του προνομίου υπό επιφύλαξη (Δέστε Reynolds v. Times Newspapers

(1998)3 All E.R. 961,

(1999)4 All E.R. 609), και Charman v. Orion Ltd

(2008)1 All E.R. 750). Το Αγγλικό δίκαιο αναγνωρίζει τώρα την ελευθερία του λόγου ως βασικό συνταγματικό δικαίωμα του ατόμου, όπως κάποιος μπορεί να διαπιστώσει από την απόφαση R (ProLife Alliance) v. BBC

(2002)2 All E.R. 756 ταυτίζοντας το δικαίωμα με εκείνο που διασφαλίζεται από το Άρθρο 10 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι πρόνοιες του κοινού δικαίου, που αφορούν τη δυσφήμηση, ισοδυναμούν με περιορισμό του δικαιώματος του ελεύθερου λόγου και της έκφρασης και της μετάδοσης πληροφοριών. Ο σκοπός του περιορισμού είναι η προστασία της φήμης και της υπόληψης του ατόμου. Το ερώτημα της εξισορρόπησης του δικαιώματος της ελευθερίας έκφρασης και μετάδοσης πληροφοριών από τον τύπο και τα μέσα ενημέρωσης και του θεμελιώδους δικαιώματος του ατόμου και τη φήμη και υπόληψη του δεν είναι εύκολο έργο. Το κύριο επιχείρημα για την προστασία του δικαιώματος της ελευθερίας του τύπου, είναι η ενθάρρυνση για ένα ελεύθερο διάλογο σε θέματα δημοσίου ενδιαφέροντος. Ενώ, αφενός, είναι αναγκαίο να αποκλείονται αναληθείς και δυσφημιστικές δηλώσεις, για να προστατεύεται η φήμη των πολιτών και να βελτιώνεται η ποιότητα της δημοσιογραφίας με τον αποκλεισμό λανθασμένης πληροφόρησης και με την προστασία του δικαιώματος του κοινού να ενημερώνεται ορθά, αφετέρου θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ότι ανακριβείς δηλώσεις είναι αναπόφευκτες στον ελεύθερο διάλογο και πρέπει να προστατεύονται για να υπάρχουν οι αναγκαίες προϋποθέσεις που θα διασφαλίσουν την επιβίωση της ελευθερίας της έκφρασης . Για τους λόγους στους οποίους εκτενώς αναφερθήκαμε διαπιστώνουμε ότι το πραγματικό βάθρο των επίδικων δυσφημιστικών δημοσιευμάτων ήταν αληθές και τα σχόλια εύλογα, δίκαιο και έντιμα. Όπου δε εγείρεται θέμα προνομίου υπό επιφύλαξη, το δημοσίευμα έγινε δικαιωματικά και καλόπιστα, και όπου συνιστούσε παράθεση της δικαστικής διαδικασίας ήταν ακριβοδίκαιο. Με αυτή την κατάληξη, αναπόφευκτα εκθεμελιώνεται η περί του αντιθέτου πρωτόδικη απόφαση». Ενόψει των πιο πάνω, το πραγματικό βάθρο του επίδικου δημοσιεύματος ήταν αληθές και τα σχόλια εύλογα, δίκαια και έντιμα, και αυτά έγιναν δικαιωματικά και καλόπιστα και αποτελούσαν παράθεση του παραπόνου ενός πρόσφυγα χωρίς να υιοθετούνται οι θέσεις του. Όπου δε εγείρεται θέμα προνομίου υπό επιφύλαξη, το δημοσίευμα έγινε δικαιωματικά και καλόπιστα και ήταν ακριβοδίκαιο. Ως εκ τούτου η αγωγή απορρίπτεται με έξοδα εις βάρος του Ενάγοντα και προς όφελος των Εναγομένων όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή και θα εγκριθούν από το Δικαστήριο. (Υπ.) ............ Μ. Παπαμιχαήλ, Α.Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής ΜΠ΄μ/ΜΗ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.