ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ ν. ΔΗΜΗΤΡΗ ΑΡΙΣΤΟΔΗΜΟΥ κ.α., Αρ. Αγωγής: 7126/05, 28/8/2014 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEF:2014:A332 ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Ενώπιον: Στ. Χατζηγιάννη, Π.Ε.Δ. Αρ. Αγωγής: 7126/05 Μεταξύ: ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ Ενάγουσας Και
(04)με οπίσθια παρεκτόπιση μικρού τμήματος του σώματος του εν λόγω σπονδύλου και στένωση του νωτιαίου σωλήνος, υποκάψιο αιμάτωμα ήπατος και σπληνός, κάταγμα ζυγωματικού και κάταγμα πλευρών αριστερά. Παρέμεινε τον πρώτο μήνα σε πλήρη ακινησία - κάτι που συνιστά επώδυνη και βασανιστική κατάσταση - προς αντιμετώπιση του συντριπτικού κατάγματος και αποφυγή της εγχείρισης. Εξέτασε την Ενάγουσα στις 15.3.07 (Τεκμήριο 33) και διαπίστωσε ότι παρουσίαζε δυσκαμψία και περιορισμό στις κινήσεις της οσφύος, τα σημεία τάσεως των ριζών δεν εκλύονται θετικά και οι αντανακλάσεις των κάτω άκρων είναι έντονες και το πελματιαίο αντανακλαστικό είναι καμπτικό αμφοτερόπλευρως. Παρουσίαζε υπαισθησία μεγάλου δακτύλου αριστερού άκρου ποδός, δυσαισθησία και παραισθησία της ράχης του αριστερού άκρου ποδός και δυσαισθησία μέσου τριτημορίου έσω επιφάνεια αριστερής κνήμης. Εξέφρασε τη γνώμη ότι οι κρίσεις οσφυαλγίας, η αδυναμία πολύωρης ορθοστασίας και καθιστικής θέσης, τα δυσαισθητικά παραισθητικά ενοχλήματα στο αριστερό κάτω άκρο και η υπαισθησία του μεγάλου δακτύλου του αριστερού κάτω άκρους, οφείλονται στο κάταγμα του 04 σπονδύλου, στην οπίσθια παρεκτόπιση τεμαχίου, στη στένωση του σπονδυλικού σωλήνα και στην τραυματική ριζοπάθεια της 05 ρίζας αριστέρας. Η συμπτωματολογία αυτή θεωρείται μόνιμο κατάλοιπο της κάκωσης και συνεπεία αυτής δεν είναι πιθανή η επιστροφή της Ενάγουσας στην σπουδή του επαγγελματικού χορού και δεν θα μπορέσει ποτέ να ασχοληθεί επαγγελματικά με το χορό στο μέλλον. Η πρόγνωση του είναι για πιθανή ανάπτυξη οσφυϊκής σπονδυλώσεως επί της ήδη υπάρχουσας οσφυϊκής τραυματικής στένωσης του νωτιαίου σωλήνα στο ύψος του 04 σπονδύλου σε νεαρότερη ηλικία από ότι ο γενικός πληθυσμός, με επακόλουθο την ένδειξη για χειρουργική αποσυμπίεση, πεταλλεκτομή, τρηματεκτομή και σπονδυλοδεσία στο ύψος της στένωσης. Η πιθανή κοστολόγηση της επέμβασης αυτής ανέρχεται σε £6.000 περίπου. Διευκρίνισε ότι η εκφυλιστική στένωση του νωτιαίου σωλήνα εμφανίζεται κλινικά συνήθως από την 5η μέχρι 7η δεκαετία. Η σπονδυλοδεσία είναι επέμβαση σοβαρού κινδύνου με επιπλοκές όπως η αποτυχία των υλικών, η επίταση της οσφυαλγίας, ανάπτυξη αιματώματος, πιθανή λοίμωξη, τραυματισμός νευρικών στοιχείων, τραυματισμός της μήνιγγας και φλεβική θρόμβωση. Η υπάρχουσα οσφυαλγία, οι δυσαισθησίες παραισθησίες στο αριστερό κάτω άκρο είναι μόνιμη συμπτωματολογία και θεωρεί την πλήρη ύφεση τους μη πιθανή. Η Ενάγουσα πιθανότατα να χρήζει περιοδικά φυσιοθεραπευτικών συνεδριών και αναπαύσεων για αντιμετώπιση των κρίσεων οσφυαλγίας. Εξέτασε ξανά την Ενάγουσα στις 15.2.08 (Τεκμήριο 39) για κρίση οσφυαλγίας, δυσκαμψία οσφύος και δυσαισθησίες αριστερού κάτω άκρου, οι οποίες παρουσιάστηκαν συχνότερα μετά την έναρξη εργασίας στο σχολείο όπου μεταφέρει βιβλία και ορθοστατεί πολλές ώρες και μετά με την ενασχόληση της με οικιακές εργασίες. Της έγινε σύσταση για φυσιοθεραπεία, ασκήσεις ραχιαίων και κοιλιακών μυών, υδροθεραπεία, ultrasound και διαθερμίες οσφύος. Κατά την επανεξέταση στις 21.3.08, η Ενάγουσα ανέφερε βελτίωση της συμπτωματολογίας για μερικές μέρες και υποτροπή. Η γνώμη του είναι ότι η πολύωρη ορθοστασία στην εργασία της, η άρση βάρους (βιβλίων), οι οικιακές εργασίες επιδεινώνουν την συμπτωματολογία της, με συχνότερες κρίσεις οσφυαλγίας, δυσκαμψία και δυσαισθησιών κάτω άκρου αριστερά. Οι φυσιοθεραπευτικές συνεδρίες πιθανόν να χρειάζονται για πολλά χρόνια ώστε να βοηθούν την ύφεση της συμπτωματολογίας και την πρόληψη της και της συνέστησε να αποφεύγει τις οικιακές εργασίες, μείωση της πολύωρης ορθοστασίας και άρσης βάρους και πολύωρης οδήγησης ώστε να μειωθεί η συχνότητα και η ένταση των κρίσεων. Επανεξέτασε την Ενάγουσα τον Φεβρουάριο 2008, Ιούνιο 2010 και Αύγουστο 2010 (Τεκμήριο 42) και διαπίστωσε ότι συνεχίζει να εμφανίζει κρίσεις οσφυαλγίας, δυσχέρεια στην πολύωρη ορθοστασία και καθιστική θέση και δυσαισθησίες παραισθησίες του αριστερού κάτω άκρου. Παρουσίαζε περιορισμό της κίνησης της οσφύος, δυσκαμψία με έντονες αντανακλάσεις των κάτω άκρων, με πελματιαίο αντανακλαστικό καμπτικό, υπαισθησία μεγάλου δακτύλου αριστερού ποδιού και δυσαισθησία μέσω τριτημορίου έσω επιφάνειας αριστερής κνήμης. Η υπάρχουσα συμπτωματολογία είναι μόνιμη, η πλήρης ύφεση της είναι μη πιθανή και περιοδικά χρείζει φυσιοθεραπείας με ανάπαυση για αντιμετώπιση των κρίσεων. Επανεξέτασε την Ενάγουσα τον Δεκέμβριο 2012 (Τεκμήριο 43). Εξακολουθούσε, μετά πάροδο εννιά χρόνων από το δυστύχημα, να παρουσιάζει δυσκαμψία και περιορισμό οσφυϊκής κινήσεως, δυσαισθησία και παραισθησία της ράχης του αριστερού άκρου ποδός, δυσαισθησία μέσω τριτημορίου έσω επιφάνειας αριστερής κνήμης και υπαισθησία μεγάλου δακτύλου αριστερού άκρου ποδός. Εξακολουθούσε να παρουσιάζει κρίσεις οσφυαλγίας, αδυναμία πολύωρης ορθοστασίας και καθιστικής θέσης. Η συμπτωματολογία αυτή είναι μόνιμη οφείλεται στο κάταγμα του 4ου οσφυϊκού σπονδύλου και θα ταλαιπωρεί την Ενάγουσα μόνιμα. Σε τέτοια περίπτωση γίνεται σύσταση περιοδικής χρήσης αναλγητικών όπως Solpadeine που είναι παυσίπονο και χορηγείται χωρίς ιατρική συνταγή και περιοδικά κατά τις περιόδους των κρίσεων συστήνει φυσιοθεραπεία. Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι δεν έχει διαγνώσει εκφυλιστικές αλλοιώσεις, παρά μόνο την ήδη υπάρχουσα οσφυϊκή τραυματική στένωση. Η πάροδος σχεδόν δέκα χρόνων από το δυστύχημα και η σημερινή ηλικία της Ενάγουσας (31 χρονών) είναι ένας καλός οιωνός, με την έννοια ότι η πιθανότητα ανάπτυξης οσφυϊκής σπονδύλωσης και στένωσης εκφυλιστικής αιτιολογίας να γίνεται πιο απομακρυσμένη, όμως δεν αποτελεί βεβαιότητα μη ανάπτυξης τους στο μέλλον. Η υπαισθησία αριστερού μεγάλου δακτύλου του αριστερού ποδιού (Τεκμήριο 43), αποτελεί αντικειμενικό εύρημα και μετά πάροδο δέκα χρόνων από το δυστύχημα είναι μόνιμο. Δεν προκαλεί κινητική αναπηρία αλλά είναι μια ενόχληση που ενισχύεται από τις δυσαισθησίες και παραισθησίες που παρουσιάζει το αριστερό κάτω άκρο. Τα παραισθητικά ενοχλήματα στο αριστερό κάτω άκρο, εντοπίζονται στη ράχη του αριστερού ποδιού και στο μέσο τριτημόριο της έσω επιφάνειας αριστερής κνήμης. Αυτά συνίστανται σε μούδιασμα, παράξενη αίσθηση του ποδιού της όταν ακουμπά ξένο σώμα στο δέρμα της, το οποίο δεν αισθάνεται φυσιολογικά (π.χ. πάγος, κάψιμο, βελονιές, χαρτί). Τα παραισθητικά ενοχλήματα δεν παρεμβαίνουν στη λειτουργικότητα και κινητικότητα του άκρου και ενοχλούν περιοδικά. Ισχυρίστηκε ότι η υπαισθησία στο μεγάλο δάκτυλο, παραπέμπει σε διαταραχή της 5ης οσφυϊκής ρίζας και όχι μόνο της 4ης οσφυϊκής ρίζας όπως ισχυρίζεται ο ΜΥ1 στο Τεκμήριο
- Η θέση του είναι ότι από τη στιγμή που υπάρχει οπίσθια μετατόπιση της οπίσθιας στήλης του σπονδυλικού σώματος του 4ου οσφυϊκού σε ένα χώρο όπου βρίσκεται ο νωτιαίος σάκος, οι δύο εξερχόμενες οσφυϊκές 04 δεξιά και αριστερά και οι δύο κατερχόμενες 05, προκαλούν στέρηση του χώρου αυτού από τα νευρικά στοιχεία. Επομένως προκαλείται πίεση η οποία όμως δεν προκαλεί κινητική αδυναμία ή παράλυση ώστε να είναι επιτακτική η χειρουργική επέμβαση. Σχολιάζοντας το πόρισμα του ΜRI (ημερ. 1.12.12)(Τεκμήριο 46) ισχυρίστηκε ότι στο ύψος του 04-05 όπου είναι η ελαφρά οπίσθια μετατόπιση της οπίσθιας στήλης, εκεί είναι το σημείο δημιουργίας της 05 ρίζας. Η υπαισθησία στο μεγάλο δάκτυλο τεκμηριώνει την εμπλοκή της 05 ρίζας και η κατανομή της αισθητικότητας του μεγάλου δακτύλου είναι η 05 ρίζα. Η Ενάγουσα εκτελεί καθήκοντα καθηγήτριας και περιοδικά παρουσιάζει κρίσεις οσφυαλγίας και διαταραχές της αισθητικότητας. Ο πόνος είναι υποκειμενικό σύμπτωμα και το μόνο αντικειμενικό είναι ο περιορισμός της κίνησης της μέσης κατά την κρίση της οσφυαλγίας. Ο ΜΕ5 είναι γιατρός γναθοπροσωποχειρουργός και ασκεί το επάγγελμα ως ιδιώτης από το 1994 μέχρι σήμερα. Ετοίμασε τα ιατρικά πιστοποιητικά (Τεκμήρια 31 και 44) σύμφωνα με τα οποία η Ενάγουσα συνεπεία του επίδικου δυστυχήματος υπέστη κάταγμα ζυγωματικού. Χειρουργήθηκε στις 20.9.04 και μετά από ανάταξη του κατάγματος έγινε σταθεροποίηση με τρεις πλάκες οστεοσύνθεσης. Εξέτασε την Ενάγουσα στις 10.11.06 (Τεκμήριο 31) η οποία παραπονείτο για ευαισθησία στην περιοχή των πλατινών και βιδών οστεοσύνθεσης όταν αλλάζει ο καιρός και νοιώθει ενοχλήσεις όταν ξαπλώνει στην δεξιά πλευρά λόγω πίεσης του δέρματος πάνω στο οστεοσυνθετικό υλικό. Παρατηρήθηκε ευαισθησία στην ψηλάφηση των πλακών οστεοσύνθεσης, όμως το κάταγμα επουλώθηκε κλινικά και ακτινολογικά ικανοποιητικά και στη σωστή θέση. Οι τρεις ουλές (21mm, 11mm και 9mm) επουλώθηκαν ικανοποιητικά. Οι ενοχλήσεις που έχει η Ενάγουσα στην περιοχή των πλακών οστεοσύνθεσης οφείλονται στο λεπτό δέρμα στην περιοχή της εγχείρισης, είναι λογικές και αναμενόμενες και αποτελούν σύνηθες πρόβλημα της θεραπείας αυτής. Εάν οι ενοχλήσεις αυτές επηρεάζουν την Ενάγουσα στην καθημερινή ζωής της, τότε οι πλάκες οστεοσύνθεσης θα πρέπει να αφαιρεθούν χειρουργικά. Το κόστος της χειρουργικής επέμβασης υπολογίζεται σε £
- Πληρώθηκε £90 για την ετοιμασία του Τεκμηρίου
- Επανεξέτασε την Ενάγουσα στις 29.11.12 (Τεκμήριο 44). Ανέφερε ότι πιθανή καλυτέρευση για τις πιο πάνω ενοχλήσεις, μπορεί να επιτευχθεί με την αφαίρεση του οστεοσυνθετικού υλικού και η αφαίρεση θα πρέπει να γίνει με γενική νάρκωση. Το κόστος της επέμβασης υπολογίζεται (το 2012) σε €2.
- Πληρώθηκε €200 για την ετοιμασία του Τεκμηρίου 44 και έκδωσε απόδειξη (Τεκμήριο 45). Ανέφερε ότι παρευρέθηκε στο χειρουργείο στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας στις 20.9.04 μετά από επιθυμία της οικογένειας της Ενάγουσας και με την συγκατάθεση του χειρούργου κ. Παντέλα. Κατά την αντεξέταση ανέφερε ότι οι ουλές είναι δυσδιάκριτες και από ιατρικής πλευράς έχουν επουλωθεί ικανοποιητικά δηλαδή δεν χρειάζονται διόρθωση. Εμφανισιακά οι ουλές δεν είναι έντονα ορατές και πρέπει να πλησιάσει κάποιος το πρόσωπο της Ενάγουσας για να τις διακρίνει. Η Ενάγουσα, από το δυστύχημα και μέχρι σήμερα δεν επιδίωξε την αφαίρεση των υλικών οστεοσύνθεσης αλλά και τις δύο φορές που την εξέτασε, παραπονέθηκε για τα πιο πάνω. Πρόσθεσε ότι ένα άτομο που έτυχε τέτοιου τραύματος, έχει ενδοιασμούς και φοβίες να προβεί σε νέα χειρουργική επέμβαση. Εναπόκειται στην Ενάγουσα να αποφασίσει κατά πόσο θα θέλει να προχωρήσει στην αφαίρεση των πλακών οτεοσύνθεσης ανάλογα με τις ενοχλήσεις που έχει (βλ. Τεκμήριο 31) και αν την επηρεάζουν στη καθημερινή της ζωή. Ο ΜΥ1 είναι γιατρός νευροχειρούργος, εργάζεται στο Απολλώνειο Νοσοκομείο από το 1980 μέχρι σήμερα και έκδωσε τα ιατρικά πιστοποιητικά Τεκμήρια 49 και
- Εξέτασε την Ενάγουσα στις 29.6.07 (Τεκμήριο 49). Αυτή παραπονείτο για τοπικό οσφυϊκό άλγος και μούδιασμα στο αριστερό πόδι, ιδιαίτερα μετά από κόπωση. Διαπιστώθηκε ελαφρά υπαισθησία στην περιοχή του 04 αριστερά. Η μυϊκή ισχύς ήταν φυσιολογική και δεν διαπιστώθηκε περιορισμός των οσφυϊκών κινήσεων. Από ακτινογραφίες και αξονική τομογραφία ημερ. 8.9.04 που του παρουσιάστηκαν, διαπίστωσε το συντριπτικό κάταγμα του σώματος του 04 με μετατόπιση οστικού τεμαχίου εντός του σπονδυλικού σωλήνος. Η αιμωδία στο αριστερό κάτω άκρο είναι αποτέλεσμα της πίεσης επί της 04 νωτιαίας ρίζας και της στένωσης του σπονδυλικού σωλήνα και δεν αναμένεται περαιτέρω βελτίωση στο μέλλον. Επανεξέτασε την Ενάγουσα στις 16.1.13 (Τεκμήριο 50), η οποία του ανέφερε ότι συνεχίζει να έχει υπαισθησία στο αριστερό κάτω σκέλος στην έσω επιφάνεια και μεγάλο δάκτυλο. Εκτός από την υπαισθησία στο 04 δερμάτομα αριστερά, η νευρολογική εικόνα συνεχίζει να είναι φυσιολογική. Το MRI ημερ. 1.12.12 (Τεκμήριο 46) παρουσιάζει το παλαιό κάταγμα του 04 με ελαφρά μετατόπιση σταθερού οστικού τεμαχίου εντός του σπονδυλικού σωλήνος, χωρίς όμως πίεση επί των νευρικών στοιχείων. Η αιμωδία στο αριστερό κάτω άκρο δεν αναμένεται να δείξει αλλαγή αλλά ούτε και αναμένεται επιδείνωση στο μέλλον. Η δική του θέση - σε σχέση με τη θέση του (ΜΕ4) στο Τεκμήριο 43 που αναφέρεται σε δυσαισθησία - είναι ότι υπάρχει υπαισθησία στην περιοχή του 04 δερματομύου δηλαδή στην έσω επιφάνεια της κνήμης και στο έσω μέρος του μεγάλου δακτύλου. Οι δυσαισθησίες (βλ. Τεκμήριο 43) είναι μια πολύ άσχημη αισθητική διαταραχή για την οποία ο ασθενής χρειάζεται εξειδικευμένα φάρμακα, που δρουν στον νευροπαθητικό πόνο και τα οποία η Ενάγουσα δεν του ανέφερε ότι παίρνει. Πρόκειται για ένα πολύ ενοχλητικό σύμπτωμα και αίσθημα όπως π.χ. ο ασθενής δεν μπορεί να νοιώσει την επαφή ενός σεντονιού πάνω στο πόδι του, ούτε και να φορέσει καλτσόν. Από την εξέταση που έκαμε δεν διαπίστωσε δυσαισθησία αλλά όπως προκύπτει και από το ιστορικό της Ενάγουσας, αυτή δεν παίρνει φάρμακα, εκτός από το απλό παυσίπονο Solpadeine το οποίο δεν αντιμετωπίζει τη δυσαισθησία. Ισχυρίστηκε ότι δεν δικαιολογείται αδυναμία της Ενάγουσας σε πολύωρη ορθοστασία και καθιστική θέση συνεπεία του κατάγματος, το οποίο δεν πιέζει νεύρα και δεν έχουν εξελιχθεί οστεοαθριτικές αλλοιώσεις μετά πάροδο 9-10 χρόνων από τον τραυματισμό. Η ανάπτυξη οσφυϊκής σπονδύλωσης (βλ. Τεκμήριο 43) μετά από 9-10 χρόνια δεν αναμένεται εφόσον, οι οστεοαρθριτικές αλλοιώσεις που προκαλούν τη σπονδύλωση, αρχίζουν να εμφανίζονται μετά από έξι μήνες από τον τραυματισμό και συνεχίζουν να επιδεινώνονται με το χρόνο. Μετά από 9-10 χρόνια δεν έχουν παρουσιαστεί οστεοαρθριτικές αλλοιώσεις και δεν αναμένεται στο μέλλον με αιτία το επίδικο κάταγμα. Είναι πιθανόν φυσιολογικά και εξελικτικά με την ηλικία να παρουσιαστούν εκφυλιστικές αλλοιώσεις, χωρίς όμως τραυματισμό. Κατά την εξέταση της Ενάγουσας είδε δύο MRI (Τεκμήρια 34 και 46) με βάση τα οποία το κάταγμα είναι αναλλοίωτο, σταθερό, χωρίς μετατόπιση και χωρίς ανάπτυξη οστεοαρθριτικών αλλοιώσεων. Το MRI (Τεκμήριο 34) (τρία χρόνια μετά τον τραυματισμό) δεν δείχνει ελαφρά κεντρική προβολή (φούσκωμα), ούτε πίεση πάνω σε νευρικά στοιχεία. Επομένως δεν υπήρξε ούτε άμεσος τραυματισμός των μεσοσπονδυλίων δίσκων 03-
- Στο MRI (Τεκμήριο 46) (1.12.12.) παρουσιάζεται η ελαφρά προβολή στο 03-04 και μερική αφυδάτωση στο 03-04 και 04-
- Αυτό αποτελεί τη φυσιολογική εξέλιξη με την πάροδο της ηλικίας, εκφύλισης μεσοσπονδυλίων δίσκων και συμβαίνει σε όλους τους ανθρώπους μετά τα 30 χρόνια τους, χωρίς συμπτώματα. Από το MRI (Τεκμήριο 46) δεν προκύπτει πίεση στα νεύρα από αυτήν την προβολή, ούτε και κλινικά διαπίστωσε συμπτώματα πίεσης νεύρων. Η υπαισθησία στην περιοχή 04 αριστερής ρίζας, οφείλεται στον άμεσο τραυματισμό κατά το δυστύχημα δηλαδή από το κάταγμα. Είναι μόνιμη και δεν μπορεί να αλλάξει ούτε και με οποιαδήποτε επέμβαση. Δεν διαπίστωσε περιορισμό οσφυϊκών κινήσεων και η νευρολογική εικόνα είναι φυσιολογική εκτός από την υπαισθησία. Ισχυρίστηκε ότι η σπονδυλοδεσία δεν είναι επικίνδυνη αλλά είναι εγχείριση ρουτίνας. Η υπαισθησία στο μεγάλο δάκτυλο του αριστερού ποδιού προκαλεί ενοχλητικό αίσθημα, όμως λειτουργικά δεν παρεμβαίνει στη ζωή της Ενάγουσας. Διαφωνεί με τη θέση του ΜΕ4 ότι η υπαισθησία στο μεγάλο δάκτυλο του αριστερού ποδιού παραπέμπει σε διαταραχή και της 5ης οσφυϊκής ρίζας. Ισχυρίστηκε ότι το μεγάλο δάκτυλο τροφοδοτείται νευρικά από την 04 ρίζα, η οποία νευρώνει και το μέσα μέρος της κνήμης. Εάν είχε επηρεαστεί η 05 ρίζα θα έπρεπε να υπάρχει υπαισθησία στο έξω μέρος της κνήμης κάτω από το γόνατο και όχι στο μέσα μέρος μόνο, όπως συμβαίνει στην Ενάγουσα. Το έξω μέρος του μεγάλου δακτύλου τροφοδοτείται και από τη 05 ρίζα αλλά δεν μπορεί να υπάρχει υπαισθησία στο έξω μέρος του μεγάλου δακτύλου χωρίς να υπάρχει και στο έξω μέρος του κάτω σκέλους. Εφόσον δεν υπάρχει υπαισθησία στο έξω μέρος του κάτω σκέλους, η υπαισθησία στο μεγάλο δάκτυλο οφείλεται στην 04 ρίζα. Επίσης στο MRI (Τεκμήριο 46) δεν φαίνεται οποιαδήποτε πίεση στην 5η ρίζα. Αντεξεταζόμενος ανέφερε ότι η 05 ρίζα κατανέμει αισθητικότητα στην έξω επιφάνεια της κνήμης μέχρι τη ραχιαία επιφάνεια του μεγάλου δακτύλου και δεύτερου δακτύλου. Η 04 κατανέμει αισθητικότητα από το γόνατο στην έσω επιφάνεια της κνήμης μέχρι τη βάση του μεγάλου δακτύλου. Η κύρια αισθητικότητα του μεγάλου δακτύλου κατανέμεται από την 05, όμως πρέπει να υπάρχουν και αισθητικές διαταραχές όχι μόνο στο μεγάλο δάκτυλο αλλά και από το γόνατο και στην έξω επιφάνεια του κάτω σκέλους κάτι που δεν υπάρχει στην Ενάγουσα. Η Ενάγουσα αντιμετωπίζει πρόβλημα υπαισθησίας κάτι που σημαίνει μείωση της αισθητικότητας στο άγγιγμα και στον πόνο και νοιώθει «μυρμήγκιασμα» στο συγκεκριμένο σημείο. Ανέφερε ότι η «καυσαλγία» (κάψιμο σε συγκεκριμένο σημείο που φυσιολογικά δεν υπάρχει) ή δυσαισθησία ή παραισθησία είναι πολύ επώδυνη κατάσταση και χρήζει θεραπείας με ειδική φαρμακευτική αγωγή όπως αντιεπιληπτικά φάρμακα. Πρόκειται για εσωτερική βλάβη του νεύρου, δηλαδή περίπτωση νευροπαθητικού πόνου και τέτοιου είδους δυσαισθησία δεν έχει η Ενάγουσα. Διευκρίνισε ότι είναι διαφορετικός ο πόνος από το μούδιασμα. Αν δεν υπάρχει δυσαισθησία ή καυσαλγία και συνεπώς πόνος, τότε υπάρχει μούδιασμα που δεν χρειάζεται θεραπεία διότι δεν είναι τόσο ενοχλητική πάθηση που να χρειάζεται φάρμακα. Η αιμωδία είναι υποκειμενικό εύρημα και το αναφέρει ο ασθενής ως «μούδιασμα» «μυρμήγκιασμα» (υπαισθησία). Το πρόβλημα υπαισθησίας της Ενάγουσας είναι μόνιμο. Το Solpadeine είναι παυσίπονο, περιέχει πολύ μικρή δόση κοτεϊνης και χορηγείται για αντιμετώπιση του πόνου όχι της αιμωδίας και χωρίς συνταγή γιατρού. Ανέφερε επίσης ότι η Ενάγουσα δεν παρουσιάζει πρόβλημα στην κάμψη της μέσης της, κάτι που διαπίστωσε με μετρήσεις που έκανε για την κινητικότητα της οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης. Στην περίπτωση της Ενάγουσας δεν υπάρχει περιορισμός κινητικότητας. Επέμενε ότι μετά από δέκα χρόνια, το γεγονός ότι το MRI (Τεκμήριο 46) (1.12.12) δεν δείχνει επιδείνωση της στένωσης ή κάποια πίεση στο σπονδυλικό σωλήνα, οδηγεί στο συμπέρασμα ότι δεν αναμένεται λόγω του κατάγματος να χρειαστεί στο μέλλον εγχείριση στο συγκεκριμένο επίπεδο. Μετά από δέκα χρόνια, λόγω της ανάπτυξης οστεοαρθριτικών αλλοιώσεων - που δεν υπάρχουν στην συγκεκριμένη περίπτωση σύμφωνα με το MRI - θα έπρεπε η Ενάγουσα να είχε ήδη αναπτύξει οσφυϊκή σπονδύλωση και να είχε ήδη οδηγηθεί στο χειρουργείο. Στην περίπτωση της Ενάγουσας υπάρχει ελαφριά στένωση δηλαδή μικρή στένωση χωρίς πίεση νευρικών στοιχείων που δεν χρήζει εγχείρισης και παραμένει η ίδια από την ημέρα του κατάγματος μέχρι σήμερα, δεν έχει επιδεινωθεί και δεν αναμένεται μετά από δέκα χρόνια να επιδεινωθεί στο μέλλον. Η υπαισθησία της 04 ρίζας προκλήθηκε άμεσα τη στιγμή του τραυματισμού γι' αυτό και είναι μόνιμη. Η στένωση του σπονδυλικού σωλήνα προκλήθηκε από την αρχή λόγω μετατόπισης οστικού τεμαχίου εντός του σπονδυλικού σωλήνα και περιορίζει το εύρος του σπονδυλικού σωλήνα σε κάποιο βαθμό. Το πρόβλημα αυτό είναι μόνιμο και η στένωση από το πρώτο MRI μέχρι το δεύτερο MRI έχει μειωθεί, λόγω της κατάκλισης που είχε για δύο μήνες. Μεγαλώνοντας ένα άτομο μπορεί να παρουσιάζει εκφυλιστικές αλλοιώσεις οι οποίες μπορεί να δημιουργήσουν στένωση σε βαθμό που να χρειαστεί επέμβαση χειρουργικής αποσυμπίεσης. Οι εκφυλιστικές αιτιολογίες στένωσης του σπονδυλικού σωλήνα οφείλονται σε εκφυλιστικές αλλοιώσεις των σπονδυλικών αρθρώσεων. Στο σημείο του κατάγματος δεν μπορεί να υπάρχει εκφυλιστική αιτιολογία περαιτέρω στένωσης. Επομένως διαφωνεί ότι η υφιστάμενη στένωση αυξάνει τις πιθανότητες επιδείνωσης της στένωσης και σε κάποιο χρόνο να χρειαστεί χειρουργική επέμβαση. Στην περίπτωση της Ενάγουσας δεν υπάρχει νευρολογική βλάβη αλλά η μόνη ζημιά είναι στην 04 ρίζα που δεν προκαλεί οσφυαλγία αλλά μόνο αισθητική διαταραχή στην 04 ρίζα. Στην περίπτωση κατάγματος του σπονδυλικού σώματος ο ασθενής πονεί επειδή διαταράσσεται η λειτουργία των περιφερειακών μικρών νευριδίων. Όταν το κάταγμα πορωθεί τότε ο πόνος εξαλείφεται. Ισχυρίστηκε ότι αν η Ενάγουσα παρουσιάζει σήμερα πρόβλημα οσφυαλγίας σε πολύωρη ορθοστασία ή σε πολύωρη καθιστική θέση, αυτό δεν πρέπει να οφείλεται στο κάταγμα και οι πλείστοι άνθρωποι έχουν οσφυαλγίες χωρίς προηγούμενο τραυματισμό. Ανέφερε ότι η φυσιοθεραπεία είναι ενδεδειγμένη θεραπεία όταν ο πόνος οφείλεται στο κάταγμα. Αν υπήρχε επηρεασμός της 05 ρίζας θα φαινόταν στο MRI (Τεκμήριο 46) όμως δεν υπάρχει. Μετά από κοινή δήλωση των ευπαίδευτων συνηγόρων των Εναγομένων 1 και 2, το περιεχόμενο του ιατρικού πιστοποιητικού (Τεκμήριο 25) του Δρ. Μ. Φυλακτού είναι αποδεκτό. Σύμφωνα με το Τεκμήριο 25, η Ενάγουσα εξετάστηκε από τον γυναικολόγο Δρ. Μ. Φυλακτού στις 18.1.05 και στον υπερηχογραφικό έλεγχο παρουσίαζε μικροπολυκιστική υφή στις ωοθήκες και στις δύο πλευρές. Η μήτρα ήταν φυσιολογική. Η ΜΕ6 είναι δασκάλα χορού από το 1983 και εργάστηκε ως δασκάλα χορού σε φημισμένες σχολές χορού στη Θεσσαλονίκη. Το 2002 απέκτησε τη δική της σχολή στη Θεσσαλονίκη (Τεκμήριο 51). Είναι μέλος της Βασιλικής Ακαδημίας Χορού του Λονδίνου - Royal Academy of Dance (RAD) και κάτοχος των πτυχίων
- Teaching Certificate Specializing for Children,
- Teaching Certificate Specializing for Major και
- Teaching Diploma Specializing Anatomy and History. Επίσης έχει ειδικότητα στους λατινοαμερικάνικους χορούς και είναι μέλος της Ομοσπονδίας Ε.Χ.Ο.Ε. (Ελληνικός Χοροαθλητικός Οργανισμός Ελλάδος) η οποία διοργανώνει επίσημους αγώνες στην Ελλάδα στο Λάτιν και το Hip Hop. Επίσης συνεργάζεται με τον Οργανισμό της Αγγλίας I.D.T.A (International Dance Teacher Association) ο οποίος είναι ένας από τους μεγαλύτερους οργανισμούς στον κόσμο που πιστοποιεί πτυχία Λάτιν, Ηip Hop, Belly Dance, Tap και Jazz και κάνει εξετάσεις στην Ελλάδα φέροντας δασκάλους από το Ηνωμένο Βασίλειο οι οποίοι χορηγούν αυτά τα πτυχία. Στην Ελλάδα δίδονται κρατικά πτυχία χορού στις δασκάλες μόνο για το μπαλέτο και στον σύγχρονο χορό, και αυτό γίνεται μόνο αν επιλέξει κανείς να πάρει το ελληνικό κρατικό πτυχίο χορού. Η ίδια επέλεξε να μην πάρει κρατικό ελληνικό πτυχίο χορού και να πάρει αγγλικό πτυχίο από το Royal Academy of Dance γιατί είναι πιο ολοκληρωμένο σε χορευτική γνώση. Για τους Λατινοαμερικάνικους χορούς και το Hip Hop σε όλο τον κόσμο δεν υπάρχουν κρατικά πτυχία εκτός από τα πτυχία του I.D.T.A της Αγγλίας και αφορούν τον αθλητικό χορό. Στην Ελλάδα επίσης υπάρχουν τα πτυχία Bronze, Silver και Gold τα οποία αφορούν τον κοινωνικό χορό και δίδονται από την Ε.Χ.Ο.Ε και τη σχολή του καθενός. Στην Κύπρο από ότι γνωρίζει δεν υπάρχει κρατικό πτυχίο χορού και όλες οι σχολές χορού είτε μπαλέτο κάνουν είτε λάτιν, είναι συμβεβλημένες με τη Royal Academy of Dance για το μπαλέτο και το I.D.T.A για το λάτιν και το Hip Hop. Τον Σεπτέμβρη του 2003 επισκέφθηκε τη σχολή της η Ενάγουσα η οποία της ανέφερε ότι από μικρή τριών χρονών άρχισε να μαθαίνει μπαλέτο, ότι ήταν παιδί χοροδιδασκάλων και ταυτόχρονα με το μπαλέτο φοιτούσε σε σχολή χορού όπου μάθαινε όλα τα είδη χορού (ελληνικούς, κυπριακούς, λάτιν, jazz, hip hop κ.ά) μέχρι που πήγε στη Θεσσαλονίκη για σπουδές. Της εξέφρασε την επιθυμία της ότι ήθελε να λαμβάνει μέρος σε διεθνείς λάτιν αγώνες χορού και να ανοίξει τη δική της σχολή χορού στην Κύπρου. Αφού την έβαλε να κάνει δοκιμαστικά μαθήματα σε όλα τα είδη χορού, κατάλαβε ότι πρόκειται περί ταλέντου και της πρότεινε να αρχίσει άμεσα το επαγγελματικό τπυχίο Bronze για δασκάλα λάτιν χορών, hip hop και belly dance. Μετά από ένα μήνα, επειδή τα πήγαινε πάρα πολύ καλά, την έπεισε να ξαναρχίσει το κλασικό μπαλέτο για να την προετοιμάσει και να μπορέσει να δώσει εξετάσεις και να πάρει το πτυχίο δασκάλας μπαλέτου από το Royal Academy of Dance. Έκανε εντατικά μαθήματα μέχρι το τέλος της σχολικής χρονιάς 2003-2004 μέχρι που σταμάτησαν τα μαθήματα τέλη Ιουνίου του 2004 για τις καλοκαιρινές διακοπές. Η Ενάγουσα θα επέστρεφε στην Κύπρο για τις διακοπές της και θα συνέχιζε τις σπουδές της στο χορό τον Σεπτέμβριο που θα άνοιγε ξανά η σχολή της. Έκτοτε την έχασε. Προσπάθησε να επικοινωνήσει τηλεφωνικώς μαζί της στο κινητό της στην Ελλάδα γιατί δεν είχε κανένα τηλέφωνο της στην Κύπρο. Κάποια στιγμή επικοινώνησε η Ενάγουσα μαζί της τηλεφωνικά, της είπε τι της είχε συμβεί και ότι θα επέστρεφε στη Θεσσαλονίκη τον Φεβρουάριο. Τον Φεβρουάριο 2005 την επισκέφθηκε στη σχολή της. Φαινόταν πολύ καταβεβλημένη, στεναχωρημένη και ιδιαίτερα ταλαιπωρημένη από το συμβάν. Της είπε ότι δε θα μπορούσε να συνεχίσει το επαγγελματικό της πρόγραμμα χορού γιατί της το απαγόρευσε ο γιατρός λόγω του κατάγματος που είχε στον σπόνδυλο. Της επιβεβαίωσε και η ίδια πως λόγω του κατάγματος στον σπόνδυλο της δε θα ήταν δυνατόν να συνεχίσει τις χορευτικές της σπουδές. Η Ενάγουσα ξέσπασε σε κλάματα γιατί διαπίστωσε ότι το όνειρο της δε θα μπορούσε να γίνει πραγματικότητα αφού δε θα μπορούσε να ανοίξει τη δική της σχολή χορού στην Κύπρο ούτε να δουλέψει σαν δασκάλα χορού. Πιστεύει ότι η Ενάγουσα είχε το ταλέντο, την ικανότητα αλλά και την θέληση να ολοκληρώσει τις σπουδές της στο χορό και να ασχοληθεί με αυτό επαγγελματικά ως χοροδιδάσκαλος και/ή χορεύτρια. Ισχυρίστηκε ότι στην Ελλάδα σήμερα με την οικονομική κρίση, ένας χοροδιδάσκαλος με την δική της σχολή έχει ελάχιστο μηνιαίο καθαρό κέρδος από €2.750 Ευρώ, στην περίπτωση που έχει 70 μαθητές, έως €4.500 Ευρώ εάν έχει 150 μαθητές. Στην Κύπρο ένας χοροδιδάσκαλος σίγουρα θα έχει καλύτερα αποτελέσματα με τα πιο πάνω λόγω του ότι γενικά τα εισοδήματα στην Κύπρο είναι πιο ψηλά αλλά και το ενδιαφέρον για τον χορό μεγαλύτερο. Αντεξεταζόμενη, ανέφερε ότι αρχικά η σχολή της ήταν ατομική επιχείρηση όμως από το 2008 έγινε ομόρρυθμος εταιρεία με το σύζυγό της, με όνομα Βασιλείου Α. Κατσικάς Νικόλαος Ο.Ε και μεταστεγάστηκε στο Ωραιόκαστρο Θεσσαλονίκης. Ήταν δική της επιλογή να μην αποκτήσει το κρατικό πτυχίο χορού και να αποκτήσει το αγγλικό πτυχίο RDΑ το
- Θεωρεί ότι στο μπαλέτο, οι σπουδές που παρέχει το αγγλικό πτυχίο είναι πολύ πιο ολοκληρωμένες από αυτές του πτυχίου του ελληνικού κράτους που για την ίδια είναι ελλιπείς. Η ίδια υπό την προσωπική της ιδιότητα δεν μπορεί να παράσχει επαγγελματικό πτυχίο χορού κλασσικού μπαλέτου. Γι' αυτό είναι συμβεβλημένη και μέλος του Royal Academy of Dance, απ' όπου καλεί άγγλους καθηγητές, διεξάγει εξετάσεις διδασκαλίας στους μαθητές της και εφόσον το πιστοποιήσουν οι άγγλοι καθηγητές οι μαθητές της παίρνουν το ίδιο δίπλωμα που πήρε και η ίδια και μπορούν να εργαστούν ως δάσκαλοι χορού ή να κάμουν την δική τους σχολή χορού. Η αξιολόγηση των μαθητών της γίνεται από τους άγγλους καθηγητές, και η ίδια προετοιμάζει τους μαθητές της για τις εξετάσεις. Οι κρατικές επαγγελματικές σχολές χορού δίδουν το κρατικό επαγγελματικό δίπλωμα μόνο για το μπαλέτο και σύγχρονο χορό. Οι άγγλοι καθηγητές δίδουν το αγγλικό δίπλωμα του Royal Academy of Dance μέσω της σχολής της. Η σχολή της είναι ερασιτεχνική και ακολουθεί το αγγλικό σύστημα της Royal Academy of Dance (RDA). Επέμενε ότι η Ενάγουσα είχε ταλέντο στο χορό και θα μπορούσε να γίνει δασκάλα χορού και χορεύτρια. Η ίδια σύστησε στην Ενάγουσα να αρχίσει ξανά το κλασικό μπαλέτο ώστε να αποκτήσει το πτυχίο του RAD. Οι γνώσεις και ικανότητες που επέδειξε η Ενάγουσα αναλογούσαν σε εκπαίδευση της στο χορό 11-12 χρόνια και μετά από δοκιμαστικό μάθημα διαπίστωσε ότι η Ενάγουσα θα μπορούσε να γίνει δασκάλα χορού και Latin. Συνεργάζεται επίσης με το International Dance Teacher Association (IDTA) για κάποιο που θέλει να ολοκληρωθεί στους χορούς Latin, Hip Hop κλπ. Μετά πάροδο δέκα χρόνων κατέστρεψε τα λογιστικά της βιβλία και δεν είχε μαζί της φορολογικές της δηλώσεις. Η σχολή της διαθέτει έξι δασκάλους χορού, συμπεριλαμβανομένης και της ίδιας. Κάθε δάσκαλος αμείβεται περίπου με καθαρό μισθό €700 μηνιαίως. Έχω παρακολουθήσει με την επιβαλλόμενη προσοχή όλους τους μάρτυρες να καταθέτουν ενώπιον του Δικαστηρίου. Με την ίδια προσοχή εξέτασα και τη μαρτυρία τους έχοντας συνεχώς υπόψη τις έγγραφες προτάσεις, το σύνολο της προσαχθείσας μαρτυρίας και τα επιχειρήματα - εισηγήσεις των ευπαίδευτων συνηγόρων στο στάδιο των αγορεύσεων. Προχωρώ να εξετάσω την αξίωση της Ενάγουσας για γενικές αποζημιώσεις, η οποία σχετίζεται με το είδος, φύση, έκταση και κατάλοιπα των τραυμάτων που υπέστη συνεπεία του επίδικου δυστυχήματος. Έχω εξετάσει με προσοχή τη μαρτυρία της Ενάγουσας (ΜΕ3) και των τριών γιατρών επί του θέματος, ΜΕ4, ΜΕ5 και ΜΥ
- Εξέτασα τη μαρτυρία των εν λόγω γιατρών και έχοντας κατά νου τα προσόντα και την πείρα τους - τα οποία δεν έχουν αμφισβητηθεί - θεωρώ ότι είναι εμπειρογνώμονες και η μαρτυρία τους θα προσεγγισθεί με βάση τις αρχές της υπόθεσης Φιλίππου ν. Οδυσσέως
(1989)1 Α.Α.Δ. (Ε) 298, Miller v. Peter Πολ. Έφ. 10408/16.12.99 και Lunkuttis v. Νικόλα Πολ. Έφ. 24.7.02). Έχοντας κατά νου τα πιο πάνω ευρήματα του Δικαστηρίου αναφορικά με τα τραύματα που η Ενάγουσα υπέστη συνεπεία του δυστυχήματος ως και τα κατάλοιπα του, κρίνω ότι ένα ποστό της τάξεως των €80.000 θα ήταν ικανοποιητικό για τον πόνο και την ταλαιπωρία που υπέστηκε συνεπεία του τραυματισμού της. Έχοντας κατά νου το ποσοστό ευθύνης που έχει συμφωνηθεί από τους Εναγόμενους 1 και 2 σε ποσοστό 50% έκαστος, η Ενάγουσα δικαιούται σε απόφαση εναντίον εκάστου των Εναγομένων 1 και 2 για το ½ των ποσών αποζημιώσεως όπως έχουν καθοριστεί ανωτέρω. Για όλα τα πιο πάνω, εκδίδεται απόφαση προς όφελος της Ενάγουσας και εναντίον εκάστου των Εναγομένων 1 και 2 για:
- €340,32 με νόμιμο τόκο από 2.4.07 ημερομηνία καταχώρησης της Έκθεσης Απαίτησης, υπό μορφή Ειδικών Αποζημιώσεων.
- €674,90 με νόμιμο τόκο από 2.4.07 ημερομηνία καταχώρησης της Έκθεσης Απαίτησης ως έξοδα για πιθανή μελλοντική χειρουργική επέμβαση για αφαίρεση των πλακών οστεοσύνθεσης.
- €40.000 με νόμιμο τόκο από 8.9.04 ημερομηνία του δυστυχήματος, υπό μορφή γενικών αποζημιώσεων. Επιδικάζονται περαιτέρω, έξοδα προς όφελος της Ενάγουσας και εναντίον εκάστου των Εναγομένων 1 και 2, κατά ½ του ποσού που θα υπολογιστεί από τον Πρωτοκολλητή στην αντίστοιχη με την απόφαση κλίμακα και θα τεθεί ενώπιον του Δικαστηρίου για έγκριση. (Υπ.) ................. Στ. Χατζηγιάννη Π.Ε.Δ Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής /Ε.Π cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο