Κώστα Καθητζιώτη ν. A.L. PROCHOICE GROUP PUBLIC LTD κ.α., Αρ. Αίτησης: 7408/07, 10/6/2014

(1991)1 ΑΑΔ 934). Η κλασσική επαναδιατύπωση των νομολογιακών αρχών δόθηκε από τον Πική, Δ., όπως ήταν τότε, στην υπόθεση Φοινιώτης ν. Greenmar Navigation

(1989)1(Ε) ΑΑΔ 33, στην οποία οι αρχές συνοψίστηκαν ως εξής:- «

(1)Η τροποποίηση της δικογραφίας επιτρέπεται σε κάθε στάδιο της διαδικασίας δεδομένου ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις που την καθιστούν απαραίτητη για την αποτελεσματική απονομή της δικαιοσύνης.

(2)Στον προσδιορισμό των συμφερόντων της δικαιοσύνης όπως διαγράφονται στην συγκεκριμένη υπόθεση συνεκτιμούνται και οι επιπτώσεις από την τροποποίηση στα δικαιώματα και συμφέροντα του αντιδίκου. Η διεξαγωγή της δίκης μέσα σε εύλογο χρόνο καθιερώνεται από το άρθρο 30.2 του συντάγματος ως θεμελιώδες δικαίωμα του κάθε διάδικου.

(3)Η τροποποίηση επιτρέπεται κατά κανόνα εφόσον δεν προκαλείται ανεπανόρθωτη ζημιά στον αντίδικο δηλαδή ζημιά άλλη από εκείνη που μπορεί να θεραπευθεί με την έκδοση της κατάλληλης διαταγής ως προς τα έξοδα. Το αποδεικτικό βάρος για τη αιτιολόγηση του αιτήματος και της καθυστέρησης στην διατύπωση των θέσεων του αιτητή ποικίλλει ανάλογα με το στάδιο κατά το οποίο υποβάλλεται η αίτηση. Όσο μεγαλύτερη είναι η καθυστέρηση ανάλογα επαυξάνει και το βάρος το οποίο πρέπει να αποσείσει ο αιτητής για την έκδοση διατάγματος για την τροποποίηση.

(4)Η έναρξη της δίκης δεν δημιουργεί ανυπέρβλητο εμπόδιο στην επιδίωξη της τροποποίησης υπεράσπισης. Στο στάδιο αυτό όμως η διακριτική ευχέρεια του Δικαστηρίου ασκείται με φειδώ, λαμβάνοντας υπόψη τον εκτροχιασμό της δίκης από τη προσδιορισθείσα πορεία και τις αναπόφευκτες επιπτώσεις στα δικαιώματα του αντιδίκου. Στην υπόθεση Hipgrave v. Case, 28 Ch. D. 361 υποδείχθηκε ότι το Δικαστήριο αντιμετωπίζει με διστακτικότητα αιτήσεις για τροποποίηση της δικογραφίας κατά την δίκη». Επειδή έγινε εισήγηση από τον κύριο Ιακώβου ότι η αίτηση δεν πρέπει να γίνει δεκτή 10 χρόνια μετά τα γεγονότα και 6 χρόνια μετά την καταχώρηση της έκθεσης υπεράσπισης, θα πρέπει να πω ότι στην ίδια υπόθεση, και αμέσως μετά, ο Δικαστής Ερωτοκρίτου, αναφέρει ως προς την καθυστέρηση τα ακόλουθα τα οποία διαφοροποιούν εν μέρει τα όσα αναφέρει στην αγόρευσή του ο κύριος Ιακώβου: «Στην προκειμένη περίπτωση οι Εφεσείοντες με τον πρώτο λόγο έφεσης προβάλλουν ότι υπήρξε τέτοια καθυστέρηση στην υποβολή της αίτησης, που το πρωτόδικο δικαστήριο δεν θα έπρεπε να εγκρίνει την αίτηση τροποποίησης. Δεν συμφωνούμε. Ο παράγοντας καθυστέρηση λαμβάνεται υπόψη όμως, σύμφωνα με τη νομολογία, δεν είναι καθοριστικός στην άσκηση της διακριτικής ευχέρειας του δικαστηρίου, αλλά συνυπολογίζεται με όλους τους υπόλοιπους παράγοντες». Κατά συνέπεια, από μόνη της η καθυστέρηση δεν οδηγεί στην απόρριψη μιας αίτησης τροποποίησης. Η ίδια προσέγγιση και στην πολύ πρόσφατη υπόθεση που με παρέπεμψε ο κύριος Κορφιώτης στην υπόθεση Kayat Trading Limited v. Genzyme Corporation, Πολιτική Έφεση 58/2012, ημερομηνίας 4/3/13, απόφαση του Δικαστή κ. Πασχαλίδη, όπου αναφέρει: «Το συμπέρασμα που μπορεί με ασφάλεια να συναχθεί από τη σχετική νομολογία, είναι ότι το θέμα, τροποποίησης δικογράφων, ανάγεται στη διακριτική εξουσία του Δικαστηρίου η οποία ασκείται φιλελεύθερα και δεν διέπεται από άκαμπτους κανόνες, αλλά από διάφορους παράγοντες, η βαρύτητα των οποίων ποικίλει ανάλογα με τα περιστατικά της κάθε υπόθεσης». Ουσιαστικά, παρά το γεγονός ότι είναι αποδεκτό ότι αιτήσεις τροποποίησης αντιμετωπίζονται φιλελεύθερα με την έννοια ότι μπορούν να γίνουν αποδεκτές γιατί αυτό απαιτεί το συμφέρον της δικαιοσύνης, εν τούτοις όταν υπάρχει μεγάλη καθυστέρηση και όταν υπάρχει πρόθεση ουσιαστικής τροποποίησης το βάρος που βρίσκεται στους ώμους του Αιτητή είναι σαφώς μεγαλύτερο. Με παρέπεμψε ο κύριος Κορφιώτης στην υπόθεση Οργανισμός Χρηματοδοτήσεως Τραπέζης Κύπρου Λτδ ν. Χρίστου Χαρίδη, Πολιτική Έφεση 50/2010, ημερομηνίας 11/5/11, όπου το Εφετείο ανέτρεψε την πρωτόδικη απόφαση γιατί αφορούσε μια τυπική τροποποίηση του τίτλου της αγωγής την οποία έκαμε δεκτή. Επίσης έγιναν δεκτές τροποποιήσεις στις υποθέσεις Κώστας Παφίτης & Υιοί Λτδ (ανωτέρω), και Kayat Trading Limited (ανωτέρω), όπου επίσης οι τροποποιήσεις παρά το γεγονός ότι ήταν ουσιαστικές και πιθανό να επηρέαζαν τη δίκαιη δίκη εν τούτοις θεωρήθηκε από το Εφετείο ότι ήταν προς το συμφέρον της απονομής της δικαιοσύνης να εγκριθούν. Στην προκειμένη περίπτωση όμως υπάρχουν κάποιοι παράγοντες που συνηγορούν στο ότι η αίτηση πρέπει να εξεταστεί με τη δέουσα προσοχή. Υπάρχει υπέρμετρη και αδικαιολόγητη καθυστέρηση. Δεν πρόκειται επίσης περί τυπικής τροποποίησης, όπως επικαλείται ο κύριος Κορφιώτης. Πρόκειται για μια ουσιαστική τροποποίηση η οποία είναι πιθανό να επηρεάσει τα δικαιώματα του Ενάγοντα και η οποία είναι πιθανό να οδηγήσει στην επανακλήτευση μαρτύρων και κατά συνέπεια στη διαιώνιση μιας αντιδικίας η οποία ξεκίνησε το 2007 και είναι απρόβλεπτο πότε θα τελειώσει. Εκτός από αυτά που πρέπει να εξετάσει το Δικαστήριο είναι και το θέμα του τι επιδιώκεται να τροποποιηθεί. Γιατί αν διαβάσει κανένας την παράγραφο 4 της έκθεσης υπεράσπισης και το τι σκοπείται να τροποποιηθεί νομίζω ότι η τροποποίηση θα οδηγήσει σε μια ανάγνωση μιας παραγράφου όπου δεν θα εξάγεται κανέναν νόημα. Διαβάζω: «Η παράγραφος 5 της Έκθεσης Απαίτησης απορρίπτεται ως αυτή εγείρεται. Η Εναγόμενη 1 ισχυρίζεται πως κατά ή περί το τέλος του 2005 η ίδια και η Εναγομένη 2 κατόπιν επικοινωνίας με τον Ενάγοντα ενημέρωσαν γραπτώς και/ή προφορικώς τον Ενα΄γοντα για την πρόθεση τους να πωλήσουν το ακίνητο επί της οδού Ιφιγενείας Αρ. 7 στον Στρόβολο (στην συνέχεια καλούμενο "το Ακίνητο") σε οποιοδήποτε ενδιαφερόμενο έναντι του ποσού των Λ.Κ.1.500.000 καθαρά». Στέκομαι στη λέξη «ενημέρωσαν» και το ερώτημα που τίθεται είναι γιατί τον ενημέρωσαν; Γιατί δεν ενημέρωσαν οποιοδήποτε άλλο για την πρόθεσή τους; Και γιατί δεν τον ενημέρωσαν ότι το πωλούν και προς τον ίδιο; Θα μείνω ως εδώ. Υπάρχει μαρτυρία στο Δικαστήριο η οποία θα αξιολογηθεί και το Δικαστήριο θα καταλήξει στα συμπεράσματά του. Αφήνω ασχολίαστη την τελευταία παρατήρηση του κυρίου Ιακώβου ως προς το θέμα της ένορκης δήλωσης που συνοδεύει την αίτηση, η οποία γίνεται από δικηγόρο. Υπάρχει νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου ότι αντενδείκνυται, δεν είναι επιθυμητό ένορκες δηλώσεις που συνοδεύουν αιτήσεις τέτοιας φύσεως να συνοδεύονται από ένορκες δηλώσεις δικηγόρων που αντιπροσωπεύουν διαδίκους. Θα καταλήξω με αυτό που ειπώθηκε στην υπόθεση που επίσης με παρέπεμψε ο κύριος Κορφιώτης, στην υπόθεση Jamal Y. Khan κ.ά. ν. Δημοκρατίας του Πακιστάν και Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, Πολιτική Έφεση 295/2010, ημερομηνίας 11/7/11. Στην υπόθεση αυτή έγινε προσπάθεια να γίνει τροποποίηση της απαίτησης ούτως ώστε να συμπεριληφθεί νομοθεσία της Δημοκρατίας του Πακιστάν και να δοθεί το δικαίωμα σε εμπειρογνώμονα μάρτυρα να καταθέσει για το τι ισχύει στο Οθωμανικό Δίκαιο του Πακιστάν. Στην απόφαση που εξέδωσε ο Δικαστής Κραμβής, καταλήγει: «Έχουμε τη γνώμη πως η μεγάλη καθυστέρηση η οποία έχει παρατηρηθεί στην υποβολή της αίτησης για τροποποίηση, η φύση και η έκταση των τροποποιήσεων που ζητούνται και που ουσιαστικά συνεπάγονται επαναπροσδιορισμό των επίδικων ζητημάτων, η εκκρεμοδικία της υπόθεσης η οποία υφίσταται περισσότερο από μια δεκαετία, ο ορατός κίνδυνος ανεπανόρθωτης βλάβης, ο δυσμενής επηρεασμός δικαιωμάτων των εφεσιβλήτων συμπεριλαμβανομένου και του κινδύνου παραβίασης του άρθρου 30.2 του Συντάγματος λόγω της πρόσθετης καθυστέρησης που θα υπάρξει και της ανάγκης κλήτευσης και επανακλήτευσης μαρτύρων, αποφαινόμαστε ότι ορθά το πρωτόδικο δικαστήριο άσκησε τη διακριτική του ευχέρεια και δεν έδωσε άδεια για τροποποίηση». Στην προκειμένη περίπτωση ασκώντας τη διακριτική μου ευχέρεια και υιοθετώντας πλήρως το πιο πάνω απόσπασμα από την υπόθεση Khan αφού όλα ισχύουν και στην παρούσα υπόθεση θεωρώ ότι η αίτηση δεν μπορεί να γίνει δεκτή. Ως εκ τούτου η αίτηση ημερομηνίας 9/5/14 απορρίπτεται με έξοδα εις βάρος των Αιτητών-Εναγομένων 1. Η υπόθεση επαναορίζεται για συνέχιση της ακρόασης στις 26/6/2014 και ώρα 11:00 πμ. (Υπ.) ............ Μ. Παπαμιχαήλ, Α.Ε.Δ. Πιστό Αντίγραφο Πρωτοκολλητής ΜΠ΄μ/ΜΗ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο