Ασφαλιστικής Εταιρείας η «Κεντρική» Λτδ ν. Νίκου Νικολάου, Αρ. Αίτησης: 7745/2013, 30/10/2014

(1989)1 Α.Α.Δ.686, 689 η διαδικασία που προβλέπει το Μέρος ΙΧ του Κεφ. 6 (σήμερα Μέρος VIII) είναι ανακριτικού χαρακτήρα και αποβλέπει σε παροχή ευχέρειας του δικαστηρίου να διαγνώσει κατόπιν έρευνας για τα οικονομικά μέσα του χρεώστη, κατά πόσο δηλαδή είναι σε θέση να αποπληρώσει την οφειλή του με δόσεις. Περαιτέρω, στην υπόθεση Χριστάκης Μιχαήλ v. Αδελφοί Πούλλου Λτδ

(1997)1 Α.Α.Δ.1759, 1761 αναφέρεται ότι η διαδικασία στοχεύει σε διερεύνηση του κατά πόσο ο συγκεκριμένος χρεώστης έχει την ικανότητα να πληρώσει το εξ αποφάσεως χρέος του με περιοδικές δόσεις σύμφωνα με τα οικονομικά μέσα που διαθέτει. Από την Φλαγκοφάς (πιο πάνω) διαπιστώνεται ότι η νομολογία έχει αναγνωρίσει αριθμό αναγκών που κρίνονται συνυφασμένες και αδιαίρετες με αξιοπρεπή διαβίωση. Αυτές οι ανάγκες περιλαμβάνουν τη στέγαση, τη διατροφή και την ιατρική περίθαλψη των μελών της οικογένειας του χρεώστη. Περαιτέρω, αναγκαία και χρήσιμη μόρφωση των παιδιών του χρεώστη, ως επίσης κάποια ευχέρεια για κοινωνική διακίνηση, συμπεριλαμβάνονται στον κατάλογο αναγνωρισμένων αναγκών για αξιοπρεπή διαβίωση. Σταθερός δείκτης αποτίμησης της οικονομικής δυνατότητας του χρεώστη είναι η εισοδηματική του ικανότητα και όχι η εισοδηματική του πραγματικότητα. Αεργία, δηλαδή μη εργασία οφειλόμενη σε οκνηρία δεν εμποδίζει το δικαστήριο, νοουμένου ότι τα υπόλοιπα δεδομένα της υπόθεσης το επιτρέπουν, να εκδώσει διάταγμα μηνιαίων δόσεων (βλ. σχετικά Νίκος Λουγκρίδης v. Eurolife Ltd

(2004)1 Α.Α.Δ.886 και Νίτσα Χριστάκη Παναγιώτου v. Μάρως Μιχαήλ

(1998)1 Α.Α.Δ.422). Εν κατακλείδι, το δικαστήριο οφείλει να εξισορροπήσει μεταξύ αναγκαιότητας εκτέλεσης της απόφασης, παράμετρος η οποία άπτεται του κύρους της δικαστικής διαδικασίας, και προοπτικής αξιοπρεπούς διαβίωσης του ανθρώπου σε ένα κράτος δικαίου (βλ. Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος Α.Ε. v. Μαρίας Κωνσταντίνου

(2000)1 Α.Α.Δ.1034). Έχοντας διαγράψει εν συντομία το νομικό πλαίσιο που διέπει το ζήτημα, στρέφομαι σε έλεγχο του αξιόπιστου της μαρτυρίας που προσκομίστηκε, παρεμβάλλοντας ότι ο οφειλέτης - καθ' ου η αίτηση, επεξήγησε τις προσωπικές του περιστάσεις, τις οικογενειακές του περιστάσεις, τα εισοδήματά του αναφέροντας κατά μείζονα λόγο ότι είναι «τρόφιμος», αυτή τη φράση χρησιμοποίησε ο ίδιος, του γραφείου ευημερίας, εφόσον όπως επεξήγησε εδώ και αρκετά χρόνια, περί τα δέκα, παρακολουθείται από τον ψυχίατρο Βερεσιέ, λόγω σοβαρών προβλημάτων, ιατρικών πάντοτε προβλημάτων, τα οποία όπως διεφάνη από την αντεξέταση της συνηγόρου των αιτητών, οφείλονται σε χρήση ναρκωτικών ουσιών και γι' αυτό δεν εργάζεται. Επιπλέον ο οφειλέτης αναφέρθηκε σε προβλήματα υγείας που αντιμετωπίζει εδώ και τέσσερα χρόνια περίπου λόγω δυστυχήματος, τροχαίου ως έγινε αντιληπτό, το οποίο τον οδήγησε σε πολλαπλές επεμβάσεις στα πόδια, και σήμερα έχει πλατίνες στα πόδια. Είναι γεγονός πως το σύνολο των αναφορών του οφειλέτη δεν συνοδεύεται από οποιαδήποτε έγγραφα, ούτε όμως και το αντίθετο έγινε. Εν ολίγοις καμία από τις δύο πλευρές παρουσίασε έγγραφη μαρτυρία ή μαρτυρία τρίτου προσώπου που να αποδεικνύει τη δική της θέση. Από την άλλη η όλη παρουσία του οφειλέτη εντός του δικαστηρίου ήταν καθ' όλα πειστική. Ήταν σταθερός καθ' όλη τη διάρκεια της δίκης, δεν περιέπεσε σε αντιφάσεις και δεν διέγνωσα οποιανδήποτε υπερβολή στο λόγο του και είμαι πεπεισμένος ότι όλα όσα ανέφερε συνιστούν την πραγματικότητα που δεν είναι άλλο από τραγική. Δεν είναι εύκολο πράγμα για οποιονδήποτε να παραδέχεται χρήση ναρκωτικών ουσιών, ή να αναφέρει ότι παρακολουθείτε από ψυχίατρο εδώ και αρκετά έτη, λόγω μάλιστα χρήσης ναρκωτικών ουσιών. Είναι τούτα τα γεγονότα προσωπικά και η αποκάλυψή τους φανερώνει ή καλύτερα τονίζει πως ο οφειλέτης δεν προσπάθησε να αποκρύψει οτιδήποτε ούτε ακόμη την άσχημη πραγματικότητα που βιώνει. Σε σχέση τώρα με τα εισοδήματά του ως προκύπτουν από την αξιόπιστη μαρτυρία του διαπιστώνω ότι τούτα συμποσούνται σε €

1. Πρόκειται για δύο βοηθήματα που λαμβάνει από το γραφείο ευημερίας. Το μικρότερο της τάξης των €200 του χορηγείται για ενοίκιο, το δε υπόλοιπο είναι το μηνιαίο βοήθημα που λαμβάνει λόγω της κατάστασής του, εξ ου και η αναφορά από τον ίδιο σε πάρα πολλές περιπτώσεις ότι είναι «τρόφιμος» του γραφείου ευημερίας. Εξετάστηκε ως προανέφερα τόσο από τη συνήγορο των αιτητών όσο και από το δικαστήριο. Ως διεφάνη το ενοίκιο που ο ίδιος καταβάλλει ανέρχεται σε €300 μηνιαίως το δε υπόλοιπο ποσό €378, μέρος τούτου, το μεγαλύτερο €300 είναι η διατροφή που υποχρεούται να καταβάλλει στη σύζυγό του εφόσον είναι διαζευγμένος και πατέρας πέντε παιδιών, τρία εκ των οποίων είναι ανήλικα, δηλαδή μεταξύ 12 - 16 χρονών, τα άλλα δύο 18 χρονών είναι στρατιώτες. Επεξήγησε όμως ότι κάθε τόσο είναι ανίκανος να καταβάλλει τούτη τη διατροφή και είναι σε αυτό το πλαίσιο που έχουν συσσωρευτεί χρέη περί τις €4000 - €5000 ως εντάλματα για τα οποία η αστυνομία τον επισκέπτεται συχνά ώστε να εξοφλήσει το ποσό για να καταβληθούν στη σύζυγο και τα τέκνα του. Είναι γεγονός και σε αυτό συμφωνώ με τη συνήγορο των αιτητών, ότι έκανε αναφορά σε άλλο ένα χρέος προς την τράπεζα σε σχέση με όχημα το οποίο όμως υπέδειξε ότι καθυστερεί τις δόσεις και για αυτό το λόγο αναμένει πως η τράπεζα θα προχωρήσει να πάρει το όχημα που αγόρασε πριν από 3 - 4 χρόνια. Άφησε σε κάποιο σημείο να νοηθεί ότι ενίοτε και όχι σταθερά καταβάλλει κάποιο ποσό σε τρίτους ώστε να προσπαθήσει να τους ικανοποιήσει. Το πρώτο που παρατηρώ είναι το εξής. δεν διευκρίνισε κατά πόσο το ποσό καταβάλλεται στα εντάλματα που οφείλει λόγω διατροφής ή αν ακόμα τούτο το ποσό καταβάλλεται σε τρίτους. Επιπλέον, δεν διερευνήθηκε από τη συνήγορο των αιτητών το ύψος του ποσού, ώστε να διαφανεί, αν μη τι άλλο, μέσος όρος που θα μπορούσε μηνιαίως να θεωρηθεί ότι καταβάλλει σε τρίτο μη εκ δικαστικής αποφάσεως πιστωτή. Εν πάση περιπτώσει, ακόμη και αν έτσι είχαν τα πράγματα δεν μπορεί να παραγνωριστεί ότι το σύνολο του ποσού που απομένει στον καθ' ου η αίτηση μετά την καταβολή του ενοικίου, ανέρχεται σε €
2. Ανέφερε ο ίδιος ότι χρειάζεται περί τα €10 - €15 μηνιαίως για νερό, ποσό που ακούγεται καθ' όλα λογικό και σίγουρα όχι υπερβολικό. Ανέφερε δε ότι άλλα €25 χρειάζεται μηνιαίως για ρεύμα που σίγουρα πρόκειται για ένα μικρό ποσό και δεν μπορεί να κριθεί ως υπερβολικό ή λαθεμένο. Επεξήγησε όμως ότι έχει ήδη καθυστερημένα €100 - €150 ως ρεύμα, και αυτό γιατί δεν κατορθώνει να αποπληρώνει το πενιχρό κατά τα άλλα ποσό των €50 τη διμηνία. Η ερώτηση δε σε σχέση με τη διατροφή του ανέδειξε ότι και αυτή είναι πενιχρή, εφόσον και πάλι πολύ περιορισμένο είναι το ποσό που του απομένει μηνιαίως, και σε ερώτηση του δικαστηρίου ανέφερε πως η διατροφή του αποτελείται από μακαρόνια που αγοράζει από το παντοπωλείο, σε διαφορετική περίπτωση κάθε τόσο τον ειδοποιούν από παντοπωλεία που έχουν συσταθεί για βοήθεια απόρων και λαμβάνει κάποια τρόφιμα τα οποία φροντίζει να τον κρατούν μέχρι του σημείου που, ως αφέθηκε να νοηθεί, θα έχει κάποια χρήματα ώστε να μπορεί και ο ίδιος να αγοράσει κάτι περαιτέρω. Συμποσούμενα τα έξοδα του καθ' ου η αίτηση €300 ενοίκιο, €15 μηνιαίως νερό, €25 μηνιαίως ρεύμα, €300 μηνιαίως διατροφή προς τη σύζυγό του υπερβαίνουν τα €600 και καλύπτουν σχεδόν το επίδομα που λαμβάνει από το γραφείο ευημερίας. Πλανάτε το ερώτημα αν απλώς το σύνολο των ποσών αυτών είναι διογκωμένο επί σκοπού ή ανταποκρίνεται στην αλήθεια, με βάσει όσα ο οφειλέτης υποστήριξε. Έχω ήδη αναφέρει ότι κατά την άποψή μου η μαρτυρία του καθ' ου η αίτηση ήταν ειλικρινής και αξιόπιστη. Εν είδει δεύτερης διύλισης τούτης της μαρτυρίας κρίνω ορθό να επαναλάβω ό,τι κατά κόρων ανέφερε ο οφειλέτης - καθ' ου η αίτηση κατά τη διάρκεια της διαδικασίας. Είναι πολλές οι περιπτώσεις που είτε δεν κατέβαλε τη διατροφή προς της σύζυγο και τα τέκνα του είτε δεν πλήρωσε το ρεύμα, είτε άλλες υποχρεώσεις, είτε ακόμα περιόρισε τη διατροφή του ώστε να μπορέσει με τούτο τον τρόπο να περάσει το μήνα. Όλα τα πιο πάνω σε συνδυασμό με την νοσηρή κατάσταση στην οποία βρίσκεται, λόγω ακριβώς της μάστιγας των ναρκωτικών που τον οδήγησε σε τούτο το σημείο, είναι αντιληπτό πως ακόμα και το σύνολο του ποσού που λαμβάνει ως επίδομα δεν επαρκεί για αξιοπρεπή διαβίωση. Το κινητό, καρτοκινητό κατά τα άλλα που δεν είναι σταθερό σε €20 το μήνα ή ακόμα και η χρήση αυτοκινήτου, ήτοι τα καύσιμα που επίσης δεν είναι σταθερά αλλά για χάρη συζήτησης θα μπορούσε να ειπωθεί ότι ανέρχονται ως ο ίδιος ανέφερε σε κάτι πέραν των €20 το μήνα, έχω την αίσθηση ότι αφενός δεν θα εξυπηρετούσαν την αποπληρωμή του οφειλόμενου ποσού εφόσον υπολείπεται ικανοποίησης ακόμη και αυτών των τόκων, επιπλέον είναι στο ευρύτερο πλαίσιο της κοινωνικής διακίνησης που η νομολογία αναγνωρίζει και δεν θα ήμουν διατεθειμένος να το αποκόψω. Κρίνω πως το σύνολο της διαδικασίας αποδεικνύει μόνο την τραγική κατάσταση του οφειλέτη και τίποτε περαιτέρω. Υπό τις περιστάσεις κρίνω ορθό και δίκαιο να απορρίψω την αίτηση. Σε σχέση με τα έξοδα κρίνω ορθό να μην επιδικάσω οποιαδήποτε έξοδα στον οφειλέτη, που ουσιαστικά δικαιώνεται με την απόφαση, διά το λόγο ότι καμία ένσταση, υπό την έννοια γραπτής μορφής, καταχωρίστηκε, προϋπόθεση που αν πληρούνταν από τον οφειλέτη ενδεχομένως η πλευρά των αιτητών να ακολουθούσε άλλο δρόμο. Ως εκ τούτου η αίτηση απορρίπτεται χωρίς έξοδα. (Υπ) ...................................... Λ. Α. Παντελή, Ε. Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής /ΧΡΓ cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο