← Κύπρος

Πετρούλλα Πιττάκα ν. Λοϊζου Λοϊζου, Αρ. Αγωγής 1170/2008, 2/6/2014

Πετρούλλα Πιττάκα ν. Λοϊζου Λοϊζου, Αρ. Αγωγής 1170/2008, 2/6/2014 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2014:A244 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ ΕΝΩΠΙΟΝː Α. ΠΑΝΤΑΖΗ - ΛΑΜΠΡΟΥ, Ε.Δ. Αρ. Αγωγής 1170/2008 ΜΕΤΑΞΥː Πετρούλλα Πιττάκα, από τους Αγίους Τριμιθιάς Ενάγουσα και Λοϊζου Λοϊζου, από το Παλιομέτοχο Εναγομένου 2 Ιουνίου, 2014 Εμφανίσειςː Για την Ενάγουσαː κ. Δημήτρης Κούτρας για Δημήτρης Κούτρας & ΣΙΑ Για τον Εναγόμενοː κ. Νίκος Χατζιωάννου με κα. Λ. Χατζιωάννου, για Α.Κ.Χατζηϊωάννου & ΣΙΑ ΑΠΟΦΑΣΗ Η Ενάγουσα στην υπό τον ως άνω αριθμό και τίτλο αγωγή αξιώνει εναντίον του Εναγομένου (βλ. την Έκθεση Απαίτησης που είναι ειδικά οπισθογραφημένη επί του Κλητηρίου Εντάλματος ημερ. 6.3.2008) - «Α. Γενικές αποζημιώσεις δια σωματική βλάβη και άλλες συναφείς ζημίες τις οποίες υπέστη η ενάγουσα στις 15/10/2007 σε τροχαίο δυστύχημα που επεσυνέβη στον παλαιό δρόμο Αγίους Τριμιθιάς ένεκεν αμελείας του εναγομένου όστις οδηγούσε το όχημα υπό αρ. εγγραφής ΕΑΥ721 εξ αντιθέτου κατευθύνσεως με συνέπεια να προσκρούση το όχημα της εναγούσης υπ' αρ. εγγραφής ΚΑΥ423 και να υποστεί ζημίες και τραυματισμούς. Β. Ειδικές αποζημιώσεις εκ ποσού €11.925,55σεντ για αμέλεια ως ανωτέρω. Γ. Νόμιμον τόκον. Δ. Έξοδα.». Λεπτομέρειες γεγονότων σε ό,τι αφορά τις συνθήκες υπό τις οποίες προκλήθηκε το δυστύχημα, περιλαμβανομένων λεπτομερειών αμελούς οδήγησης από μέρους του Εναγομένου εκτίθενται στις παρα. 1 έως 4 της Έκθεσης Απαίτησης. Δεν είναι όμως αναγκαίο για το παρόν Δικαστήριο να υπεισέλθει σε εξέτασή τους, αφού παρά την καταχώριση Έκθεσης Υπεράσπισης από μέρους του Εναγομένου στην οποία ηγέρθη ισχυρισμός περί αποκλειστικής ευθύνης της Ενάγουσας για την πρόκληση του δυστυχήματος, εν τέλει, αμέσως πριν την έναρξη της ακρόασης της αγωγής (στις 5.2.2014), αμφότεροι οι συνήγοροι των διαδίκων δήλωσαν συμφωνία ως προς το θέμα του καταμερισμού της ευθύνης σε 85% για την πλευρά του Εναγομένου και 15% για την πλευρά της Ενάγουσας. Έτσι, κατά την ακρόαση η αντιδικία περιορίστηκε στο ζήτημα των αποζημιώσεων. Επισημαίνω, λοιπόν, ότι οι αποζημιώσεις που ζητούνται από την Ενάγουσα αφορούν σε σωματικές βλάβες ως δικογραφήθηκαν λεπτομερώς στις παρα. 5 και 6 της Έκθεσης Απαίτησης και σε ειδικές ζημιές ως δικογραφήθηκαν στην παρα. 7 της Έκθεσης Απαίτησης. Περαιτέρω, η Ενάγουσα αξιώνει αποζημιώσεις για στεναχωρία που υπέστη εξαιτίας των τραυματισμών της από το δυστύχημα και για το ότι θα υποφέρει στην υπόλοιπη της ζωή (σχετική η παρα. 8 της Έκθεσης Απαίτησης). Παραθέτω αυτούσιες τις παρα. 5 έως 7 της Έκθεσης Απαίτησηςː «

  1. ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ ΣΩΜΑΤΙΚΗΣ ΒΛΑΒΗΣ Η Ενάγουσα αμέσως μετά το δυστύχημα μετεφέρθη στο Νοσοκομείο Λευκωσίας και αφού έτυχε ιατρικής περίθαλψης ευρέθη πάσχουσα εκ των κάτωθι συμπτωμάτων και τραυμάτων. α) Ζάλη και πονοκεφάλους ως και σημεία εγκεφαλικής διάσεισης. β) Εγκαύματα τριβής στα χέρια. γ) Εκδορές και εκχυμώσεις στο δεξί ημοθωράκιο. δ) Εκδορές και εκχυμώσεις στο δεξί βραχίονα. ε) Εκδορές και εκχυμώσεις και στα δύο γόνατα.
  2. Ο ακτινολογικός έλεγχος έδειξε κάταγμα ρινικών οστών. Εξήλθε του Νοσοκομείου στις 17/10/
  3. Εν συνεχεία, έτυχε θεραπείας από ειδικό πλαστικό χειρούργο λόγω του συμπιεστικού κατάγματος του δεξιού ρινικού ιστού, το οποίο προκάλεσε σοβαρό στράβωμα της μύτης και δυσκολία στην αναπνοή με αποτέλεσμα να υποβληθεί σε εγχείρηση δια διόρθωση του συμπιεστικού κατάγματος του δεξιού ρινικού οστού.
  4. ΕΙΔΙΚΕΣ ΖΗΜΙΕΣ Το όχημα της ενάγουσας υπ' αρ. εγγραφής ΚΑΥ 423 κατεστράφη ολοσχερώς. α) Το όχημα πριν το δυστύχημα είχε αξία €5.125,80 το δε εναπομείναν €854 β) Απώλεια ημερομισθίων ενός μηνός από την εταιρεία ΑΦΟΙ ΛΑΝΙΤΗ €1.938.31 γ) Εγχείρηση δια διόρθωση του διαστρώματος της μύτης €3.758,92 δ) Έξοδα εκτιμητή €102.52 ε) Ιατρικά και φάρμακα €1.000,00 Σύνολο €11.925,55». Με την Έκθεση Υπεράσπισής του, ο Εναγόμενος αρνήθηκε όλες τις ανωτέρω λεπτομέρειες σωματικών βλαβών και ειδικών ζημιών. Αρνήθηκε περαιτέρω το περιεχόμενο της παρα. 8 της Έκθεσης Απαίτησης περί πόνου και στεναχώριας της Ενάγουσας για ολόκληρη τη ζωή της. Κατά την ακρόαση της αγωγής, και αφότου δόθηκε σχετική μαρτυρία από την ίδια την Ενάγουσα, επήλθε συμφωνία μεταξύ των διαδίκων, όπως δηλώθηκε από τους συνηγόρους τους στο Δικαστήριο στις 27.2.2014, να περιοριστεί το αξιούμενο ποσό σε ό,τι αφορά την απώλεια ημερομισθίων της Ενάγουσας για περίοδο απουσίας ενός μηνός από την εργασία της στην εταιρεία ΑΔΕΛΦΟΙ ΛΑΝΙΤΗ στο ποσό των €1.300,00σ. μόνον. Έπαυσε έτσι να αποτελεί επίδικο θέμα η απώλεια των ημερομισθίων της Ενάγουσας και η αντιδικία διατηρήθηκε ως προς τις υπόλοιπες αξιώσεις αποζημιώσεων για ειδικές ζημιές, καθώς επίσης και για τις γενικές αποζημιώσεις για σωματικές βλάβες. Προς απόδειξη των αξιώσεων της Ενάγουσας, προσήλθαν ως μάρτυρες στο Δικαστήριο - (α) ο κ. Γεώργιος Τζιρκαλλής (στο εξής «ο ΜΕ1»), (β) η ίδια η Ενάγουσα (στο εξής «η ΜΕ2»), και (γ) ο Δρ. Ανδρέας Χειμωνίδης (στο εξής «ο ΜΕ3'). Έκλεισε την υπόθεσή της η Ενάγουσα στη βάση της μαρτυρίας των πιο πάνω μαρτύρων. Από την άλλη, για την υπόθεση του Εναγομένου έδωσαν μαρτυρία ο Δρ. Ηλίας Γεωργίου (στο εξής «ο ΜΥ1») και ο κ. Άγγελος Αγαθαγγέλου (στο εξής «ο ΜΥ2»). Επισημαίνω, περαιτέρω, ότι ο συνήγορος της Ενάγουσας αγόρευσε στο Δικαστήριο, με παραπομπή σε σχετικές αυθεντίες (βλ. συναφώς την απόφαση, ημερ. 24/2/10, στην Αγωγή αρ. 3889/2007 Μαρίνος Δ. Θεοδώρου ν. Γεώργιος Αριστοκλή, την απόφαση ημερ. 31/3/95 στην Υπόθεση 2344/90, την υπόθεση Θεμιστοκλέους ν. Παρασκευά

(1992)1 ΑΑΔ 498 και την απόφαση ημερ. 30/1/13 στην Αγωγή 4831/2005, Ξενοφών Ξενοφώντος ν. Καρολίνας Δημητρίου και Μαρίας Πετουφά, ως Διαχειρίστριες της περιουσίας της αποβιωσάσης Παναγιώτας Χριστοδούλου), καταλήγοντας σε εισήγηση πως το ποσό γενικών αποζημιώσεων το οποίο θα ήταν δίκαιο να επιδικαστεί υπέρ της Ενάγουσας, επί πλήρους ευθύνης, είναι το ποσό των €16.000,00σ. Σε ό,τι αφορά τις ειδικές ζημιές ήταν η εισήγηση του συνηγόρου της Ενάγουσας (βλ. σελ. 4 της τελικής του αγόρευσης) ότι έχει αποδειχθεί από τη μαρτυρία που προσφέρθηκε ότι η Ενάγουσα δικαιούται στα ποσά ως η παρα. 7(α),(γ),(δ) των λεπτομερειών ειδικών ζημιών της Έκθεσης Απαίτησης ανωτέρω, πλέον το ποσό του στοιχείου 7(β) όπως εκ συμφώνου περιορίστηκε στο ποσό των €1300,00σ, πλέον ποσό €542,00σ. αντί ποσού €1000,00σ. που είχε δικογραφηθεί υπό το στοιχείο 7(ε) της Έκθεσης Απαίτησης για ιατρικά φάρμακα. Δηλαδή, η Ενάγουσα ισχυρίζεται ότι δικαούται σε συνολικό ποσό ειδικών ζημιών €9.973,80σ. επί πλήρους ευθύνης. Εφόσον καταμερισθεί η ευθύνη ως έχει συμφωνηθεί μεταξύ των διαδίκων σε 85% ː1 5%, η Ενάγουσα εισηγείται ότι δικαιούται σε ποσό γενικών αποζημιώσεων ύψους €13.600,00σ και σε ποσό ειδικών ζημιών ύψους €8.477,73σ., πλέον τόκους και έξοδα αγωγής. Από την άλλη, στην τελική του αγόρευση ο συνήγορος του Εναγομένου εισηγείται στο Δικαστήριο (βλ. παρα. 2 της τελικής αγόρευσής του) ότι το επιδικασθέν στην αγωγή αρ. 3889/07 ποσό γενικών αποζημιώσεων ύψους €8.000,00σ. ως γενικές αποζημιώσεις θα αποτιμάται σήμερα σε €6.000,00σ., επειδή λόγω της οικονομικής κρίσης η αξία των χρημάτων έχει ανέβει και οι €8.000,00σ. το 2010 αγοράζουν ότι οι €6.000,00σ. σήμερα, ιδίως για αγορά και ενοικίαση γης. Λαμβάνοντας υπόψη και τους λοιπούς παράγοντες της αγωγής αρ. 3889/07, ήτοι ότι εκεί ο ενάγων παρουσίαζε εκτός από κάταγμα ρινικού οστού και οίδημα και αιμάτωμα, ότι η απόφαση εκδόθηκε ερήμην του εναγομένου, χωρίς δηλαδή να προβληθεί οποιαδήποτε υπεράσπιση και ότι το ποσό συμπεριλάμβανε και τιμωρητικές αποζημιώσεις, είναι η εισήγηση του συνηγόρου του Εναγομένου ότι στην παρούσα υπόθεση είναι δίκαιο να επιδικασθούν €3.000,00σ. ως γενικές αποζημιώσεις επί πλήρους ευθύνης. Για λόγους που άπτονται της εισήγησης περί αναξιοπιστίας των ΜΕ1 έως ΜΕ3, είναι η εισήγηση του συνηγόρου του Εναγομένου ότι ως ειδικές ζημιές είναι δίκαιο να επιδικασθούν, επί πλήρους ευθύνης, €3417 για ζημιά στο αυτοκίνητο, €2.050 για έξοδα επέμβασης, €666 για έξοδα νοσοκομείου και €1300 για απώλεια εισοδημάτων. Η προσφερθείσα μαρτυρία Αναφορικά με τη ζημιά του οχήματος Η μαρτυρία του ΜΕ1 Ο ΜΕ1 δήλωσε ενώπιον του Δικαστηρίου ότι είναι μηχανολόγος εκτιμητής ζημιών οχημάτων και εμπειρογνώμονας τροχαίων δυστυχημάτων. Ασχολείται δηλαδή με τη διερεύνηση και αναπαράσταση τροχαίων δυστυχημάτων. Σε ό,τι αφορά τη μηχανολογία, σπούδασε στην Αγγλία, ενώ σε ότι αφορά το προσόν του εμπειρογνώμονα αναπαράστασης δυστυχημάτων, ανέφερε ότι το απέκτησε από το Northwestern University Αμερικής. Σχετικά με την παρούσα υπόθεση, η εμπλοκή του ΜΕ1 αφορά στο ότι- (α) κατ' εντολή της Ενάγουσας, ημερ. 15/12/2007, αυτός επιθεώρησε στις 17/12/2007 στο Γκαράζ Doros Auto Service στη Βιομηχανική Περιοχή Λακατάμειας το όχημα με αρ. εγγραφής ΚΑΥ423 με το οποίο η Ενάγουσα είχε εμπλακεί στο τροχαίο δυστύχημα με τον Εναγόμενο, και (β) ότι βάσει της εν λόγω επιθεώρησης και περαιτέρω έρευνας ο ΜΕ1 ετοίμασε Έκθεση για τις ζημιές που υπέστη το όχημα και την εναπομείνασα αξία. Η έκθεση του ΜΕ1 κατατέθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου ως Τεκμήριο
  1. Σημειωτέον ότι σε αυτήν αναφέρεται ότι το κόστος ετοιμασίας της ανήλθε σε ΛΚ69 (ή €17,89σ), συμπεριλαμβανομένου του 15% ΦΠΑ. Σύμφωνα με τα διαλαμβανόμενα στο Τεκμήριο 1, το όχημα της Ενάγουσας είναι μάρκας SUBARU, μοντέλο Impreza και ενεγράφη για πρώτη φορά το Μάη του
  2. Κατά το χρόνο της επιθεώρησης του οχήματος από το ΜΕ1, διαπίστωσε ότι είχε διανύσει 78,000 χιλιόμετρα. Η γενική του κατάσταση ήταν καλή (good). Λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο των ζημιών όπως απαραιθμούνται στην έκθεση, ο ΜΕ1 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι «Due to the nature of the damage this vehicle is beyond economical repairs, therefore it is rendered as a total loss». Σημειώνω ότι ο συνήγορος του Εναγομένου διευκρίνισε κατά την κυρίως εξέταση του ΜΕ1 ότι δεν αμφισβητείται το συμπέρασμα του ΜΕ1 περί του ότι το επίδικο όχημα της Ενάγουσας κατέστη «total loss» εξαιτίας του δυστυχήματος. Ό,τι αμφισβητήθηκε ήταν η εκτίμηση από μέρους του ΜΕ1, η οποία καταγράφεται στο Τεκμήριο 1, ότι η αξία του αυτοκινήτου πριν το ατύχημα (pre-accident value) ήταν περίπου ΛΚ3.000,00σ. το οποίο αντιστοιχεί σε €5.125,80σ, και ότι η απομένουσα αξία (salvage value) ήταν περίπου ΛΚ500, δηλαδή €854,30σ. Για να αιτιολογήσει την εκτίμησή του για το pre- accident value, ο ΜΕ1 δήλωσε ότι το ποσό των ΛΚ3000 «ήταν η τιμή που επουλιέτουν στην αγορά». Ο ΜΕ1 αποκάλυψε στο Δικαστήριο πληροφορία που έλαβε από τους πελάτες του, ήτοι την Εναγόμενη, ότι το αυτοκίνητο είχε αγοραστεί ΛΚ3500 περίπου 6 μήνες πριν το ατύχημα και ότι το ποσό των ΛΚ3500 ήταν τιμή ευκαιρίας. Την πληροφορία αυτή την έλαβε καθότι οι πελάτες του αντέδρασαν στην εκτίμηση αυτή λέγοντας του «εσύ μας το έβαλες ΛΚ3000, εμείς επληρώσαμε 3500 ΛΚ». Λέγοντας τούτο, ο ΜΕ1 υπεραμύνθηκε της ορθότητας της δικής του εκτίμησης έναντι της εκτίμησης του εκτιμητή που διόρισε ο Εναγόμενος, κου Α. Αγαθαγγέλου (ΜΥ2), ο οποίος εκτίμησε το pre-accident value σε ΛΚ2200 και την απομένουσα αξία σε ΛΚ
  3. Αν και οι εκτιμήσεις της ζημιάς του επίδικου οχήματος της Ενάγουσας από τους δύο ιδιώτες εκτιμητές (του ΜΕ1 και του ΜΥ2) κατέληγαν να διαφέρουν μεταξύ τους οριακά, ήτοι κατά ΛΚ500 μόνο (σύγκρινε ζημιά βάσει εκτίμησης του ΜΕ1, ήτοι ΛΚ3000 πλην ΛΚ500 = 2500 έναντι ζημιάς βάσει εκτίμησης του ΜΥ2, ήτοι ΛΚ2.200 πλην ΛΚ200 =ΛΚ2000), εντούτοις διατηρήθηκε η αντιδικία επί του θέματος αυτού μέχρι τέλους της δίκης με λεπτομερή εκατέρωθεν αντεξέταση των δύο από τους συνηγόρους. Σημειωτέον ότι και οι δύο εκτιμητές επιθεώρησαν το όχημα περίπου την ίδια περίοδοː ο ΜΥ2 το επιθεώρησε κατά ή περί την 30.11.2007, ενώ ο ΜΕ1 την 17.12.
  4. Αντεξεταζόμενος και απαντώντας στη θέση που του υποβλήθηκε ότι δεν έκαμε καμία έρευνα προτού καθορίσει το pre-accident value σε ΛΚ3000, ο ΜΕ1 τόνισε ότι το ποσό αυτό αφορά στο μέσο όρο τιμών όμοιων αυτοκινήτων κατά την ίδια περίοδο και τόνισε ότι έλαβε υπόψη την καλή κατάσταση του οχήματος, το έτος εγγραφής του, τη μάρκα, το μοντέλο και τον αριθμό διανυθέντων χιλιομέτρων. Επανέλαβε ο ΜΕ1 ότι πρώτα αυτός κατέληξε στην εκτίμηση του για το ποσό των ΛΚ3000 και την παρέδωσε το Μηχανικό Αυτοκινήτων Doros Auto Service και μετά πληροφορήθηκε για τον ισχυρισμό περί αγοράς του οχήματος για ΛΚ3500 έξι μόλις μήνες προηγουμένως. Δεν εξαρτήθηκε η εκτίμησή του από την πληροφορία αυτή. Η μαρτυρία του ΜΥ2 Ο ΜΥ2 δήλωσε ενόρκως κατά την κυρίως εξέτασή του ότι αυτός είναι μηχανολόγος μηχανοκινήτων και εκτιμητής. Είναι μέλος του Motor Institute του Λονδίνου, μέλος του Institute of Road Transport Enginners, εγγεγραμμένο μέλος του Incorporated Engineer, Engineering Council του Λονδίνου και πλήρες μέλος στο Σύνδεσμο Μηχανολόγων Εκτιμητών Μηχανοκινήτων στην Κύπρο. Εξασκεί το επάγγελμα του εκτιμητή στην Κύπρο από το
  5. Αντεξετασθείς σε ό,τι αφορά τα προσόντα του, ο ΜΥ2 δήλωσε περαιτέρω ότι αυτός είναι κάτοχος του τίτλου Certified Institute of Automotive of Enginner Assessors, που είναι επιπέδου Masters. Αρνήθηκε την υποβληθείσα θέση ότι αυτός ο τίτλος δεν είναι αρκετός για να έχει αυτός δικαίωμα να εξασκεί το επάγγελμα του εκτιμητή. Αρνήθηκε επίσης την υποβληθείσα θέση ότι δεν ασκεί στο παρόν στάδιο το συγκεκριμένο επάγγελμα. Διαφώνησε ο ΜΥ2 με τον χαρακτηρισμό που απέδωσε ο συνήγορος της Ενάγουσας στον ΜΕ1 ως διακεκριμένο και ως πτυχιούχο, διευκρινίζοντας επανεξεταζόμενος ότι ο ΜΕ1 είναι ισότιμο μέλος του Συνδέσμου Μηχανολόγων Μιχανοκινήτων Εκτιμητών Κύπρου και ότι βάσει της ιδιότητας αυτής έχει δικαίωμα να κάνει εκτιμήσεις, έστω και αν η μηχανολογία κατά τη χρονική περίοδο της φοίτησής τους δεν ήταν επιπέδου πτυχίου, αλλά διπλώματος. Από δικής του πλευράς ο ΜΥ2 ετοίμασε Έκθεση ως το Τεκμήριο 5 ενώπιον του Δικαστηρίου, μετά από επιθεώρηση του επίδικου οχήματος κατά ή περί την 30.11.2007 κατόπιν οδηγιών της Κεντρικής Ασφαλιστικής ημερ. 26.10.
  6. Κατέληξε, ομοίως προς τον ΜΕ1, στο συμπέρασμα ότι από τις ζημιές που υπέστη στο δυστύχημα, το όχημα της Ενάγουσας κατέστη ασύμφορο για επιδιόρθωση. Ως προς το pre- accident value του οχήματος, ο ΜΥ2 παρατήρησε ομοίως με τον ΜΕ1 την καλή κατάσταση του οχήματος, τη μάρκα και το μοντέλο. Δεν κατέστη δυνατό να διαπιστώσει αριθμό διανυθέντων χιλιομέτρων (η σχετική αναφορά στο Τεκμήριο 5 είναι «Οδομετρητής - Άγνωστο»), επειδή - όπως εξήγησε αντεξεταζόμενος - ο οδομετρητής ήταν σε ηλεκτρονική μορφή και λόγω της κατεστραμμένης μπαταρίας δεν έδειξε ένδειξη. Ερωτηθείς όμως κατά την αντεξέτασή του να σχολιάσει τον αριθμό χιλιομέτρων που εντόπισε ο ΜΕ1, ο ΜΥ2 δήλωσε ότι «είναι λογικά», Ο ΜΥ2 έλαβε υπόψιν ότι το έτος κατασκευής του οχήματος το 1998 (εν αντιθέσει προς τον ΜΕ1 που έλαβε υπόψη το στοιχείο πρώτης εγγραφής του οχήματος κατά το 2003). Αιτιολογώντας την παρατηρηθείσα απόκλιση μεταξύ της δικής του εκτίμησης και της εκτίμησης που έγινε από τον ΜΕ1, ο ΜΥ2 παρατήρησε ότι στήριξε τη δική του εκτίμηση με βάση έρευνα σε μεταπωλητές, με κριτήριο δηλαδή το «πόσα πανομοιότυπα οχήματα ευρίσκονται προς πώληση και σε ποιες τιμές». Αναγνώρισε συγχρόνως ο ΜΥ2 ότι «λόγω της πληθώρας εισαγωγής μεταχειρισμένων αυτοκινήτων από την αγορά της Ιαπωνίας, οι τιμές είχαν μεγάλη διαφορά από dealer σε dealer (μεταπωλητή σε μεταπωλητή) και ο συναγωνισμός ήταν μεγάλος». Ερωτηθείς από το συνήγορο του Εναγομένου κατά την κυρίως εξέτασή του να σχολιάσει την πληροφορία ότι το όχημα της Ενάγουσας αγοράστηκε έξι μήνες πριν το δυστύχημα για ΛΚ3500, ο ΜΥ2 δήλωσε ότι «Είναι πολύ πιθανόν να ήταν έτσι τα πράγματα, αλλά λόγω της μεγάλης εισαγωγής μεταχειρισμένων που γίνονταν την εποχή εκείνη, οι τιμές μειώνονταν ανάλογα με τον αριθμό οχημάτων που βρίσκονταν προς πώληση» (Η έμφαση με έντονα γράμματα είναι του Δικαστηρίου). Αναφορικά με τις σωματικές βλάβες, την ιατρική αμοιβή και τα νοσήλεια Η μαρτυρία της ΜΕ2 Η Ενάγουσα (ΜΕ2) υιοθέτησε ως μέρος της κυρίως εξέτασής της το περιεχόμενο γραπτής δήλωσης που ετοίμασε και κατέθεσε στο Δικαστήριο την 5.2.2014 ως Τεκμήριο
  7. Όλη η προφορική μαρτυρία της Ενάγουσας είναι καταγεγραμμένη στα πρακτικά του Δικαστηρίου και δεν το θεωρώ αναγκαίο να την παραθέσω εδώ. Ότι ενδιαφέρει είναι ο ισχυρισμός της Ενάγουσας ως φαίνεται στην παρα. 2 του Τεκμηρίου 2 ότι αυτή, συνεπεία του δυστυχήματος τραυματίστηκε και μεταφέρθηκε αρχικά στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας όπου διαγνώσθηκε ότι έφερε τα ακόλουθα συμπτώματαː (α) Ζάλη και πονοκεφάλους ως και σημεία εγκεφαλικής διάσεισης, (β) Εγκαύματα τριβής στα χέρια. (γ) Εκδορές και εκχυμώσεις στο δεξί ημοθωράκιο. (δ) Εκδορές και εκχυμώσεις στο δεξί βραχίονα. (ε) Εκδορές και εκχυμώσεις και στα δύο γόνατα. Τα πιο πάνω συμπτώματα διαγνώσθηκαν από τον Δρ. Π. Συμεωνίδη, στο Γ.Ν. Λ/σιας και πιστοποιήθηκαν με Ιατρικό Πιστοποιητικό ημερ. 29.1.2008, το οποίο κατατέθηκε από την Ενάγουσα ως Τεκμήριο Β υπό το Τεκμήριο 2 ενώπιον του Δικαστηρίου. Σύμφωνα με το ίδιο Ιατρικό Πιστοποιητικό, ο ακτινολογικός έλεγχος της Ενάγουσας έδειξε «κάταγμα ρινικών οστών». Η Ενάγουσα παρέμεινε κλινήρης στον χειρουργικό θάλαμο από 15.10.2007 που εισήχθηκε στο Γ.Ν. Λ/σιας μέχρι 17/10/2007 που εξήλθε του Γ.Ν. Λ/σιας. Βρισκόταν καθ' όλη τη διάρκεια της εκεί παραμονής της, υπό συνεχή ιατρική παρακολούθηση και φαρμακευτική αγωγή. Κατά την έξοδο της, της συστήθηκε να παραμείνει ήσυχη στο σπίτι και να επανέλθει στα εξωτερικά χειρουργικά ιατρεία για εξέταση. Επανεξετάστηκε στις 29.1.2008 και παραπονείτο για κεφαλαλγία και ζάλη, σημεία μεταδιασεισικού συνδρόμου, για τούτο συνεχίσθηκε η φαρμακευτική αγωγή. Όπως περαιτέρω αναφέρεται στο Τεκμήριο 2, η Ενάγουσα έτυχε εν τέλει θεραπείας από ειδικό πλαστικό χειρούργο, τον Δρ. Ανδρέα Χειμωνίδη. Όπως ειδικότερα αναφέρεται σε Ιατρικό Πιστοποιητικό ημερ. 11.2.2008, του Δρ. Χειμωνίδη το οποίο κατατέθηκε από την Ενάγουσα ως Τεκμήριο Γ προς αναγνώριση και το οποίο ακολούθως κατατέθηκε από τον ίδιο τον Δρ. Χειμωνίδη ως κανονικό Τεκμήριο 3, η Ενάγουσα τον επισκέφθηκε στο Αρεταίειο Νοσοκομείο στις 20/10/2007 και κατά την εξέτασή της, αυτός διαπίστωσε «συμπιεστικό κάταγμα του δεξιού ρινικού οστού». Η Ενάγουσα μεταφέρεθηκε στο χειρουργείο στο Αρεταίειο Νοσοκομείο στις 5.11.2007, όπου υπεβλήθη σε ρινοπλαστική και διόρθωση του συμπιεστικού κατάγματος, έναντι ολικών εξόδων χειρουργικής επέμβασης ΛΚ2.200 (€3.758,92). Εκ του συνολικού ποσού των ΛΚ2.200, σύμφωνα με δέσμη σχετικών αποδείξεων που κατατέθηκαν από την Ενάγουσα ως Τεκμήριο Δ υπό το Τεκμήριο 2 η αμοιβή του γιατρού ήταν ΛΚ1800, ενώ ποσό ΛΚ102 αφορούσε στη χρήση του χειρουργείου, ποσό ΛΚ142 αφορούσε σε φάρμακα και αναλώσιμα και ποσό ΛΚ95 αφορούσε σε νοσήλεια. Σύμφωνα με δέσμη περαιτέρω αποδείξεων πληρωμής σε φαρμακεία και βιοχημικές αναλύσεις, την οποία η Ενάγουσα κατέθεσε ως Τεκμήριο Ε υπό το Τεκμήριο 2, η Ενάγουσα ισχυρίστηκε ότι δαπάνησε σε ιατρικά έξοδα και φάρμακα περαιτέρω €
  8. Αντεξετάστηκε η Ενάγουσα ως προς τον υπολογισμό των ιατρικών εξόδων και φαρμάκων και ως προς την αναγκαιότητά τους. Αναγνώρισε η ίδια ότι δεν τα υπολόγισε σχολαστικά. Ο δε συνήγορος της Ενάγουσας αναγνώρισε ότι ορισμένες αποδείξεις είχαν εκδοθεί σε ευρώ και άλλες σε λίρες Κύπρου, καθώς και ότι έχρηζε ορθού υπολογισμού το σύνολό τους. Επισημαίνω, συναφώς, ότι κατά το πέρας της ακρόασης και συγκεκριμένα με την τελική του αγόρευση, επανήλθε επί του θέματος ο συνήγορος της Ενάγουσας και περιόρισε το αξιούμενο ποσό για ιατρικά έξοδα και φάρμακα σε ποσό €542 αντί ποσού €
  9. Ήταν η δηλωθείσα θέση της Ενάγουσας (βλ. παρα. 3 του Τεκμηρίου 2) ότι λόγω του συμπιεστικού κατάγματος του ρινικού οστού προκλήθηκε σοβαρό στράβωμα της μύτης της με αποτέλεσμα αυτή να έχει δυσκολία στην αναπνοή και εκτός τούτου ένιωθε πολύ άσχημα ως γυναίκα καθ'ότι ντρεπόταν να βγαίνει έξω με στραβωμένη μύτη, γιατί νόμιζε ότι όλοι θα γελούσαν μαζί της. Τούτος ήταν και ο λόγος που αυτή αποφάσισε να υποβληθεί στη χειρουργική επέμβαση για διόρθωση του προβλήματος. Ήταν, δε, ο ισχυρισμός της Ενάγουσας ότι αυτή δεν είναι στο παρόν στάδιο τόσο καλά όσον ήταν πριν το δυστύχημα. Αντεξετασθείσα από το συνήγορο του Εναγομένου, η Ενάγουσα δήλωσε ότι μετεγχειρητικά αυτή ήταν συνέχεια φουσκωμένη και είχε σωληνάκια στη μύτη για να αναπνέει. Απαντώντας στην υποβολή ότι στο παρόν στάδιο η ρινική της γέφυρα είναι μια χαρά, ισχυρίστηκε ότι της έμεινε κάποιο σημάδι στη μύτη και το έδειξε προς το Δικαστήριο, χωρίς ωστόσο τούτο να ήταν, ομολογουμένως, οφθαλμοφανές είτε για το Δικαστήριο είτε για το συνήγορο του Εναγομένου. Σημειωτέον ότι κατά την αντεξέτασή της, η Ενάγουσα επιβεβαίωσε ότι η τιμή στην οποία αυτή αγόρασε το επίδικο όχημα ήταν ΛΚ
  10. Η μαρτυρία του ΜΕ3 Ο Δρ. Χειμωνίδης κατέθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου αντίγραφο του Ιατρικού Πιστοποιητικού (βλ. τεκμήριο 3) που είχε εκδώσει προς την Ενάγουσα, καθότι όπως ανέφερε το πρωτότυπο πρέπει να της το είχε παραδώσει. Επεξήγησε τί σημαίνει «συμπιεστικό κάταγμα», ήτοι ότι το δεξί ρινικό οστό είχε μετακινηθεί από τη θέση του, προκαλώντας οπτικά στράβωμα στη μύτη, όπως και αναπνευστικά προβλήματα, λόγω του γεγονότος ότι δημιουργήθηκε εμπόδιο στην αναπνευστική οδό. Ο ίδιος έκρινε ότι η Ενάγουσα έπρεπε να χειρουργηθεί, υπό καθεστώς ολικής νάρκωσης. Διευκρίνισε ότι η όποια αναπνευστική δυσκολία της Ενάγουσας προ της εγχείρησης δεν συνδεέτο με την εγκεφαλική διάσειση, κατά την κρίση του. Ερωτηθείς αν παρέμεινε οποιοδήποτε τελικό σύμπτωμα στην Ενάγουσα μετά τη χειρουργική επέμβαση, ο ΜΕ1 απάντησε ότι την τελευταία φορά που την εξέτασε, μία περίπου βδομάδα προτού αυτός προσέλθει στο Δικαστήριο για να μαρτυρήσει (ήτοι μια βδομάδα πριν τις 27.2.2014, αυτός δεν πρόσεξε να έχει κάτι στη μύτη της, ούτε η ίδια παραπονέθηκε για οποιοδήποτε πρόβλημα. Αποδέχθηκε ο ΜΕ3 και κατά την αντεξέτασή του τη θέση του συνηγόρου του Ενάγοντα ότι δεν υφίσταται στο παρόν στάδιο οποιαδήποτε παραμόρφωση της μύτης της Ενάγουσας. Η μύτη βρίσκεται στη φυσική της ανατομική θέση. Σε ό,τι αφορά τη δική του αμοιβή για την εγχείρηση, ο ΜΕ3 αρνήθηκε τον ισχυρισμό περί υπερβολικής αμοιβής, διευκρινίζοντας αφενός ότι συμπεριλάμβανε και την αμοιβή του αναισθησιολόγου και αφετέρου ότι το χειρουργείο διήρκησε μιάμιση ώρα. Ήταν η θέση του συνηγόρου του Εναγομένου ότι η λογική αμοιβή θα ήταν ΛΚ1000, θέση με την οποία διαφώνησε αμέως ο ΜΕ
  11. Η μαρτυρία του ΜΥ1 Ο Δρ. Ηλίας Γεωργίου δήλωσε ότι έχει ειδικότητα στην Ορθοπεδική Χειρουργική Τραυματολογία. Κατέθεσε ενώπιον του Δικαστηρίου ως Τεκμήριο 4, την Ιατρική Έκθεση που αυτός συνέταξε αφότου εξέτασε την Ενάγουσα στις 14.11.
  12. Ό,τι ενδιαφέρει είναι τα ευρήματα του ΜΥ1 κατά την κλινική εξέταση που αυτός διενήργησε όπως καταγράφονται στη σελ. 3 του Τεκμηρίου 4ː i. Απουσία παραμόρφωσης της μύτης. ii. Δεν υφίσταται απόκλιση της ρινικής γέφυρας. iii. Φυσιολογική ανατομική θέση της μύτης. Αξίζει επίσης να αναφερθεί ότι ο ΜΥ1 επισημαίνει στο Τεκμήριο 4 ότι κατά την επίσκεψη σε αυτόν, η Ενάγουσα δεν του παρουσίασε επιβεβαιωτική του κατάγματος ακτινολογική εξέταση του Γ.Ν.Λ/σιας, ούτε ακτινολογική εξέταση που τυχόν διενήργησε ο Δρ. Χειμωνίδης, παρά μόνο αντίγραφο του Ιατρικού Πιστοποιητικού ημερ. 11.2.2008 που της είχε δώσει ο Δρ. Χειμωνίδης. Ζήτησε ο ΜΥ1 από την Ενάγουσα να τους αποστείλει τις ακτινογραφίες μέσα στις προσεχείς ημέρες, πράγμα που εκείνη δεν έπραξε. Ως εκ τούτου, όπως ο ΜΥ1 δειυκρίνισε στο Τεκμήριο 4, «από το ιστορικό και μόνο εκτιμάται ότι υπέστη κάταγμα του ρινικού οστού. Δυστυχώς δεν κατέστη δυνατή η επιβεβαίωση του κατάγματος μέσω των ακτινολογικών της εξετάσεων λόγω του ότι αυτές ουδέποτε τέθηκαν στη διάθεσή μου. Κατά τη δική μου εξέταση 6 χρόνια μετά το αναφερόμενο δυστύχημα, δεν υπάρχει παραμόρφωση της μύτης, η ρινική γέφυρα παρουσιάζεται φυσιολογική και δεν υφίσταται οποιοδήποτε κατάλοιπο.». Τα πιο πάνω ο ΜΥ1 τα επανέλαβε προφορικά κατά την κυρίως εξέτασή του στο Δικαστήριο. Δεν αμφισβήτησε πάντως ότι ο ΜΕ3 επιβεβαίωσε την ύπαρξη κατάγματος του ρινικού οστού προτού υποβάλει την Ενάγουσα σε εγχείρηση, αφού υπήρξε αναφορά σε τέτοια επιβεβαίωση του κατάγματος στο Ιατρικό Πιστοποιητικό που εξέδωσε ο ΜΕ3 προς την Ενάγουσα και το οποίο εκείνη παρουσίασε στον ΜΥ
  13. Περαιτέρω, ζητήθηκε από τον ΜΥ1 κατά την κυρίως εξέτασή του να σχολιάσει το μέγεθος της αμοιβής που χρέωσε ο ΜΕ3 στην Ενάγουσα για την εγχείρηση. Ο ΜΥ1 εξέφρασε τη γνώμη ότι, αν και ο ίδιος δεν γνωρίζει τί ακριβώς αναφέρει ο τιμοκατάλογος που εξέδωσε ο Παγκύπριος Ιατρικός Σύλλογος με εισηγήσεις για χρεώσεις, εντούτοις για το 2007, ο ίδιος θεωρεί ότι η χρεώση ΛΚ1800 υπερβαίνει τις εισηγήσεις του Παγκυπρίου Ιατρικού Συλλόγου. Κατά τη γνώμη του, «ως μια γενικότητα», λογική θα ήταν μια χρέωση της τάξεως των ΛΚ1000 - ΛΚ
  14. Διαφορετική ήταν η τοποθέτησή του κατά την αντεξέτασή του σε ότι αφορά τη χρεώση για τα νοσήλεια ύψους ΛΚ339 (€579,22), τα οποία χαρακτήρισε ως «δικαιολογημένα» δεδομένης της περίθαλψης της Ενάγουσας ως εσωτερικού ασθενή, χωρίς διανυχτέρευση. Αξιολόγηση της μαρτυρίας Παρακολούθησα τους μάρτυρες κατά τη διάρκεια της ζωντανής ατμόσφαιρας της ακροαματικής διαδικασίας και είχα την ευκαιρία να δω την εν γένει συμπεριφορά τους στο εδώλιο του μάρτυρα, καθώς και να συγκρίνω τα λεγόμενά τους με το περιεχόμενο των εγγράφων που κατατέθηκαν ως τεκμήρια ενώπιόν μου. Αποτίμησα τη συνολική τους παρουσία στη βάση των εγγενών της μαρτυρίας τους χαρακτηριστικών (πηγή γνώσεων, ύπαρξη προσωπικού συμφέροντος και προκατάληψη - Phipson on Evidence, 14th edition, σελίδα 251). Κατά τη διάρκεια της αποτίμησης της αξιοπιστίας τους, είχα κατά νου ότι αυτό είναι έργο διακριτό και εντελώς αποσυναρτημένο από οποιοδήποτε βάρος απόδειξης (βλ. Αθανασίου κ.α. ν Κουνούνη
(1997)1 Α.Α.Δ. 614). Σπεύδω να αναφέρω ότι όλοι οι μάρτυρες υπήρξαν πρόθυμοι να απαντήσουν σε όλες τις ερωτήσεις που τους υποβλήθηκαν, με άνεση λόγου και ετοιμότητα. Ο έλεγχος της αξιοπιστίας τους εστιάζεται συνεπώς στο περιεχόμενο των λεγόμενών τους. Έλαβα υπόψιν μου το γεγονός ότι, όλοι οι μάρτυρες που παρέλασαν ενώπιόν μου, πλην της ίδιας της Ενάγουσας, εμφανίσθηκαν ως εμπειρογνώμονες επί του θέματος για το οποίο έδωσαν μαρτυρία. Σημειώνω, λοιπόν, ότι είναι νομολογημένο πως - «επί διϊστάμενης μαρτυρίας εμπειρογνωμόνων, το Δικαστήριο οφείλει να κρίνει την μαρτυρία αυτή στη βάση του ισοζυγίου των πιθανοτήτων, μη δίνοντας προβάδισμα σε οποιαδήποτε εκφρασθείσα γνώμη από εκάτερο των διαδίκων. Η κρίση του Δικαστηρίου πρέπει να λαμβάνει υπόψη τα επιστημονικά δεδομένα που παρουσιάζονται ενώπιον του, σχηματίζοντας ιδίαν άποψη επί του θέματος, αιτιολογώντας επαρκώς την κατάληξη του, ως προς την προτίμηση του με αναφορά σ΄ αυτά τα δεδομένα.». Τούτο έχει λεχθεί στην απόφαση ημερ. 31.5.2012 στην Πολιτική Έφεση αρ. 83/2009, NOVICHKOVA DARIA ν. Θέμη Βλάβη, με παραπομπή στην Γενικός Εισαγγελέας της Δημοκρατίας ν. Αλέξανδρου Κωστάκη, ανήλικου, μέσω των γονέων και φυσικών κηδεμόνων του, Χρήστου και Μαρίας Κωστάκη
(2008)1 Α.Α.Δ. 432, στις σελ. 451-452: όπου σημειώθηκε ότι - «Η μαρτυρία όμως που δίνεται από ένα εμπειρογνώμονα πρέπει να εξετάζεται πρωτόδικα με ιδιαίτερη προσοχή. Οφείλει ένα πρωτόδικο Δικαστήριο να προχωρεί σε ανάλυση και αντιπαραβολή της συγκρουόμενης επιστημονικής μαρτυρίας και να καταγράφει με επιμέλεια και με πειστικό τρόπο τη δική του ανεξάρτητη κρίση, η οποία όμως πρέπει να αναδύεται και να παραπέμπει στα επιστημονικά δεδομένα και παρατηρήσεις όπως εξηγήθηκαν από τους ειδικούς.». Έχοντας κατά νου τα προεκτεθέντα, προχωρώ να παραθέσω τις παρατηρήσεις μου αναφορικά με τον έλεγχο της αξιοπιστίας των ΜΕ1 και ΜΥ2 που κατέθεσαν αναφορικά με το ζήτημα των ειδικών ζημιών, σε ό,τι αφορά ειδικότερα τη ζημιά του επίδικου οχήματος. Κατ' αρχάς, επισημαίνω ότι με το πέρας της αντεξέτασης του ΜΕ1, δεν διαφάνηκε να υπήρξε αμφισβήτηση των προσόντων και της πείρας του ως εμπειρογνώμονα εκτιμητή ζημιών μηχανοκινήτων οχημάτων. Σκιά αμφισβήτησης για τα προσόντα του ΜΕ1 που δημιουργήθηκε από τον ΜΥ2 κατά τη μαρτυρία που αυτός έδωσε κατά την αντεξέτασή του, αναιρέθηκε από τον ίδιο τον ΜΥ2 κατά την επανεξέτασή του. Συνεπώς, δεν υπάρχει ενώπιον μου πραγματικό υπόβαθρο που να κλονίζει την απόδοση στον ΜΕ1 της ιδιότητας εμπειρογνώμονα εκτιμητή ζημιών μηχανοκινήτων. Από την άλλη, η αμφισβήτηση των προσόντων του ΜΥ2 ως εκτιμητή μηχανοκινήτων οχημάτων, δεν υπήρξε πειστική, εφόσον παρέμεινε μετέωρη ελλείψει στοιχείων που να συγκρούονται με τα λεγόμενα του ΜΥ2 ως προς αυτά. Καταλήγω, λοιπόν, να αποδέχομαι και τους δύο μάρτυρες ως εμπειρογνώμονες εκτιμητές ζημιών μηχανοκινήτων. Ερχόμενη στην ουσία των συμπερασμάτων των δύο εμπειρογνωμόνων, διαπιστώνω ότι ήταν κοινή η κατάληξη τους πως από το δυστύχημα το όχημα κατέστη total loss. Ως προς το επίδικο θέμα, ήτοι την αξία του οχήματος της Ενάγουσας προ του δυστυχήματος και την εναπομείνασα αξία του οχήματος, κρίνω δικαιο να σημειώσω το εξής: ο ΜΥ2 διατύπωσε διαφορετική εκτίμηση απ΄ότι ο ΜΕ1, αλλά ουδόλως αμφισβήτησε την ορθότητα της βάσης της εκτίμησης που υιοθέτησε ο ΜΕ
  1. Δεν ισχυρίστηκε ότι ήταν άτοπα ή/και ακατάλληλα τα κριτήρια που υιοθέτησε ο ΜΕ1, ήτοι η κατάσταση του οχήματος, τα διανυθέντα χιλιόμετρα, το έτος εγγραφής του οχήματος, η μάρκα και το μοντέλο. Εξάλλου, ο ίδιος ο ΜΥ2 αποδέχθηκε ως λογικό τον αριθμό χιλιομέτρων που έλαβε υπόψιν ο ΜΕ1 και αποδέχθηκε επίσης ότι οι εκτιμήσεις τους βασίζονταν στο μέσο όρο τιμών από έρευνα στην αγορά για όμοια οχήματα, και έδειξε να συμφωνεί ότι αναλόγως των μεταπωλητών οχημάτων που συμπεριέλαβε ο καθένας στην έρευνα του ήταν δυνατόν να καταλήξει σε διαφορετική εκτίμηση. Επομένως, δεν υπήρξε ενώπιον μου τίποτα που να καθιστά αναξιόπιστη την εκτίμηση στην οποία προέβη ο ΜΕ1 για το επίδικο όχημα και στη βάση του ισοζυγίου των πιθανοτήτων να είναι ορθή παρά να μην είναι, την αποδέχομαι ως ορθή. Εξάλλου, παρέμεινε αναντίλεκτη ενώπιον μου η μαρτυρία της ΜΕ2 (Ενάγουσας) σε ό,τι αφορά την τιμή αγοράς του επίδικου οχήματος (€3500) περί τους 6 μήνες προ του δυστυχήματος με αποτέλεσμα να ενισχύει τούτη και το εύλογο της εκτίμησης του ΜΕ1 για €3000 αμέσως προ του δυστυχήματος. Ειδικότερα, ο ΜΥ2 είχε την ευκαιρία να σχολιάσει το εύλογο ή μη της τιμής αγοράς που ισχυρίστηκε η ΜΕ2, και δεν την απέρριψε είτε ως εύλογη είτε ως απίθανη. Εξετάζοντας στη συνέχεια τη μαρτυρία του ΜΕ3 έναντι της μαρτυρίας του ΜΥ1, παρατηρώ κατ' αρχάς ότι οι δύο γιατροί δεν έχουν την ίδια ειδικότοτητα και δεν θα μπορούσε αξιόπιστα ο ένας να αμφισβητήσει τη διάγνωση στην οποία προέβη ο άλλος. Δεν υφίσταται τέτοιο ζήτημα εν πάση περιπτώσει στην παρούσα υπόθεση. Ο ΜΥ1 εκείνο για το οποίο έδωσε κατ' ουσίαν μαρτυρία αφορούσε στην πλήρη αποκατάσταση της μύτης (ρινικής γέφυρας) της Ενάγουσας, εύρημα που συμφωνεί με πρόσφατη διαπίστωση του ΜΕ
  2. Δεν διϊστανται οι απόψεις των δύο γιατρών επί τούτου. Δεδομένης, πάντως, της σύγκλισης της άποψης των δύο γιατρών περί της μη ύπαρξης κατάλοιπου από την εγχείρηση, δεν διστάζω να κρίνω αναξιόπιστο το τμήμα της μαρτυρίας της Ενάγουσας (ΜΕ2) περί σημαδιού που η ίδια θεωρεί ότι της έμεινε στη μύτη. Ωστόσο, διευκρινίζω ότι η αξιολόγηση αυτού του τμήματος της μαρτυρίας της Ενάγουσας ως αναξιόπιστου ή/και αναληθούς δεν καθιστά αναξιόπιστη στο σύνολο της τη μαρτυρία της, λαμβάνοντας υπόψη ότι σύμφωνα με την κρατούσα νομολογία, είναι δυνατόν ένας μάρτυρας να γίνει πιστευτός μερικώς ή ολικώς (βλ. Γενικός Εισαγγελέας v. Μανώλη
(1995)1 Α.Α.Δ. 207), καθώς και ότι δεν είναι επιλήψιμη η επιλεκτική αποδοχή μέρους της μαρτυρίας ενός μάρτυρα (βλ. Χάρης Χρίστου v. Ευγενία Khoreva
(2002)1 (Α) Α.Α.Δ. 455 και Mossa Mohamed Mustafa v. Ανδρέα Κακουρή κ.α.
(2002)1 (Α) Α.Α.Δ. 165). Εξάλλου, ότι εξέφρασε η ΜΕ2 σχετικά με το κατάλοιπο σωματικής βλάβης ήταν υποκειμενική εκτίμηση δική της, χωρίς αυτή να είναι εμπειρογνώμονας για να δικαιούται να δίνει μαρτυρία γνώμης. Από την άλλη, σχετικά με το ερώτημα αν πράγματι η Ενάγουσα είχε υποστεί από το δυστύχημα κάταγμα ή/και συντριπτικό κάταγμα ρινικού οστού, η όποια αμφιβολία δημιουργήθηκε από την μη προσκόμιση των ακτινογραφιών από την Ενάγουσα στον ΜΥ1, αίρεται υπό το φως του γεγονότος ότι το Ιατρικό Πιστοποιητικό του Δρ. Συμεωνίδη σχετικά με το εύμημα κατάγματος ρινικού οστού κατατέθηκε στο Δικαστήριο από την Ενάγουσα χωρίς ένσταση από μέρους του συνηγόρου του Εναγομένου και συνεπώς δεν κατέστη επίδικο θέμα το ζήτημα αυτό. Δεν ζητήθηκε να κλητευθεί ο Δρ. Συμεωνίδης για να αντεξεταστεί. Το μόνο σημείο αντιδικίας που αναδείχθηκε μέσα από τη σύγκριση της μαρτυρίας των ΜΕ3 και ΜΥ1 είναι το σημείο της αμοιβής του ΜΥ1 για την εγχείρηση της μύτης της Ενάγουσας. Δεν έχω ικανοποιηθεί επί τούτου για την αξιοπιστία της μαρτυρίας του ΜΥ1, για το λόγο ότι η εκτίμηση του περί υπερβολικής χρέωσης ή χρέωσης υπερβαίνουσας τις εισηγήσεις τιμών του Παγκύπριου Ιατρικού Συλλόγου για το έτος 2007 δεν στηρίχθηκε σε συγκεκριμένο αποδεικτικό έγγραφο το οποίο να βρίσκετο ενώπιον του Δικαστηρίου ως τεκμήριο, με αποτέλεσμα να στερείται το Δικαστήριο της δυνατότητας να ελέγξει το βάσιμο της εκτίμησης του ΜΥ1, ούτε είχε ο ίδιος ο ΜΥ1 την ίδια ειδικότητα με τον ΜΕ3, έτσι ώστε να μπορεί να ληφθεί υπόψη η πείρα του για τιμολογήσεις για όμοιες εγχειρήσεις. Καταλήγω να αποδέχομαι ως αξιόπιστη τη μαρτυρία του ΜΕ3 (έναντι της μαρτυρίας του ΜΥ1) στο σύνολό της. Σε ό,τι αφορά την υπόλοιπη δοθείσα μαρτυρία από μέρους της Ενάγουσας (ΜΕ2) σε ό,τι αφορά τον πόνο και την ταλαιπωρία που αυτή υπέστη, δεν υπήρξε ενώπιον μου οτιδήποτε που να την κλονίζει. Σε ό,τι δε αφορά τις ειδικές ζημιές που αυτή υπέστη, έχουν περιοριστεί σε ποσά που εξ όσων αντιλήφθηκα (με εξαίρεση ότι αφορά στο όχημα) είτε συμφωνήθηκαν από τους συνηγόρους (βλ. απώλεια απολαβών) είτε έγιναν αποδεκτά από την Υπεράσπιση εφόσον αποδείχθηκαν με τις σχετικές αποδείξεις που κατατέθηκαν ως Τεκμήρια ενώπιον του Δικαστηρίου (βλ. ιατρικά έξοδα και φάρμακα). Ευρήματα Ενόψει της προεκτεθείσας αξιολόγησης της δοθείσας μαρτυρίας, αποτελεί εύρημά μου ότιː (α) Η Ενάγουσα (ΜΕ2) υπέστη, συνεπεία του δυστυχήματος τις σωματικές βλάβες και τα συμπτώματα που περιγράφονται στο Τεκμήριο Β υπό το Τεκμήριο 2 (Πιστοποιητικό Δρ. Συμεωνίδη, Γ.Ν. Λ/σιας) και ότι για αποκατάσταση του κατάγματος του ρινικού οστού, το οποίο ιδιώτης ιατρός (ο ΜΕ3) γνωμάτευσε ότι ήταν συμπιεστικό, υπεβλήθη σε εγχείρηση, η οποία υπήρξε επιτυχής, με αποτέλεσμα να μην υφίσταται πλέον οποιοδήποτε κατάλοιπο, δηλαδή η μύτη βρίσκεται στη φυσιολογική ανατομική της θέση, χωρίς οποιαδήποτε σημεία παραμόρφωσής της. (β) Περαιτέρω, η Ενάγουσα υπέστη ειδικές ζημιές ως ακολούθωςː (i) Το κόστος της νοσηλείας της Ενάγουσας στο Αρεταίειο Νοσοκομείο (ήτοι της αμοιβής του χειρούργου ιατρού (ΛΚ1800 ÷ 0,585274 =€3.075,48) και του ποσού των €579,22 ως διαφόρων εξόδων και φαρμάκων που της χρέωσε το Αρεταίειο Νοσοκομείο κατά την εκεί παραμονή της, βάσει των αποδείξεων που προσκομίστηκαν ως το Τεκμήριο Δ υπό το Τεκμήριο 2), το οποίο και καταβλήθηκε από την Ενάγουσα, ανήλθε στο συνολικό ποσό των €3.654,70. ii) Συνεπεία των σωματικών βλαβών ή και της αποθεραπείας της μετά την εγχείρηση η Ενάγουσα υπέστη το κόστος βιοχημικών αναλύσεων και φαρμάκων (βλ. αποδείξεις ως το Τεκμήριο Ε) που ανήλθε συνολικά στο ποσό των €542,00. (iii) Η Ενάγουσα απώλεσε, κατά την περίοδο που τελούσε με αναρρωτική άδεια λόγω ασθενείας ή/και νοσηλείας της (ως το Τεκμήριο Στ υπό το Τεκμήριο 2), εισόδημα από την εργασία της ως το συμφωνηθέν ποσό των €1300. (iv) Το όχημα της Ενάγουσας που ενεπλάκη στο τροχαίο δυστύχημα με τον Εναγόμενο υπέστη ζημιά της τάξεως των (€5.125,80 - €854=) €4.271,80, ως το Τεκμήριο 1. (v) Η Ενάγουσα υπέστη επίσης τα εκτιμητικά έξοδα ύψους €102,52 που της χρέωσε ο ΜΕ1 ως το Τεκμήριο 1. Σύνολο Ειδικών Ζημιών = €9.871,02 Υπολογισμός αποζημιώσεων. Γενικές Αποζημιώσεις: Το Δικαστήριο είναι επιφορτισμένο με το καθήκον υπολογισμού των γενικών αποζημιώσεων του φυσικού πόνου, της ταλαιπωρίας, της απώλειας των ανέσεων και απολαύσεων της ζωής που υπέστη ο Ενάγων σαν συνέπεια του τραυματισμού του. Οι αποζημιώσεις που επιδικάζονται από τα Δικαστήρια πρέπει να είναι δίκαιες και λογικές. Στόχος είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά χωρίς να τίθεται υπέρμετρο βάρος στον αδικοπραγούντα. Όπως τονίζεται στην κλασσική πλέον πάνω στο ζήτημα απόφαση Paraskevaides (Overseas) Ltd v. Christofi
(1982)1 C.L.R. 789: ".To ποσό που επιδικάζεται πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτό. Συνεπώς, η κοινωνική δεοντολογία κατά τον ουσιώδη χρόνο είναι σε κάθε περίπτωση παράγοντας σχετικός προς το έργο μας, ειδικά σε σχέση με μη χρηματική απώλεια. Η χρηματική ζημιά, ως περισσότερο επιδεκτική μαθηματικού υπολογισμού εξαρτάται λιγότερο από κοινωνικά κριτήρια. Στόχος του εγχειρήματος είναι η κατάληξη, στο τέλος της πορείας σε αριθμό που είναι δίκαιος και εύλογος κάτω από τις περιστάσεις της υπόθεσης.». Είναι σταθερή η τάση για ελευθεροποίηση των ποσών που επιδικάζονται ως γενικές αποζημιώσεις η οποία καταλήγει σε αύξηση τους σε σύγκριση με εκείνο που θεωρείτο το μέτρο στο παρελθόν έτσι που να τοποθετείται μεγαλύτερη αξία στον ανθρώπινο πόνο και τις αγωνίες της ανικανότητας (Μαυροπετρή ν. Γεωργίου Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ. 66, 74-75). Σε κάθε περίπτωση πρέπει να λαμβάνονται υπόψη οι πραγματικότητες, όπως μπορούν να εξακριβωθούν, με γνώμονα και την αγοραστική αξία του χρήματος κατά το χρόνο της επιδίκασης των αποζημιώσεων ως αυτοτελή παράγοντα αλλά και ως συγκριτικό όταν ανατρέχουμε σε υποθέσεις του παρελθόντος στο βαθμό που αυτές σε περιπτώσεις αυτής της φύσεως θα μπορούσε να είναι βοηθητικές (Fysko v. Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 1014, 1029). Τελικά, σκοπός των αποζημιώσεων είναι η αποκατάσταση του θύματος του αστικού αδικήματος στη θέση στην οποία εύλογα θα μπορούσε να αναμένεται ότι θα βρισκόταν εάν δεν τραυματιζόταν. Αυτή είναι η βασική αρχή η οποία διέπει τον καθορισμό των αποζημιώσεων στο δίκαιο των αστικών αδικημάτων υπό τον όρο πάντα ότι η ζημιά η οποία αποδίδεται είναι εύλογη μεταξύ τους (Βαρβάρα Χρίστου Μιχαήλ ν. Φίλιος Γ. Συκοπετρίτη Λτδ, Π.Ε. 10377/29.6.00, Κώστας Ιακώβου ν. Αλέξανδρου Παπαδάκη κ.α., Π.Ε. 10405/22). Στην υπόθεση Ερωτοκρίτου κ.α. ν. Καραολή, Π.Ε. 9342 και 9333, ημερ. 9.3.98, επισημαίνεται ότι προηγούμενες αποφάσεις αναφορικά με αποζημιώσεις μόνο ενδεικτική σημασία μπορούν να έχουν γιατί κάθε ειδική περίπτωση διαφέρει ανάλογα με το είδος και την έκταση του τραυματισμού καθώς και τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε υπόθεσης. Η πλέον πρόσφατη πρωτόδικη απόφαση στην οποία με έχει παραπέμψει ο συνήγορος της Ενάγουσας, ήτοι η απόφαση ημερ. 30.1.2013 στην Αγωγή αρ. 4831/2005, Ξενοφών Ξενοφώντος ν. Καρολίνας Δημητρίου και Μαρίας Πετουφά, ως Διαχειρίστριες της αποβιωσάσης Παναγιώτας Χριστοδούλου, τέως εκ Δένειας, εκδόθηκε αναφορικά με σωματικές βλάβες που κατά την κρίση μου διαφοροποιούνται από αυτές της παρούσας υπόθεσης, καθ' ότι σε εκείνην την αγωγή οι σωματικές βλάβες του Ενάγοντος ήταν ευρύτερες από τις σωματικές βλάβες που αντιμετώπισε η Ενάγουσα στην παρούσα υπόθεση. Ειδικότερα, στην αγωγή 4831/2005, το Δικαστήριο διαπίστωσε πέραν από κάταγμα ρινικών οστών και κάταγμα στέρνου, διάστρεμμα αυχενικής μοίρας, διάστρεμμα οσφυικής μοίρας και κάκωση της κεφαλής σε βαθμό διάσεισης. Συγκρίνοντας τα δεδομένα της παρούσας υπόθεσης με τα δεδομένα της Αγωγής αρ. 3889/2007 Μαρίνος Θεοδώρου ν. Γεώργιος Αριστοκλή (απόφαση ημερ. 24.2.2010) στην οποία με παρέπεμψαν αμφότεροι οι συνήγοροι, παρατηρώ ότι οι δύο υποθέσεις είναι πράγματι συγκρίσιμες στο βαθμό που και στις δύο οι Ενάγοντες ζητούσαν αποζημιώσεις για κάταγμα ρινός και για παραμόρφωση ρινός, η οποία επέφερε δυσκολία στην αναπνοή, πονοκεφάλους και ζαλάδες, καθώς και στο βαθμό που υπήρξε και στις δύο υποθέσεις διαπίστωση του Δικαστηρίου ότι δεν υπήρξαν οποιαδήποτε μόνιμα κατάλοιπα ή μετατραυματικά σύνδρομα ή επιπλοκές ή παρενέργειες, καθώς και ότι υπήρξε κοινή διαπίστωση ότοι οι Ενάγοντες και στις δύο υποθέσεις δεν απέδειξαν οποιασδήποτε μορφής αναγκαιότητα για ιατρική φροντίδα ή περίθαλψη ή υπηρεσία στο μέλλον, αλλά αντιθέτως ότι υπήρξε πλήρης αποκατάσταση των σωματικών βλαβών τους. Δεν μου διαφεύγει ότι ο αδελφός Δικαστής στην αγωγή αρ. 3889/2007 καθόρισε το ποσό αποζημιώσεων που επιδίκασε, έχοντας ανατρέξει προηγουμένως στο Σύγγραμμα του Φρίξου Νικολαϊδη, Αποζημιώσεις για Σωματικές Βλάβες
(1996)σελ. 211, παρα. 4-88 και σε αριθμό άλλων παλαιότερων υποθέσεων που αφορούσαν σε αποζημιώσεις για κάταγμα ρινός. Έχοντας, ωστόσο, κατά νου ότι η αγωγή αρ. 3889/2007 πρόκειται για αρκετά πιο πρόσφατη υπόθεση, κρίνω ότι το επιδικασθέν σε αυτήν ποσό αποζημιώσεων αποτελεί καλύτερο δείχτη για τις αποζημιώσεις που θα μπορούσαν να επιδικασθούν στην παρούσα υπόθεση. Τούτο υπό μία μόνο επιφύλαξη. Ότι στην προμνησθείσα αγωγή το επιδικασθέν ποσό των €8000 ως γενικών αποζημιώσεων εμπεριέχει και ένα ποσό ως τιμωρητικές αποζημιώσεις λόγω των συνθηκών του αδικήματος της επίθεσης από το οποίο προέκυψαν οι σωματικές βλάβες, κάτι που εύστοχα μου επεσήμανε ο συνήγορος του Εναγομένου στην παρούσα υπόθεση στην τελική του αγόρευση. Δεν εξειδικεύεται ασφαλώς το ποσό των τιμωρητικών αποζημιώσεων που εμπερικλείεται στο ποσό των €
  1. Στην παρούσα υπόθεση σαφώς δεν διεκδικούνται από την Ενάγουσα τιμωρητικές αποζημιώσεις αφού διαφέρει το αδίκημα από το οποίο προέκυψαν οι σωματικές της βλάβες. Κρίνω κατάλληλο ως εύλογο και δίκαιο υπό τις περιστάσεις της παρούσας υπόθεσης το ποσό των €6.000,00σ. ως γενικές αποζημιώσεις επί πλήρους ευθύνης. Καθορίζοντας το ποσό αυτό, έλαβα υπόψιν μου και την αλλαγή του δείκτη τιμών στο διάστημα που διέρρευσε μεταξύ της έκδοσης της απόφασης του αδελφού μου Δικαστή στην Αγωγή 3889/2007 ανωτέρω και του χρόνου κατά τον οποίο εκδίδεται η παρούσα απόφαση. Ειδικότερα, έλαβα υπόψιν μου ότι ο Δείχτης Τιμών (ΔΤΚ), βάσει στοιχείων της Στατιστικής Υπηρεσίας Κύπρου όπως δημοσιεύθηκαν στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας και για την οποία δημοσίευση το Δικαστήριο δύναται να αντλήσει δικαστική γνώση βάσει του Κυπριακού δικαίου της απόδειξης, ήταν ως εξήςː - κατά το μήνα Φεβρουάριο του 2010 που εκδόθηκε η απόφαση στην αγωγή 3889/2007, ο δείκτης τιμών ήταν 110,92 μονάδες (βλ. Ε.Ε. ημερ. 12/3/2010, Κύριο Μέρος Β. Φύλλο 4418, αριθμός 856), - κατά το μήνα Απρίλιο του 2010, ο δείκτης ανήλθε σε 112,76 μονάδες (βλ. Ε.Ε. ημερ. 14/5/2010, Κύριο Μέρος Β, φύλλο 4428, αριθμός 1597), και - κατά το μήνα Απρίλιο του 2014, για τον οποίο υπάρχουν μέχρι στιγμής τελευταία στοιχεία, ο δείκτης τιμών έφτασε τις 117,78 μονάδες (βλ. Ε.Ε. ημερ. 9/5/2014, Κύριο Μέρος Β, φύλλο 4771, αριθμός 2311). Υπήρξε δηλαδή θετική (αυξητική) μεταβολή του Δείχτη μεταξύ 2/2010 και 4/2014 ή/και μεταξύ 4/2010 και 4/
  2. Δεν χρειάζεται όμως, κατά την κρίση μου, μαθηματική εφαρμογή του συντελεστή αύξησης σε σχέση με το ποσό που επιδικάσθη στην αγωγή 3889/2007, αφού το παρόν Δικαστήριο διατηρεί τη διακριτική του ευχέρεια να κρίνει υπό τα σημερινά δεδομένα και το σύνολο των συνθηκών της παρούσας υπόθεσης ποιο είναι το κατάλληλο ποσό αποζημιώσεων. Χωρίς λοιπόν να μου διαφεύγει η αύξηση του δείκτη τιμών, κρίνω ότι το ποσό των €6.000,00σ. αντανακλά επαρκώς κατά τον παρόντα χρόνο, επί πλήρους ευθύνης του Εναγομένου, τον πόνο και την ταλαιπωρία που υπέστη η Ενάγουσα συνεπεία των σωματικών της βλαβών από το τροχαίο δυστύχημα, καθώς επίσης τη φύση και τη σοβαρότητα των σωματικών βλαβών. Επιμερίζοντας το εν λόγω ποσό αναλόγως του συμφωνηθέντος μεριδίου ευθύνης του Εναγόμενου έναντι της Ενάγουσας (85 ː15) καταλήγω να επιδικάζω υπέρ της Ενάγουσας το ποσό των €5100 κατ' αναλογίαν προς το μερίδιο ευθύνης του Εναγομένου. Ειδικές ζημιές Είναι γνωστή η νομολογία ότι η απόδειξη των ειδικών αποζημιώσεων κινείται μέσα σε αυστηρά πλαίσια. Εναπόκειται δε στον Ενάγοντα σε κάθε περίπτωση ν΄ αποδείξει με κατάλληλη μαρτυρία τα κονδύλια που συνιστούν ειδική ζημιά και τα οποία έχει προηγουμένως συμπεριλάβει στο δικόγραφό του. Οι ζημιές δεν είναι αρκετό να προβάλλονται στα δικόγραφα. Πρέπει να αποδεικνύονται με σαφήνεια και με συγκεκριμένα στοιχεία. Η αρχή η οποία πηγάζει από τη νομολογία είναι ότι, εφόσον η ζημία η οποία προκύπτει στο ενδιάμεσο, μεταξύ του δυστυχήματος και της δίκης, αποκρυσταλλώνεται και είναι δεκτική αριθμητικού υπολογισμού, επιδικάζεται η συγκεκριμένη ζημία υπέρ του Ενάγοντος, υπό τον όρο, τυπικό κατ΄ ουσία, της θεσμικής εναρμόνισης της έκθεσης απαιτήσεως με τα δεδομένα της απόφασης του Δικαστηρίου. Συνεπώς, ανεξάρτητα από τη δυνατότητα εναρμόνισης της δικογραφίας με τα δεδομένα της μαρτυρίας και της απόφασης ως προς την απόδοση αποζημιώσεων υπό μορφή ειδικής ζημιάς, η ανάκτηση της ζημιάς που υφίσταται ο Ενάγων, ως αποτέλεσμα του αστικού αδικήματος στο χρονικό διάστημα που μεσολαβεί μεταξύ του δυστυχήματος και της δίκης, δύναται να διεκδικηθεί ως αποζημίωση νοουμένου βεβαίως ότι έχει δοθεί μαρτυρία τόσο για την ανικανότητα του Ενάγοντα να εργαστεί όσο και για την απώλεια την οποία υπέστη και η οποία μαρτυρία έχει κριθεί από το Δικαστήριο αξιόπιστη (Μιχαήλ κ.α. ν. Φίλιου Γ. Συκοπετρίτη Λτδ κ.α.
(2000)1(Β) Α.Α.Δ. 1049, 1060-1061) Κρίνω ότι στην παρούσα υπόθεση, όχι μόνο δικογραφήθηκαν δεόντως οι ειδικές ζημιές για τις οποίες η Ενάγουσα επιθυμεί να αποζημιώθεί, αλλά και δόθηκε ικανοποιητική μαρτυρία με αποτέλεσμα να καταλήξω σε ευρήματα ανωτέρω ως προς τις ειδικές ζημιές που τεκμηριώθηκαν. Έχοντας υπόψη μου τις εφαρμοστέες νομικές αρχές αναφορικά με το πότε επιδικάζονται ειδικές ζημιές και πόσες, κρίνω ότι στην παρούσα υπόθεση η Ενάγουσα έχει επιτύχει να αποδείξει στον απαραίτητο βαθμό ότι έχει υποστεί ειδικές ζημιές που ανέρχονται συνολικά σε €9.871,02, ως αναλύονται στα ευρήματά μου ανωτέρω. Τηρουμένης της αναλογίας της ευθύνης για την πρόκληση του δυστυχήματος (85ː15) επιδικάζω υπέρ της Ενάγουσας και εναντίον του Εναγομένου το ποσό των €8.390,37 ως αποζημιώσεων για τις ειδικές ζημιές. Τόκος Τόκος επί γενικών αποζημιώσεων Για αγωγές που καταχωρούνταν μέχρι την ημερομηνία έναρξης της ισχύος του Ν.82(Ι)/2008, δηλαδή μέχρι τις 15.10.2008, το Άρθρο 58Α του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148, προνοούσε για την επιδίκαση ετήσιου τόκου ίσου με το ύψος νόμιμου τόκου της τάξεως του 8% για ολόκληρη ή μέρος της περιόδου μεταξύ της ημερομηνίας κατά την οποία γεννήθηκε το αγώγιμο δικαίωμα και της ημερομηνίας καταχώρησης της αγωγής. Από 15.10.2008 και μετέπειτα, συνεπεία της τροποποίησης του Α.58Α δυνάμει του Ν.82(Ι)/2008, ο μόνιμος τόκος μειώθηκε σε 5,5%, σύμφωνα με το εδάφιο
(2)του άρθρου 33 του περί Δικαστηρίων Νόμου, Ν.14/60όπως έκτοτε τροποποιήθηκε, το οποίο ορίζει ως εξήςː «έκαστη απόφαση περιλαμβανομένου του μέρους αυτής το οποίο αφορά εις τα δικηγορικά έξοδα, εκτός εάν άλλη πρόβλεψις εγένετο εν τη αποφάσει δυνάμει του εδαφίου
(1), θα φέρει τηρουμένων των διατάξεων του εδαφίου
(4), τόκο προς 5,5% ετησίως από την ημερομηνία καταχώρισης της αγωγής ή εν σχέσει με εκκρεμούσες αγωγές από την ημερομηνία έναρξης της ισχύος του περί Δικαστηρίων (Τροποποιητικού) (Αρ.2) Νόμου του 2008, μέχρι τελικής αποπληρωμής του χρέουςː Νοείται ότι το Δικαστήριο δύναται, όταν συντρέχουν λόγοι, να επιδικάσει τόκο - (α) σε ολόκληρο το επιδικαζόμενο με την απόφαση ποσού, για ολόκληρη ή μέρος μόνο της περιόδου μεταξύ της ημερομηνίας καταχώρισης της αγωγής και της ημερομηνίας έκδοσης της απόφασης, ή (β) σε μέρος μόνο του επιδικαζόμενου με την απόφαση ποσού, για ολόκληρη ή μέρος μόνο της περιόδου μεταξύ της καταχώρισης της αγωγής και της ημερομηνίας έκδοσης της απόφασηςː [...]». Σύμφωνα με το εδάφιο
(4)το ύψος του καθοριζόμενου στο εδάφιο
(2)επιτοκίου δύναται να αναθεωρείται κατά το μήνα Δεκμέμβριο έκαστου έτους με Διάταγμα του Υπουργού Οικονομικών, ο οποίο δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας και θα ισχύει και εφαρμόζεται για ολόκληρο το επόμενο έτος. Κατά τον παρόντα χρόνο, ο νόμιμος τόκος εξακολουθεί να είναι καθορισμένος στο 5,5%. Το θέμα του καθορισμού του τόκου εμπίπτει εντός των πλαισίων της διακριτικής ευχέρειας του Δικαστηρίου. Εκτενής ανάλυση του θέματος με ειδική αναφορά στην αγγλική νομολογία έγινε στην υπόθεση Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ.
  1. Στην πιο πάνω υπόθεση τονίσθηκε, μεταξύ άλλων, ότι ένας παράγοντας που δεν μπορεί να παραγνωριστεί είναι ο τρόπος με τον οποίο προωθείται η αγωγή προς εκδίκαση αφού μια αδικαιολόγητη καθυστέρηση στην προώθηση της μπορεί να έχει ως επακόλουθο τον περιορισμό της χρονικής έκτασης καθορισμού του τόκου. Τέτοια καθυστέρηση, κρίνω ότι δεν υπήρξε στην παρούσα υπόθεση. Το επίδικο δυστύχημα συνέβη την 15/10/
  2. Η Ενάγουσα υπεβλήθη σε χειρουργική επέμβαση την 5.11.
  3. Η παρούσα αγωγή καταχωρήθηκε στις 6.3.
  4. Δεν προκύπτει από το φάκελο να υπήρξε οποιαδήποτε καθυστέρηση στην καταχώριση της σχετικής δικογραφίας. Μέσα σε λιγότερο από τρεις μήνες τα δικόγραφα ήταν συμπληρωμένα και ζητήθηκε από το συνήγορο της Ενάγουσας ο ορισμός της υπόθεσης για ακρόαση, με την υπόθεση να ορίζεται πρώτη φορά για ακρόαση στις 17/9/2010 λόγω προσπαθειών για εξώδικη διευθέτηση στο μεσοδιάστημα. Τόκος επί ειδικών ζημιών Σε σχέση με τις αποζημιώσεις για τις ειδικές ζημιές, το θέμα επιβολής τόκου τέθηκε ως εξής από το Δικαστή του Ανωτάτου Δικαστηρίου Ι. Κωνσταντινίδη στη Φοινικαρίδης (πιο πάνω) στις σελίδες 494-495: «Το ύψος των ειδικών ζημιών είναι γνωστό κατά το χρόνο της δίκης και ως θέμα αρχής, το ορθό θα ήταν να επιδικάζεται τόκος από την ημερομηνία κατά την οποία ο Ενάγων είχε υποστεί την κάθε ζημιά. Όμως αυτό θα συνεπαγόταν πολυδιάσπαση των ποσών και ενασχόληση με πολλές αριθμητικές πράξεις συνήθως με αντικείμενο μικρά ποσά κάθε φορά. . . . . . . . . . . . . . . . ... Έτσι ευνοήθηκε η προσέγγιση του θέματος πάνω σε γενικές γραμμές και προκρίθηκε ως δίκαιη η επιδίκαση τόκου πάνω στο συνολικό ποσό των ειδικών αποζημιώσεων που επιδικάζονται από την ημέρα της γέννησης του αγώγιμου δικαιώματος ως τη δίκη, μειωμένου όμως κατά το μισό ώστε να αντισταθμιστεί το γεγονός ότι δεν προκύπτει όλη η ζημιά από την αρχή. Τονίζεται πως αυτό μόνο σε συνηθισμένες περιπτώσεις. Δεν αποκλείεται διαφορετική προσέγγιση όταν τα ιδιαίτερα περιστατικά της κάθε υπόθεσης το δικαιολογούν.» Έχοντας υπόψιν όλα τα πιο πάνω σε ό,τι αφορά τον καθορισμό του τόκου, επιδικάζω υπέρ της Ενάγουσας και εναντίον του Εναγομένου- (α) επί του ποσού των €5100, ως επιδικασθέντων γενικών αποζημιώσεων, νόμιμο τόκο 8% από την ημερομηνία καταχώρισης της αγωγής μέχρι τις 15.10.2008 και νόμιμο τόκο 5,5% από 16.10.2008 μέχρι πλήρους εξόφλησης, (β) επί του ποσού των €8.390,37 ως επιδικασθέντων αποζημιώσεων για τις ειδικές ζημιές, νόμιμο τόκο μειωμένο κατά το ½, δηλ. 4%, από την ημέρα γένεσης του αγώγιμου δικαιώματος δηλ. από 15.10.2007 μέχρι 15.10.2008 και 2,75% από 16.10.2008 μέχρι την ημερομηνία έκδοσης της παρούσας απόφασης και νόμιμο τόκο 5,5% από την ημερομηνία έκδοσης της παρούσας απόφασης μέχρι εξοφλήσεως. Επιπρόσθετα των επιδικασθέντων αποζημιώσεων πλέον τόκου ως ανωτέρω, επιδικάζω υπέρ της Ενάγουσας και εναντίον του Εναγομένου, τα έξοδα της παρούσας αγωγής, όπως αυτά θα υπολογιστούν από τον Πρωτοκολλητή στην κλίμακα της αγωγής και εγκριθούν από το Δικαστήριο, πλέον ΦΠΑ και έξοδα επίδοσης, πλέον νόμιμο τόκο 5,5% από σήμερα. (υπ.)................................... Α. Πανταζή - Λάμπρου, Ε.Δ. ΠΙΣΤΟΝ ΑΝΤΙΓΡΑΦΟ ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΗΤΗΣ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.