Ουρανία Γεωργιάδου ως εξαρτώμενη ή/και διαχειρίστρια της περιουσίας του Ιωάννη Γεωργιάδη, τέως εκ Λευκωσίας, αποβιώσαντα, προς όφελος της περιουσίας κ

(1997)1 ΑΑΔ 718: «Τα δικόγραφα είναι ουσιώδη στον καθορισμό των επιδίκων θεμάτων και στον καθορισμό της βάσης επί της οποίας θα προχωρήσει η ακρόαση της υπόθεσης. Η σημασία τους τονίστηκε στην υπόθεση Christakis Loucaides v. C. D. Hay and Sons Ltd

(1971)1 C.L.R. 134. Tα δικόγραφα δεν έχουν σκοπό μόνο τη διαφύλαξη της κανονικής διαδικασίας. Σκοπό έχουν να μην καταλαμβάνονται εξ απροόπτου οι διάδικοι στους οποίους θα πρέπει να παρέχεται η δέουσα ευκαιρία να ετοιμάσουν την υπόθεσή τους για ακρόαση. Εκτός αν τα επίδικα θέματα καθοριστούν δεόντως η ακρόαση παραμένει χωρίς οριοθέτηση και οι σκοποί της δικαιοσύνης μπορεί να παρακωλυθούν λόγω της αβεβαιότητας (G.I.P. Constructions Ltd v. Panayiota Neophytou and Others

(1983)1 C.L.R. 669, 680). Σύμφωνα με τη Δ.19 θ.6, μπορεί να διαταχθεί η παροχή περαιτέρω και καλύτερων λεπτομερειών οιουδήποτε θέματος που αναφέρεται σε οιοδήποτε δικόγραφο, με τέτοιους όρους ως προς τα έξοδα ή άλλως, όπως θα θεωρηθεί δίκαιο. Τα δικόγραφα πρέπει να περιέχουν όλες τις αναγκαίες λεπτομέρειες ώστε η άλλη πλευρά να μπορεί να σχηματίζει σαφή και πλήρη εικόνα για τη φύση και την έκταση της υπόθεσης που πρόκειται να αντιμετωπίσει στην ακρόαση και να μη βρίσκεται προ εκπλήξεως ή να καταλαμβάνεται εξ απήνης. Όταν ο κανόνας αυτός παραβιάζεται ο αντίδικος δικαιούται να αξιώνει και επιτυγχάνει την έκδοση διατάγματος που να διατάσσει τον αντίδικο να παράσχει τις απαιτούμενες κάτω από τις περιστάσεις λεπτομέρειες (Κυπριακές Αερογραμμές Λτδ και Άλλοι v. Credit Libanais S.A.L.

(1991)1 A.A.Δ. 649, 652). Στην υπόθεση National Supply Corporation of the Lybyan Arab Republic v. Achaia Shipping Ltd

(1975)1 C.L.R. 427, 432, τονίστηκε η ανάγκη για ακρίβεια στα δικόγραφα ούτως ώστε ο αντίδικος να γνωρίζει με βεβαιότητα την πραγματική διαφορά και να ετοιμαστεί για τη δίκη». Στην υπόθεση Θεμιστοκλέους ν. Χρ. Γεωργιάδης Λτδ

(2000)1 ΑΑΔ 157 λέχθηκε ότι: «Από το συνδυασμένο αποτέλεσμα των πιο πάνω ακολουθεί και η αρχή, που εκφράζεται ως βασική αρχή στη νομολογία, ότι περαιτέρω και καλύτερες λεπτομέρειες μπορούν να δοθούν μόνο αναφορικά με τα ουσιώδη γεγονότα επί των οποίων στηρίζεται το δικόγραφο και όχι αναφορικά με τη μαρτυρία που θα προσκομισθεί προς απόδειξη τους. Δίδονται δε ώστε ο αντίδικος να γνωρίζει ποια υπόθεση μπορεί να αναμένει να παρουσιασθεί στη δίκη και να μην καταληφθεί εξ απίνης. Οι λεπτομέρειες έχουν σκοπό να διευκρινίσουν και εξειδικεύσουν τα ισχυριζόμενα ουσιαστικά γεγονότα, αλλά κατ' ουδένα λόγο να εκμαιεύσουν ή να αποκαλύψουν την ίδια τη μαρτυρία με την οποία αυτά θα αποδειχθούν.» Εφαρμόζοντας τις ως άνω αρχές στην προκειμένη περίπτωση, είναι θεωρώ χρήσιμο να συνοψισθούν σχετικοί ισχυρισμοί της ενάγουσας στην αγωγή. Αρκούντως κατατοπιστική είναι η σύνοψη στην οποία προβαίνει ο ευπαίδευτος συνήγορος της ενάγουσας στη γραπτή του αγόρευση, την οποία παραθέτω αυτούσια: «1. Μετά την διάγνωση ιδιώτη ακτινολόγου σύμφωνα με την οποία ο αποβιώσας παρουσίαζε διογκωμένους λεμφαδένες, ο αποβιώσας παραπέμφθηκε στο Γ.Ν Λευκωσίας για διάγνωση/βιοψία των λεμφαδένων (παρ. 4 και 5 της Έκθεσης Απαίτησης). 2. Ο αποβιώσας εισήχθη ως εσωτερικός ασθενής στο Γ.Ν Λευκωσίας για τον σκοπό αυτό στις 16/8/10 (παρ. 6 της Έκθεσης Απαίτησης). 3. Η επέμβαση για την βιοψία έγινε στις 17/8/10 (παρ. 7 της Έκθεσης Απαίτησης). 4. Η Ενάγουσα καταλογίζει στον Εναγόμενο αμέλεια σε σχέση με τον τραυματισμό και εκτομή του παγκρέατος του αποβιώσαντος ή/και μέρους αυτού, κατά την επέμβαση αυτή (βλ. παρ. 10 καθώς και 15 (γ), (ε) και (θ) της Έκθεσης Απαίτησης). 5. Η νοσηλεία του κράτησε μέχρι και τον θάνατο του (16/9/10), με εξαίρεση την περίοδο από 10/9/10 - 12/9/10, για την οποία, σύμφωνα με τα παράπονα της Ενάγουσας (βλ. σχετικά παρ. 15 (μ) της Έκθεσης Απαίτησης) δόθηκε στον αποβιώσαντα, αμελώς ή/και λανθασμένα, εξιτήριο ή/και «άδεια» εξόδου, παρά την κρισιμότητα της κατάστασης του. Συνεπώς, ο αποβιώσας επανεισήχθη στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας στις 12/9/10, δηλαδή μετά την χορήγηση εξιτηρίου ή/και άδειας εξόδου που του δόθηκε από τους θεράποντες ιατρούς. 6. Ο αποβιώσας απεβίωσε εν τέλει λόγω εσωτερικής αιμορραγίας της οποίας η γενεσιουργός αιτία ήταν, σύμφωνα με την Ενάγουσα, η λανθασμένη εκτομή ή/και αφαίρεση ζωτικών οργάνων κατά την επέμβαση που είχε γίνει στις 17/8/10 (βλ. παρ. 14 και 15 (σ)-(φ) της Έκθεσης Απαίτησης).» Έχοντας παραθέσει τα ως άνω, προχωρώ με την παράθεση των ζητουμένων λεπτομερειών μαζί με τη σχετική παράγραφο της Υπεράσπισης. · Στην παράγραφο 5 της Υπεράσπισης αναφέρεται ότι ο εναγόμενος αγνοεί και συνεπώς δεν παραδέχεται το χρονικό διάστημα της διακοπής της νοσηλείας του αποβιώσαντα και επιφυλάσσεται να δώσει περαιτέρω λεπτομέρειες κατά τη δικάσιμο. Η ενάγουσα ζητά λεπτομέρειες "Ως προς την παράγραφο 5 της Υπεράσπισης, ποια είναι η θέση του Εναγόμενου αναφορικά με το χρονικό διάστημα της «διακοπής της νοσηλείας» του αποβιώσαντα, σε σχέση με την οποία ο Εναγόμενος «επιφυλάσσεται να δώσει περαιτέρω λεπτομέρειες κατά τη δικάσιμο»". · Στην παράγραφο 8 της Υπεράσπισης αναφέρεται ότι ο εναγόμενος επιφυλάσσει το δικαίωμά του να αναφέρει κατά τη δικάσιμο το βαθμό εμπλοκής εκάστου εκ των αναφερόμενων ιατρών στη διενέργεια της λαπαροσκοπικής βιοψίας. Η ενάγουσα ζητά λεπτομέρειες "Ως προς την παράγραφο 8 της Υπεράσπισης, ποιος είναι ο βαθμός εμπλοκής έκαστου ιατρού (τα ονόματα των οποίων αναφέρονται στην εν λόγω παράγραφο της Υπεράσπισης) κατά τη διάρκεια της λαπαροσκοπικής βιοψίας, σε σχέση με τον οποίο ο Εναγόμενος «επιφυλάσσεται να αναφερθεί κατά την δικάσιμο»;" · Στην παράγραφο 14 της Υπεράσπισης αναφέρεται ότι η κατάσταση του αποβιώσαντα όταν εισήχθη στο Γ. Ν Λευκωσίας ήταν ήδη βεβαρημένη ή/και είχε ήδη υποστεί τραυματισμό του παγκρέατος. Η ενάγουσα ζητά λεπτομέρειες "Ως προς την παράγραφο 14 της Υπεράσπισης, να προσδιοριστεί χρονικά η λέξη «ήδη» σε σχέση με τον ισχυριζόμενο προϋπάρχον τραυματισμό του παγκρέατος. Δηλαδή, πότε τοποθετεί, χρονικά, ο Εναγόμενος τον τραυματισμό του παγκρέατος;" · Στην παράγραφο 15 της Υπεράσπισης αναφέρεται ότι ο αποβιώσας μετέβη με καθυστέρηση στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας ή/και οι συγγενείς του δεν τον διακόμισαν εγκαίρως ή/και στο σωστό χρόνο στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας. Η ενάγουσα ζητά λεπτομέρειες "Ως προς την παράγραφο 15 της Υπεράσπισης, σε ποιο χρόνο ή χρονικό σημείο αποδίδονται οι ισχυριζόμενες παραλείψεις του αποβιώσαντα ή/και των συγγενών του; Δηλαδή, σε σχέση με ποια ημερομηνία παρέλειψαν να τον διακομίσουν «εγκαίρως» στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας;" · Στην παράγραφο 18 (

1. i)αναφέρεται ότι ο αποβιώσας ή/και η ενάγουσα ή/και οιοσδήποτε συγγενής του αποβιώσαντα αμέλησε και/ή απέτυχε και/ή παρέλειψε να ζητήσει εγκαίρως ιατρική συμβουλή και φροντίδα με αποτέλεσμα να απωλέσει τη δυνατότητα προληπτικής ή έστω έγκαιρης ιατρικής επέμβασης στην πάθησή του. Η ενάγουσα ζητά "(α) Να προσδιοριστούν χρονικά οι ισχυριζόμενες παραλείψεις ή/και αμελείς πράξεις που αναφέρονται στην υποπαράγραφο (i)" και "(β) Να διευκρινιστεί η λέξη «πάθηση» στην ίδια υποπαράγραφο." · Στην παράγραφο 18 (
2. ii)αναφέρεται ότι παρά την ανησυχητική κατάσταση της υγείας του αποβιώσαντα, τόσο ο αποβιώσας όσο και η ενάγουσα επέδειξαν σημαντική αμέλεια χάνοντας πολύτιμο χρόνο με την επιμονή τους να επικοινωνήσουν με συγκεκριμένο ιατρό ή/και ιατρό της επιλογής του, ενώ την ίδια στιγμή βρίσκονταν σε υπηρεσία στον ίδιο χώρο άλλοι ιατροί ικανοί, πρόθυμοι, ειδικευμένοι και έτοιμοι να επιληφθούν της κατάστασης του αποβιώσαντα. Συγκεκριμένη αναζήτηση λεπτομερειών εγκαταλείφθηκε από την ενάγουσα και συνεπώς, ως προς τη συγκεκριμένη υποπαράγραφο η ενάγουσα ζητά "(γ) Να προσδιοριστούν χρονικά οι ισχυριζόμενες παραλείψεις ή/και αμελείς πράξεις του αποβιώσαντα και της Ενάγουσας που αναφέρονται στην υποπαράγραφο (ii)." και "(ε) Να διευκρινιστεί ή επεξηγηθεί η λέξη «κατάστασης» στην ίδια υποπαράγραφο (ii)." · Στην παράγραφο 18 (iii) της Υπεράσπισης αναφέρεται ότι ο αποβιώσας ή/και η ενάγουσα ή/και οποιοσδήποτε συγγενής του αποβιώσαντα παρέλειψαν ή/και απέτυχαν ή/και αμέλησαν να εφαρμόσουν τις οδηγίες του θεράποντος ιατρού του αποβιώσαντα, με αποτέλεσμα την επιδείνωση της κατάστασης της υγείας του αποβιώσαντα ή/και το θάνατό του. Η ενάγουσα ζητά "(στ) Σε σχέση με την υποπαράγραφο (iii), ποιες οδηγίες δεν εφάρμοσαν ο αποβιώσας και η σύζυγός του;" · Στην παράγραφο 18 (
3. iv)της Υπεράσπισης αναφέρεται ότι ο αποβιώσας ή και η ενάγουσα ή/και οποιοσδήποτε συγγενής του αποβιώσαντα παρέλειψαν να ασκήσουν τη δέουσα επιμέλεια ή/και προσοχή μη ακολουθώντας τη φαρμακευτική αγωγή που χορηγήθηκε στον αποβιώσαντα από τους ιατρούς του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας. Η ενάγουσα ζητά "(ζ) Ποια φαρμακευτική αγωγή δεν ακολουθήθηκε από τον αποβιώσαντα και τη σύζυγό του κατά τον ισχυρισμό του Εναγόμενου στην υποπαράγραφο (iv);»" · Στην παράγραφο 18 (
4. v)της Υπεράσπισης αναφέρεται ότι ο αποβιώσας ή/και η ενάγουσα ή/και οποιοσδήποτε συγγενής του αποβιώσαντα ενεργώντας με επιπολαιότητα διέκοψαν αυθαίρετα τη θεραπεία που είχε χορηγηθεί στον αποβιώσαντα ή/και εξήλθαν εξ ιδίας πρωτοβουλίας και με δικό τους κίνδυνο του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας. Η ενάγουσα ζητά "(η) Ποια θεραπεία διέκοψε αυθαίρετα ο Ενάγοντας και η σύζυγός του, κατά τον ισχυρισμό του Εναγόμενου στην υποπαράγραφο (v);" · Τέλος, στην παράγραφο 18 (
5. vi)της Υπεράσπισης αναφέρεται ότι ο αποβιώσας ή/και η ενάγουσα ή/και οποιοσδήποτε συγγενής του αποβιώσαντα συμπεριφέρθηκαν με αμέλεια, επιπολαιότητα και χωρίς σοβαρότητα στην αντιμετώπιση της κατάστασης. Η ενάγουσα ζητά "(θ) Να δοθούν λεπτομέρειες αναφορικά με τους ισχυρισμούς του Εναγόμενου στην υποπαράγραφο (vi)." Έχω προβεί στην ως άνω παράθεση των υπό κρίση αναζητούμενων λεπτομερειών, αντιπαραβάλλοντας αυτές με τους ισχυρισμούς στην Έκθεση Υπεράσπισης, ώστε να καταδείξω τη σχετικότητα των υπό κρίση θεμάτων με ουσιώδεις ισχυρισμούς και γεγονότα στην παρούσα αγωγή. Δεν με βρίσκουν σύμφωνο οι εισηγήσεις της ευπαίδευτης συνηγόρου του εναγομένου - καθ' ου η αίτηση. Εμφανώς, δεν αναζητείται μαρτυρία ούτε και τίθεται θέμα αδυναμίας παροχής τέτοιων λεπτομερειών. Άξιο αναφοράς είναι το γεγονός ότι η ενόρκως δηλούσα προς υποστήριξη της ένστασης αναφέρει ότι αν η ενάγουσα διεξέλθει τον ιατρικό φάκελο του αποβιώσαντα μπορεί κάλλιστα να αντλήσει την πληροφόρηση που αιτείται. Σαφώς προκύπτει ότι υπάρχει η ευχέρεια παροχής των αναζητούμενων λεπτομερειών. Περαιτέρω δε, είναι γεγονός ότι παράδοξη φαντάζει η τοποθέτηση στο δικόγραφο ότι λεπτομέρειες θα δοθούν κατά τη δικάσιμο και να υπάρχει άρνηση παροχής τέτοιων λεπτομερειών σε αυτό το στάδιο. Κάτι τέτοιο φαντάζει αντίθετο με τους σκοπούς παροχής λεπτομερειών ως αναλύονται από τη νομολογία ανωτέρω. Έχω την άποψη ότι κάθε ένα από τα σημεία που αναζητούνται με την παρούσα αίτηση, σκοπό έχει να διευκρινιστούν και εξειδικευθούν τα ισχυριζόμενα ουσιαστικά γεγονότα στην υπόθεση, ώστε να είναι γνωστό με ακρίβεια ποια υπόθεση μπορεί η ενάγουσα να αναμένει να παρουσιασθεί στη δίκη, αποκλείοντας το ενδεχόμενο να καταλειφθεί εξ απήνης. Για τους λόγους που προσπάθησα να εξηγήσω, και με βάση όλα τα ενώπιον του Δικαστηρίου στοιχεία, κρίνω ότι η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου θα πρέπει να ασκηθεί, στην παρούσα υπόθεση, υπέρ της έγκρισης της αίτησης, ώστε να παρασχεθούν στην ενάγουσα οι ζητούμενες λεπτομέρειες. Λαμβάνοντας όμως υπόψη τη χρονική στιγμή στη δικαστική περίοδο που βρισκόμαστε, δηλαδή το ότι αναπόφευκτα η επόμενη ημερομηνία ορισμού θα είναι με την έναρξη της νέας δικαστικής περιόδου, δεν θεωρώ σκόπιμο να εκδώσω στο παρόν στάδιο οδηγίες για την περίπτωση μη έγκαιρης συμμόρφωσης με το διάταγμα που θα εκδοθεί. Συνεπεία όλων των ως άνω, εκδίδεται διάταγμα ως οι παράγραφοι 1 i, ii, iii, iv, v (α), (β), (γ), (ε), (στ), (ζ), (η) και (θ) της αίτησης. Οι ζητούμενες λεπτομέρειες να δοθούν εντός 60 ημερών από σήμερα. Τα έξοδα παροχής των λεπτομερειών θα είναι στην πορεία της αγωγής, σε καμία όμως περίπτωση εναντίον της ενάγουσας. Τα έξοδα της παρούσας αίτησης επιδικάζονται υπέρ της ενάγουσας και εναντίον του εναγομένου, ως θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. Να καταβληθούν στο τέλος. (Υπ.) ........... Μ. Αμπίζας, Α.Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΓΑ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο