Alpha Bank Cyprus Ltd ν. Ε.Ε. ΑΓΙΑ ΑΝΝΑ 2008 ΛΤΔ κ.α., Aρ. Αγωγής: 7744/11, 27/6/2014

(1)κάθε δωρεά, πώληση, ενέχυρο, υποθήκη ή άλλη μεταβίβαση ή διάθεση οποιασδήποτε περιουσίας που γίνεται με πρόθεση να παρεμποδίσει ή να καθυστερήσει τους πιστωτές του να ανακτήσουν τα χρέη του θα θεωρείται ότι είναι δόλια και θα είναι άκυρη. Σύμφωνα δε με το άρθρο 3

(2)η μεταβίβαση ή εκχώρηση που έγινε σε γονέα, σύζυγο, παιδί, αδελφό ή αδελφή του δικαιοπάροχου ή εκχωρητή χωρίς αντάλλαγμα ή με αντάλλαγμα άλλη περιουσία ισοδύναμης αξίας ή με καλή αντιπαροχή, τεκμαίρεται μαχητά ότι έγινε με πρόθεση παρεμπόδισης ή καθυστέρησης των πιστωτών. Σε τέτοια περίπτωση ο δικαιοπάροχος και το πρόσωπο στο οποίο έγινε η μεταβίβαση έχουν το βάρος να αποδείξουν πως η μεταβίβαση έγινε καλή τη πίστει και χωρίς τέτοια πρόθεση. Σύμφωνα τέλος με το άρθρο 3

(3)μεταβίβαση που έγινε με αντάλλαγμα χρημάτων ή άλλης περιουσίας ισοδύναμης αξίας δεν θα είναι ακυρώσιμη, εκτός εάν ο δικαιοδόχος φανεί ότι την αποδέχθηκε εν γνώσει του ότι η μεταβίβαση έγινε από τον εκχωρητή με πρόθεση να καθυστερήσει ή να καταδολιεύσει τους πιστωτές. Είναι η θέση των εναγόντων πως η μεταβίβαση έγινε κακόπιστα χωρίς αντάλλαγμα και με δόλια πρόθεση να εμποδιστούν οι ενάγοντες από του να εισπράξουν το χρέος. Στηρίζουν την εισήγηση τους αυτή στο ακόλουθο ιστορικό:

1. Στις 3/3/2011 οι ενάγοντες απέστειλαν στην πρωτοφειλέτιδα εταιρεία και στην εναγόμενη 3 δύο συστημένες προειδοποιητικές επιστολές για υπέρβαση και καθυστερήσεις σε δύο λογαριασμούς. Οι επιστολές αυτές δεν επεστράφησαν. (Τεκμήρια Α-Ε).
2. Στις 14/3/2011 οι ενάγοντες μέσω των δικηγόρων τους απέστειλαν δεύτερη συστημένη επιστολή προς την εναγόμενη 3 και για τους δύο λογαριασμούς με την οποία την καλούσαν να εξοφλήσει ως εγγυήτρια, τις καθυστερημένες οφειλές της πρωτοφειλέτιδας άλλως θα ετερμάτιζαν τους λογαριασμούς και θα ελάμβαναν δικαστικά μέτρα. (Τεκμήριο Ζ) Την ίδια ημέρα οι ενάγοντες είχαν αποστείλει αντίστοιχη επιστολή προς την πρωτοφειλέτιδα εταιρεία (Τεκμήριο Η).
3. Στις 19/4/2011 οι ενάγοντες με επιστολές τους προς την εναγόμενη 3 τερμάτισαν τη λειτουργία των δύο εν λόγω λογαριασμών και κάλεσαν τόσο την πρωτοφειλέτιδα όσο και τους εγγυητές της περιλαμβανομένης της εναγόμενης 3 να εξοφλήσουν (Τεκμήρια Θ-Λ).
4. Η μεταβίβαση του προαναφερθέντος διαμερίσματος από την εναγόμενη 3 προς τη μητέρα της έγινε, ως άνω, στις 19/4/2011, ήτοι την ίδια ημέρα του τερματισμού. Η εκδοχή της εναγόμενης 3 και της μητέρας της, όπως δόθηκε μέσα από ένορκη δήλωση της τελευταίας, είναι ότι επρόκειτο περί καλόπιστης μεταβίβασης. Ναι μεν, δηλώθηκε στο κτηματολόγιο πως επρόκειτο για δωρεά, αλλά στην πραγματικότητα επρόκειτο για μεταβίβαση δυνάμει ανταλλάγματος. Το αντάλλαγμα συνίστατο στο ότι η μητέρα εξόφλησε υφιστάμενο προβληματικό χρέος της εναγόμενης 3 προς τη Marfin Laiki Bank καταβάλλοντας στις 13/4/11 το ποσό των €30.
5. Οι καθ' ων η αίτηση κατέθεσαν σχετικώς δύο επιταγές και τον τραπεζικό λογαριασμό της εναγόμενης 3 στον οποίο φαίνεται σχετική πίστωση από μεταφορά μετρητών με ημερομηνία 19/4/
6. Με την εξόφληση του δανείου η τράπεζα απάλειψε υποθήκη επί του εν λόγω διαμερίσματος. Παρά το ότι υπήρξε αντάλλαγμα στο κτηματολόγιο δήλωσαν, κατά την καθ' ης η αίτηση 2, ότι η μεταβίβαση έγινε δυνάμει δωρεάς για να μην επωμισθούν τα τέλη μεταβίβασης. Ήταν επίσης η θέση της καθ' ης η αίτηση 2 ότι δεν γνώριζε ούτε και μπορούσε να γνωρίζει ότι η καθ' ης η αίτηση 1 είχε εγγυηθεί την πρωτοφειλέτιδα εταιρεία και ότι της προκάλεσε έκπληξη το γεγονός ότι ενεπλάκη σε μια διαφορά με την οποία δεν έχει καμία σχέση. Αγόρασε το διαμέρισμα καλόπιστα, έχει προβεί σε έξοδα συντήρησης και μετατροπών και έκτοτε το χρησιμοποιεί. Το διαμέρισμα αυτό θα αποτελέσει μέρος της κληρονομίας που θα διαμοιρασθεί στα τέσσερα τέκνα της. Κατά την καθ' ης η αίτηση 2, ούτε η θυγατέρα της είχε γνώση των επιστολών στις 19.4.
7. Τέτοια γνώση η καθ' ης η αίτηση 1, λέγει η καθ' ης η αίτηση 2, έλαβε στις 4/10/2011 ημερομηνία κατά την οποία επιδότης της επέδωσε τις εν λόγω επιστολές. Επεσύναψε ως τεκμήριο 5 τις εν λόγω επιστολές ισχυριζόμενη ότι εκεί φαίνεται και η ημερομηνία παραλαβής τους από τον επιδότη. Ένα άλλο σημείο που εγείρει η καθ' ης η αίτηση 2 στην ένορκη δήλωση της είναι ότι στις 22/10/2010 ο Ευθύμιος Ευθυμίου, διευθυντής και μέτοχος της πρωτοφειλέτιδας εταιρείας συμφώνησε να απαλλάξει την καθ' ης η αίτηση 1 από εγγυήτρια της εταιρείας. Η καθ' ης η αίτηση 1 είχε παραιτηθεί από τη θέση του διευθυντή την 1/8/
8. Ως τεκμήριο 3 παρουσίασε έγγραφο του Εφόρου Εταιρειών που δεικνύει την παραίτηση. Ως τεκμήριο 4 επεσύναψε ένα συμφωνητικό έγγραφο μεταξύ της καθ' ης η αίτηση 1 και του Ευθύμιου Ευθυμίου ημερομηνίας 22/10/2010 στο οποίο καταγράφεται πως συμφωνήθηκε ότι ο τελευταίος «προτίθεται να απαλλάξει την κυρία Άννυ Λεβέντη από εγγυητή της εταιρείας... στις τράπεζες και όπου αλλού έχουν δοθεί εγγυήσεις ..». Αυτά όμως, δεν αφορούν τους εξ αποφάσεως πιστωτές ούτε, εν πάση περιπτώσει, την παρούσα διαδικασία. Τα πρόσωπα που προέβησαν σε ένορκες δηλώσεις, ήτοι ο Σάββας Άδωνη της Alpha Bank και η καθ' ης η αίτηση 2, αντεξετάστηκαν. Από τον κ. Άδωνη ζητήθηκε κατά την αντεξέταση να εξηγήσει τη θέση του γιατί επρόκειτο περί δόλιας μεταβίβασης και επανέλαβε τα όσα αναφέρονται στην ένορκη δήλωση του και τα οποία έχουν τεθεί ανωτέρω, εισηγούμενος ότι δεν υπήρχε αντάλλαγμα και ότι η μεταβίβαση ήταν κακόπιστη. Όπως υπεδείχθη από το δικαστήριο, αυτό είναι ζήτημα που εμπίπτει στην αξιολογική εκτίμηση στην οποία θα προβεί το δικαστήριο επί των γεγονότων. Στην καθ' ης η αίτησης 2 υποβλήθηκε ότι δεν είναι αυτή που κατέβαλε τα ποσά για το δάνειο της κόρης της. Αυτή απάντησε ότι έπιασε τα λεφτά από γραμμάτιο της και τα έδωσε στην κόρη της για να βγει το διαμέρισμα από την υποθήκη. Ρωτήθηκε περαιτέρω γιατί δεν δήλωσε το γεγονός αυτό στο κτηματολόγιο και αν ο λόγος ήταν για να εξαπατήσουν το κράτος και απάντησε ότι δεν υπήρχε λόγος να το δηλώσει και ότι δεν είχαν σκοπό να εξαπατήσουν το κράτος. Στην υποβολή ότι συνέργησε με την κόρη της ώστε να γλιτώσουν το διαμέρισμα από την οφειλή της τελευταίας προς την Alpha Bank απάντησε ότι η ίδια δεν είχε καμία γνώση. Πρόκειται είπε για ένα παλιό διαμέρισμα στη Λάρνακα σε μια παλιά πολυκατοικία και ότι ο σκοπός της ήταν απλώς ως μάνα να βοηθήσει την κόρη της να το βγάλει από την υποθήκη. Ήταν η εισήγηση της ευπαίδευτης δικηγόρου των εναγόντων ότι, με βάση την αρχή της υπόθεσης Ορφανίδης ν. Ορφανίδη

(2001)1 ΑΑΔ 1889, εμποδίζονται οι καθ' ων η αίτηση να προβάλουν ισχυρισμούς αντίθετους με τα όσα είχαν δηλώσει στο κτηματολόγιο. Το ερώτημα και η απάντηση διατυπώθηκαν ως εξής από τον Π. Καλλή Δ.: «.. κατά πόσο πρόσωπο το οποίο, με σκοπό την αποκόμιση ιδίου οφέλους, υποβάλει ψευδή φορολογική δήλωση με αποτέλεσμα την καταδολίευση των δημοσίων προσόδων μπορεί σε μεταγενέστερη δικαστική διαδικασία να προβάλει ισχυρισμούς αντίθετους προς τη φορολογική του δήλωση με σκοπό- πάλι - την αποκόμιση οφέλους. Η απάντηση είναι σαφώς αρνητική.» Εν προκειμένω υπάρχει σαφής η παραδοχή των καθ' ων η αίτηση ότι δήλωσαν μεταβίβαση δυνάμει δωρεάς για να αποφύγουν τα τέλη μεταβίβασης. Ο λόγος της Ορφανίδης δεν καλύπτει μόνο δηλώσεις προς το Φόρο Εισοδήματος, αλλά κάθε περίπτωση όπου υπάρχει παραδοχή καταδολίευσης των δημοσίων προσόδων. Το ακόλουθο απόσπασμα βρίσκει τέλεια εφαρμογή και υπό τις περιστάσεις της παρούσας: «Καταδολίευση των δημοσίων προσόδων όχι μόνο αντιστρατεύεται τη δημοσία πολιτική αλλά είναι αντίθετη προς το δημόσιο συμφέρον. Τα δικαστήρια έχουν καθήκον να διασφαλίσουν τη δημόσια πολιτική. Η χρησιμοποίηση της επίδικης μαρτυρίας θα ισοδυναμούσε με χορήγηση ασυλίας στην παρανομία, πορεία που αντιστρατεύεται τη διασφάλιση του κράτους δικαίου. Θα ισοδυναμούσε επίσης με ενθάρρυνση της καταδολίευσης των δημοσίων προσόδων και θα επέτρεπε στους παρανομούντες να επωφεληθούν από την παρανομία τους.» Κατ' εφαρμογή της πάραπανω αρχής, οι καθ' ων η αίτηση δεν μπορούν να προβάλουν ισχυρισμούς αντίθετους με τη δήλωση τους προς το κτηματολόγιο. Η μαρτυρία που δόθηκε για να στοιχειοθετηθεί ότι υπήρξε αντάλλαγμα δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη. Συνεπώς η υπόθεση θα πρέπει να τύχει χειρισμού ως εάν να επρόκειτο για περίπτωση δωρεάς από τέκνον προς γονέα. Βέβαια, είτε επρόκειτο για δωρεά, είτε για μεταβίβαση με αντάλλαγμα το βάρος απόδειξης της καλόπιστης συναλλαγής βρίσκεται στους ώμους των καθ' ων η αίτηση. Η διαφορά έγκειται στη σημασία που αναμένεται να έχει στην όλη αξιολόγηση μια δωρεά. Επιπρόσθετα, ακόμα κι αν επρόκειτο για μεταβίβαση με αντάλλαγμα, εκείνο που έχει καθοριστική σημασία είναι ότι η εικόνα για την αξιοπιστία της καθ' ης η αίτηση 2 και της όλης εκδοχής των καθ' ων η αίτηση είναι σαφώς αρνητική ξεκινώντας από τον ισχυρισμό ότι η καθ' ης η αίτηση 1 δεν έλαβε γνώση παρά μόνο στις 4/10/2011. Αυτή δεν είναι παρά μια ημερομηνία που τέθηκε από κάποιον υπό περιστάσεις που δεν εξηγήθηκαν σε αντίγραφα των σχετικών επιστολών που κατατέθηκαν ως τεκμήριο 5 στην ένσταση, χωρίς καμιά αποδεικτική σημασία. Γενικά, ο ισχυρισμός της καθ' ης η αίτηση 2 πως η καθ' ης η αίτηση 1 δεν είχε λάβει γνώση των επιστολών που της στέλλονταν συστημένες, ισχυρισμός που προβλήθηκε εμμέσως και όχι ευθέως από την καθ' ης η αίτηση 1, στερείται αξίας τόσο για τους νομικούς λόγους στους οποίους αναφέρθηκε η ευπαίδευτη δικηγόρος των εναγόντων με παραπομπή σε νομολογία[1], όσο και από πλευράς αξιοπιστίας. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η καθ' ης η αίτηση 1 έλαβε γνώση κατά το χρόνο που της είχαν αποσταλεί με συστημένο ταχυδρομείο οι επιστολές χωρίς να επιστραφούν και είχε σαφή αντίληψη της επερχόμενης αγωγής. Η γνώση αυτή εξηγεί και τη μεταβίβαση ως προσπάθεια μέσα από μια οικογενειακή συμπαιγνία να αντιμετωπισθεί ο κίνδυνος για το διαμέρισμα. Υπενθυμίζεται δε, ότι κριτήριο αποτελεί η πρόθεση του εκχωρητή να εμποδίσει ή να καθυστερήσει τους πιστωτές του, όπως μπορεί να εξαχθεί από το σύνολο των περιστάσεων, όπως εξηγήθηκε στην υπόθεση Vasiliades v. Vasiliades & another

(1949)18 (Part 1) CLR 10. Κανένα στοιχείο δεν δόθηκε που να καταδεικνύει ότι η πρόθεση της μητέρας να μεταβιβάσει το διαμέρισμα υπήρχε πριν λάβει γνώση. Το μόνο στοιχείο που παρουσίασαν είναι μια ξαφνική μεταβίβαση μεταξύ θυγατέρας και μητέρας κατά τον κρίσιμο χρόνο. Καμιά εξήγηση δεν δόθηκε γιατί η μεταβίβαση να γίνει κατ' εκείνο το χρόνο. Δεν τέθηκε λ.χ. ότι επίκειτο εκποίηση της υποθήκης ή ότι υπήρχε οποιοσδήποτε άλλος λόγος να γίνει η μεταβίβαση κατ' εκείνο το χρόνο. Οι καθ' ων η αίτηση αντί να δώσουν εξηγήσεις για αυτά, προσπάθησαν να παραπλανήσουν το δικαστήριο σε σχέση με τη γνώση που έλαβε η εναγόμενη 1 διά των επιστολών. Συνεπώς, έστω και αν θα ελαμβάνετο υπόψη η συναλλαγή με το εξοφληθέν χρέος, είναι υπό το σύνολο των περιστάσεων φανερό ότι η συναλλαγή αυτή δεν ήταν γνήσια όπως παρουσιάστηκε, αλλά είχε κοινό σκοπό (με κοινή γνώμη) την παρεμπόδιση ή την καθυστέρηση των εξ αποφάσεως πιστωτών να εξασφαλίσουν το λαβείν τους. Απλώς, η διαπίστωση αυτή είναι πιο ευχερής εάν, όπως πρέπει, παραβλεφθεί ως ανεπίτρεπτη η προσπάθεια να καταδειχθεί αντάλλαγμα. Ένα τελευταίο ζήτημα που αν ήταν βάσιμο θα ήταν πρωταρχικό, αφορά τον λόγο ένστασης ότι το δικαστήριο στερείται δικαιοδοσίας. Πρώτο τέτοια εισήγηση δεν προωθήθηκε στην τελική αγόρευση και δεύτερο, σύμφωνα με τη νομολογία, αιτήσεις αυτού του είδους θεωρούνται ως ενταγμένες δικονομικά στο πλαίσιο της αγωγής. Ως εκ των άνω δίδεται διάταγμα για ακύρωση της μεταβίβασης και εγγραφής του ακινήτου με αρ. εγγραφής 7/1132, Φ/Σχ. 7/60/010163, Τεμ. 971, Διαμέρισμα Αρ. 6, στον 4ον όροφο, Δήμος Λάρνακας, Σκάλα Μεχμέτ Νιαζή 11, Λάρνακα, το όλο μερίδιο και διάταγμα για επανεγγραφή τούτου επ' ονόματι της εναγόμενης 3 Άννας Λεβέντη. Έξοδα κατ' αποκοπήν €2000 πλέον ΦΠΑ υπέρ των εναγόντων και εναντίον των καθ' ων η αίτηση αλληλέγγυως και/ή κεχωρισμένως. Τ. Θ. Οικονόμου, Π.Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής /Α.Λ.Ο. [1] Ανδριανή Λεωνίδου Σάββα ν. Κυπριακής Δημοκρατίας (υπόθεση αρ. 341/2010, ημερ. 6/2/2012) και Theodorou v. The Abbot of Kykko Monastery

(1965)1 CLR 9 cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο