Γεώργιος Μιχαήλ ν. Ποέρος Συμεών, Αρ. Αγωγής: 3131/13, 16/1/2014

(1989)2 AAΔ.1: «Η αμέλεια σύγκειται στην παράλειψη εκπλήρωσης του καθήκοντος μέριμνας και φροντίδας για την ασφάλεια άλλων προσώπων που χρησιμοποιούν το δρόμο. Το καθήκον φροντίδας και μέριμνας ( duty of care) oφείλεται σε κάθε πρόσωπο που κατά λογική πρόβλεψη μπορεί να επηρεαστεί από τις πράξεις του οδηγού, το γείτονα όπως επιγραμματικά αναφέρεται στην απόφαση του Λόρδου Atkin στην υπόθεση Donoghue v. Stevenson

(1932)a.c. 562». Σχετικά είναι επίσης τα όσα αναφέρθηκαν στην υπόθεση Στρατμάρκο Λτδ v. Πέτρου Μιχαήλ

(1989)1 (Ε) ΑΑΔ 453, στην οποία καθορίστηκε τι συνιστά αμέλεια και διευκρινίστηκαν τα στοιχεία που τη συνθέτουν. Το καθήκον του οδηγού είναι να ενεργεί όπως ένας λογικός και συνετός οδηγός, θα οδηγούσε υπό τις περιστάσεις και το κριτήριο είναι αντικειμενικό. Στην υπό κρίση υπόθεση και όπως διαφάνηκε από τη μαρτυρία που έχει προσκομισθεί και η οποία παρέμεινε αναντίλεκτη, ο εναγόμενος ενώ βρισκόταν στα φώτα τροχαίας που κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν αναμμένα πράσινα και για τους δύο εμπλεκόμενους οδηγούς, παραλείποντας να ασκήσει το καθήκον δέουσας επιμέλειας και προσοχής, έστριψε δεξιά για να προχωρήσει βόρεια και να εισέλθει στην οδό Αγίας Ζώνης χωρίς να αναμένει την διέλευση της μοτοσυκλέττας που οδηγούσε ο ενάγοντας και η οποία είχε προτεραιότητα, με αποτέλεσμα να της ανακόψει την πορεία και να προκληθεί η σύγκρουση. Ενώ δηλαδή ο εναγόμενος είχε την υποχρέωση ασκώντας το καθήκον αυτό να οδηγεί το αυτοκίνητο του με την προσήκουσα προσοχή και με τρόπο ώστε να μην προκαλέσει ζημιά σε οποιοδήποτε πρόσωπο, ανέκοψε την πορεία της μοτοσυκλέττας του ενάγοντα η οποία είχε προτεραιότητα αφού οδηγείτο με ευθεία κατεύθυνση. Η αμέλεια του εναγομένου έγκειται ακριβώς στο σημείο αυτό, με αποτέλεσμα να φέρει την αποκλειστική ευθύνη για το δυστύχημα. Προς απόδειξη των σωματικών βλαβών που υπέστη ο ενάγοντας σχετικά είναι τα όσα αναφέρει στις ένορκες του δηλώσεις αλλά και στα όσα εκτίθενται στα τρία ιατρικά πιστοποιητικά που επισυνάπτονται. Το πρώτο είναι του γενικού νοσοκομείου Λεμεσού, το δεύτερο του Δρ Κατσιάμη ορθοπεδικού χειρούργου και το τρίτο του Δρ Σοφοκλή Νικολαϊδη πλαστικού χειρουργού. Όπως προκύπτει από τη μαρτυρία αυτή που παρέμεινε αναντίλεκτη ο ενάγοντας συνεπεία του ατυχήματος υπέστη τις ακόλουθες σωματικές βλάβες. Κρανιοεγκεφαλική κάκωση. Κάθετο θλαστικό τραύμα μεσότητας μετώπου μήκους 4 Χ 2 εκατοστών το οποίο είχε συρραφεί. Θλαστικό τραύμα δεξιού ρώθωνα συρραφέν και μήκους περίπου 2 εκατοστών. Θλαστικό τραύμα μήκους 3 εκατοστών στο δεξιό αγκώνα συρραφέν. Θλάση μαλακών μορίων αυχένα με επώδυνη αυχεναλγία και περιορισμό των κινήσεων της κεφαλής. Θλάση μαλακών μορίων στα γεννητικά όργανα με αιμάτωμα. Θλάση μαλακών μορίων δεξιού ισχύου με επώδυνες κινήσεις. Εκδορά και θλάση δεξιάς κνήμης μετά πόνου. Ο ενάγοντας παρουσίαζε ζάλη, κεφαλαλγία και τάση προς εμετό. Του χορηγήθηκε φαρμακευτική αγωγή με αναλγητικά, αντιφλεγμονώδη και αντιβιοτικά φάρμακα, έγιναν σε αυτόν περιοδικές αλλαγές τραυμάτων και επανέλεγχος. Στις 24/9/2012 η ζάλη και η κεφαλαλγία είχαν υποχωρήσει, η θλάση του αυχένα, καθώς και οι θλάσεις του δεξιού ισχύου και των γεννητικών οργάνων είχαν βελτιωθεί. Στον ενάγοντα παρέμεινε δύσμορφη μόνιμη κάθετη μετατραυματική ουλή μήκους 4 εκατοστών στο μέτωπο και μόνιμη μετατραυματική ουλή μήκους 2 εκατοστών στο δεξιό ρώθωνα χωρίς δυσμορφία η οποία όμως είναι διακριτή από κοντινή απόσταση. Για αποκατάσταση των ουλών συνεστήθη στον ενάγοντα χειρουργική εκτομή και επανασυρραφή με υπολογιζόμενο κόστος αυτό των €3.000=. Κατά την παραμονή του στο νοσοκομείο ο ενάγοντας υπέφερε από κεφαλαλγία, ναυτία και ευαισθησία δεξιού ισχύου και θωρακικής μοίρας σπονδυλικής στήλης και τις δύο πρώτες βδομάδες μετά τον τραυματισμό από έντονο πόνο και κακουχία και λάμβανε καθημερινά φαρμακευτική αγωγή. Με την πάροδο του χρόνου η κατάσταση του άρχισε να βελτιώνεται. Αυτός παρέμεινε στη χειρουργική κλινική του νοσοκομείου και αντιμετωπίστηκε με αναλγησία μέχρι τις 4/8/2012 ενώ αναρρωτική άδεια του χορηγήθηκε από 1/8/2012 μέχρι 14/9/2012. Κατά τον καθορισμό του ύψους των γενικών αποζημιώσεων πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η τάση της νομολογίας για αύξηση τους σε σύγκριση με το ύψος των αποζημιώσεων που επιδικάζονταν στο παρελθόν (βλ. Paraskevaides (Oversas) Ltd v. Aristoph

(1982)1CLR), τάση που αντανακλά μεγαλύτερη ευαισθησία για τον ανθρώπινο πόνο, την αγωνία και την ταλαιπωρία (Μαυροπετρής v. Λούκα

(1995)1 ΑΑΔ 66). Όπως επαναλήφθηκε στην Γεώργιος Σωτηρίου v. Chapo (Investments) Ltd κ.α.

(2007)1 Α ΑΑΔ 491, «Ο καθορισμός και η επιδίκαση αποζημιώσεων δεν έχει τιμωρητικό χαρακτήρα αλλά αποσκοπεί στην προσπάθεια επαναφοράς του θύματος στη κατάσταση του πριν από το ατύχημα». Στο σημείο αυτό και σε σχέση με τις ουλές που παρουσιάζει ο ενάγοντας πρέπει να λεχθεί ότι στην ιατρική γνωμάτευση του πλαστικού χειρούργου δεν προσδιορίζεται επακριβώς ποια θα είναι η κατάσταση των ουλών αυτών μετά την εγχείρηση. Τούτο όμως μπορεί να συναχθεί από το ιατρικό πιστοποιητικό του Δρ Κατσιάμη ο οποίος αναφερόμενος στην μετατραυματική ουλή στο μέτωπο καταγράφει κατά λέξη ότι ο ενάγοντας « .....θα πρέπει να υποβληθεί σε πλαστική εγχείρηση για αποκατάσταση της από ειδικό πλαστικό χειρούργο....». Θεωρώ λοιπόν με βάση τα πιο πάνω ότι, όταν ο ενάγοντας υποβληθεί σε πλαστική επέμβαση θα υπάρξει αποκατάσταση. Πρέπει επίσης να σχολιασθεί ότι οι αναφορές του ενάγοντα ότι θα συνεχίσει να υποφέρει μόνιμα από πόνους και ότι μέχρι σήμερα συνεχίζει να υποφέρει από ζάλη και κεφαλαλγία εκτός του είναι γενικές και αόριστες αφού δεν προσδιορίζεται ούτε η συχνότητα ούτε και η ένταση τους, δεν επιβεβαιώνονται από ιατρική μαρτυρία και γι' αυτό δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτές. Ο ευπαίδευτος συνήγορος του ενάγοντα έχει παρουσιάσει κάποιες αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου για να υποστηρίξει ότι η δίκαιη και εύλογη αποζημίωση που πρέπει να επιδικασθεί στον πελάτη του είναι της τάξης των €25.000=, αποφάσεις όμως που δεν είναι ενδεικτικές καθότι είτε αφορούν άλλες, είτε πιο σοβαρές σωματικές βλάβες από αυτές που υπέστη ο ενάγοντας. Παρά την προσπάθεια που έχω καταβάλει δεν έχω εντοπίσει απόφαση για παρόμοιες σωματικές βλάβες όπως αυτές του ενάγοντα έτσι ώστε να αντλήσω από αυτές καθοδήγηση. Λαμβάνοντας λοιπόν υπόψη τους τραυματισμούς του ενάγοντα, τους πόνους και την ταλαιπωρία που αυτός υπέστη, θεωρώ ως δίκαιο ποσό γενικών αποζημιώσεων, αυτό των €12.000=. Αξίζει στο σημείο αυτό να λεχθεί ότι ο ενάγοντας στην παράγραφο 14 της ένορκης δήλωσης ημερομηνίας 2/12/2013 καλεί το Δικαστήριο όπως κατά την επιδίκαση των γενικών αποζημιώσεων λάβει υπόψη του ότι, εκτός της εργασίας του ως πωλητής αυτοκινήτων εργαζόταν τα βράδια σε εστιατόριο και είχε πρόσθετο εισόδημα €500= μηνιαία. Στη συμπληρωματική ένορκο δήλωση που καταχώρησε στις 11/12/2013 αναφέρει ότι λόγω των συνεπειών που επήλθαν από το δυστύχημα αναγκάσθηκε να σταματήσει την εργασία αυτή. Όμως τέτοια απώλεια δεν δικογραφείται και δεν αξιώνεται στην Έκθεση Απαίτησης, γι' αυτό και το ζήτημα δεν μπορεί να εξετασθεί περαιτέρω αφού σύμφωνα με τη νομολογία, «Μαρτυρία που προσάγεται για θέματα που δεν καλύπτονται από τα δικόγραφα δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή. Τα επίδικα θέματα επί των οποίων το δικαστήριο καλείται να βασίσει την απόφασή του καθορίζονται με αναφορά στο περιεχόμενο των δικογράφων (Πούρικκος ν. Σάββα κ.ά.

(1991)1 Α.Α.Δ. 507, 517)». (βλ. Γενικός Εισαγγελέας v. Στυλιανού κ.α.

(2002)1Γ ΑΑΔ 1718). Θα προχωρήσω τώρα να εξετάσω τις αξιούμενες από τον ενάγοντα ειδικές ζημιές. Είναι νομολογημένο ότι αυτές πρέπει να εκτίθενται με ακρίβεια στα δικόγραφα και να αποδεικνύονται με αυστηρότητα (βλ. Ηρακλέους v. Ταχύπλοου Σκάφους Νίκη

(1994)1 ΑΑΔ 510, Ηρακλέους v. Πέτρου

(1994)1 ΑΑΔ 239). Ο ενάγοντας με την Έκθεση Απαίτησης του δικογραφεί επαρκώς τις αξιούμενες ειδικές ζημιές τις οποίες προσδιορίζει στο ποσό των €6.897.84=. Προς απόδειξη των ζημιών του ο ενάγοντας επεσύναψε πρωτότυπα κάποιων εγγράφων και αντίγραφα άλλων προβάλλοντας ότι όσων εγγράφων δεν έχει επισυνάψει τα πρωτότυπα, είναι γιατί δεν τα έχει στην κατοχή του και τα έχει απωλέσει δίδοντας έτσι επαρκή λόγο για την μη προσαγωγή των πρωτοτύπων. Σχετικό είναι το άρθρο 34

(1)(β) του περί Αποδείξεως Νόμου, Κεφ. 9, όπως έχει τροποποιηθεί, «Δήλωση που περιέχεται σε έγγραφο και είναι αποδεκτή μαρτυρία, είναι δυνατό να αποδειχθεί ως προς το περιεχόμενο της, (α)........................ (β) ανεξάρτητα από το κατά πόσο το πρωτότυπο έγγραφο εξακολουθεί να υφίσταται ή όχι, με την προσαγωγή αντιγράφου του πρωτοτύπου εγγράφου, νοουμένου ότι δίδεται επαρκής δικαιολογία για τη μη προσαγωγή του πρωτοτύπου». Ο ενάγοντας δικογραφεί ότι ένεκα του δυστυχήματος κατέστη ανίκανος για εργασία για περίοδο 3 μηνών και αξιώνει ως απώλεια απολαβών ποσό €3.600=, με βάση μηνιαίο μισθό €1.200=. Στην παράγραφο 11 της ένορκης του δήλωσης ημερομηνίας 2/12/2013, προβάλλει ότι παρόλο που του δόθηκε αναρρωτική άδεια μέχρι την 1/9/2012, απουσίασε από την εργασία του για 3 μήνες. Στην συμπληρωματική ένορκο δήλωση ημερομηνίας 3/12/2013 τίποτε δεν αναφέρει επί του θέματος, ενώ στην τελευταία ένορκο δήλωση που καταχώρησε στις 11/12/2013 ισχυρίζεται ότι επέστρεψε στην εργασία του ως πωλητής αυτοκινήτων μετά την πάροδο 3 μηνών από το ατύχημα. Προς απόδειξη της περιόδου που χρειάσθηκε να απουσιάσει από την εργασία του προσκόμισε και ιατρική μαρτυρία και συγκεκριμένα το ιατρικό πιστοποιητικό του Δρ Κατσιάμη. Σε αυτό αναφέρεται ότι στον ενάγοντα χορηγήθηκε αναρρωτική άδεια από 1/8/2012 μέχρι 14/9/2012 και όχι μέχρι την 1/9/2012 όπως ισχυρίζεται ο ίδιος. Με βάση την ιατρική αυτή μαρτυρία κρίνεται ότι έχει αποδειχθεί ότι εδικαιολογείτο απουσία από την εργασία του για την περίοδο μέχρι 14/9/2012. Πέραν όμως της περιόδου αυτής ο ενάγοντας δεν έχει αποδείξει ότι η απουσία από την εργασία του για την υπόλοιπη περίοδο οφειλόταν στους τραυματισμούς που υπέστη από το ατύχημα και ότι αυτή δικαιολογείτο συνεπεία των τραυματισμών του αυτών. Εκτός του ότι ελλείπει ιατρική μαρτυρία που να επιβεβαιώνει την αναγκαιότητα απουσίας από την εργασία του για όλη την περίοδο των τριών μηνών, είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι ο ίδιος ο ενάγοντας στις ένορκες του δηλώσεις δεν αναφέρει για ποιους λόγους δεν επέστρεψε στην εργασία του μετά τη λήξη της αναρρωτικής άδειας και ούτε επιχειρήθηκε να γίνει οποιοσδήποτε συσχετισμός με τα τραύματα που υπέστη, παρά μόνο αρκείται σε γενική αναφορά . Για τους πιο πάνω λόγους κρίνεται ότι ο ενάγοντας έχει αποδείξει ότι ένεκα του ατυχήματος χρειάσθηκε να απουσιάσει από την εργασία του για την περίοδο από 1/8/2012 έως τις 14/9/2012 ενώ για την υπόλοιπη περίοδο μέχρι τη συμπλήρωση των 3 μηνών δεν πέτυχε να το αποδείξει. Προς απόδειξη του αξιούμενου ποσού των €1.200= μηνιαία ο ενάγοντας έχει παρουσιάσει αντίγραφο βεβαίωσης του εργοδότη του κατά τον ουσιώδη χρόνο δίδοντας όπως πιο πάνω αναφέρεται επαρκή δικαιολογία για την μη προσκόμιση του πρωτοτύπου. Σε αυτό το οποίο φέρει ημερομηνία 21/10/2013 αναφέρεται ότι ο ενάγοντας εργαζόταν στην εταιρεία G. Ergatides cardirect Ltd από το 2010 λαμβάνοντας ως μηνιαίο μισθό το ποσό των €1.200=. Με βάση όλα τα πιο πάνω κρίνεται ότι ο ενάγοντας έχει αποδείξει ότι δικαιούται για την περίοδο από 1/8/2012 μέχρι 14/9/2012 το ποσό των €1.800= ως απώλεια απολαβών. Έχει αποδειχθεί επίσης η αναγκαιότητα όπως ο ενάγοντας υποβληθεί σε εγχείρηση για αποκατάσταση των ουλών στο πρόσωπο, το κόστος της οποίας υπολογίζεται να ανέλθει στο ύψος των €3.000= αφού προς τούτο έχει κατατεθεί σχετική ιατρική γνωμάτευση. Αποδείχθηκε επίσης το κονδύλι των €250= ως τα ιατρικά έξοδα του Δρ Κατσιάμη αφού προς απόδειξη της αξίωσης του αυτής, ο ενάγοντας επισυνάπτει απόδειξη για την καταβολή του ποσού αυτού στο συγκεκριμένο γιατρό ενώ αναφορά για την καταβολή του ποσού γίνεται και στο πιστοποιητικό του ιατρού αυτού. Το ποσό δε που αξιώνεται για την έκδοση του ιατρικού πιστοποιητικού του νοσοκομείου και το οποίο ανέρχεται στα €47.84=, καταγράφεται στο ίδιο το πιστοποιητικό ως τέλος που έχει καταβληθεί, συνεπώς κρίνεται ότι και το αξιούμενο αυτό ποσό έχει αποδειχθεί. Όπως προκύπτει από την Έκθεση Απαίτησης ο τόκος που διεκδικείται είναι ο νόμιμος. Συνεπώς επί του ποσού των αποζημιώσεων καθώς και των ειδικών ζημιών που έχουν αποδειχθεί θα επιδικασθεί νόμιμος τόκος. Συνακόλουθα εκδίδεται απόφαση υπέρ του ενάγοντα και εναντίον του εναγομένου για το ποσό των €15.297.84= πλέον νόμιμο τόκο, πλέον έξοδα όπως θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή και εγκριθούν από το Δικαστήριο. Υπ...... ...... ..... Μ. Λάρμου Παπαδήμα, Ε.Δ. Πιστόν Αντίγραφο Πρωτοκολλητής Civii/final Subject : troxeo atixima cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο