← Κύπρος

Μιχάλη Ηρακλέους ν. Νικόλαου Παρμακσίζογλου, Αρ. Αγ. 391/08, 28/1/2014

Μιχάλη Ηρακλέους ν. Νικόλαου Παρμακσίζογλου, Αρ. Αγ. 391/08, 28/1/2014 ΠΑΓΚΥΠΡΙΟΣ ΔΙΚΗΓΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ CyLaw | Αναφορικά μ'εμάς | " target="_top">Επικοινωνία | Όροι χρήσης Έρευνα - Κατάλογος Αποφάσεων Πρωτόδικων Δικαστηρίων - Εμφάνιση Αναφορών (Noteup on) - Αφαίρεση Υπογραμμίσεων ECLI:CY:EDLEM:2014:A38 ΣΤΟ ΕΠΑΡΧΙΑΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΛΕΜΕΣΟΥ ΕΝΩΠΙΟΝ: Λ. Μάρκου, Α.Ε.Δ. Αρ. Αγ. 391/08 Μεταξύ: Μιχάλη Ηρακλέους από τη Λεμεσό Ενάγοντος Και Νίκου Παρμαξίλογλου από τη Λεμεσό Εναγομένου ---------------- Και διά τροποποιήσεως δυνάμει Διατάγματος του Δικαστηρίου ημερ. 10.6.2013 Μεταξύ: Μιχάλη Ηρακλέους από τη Λεμεσό Ενάγοντος Και Νικόλαου Παρμακσίζογλου από τη Λεμεσό Εναγομένου ---------------- Ημερομηνία: 28.01.2014 Για Ενάγοντα: κα Καρεκλά για κ. Ευαγ. Αναστασίου Για Εναγόμενο: κα Χρ. Περίκκου για κ. Α. Χαραλάμπους και κ. Α. Γιωρκάτζη ΑΠΟΦΑΣΗ Με την παρούσα αγωγή ο Ενάγοντας ζητά αποζημιώσεις, τόκους και έξοδα αναφορικά με το τροχαίο δυστύχημα που συνέβηκε την 3.4.2007 στη συμβολή της οδού Γεωργίου Α΄ και Παύλου Τσαγκάρη στη Λεμεσό μεταξύ του ιδίου ενώ οδηγούσε το μοτοποδήλατο WJ 402 και του Εναγόμενου ο οποίος οδηγούσε το αυτοκίνητο με αριθμούς εγγραφής ΚΒΖ

  1. Είναι δικογραφημένη εκδοχή του Ενάγοντα ότι το δυστύχημα οφείλεται στην αποκλειστική αμέλεια και/ή παράβαση των νομίμων καθηκόντων του Εναγόμενου. ΧΡΟΝΟΣ ΚΑΙ ΤΟΠΟΣ ΔΥΣΤΥΧΗΜΑΤΟΣ (Για σκοπούς καλύτερης κατανόησης της μαρτυρίας κρίνεται χρήσιμο όπως καταγραφούν σ΄ αυτό το στάδιο κάποια βασικά ευρήματα κυρίως σε σχέση με τον τόπο του δυστυχήματος) Υπάρχουν κοινές θέσεις αναφορικά με αυτή τη πτυχή: ότι το δυστύχημα συνέβηκε την 3.4.
  2. Η σύγκρουση έγινε στη συμβολή της οδού Γεωργίου Α΄ με την οδό Παναγιώτη Τσαγκάρη και συγκεκριμένα στο σημείο «Χ» όπως αυτό σημειώθηκε από τον Αστ. 2009 Α. Αντωνίου (Μ.Ε.2) και τυπώθηκε με μαύρο μελάνι στο σχεδιάγραμμα Τεκμήριο
  3. Περιγραφή του σχετικού τόπου κατά τον ουσιώδη χρόνο Όπως καταγράφεται και στο σχεδιάγραμμα Τεκμήριο 14 η οδός Γεωργίου Α΄ και ακριβέστερα το μέρος εκείνο της οδού Γεωργίου του Α΄ που αφορά την παρούσα υπόθεση έχει ως εξής: Στη μέση της οδού Γεωργίου του Α΄ υπάρχει νησίδα τροχαίας μέχρι κάποιου σημείου όπως φαίνεται και στο σχεδιάγραμμα. Στο σημείο που δεν υπάρχει η νησίδα αρχίζει η συμβολή της οδού Παναγιώτη Τσαγκάρη με την οδό Γεωργίου του Α΄. Η οδός Παναγιώτη Τσαγκάρη βρίσκεται κάθετα (βόρεια) της οδού Γεωργίου του Α΄ γι΄ αυτό και δημιουργείται η συμβολή μεταξύ των δύο δρόμων. Περιγράφοντας την οδό του Γεωργίου του Α΄ όπως βλέπουμε το σχεδιάγραμμα (Τεκμήριο 14) στην αριστερή του πλευρά: Όπως καταγράφεται πιο πάνω χωρίζεται ο δρόμος εκεί με νησίδα. Στη βόρεια πλευρά της νησίδας ο δρόμος χωρίζεται σε δύο λωρίδες. Στη νότια πλευρά της νησίδας ο δρόμος χωρίζεται επίσης σε δύο λωρίδες. Η εν λόγω νησίδα τελειώνει εκεί που αρχίζει η συμβολή των δρόμων Γεωργίου του Α΄ και Παναγιώτη Τσαγκάρη. Περιγράφοντας τώρα την οδό Γεωργίου του Α΄ όπως βλέπουμε το σχεδιάγραμμα στη δεξιά πλευρά του: Στο τέλος της συμβολής αρχίζει και πάλι η νησίδα. Στη βόρεια πλευρά της εν λόγω νησίδας ο δρόμος και πάλι χωρίζεται σε δύο λωρίδες ενώ στη νότια πλευρά της νησίδας ο δρόμος χωρίζεται σε τρεις λωρίδες. Όσον αφορά την περιγραφή της οδού Π. Τσαγκάρη: Βρίσκεται κάθετα (βόρεια) της οδού Γεωργίου του Α΄ και χωρίζεται σε τρεις λωρίδες. (Το ποια κατεύθυνση κυκλοφορίας αφορά η κάθε λωρίδα απασχολεί το Δικαστήριο όπου είναι αναγκαίο σε άλλο σημείο). ΟΙ ΜΑΡΤΥΡΕΣ Κατά την ακροαματική διαδικασία έδωσαν μαρτυρία οι εξής μάρτυρες: Ο Ενάγοντας κ. Μιχάλης Ηρακλέους (Μ.Ε.1) Ο Αστ. 2009 Αντώνης Αντωνίου (Μ.Ε.2) Ο κ. Νάσος Χαραλάμπους (Μ.Ε.3) Ο κ. Άγγελος Αγαθαγγέλου (Μ.Ε.4) Ο Δρ Μάρκος Μάρκαρης (Μ.Ε.5) Ο Δρ. Ηλίας Γεωργίου (Μ.Υ.1) Ο Εναγόμενος κ. Νικόλαος Παρμακσίζογλου (Μ.Υ.2) Ο κ. Φίλιππος Μούζουρος (Μ.Υ.3) Πρώτος έδωσε μαρτυρία ο Ενάγοντας κ. Μιχάλης Ηρακλέους (Μ.Ε.1): Κατά την κυρίως εξέταση ο Ενάγοντας κατέθεσε γραπτή δήλωση ως μέρος της κυρίως εξέτασης του η οποία σημειώθηκε ως Ένδειξη Α. Οι ισχυρισμοί του αναφορικά με την αιτία του δυστυχήματος καταγράφονται στην παράγραφο 4 της γραπτής του δήλωσης. «
  4. Κατά ή περί της 3/4/2007 οδηγούσα το μοτοποδήλατό μου με αριθμούς εγγραφής WJ 402 κατά μήκος της οδού Βασιλέως Γεωργίου Α στον Ποταμό Γερμασόγειας με ανατολική κατεύθυνση. Φθάνοντας στην διασταύρωση της οδού Γεωργίου Α μετά τη οδού Παναγιώτη Τσαγκάρη η οποία ελέγχεται με φώτα τροχαίας και ενώ εγώ διέσχισα την αναφερόμενη διασταύρωση που ελέγχεται με τα φώτα τροχαίας και ενώ ήτο πράσινο φως ο Εναγόμενος ο οποίος κατά τον αυτό χρόνο οδηγούσε το αυτοκίνητο με αριθμούς εγγραφής ΚΒΖ 690 επί της οδού Παναγιώτη Τσαγκάρη παράλειψε να σταματήσει στα φώτα τροχαίας της εν θέματι οδού που ήτο σε κόκκινο χρώμα με αποτέλεσμα να εισέλθει στην οδό Γεωργίου Α και αφού επιχείρησε στροφή προς τα δεξιά να μου ανακόψει την κανονική μου πορεία και να επέλθει η σύγκρουσης του υπ΄ αυτού οδηγούμενου αυτοκινήτου με το μοτοποδήλατο μου και ως αποτέλεσμα της σύγκρουσης να εκτιναχθώ στο δρόμο και να τραυματισθώ σοβαρά.» Στη δε παράγραφο 7 καταγράφει τη θέση ότι το δυστύχημα οφείλεται στην αποκλειστική αμέλεια και/ή παράβαση των νομίμων καθηκόντων του Εναγομένου ως γίνεται αναφορά στην παράγραφο 5 της Έκθεσης Απαίτησης. Ακολούθως αναφέρεται στις ισχυριζόμενες συνέπειες και σωματικές βλάβες που είχε από το δυστύχημα (εγχειρίσεις, θεραπείες, πόνο, ταλαιπωρία κλπ). Δίδει ιδιαίτερη έμφαση στο κάταγμα του δεξιού ισχίου, στην εγχείρηση με σκοπό την αντιμετώπιση του στο Νοσοκομείο Λεμεσού και σε δεύτερη εγχείρηση από τον ιατρό Μάρκαρη την 27.3.
  5. Αναφέρει επίσης ότι κατά τον κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν 65 ετών και ασκούσε το επάγγελμα του γκαρσονιού στο νυκτερινό κέντρο «ΝΤΟΛΗΣ» υπό το καθεστώς μερικής απασχόλησης. Ισχυρίζεται ότι δούλευε 6 μέρες την εβδομάδα, οι απολαβές του ανέρχονταν σε €598 μηνιαίως (€25 ημερησίως). Επιπλέον των απολαβών αυτών είχε καθ΄ ισχυρισμό και φιλοδωρήματα τα οποία κατά προσέγγιση ανέρχονταν σε €200 μηνιαίως. Ακολούθως στις παραγράφους 20 και 21 της γραπτής του δήλωσης ισχυρίζεται τα εξής: «
  6. Ισχυρίζομαι ότι πριν από το δυστύχημα μου ήμουν ένα καθ΄ όλα ενεργητικός και καθ΄ όλα ευτυχισμένος άνθρωπος και η ηλικία των 65 ετών που ήμουν, δεν ήταν καθόλου αποτρεπτική από του να ασχολούμαι με απλές αθλητικές δραστηριότητες και συγκεκριμένα από του να ασκούμαι με τη βάδιση, πράγμα το οποίο μετά το δυστύχημα μου και μέχρι σήμερα το στερούμαι.
  7. Συγκεκριμένα αναφέρω δε ότι πριν από το δυστύχημα μου 2-3 φορές την εβδομάδα περπατούσα επί του παραλιακού πεζόδρομου πράγμα το οποίο εκ των πραγμάτων αδυνατώ να κάνω τώρα, γεγονός το οποίο με στεναχωρεί. Περαιτέρω ισχυρίζομαι ότι πριν από το δυστύχημα ήμουνα ένας καθ΄ όλα κοινωνικός άνθρωπος και κατά τις ελεύθερες μου ώρες είχα συναναστροφές με φίλους και συγγενείς πράγμα το οποίο επίσης αδυνατώ να κάνω τώρα με αποτέλεσμα να απομονωθώ και να μην έχω οποιαδήποτε επαφή με το συγγενικό και ειδικά με το φιλικό μου περιβάλλον και να είμαι κάτω από το βάρος της κατάθλιψης και στεναχώριας.» Θέτει επίσης τους ισχυρισμούς του ως προς τις ισχυριζόμενες ειδικές ζημιές περιλαμβανομένων και ισχυριζόμενων απωλειών απολαβών. Κατά την κυρίως εξέταση κατέθεσε τα Τεκμήρια 1-
  8. Κατά την αντεξέταση ο Ενάγοντας απάντησε σε διάφορες ερωτήσεις σε σχέση με τα προσόντα του για να οδηγά το μοτοποδήλατο και τις άδειες που έπρεπε να ήταν σε ισχύ σε σχέση με αυτό. Αντεξετάστηκε επίσης ως προς τα γεγονότα του δυστυχήματος και επέμενε ότι ο ίδιος πέρασε με πράσινο και ότι ο Εναγόμενος του έκοψε το δρόμο. Αντεξετάστηκε επίσης αναφορικά με τους ισχυρισμούς του για την ισχυριζόμενη εργασία του και την απαίτηση του για απώλεια εισοδημάτων. Ήταν η θέση του ότι μεταξύ άλλων εργαζόταν κατά τον ουσιώδη χρόνο και ότι συνεπεία του δυστυχήματος απώλεσε εισοδήματα. Αντεξετάστηκε επίσης ως προς την κατάσταση της υγείας του πριν και μετά το δυστύχημα. Ήταν η θέση του ότι όλα τα προβλήματα (πλην ελάχιστης ζάχαρης) έχουν δημιουργηθεί μετά το δυστύχημα. Δεν υπήρξε επανεξέταση. Ακολούθως έδωσε μαρτυρία ο Αστ. 2009 Αντώνης Αντωνίου (Μ.Ε.2): Ο Μ.Ε.2 ανέφερε μεταξύ άλλων κατά την κυρίως εξέταση ότι έφθασε στη σκηνή του δυστυχήματος την 3.4.2007 γύρω στις 13:50 το οποίο διερεύνησε. Κατάθεσε ως Τεκμήριο 14 σχετικό συμμετρικό σχεδιάγραμμα το οποίο εξήγησε στο Δικαστήριο. Κατέθεσε επίσης ως Τεκμήριο 15 τη δική του κατάθεση. Κατά την ακρόαση ήταν μεταξύ άλλων η θέση του ότι όταν έφθασε στη σκηνή παρόντες ήταν μεταξύ άλλων δύο μάρτυρες, ο κ. Νάσος Χαραλάμπους (Μ.Ε.3) και ο κ. Άγγελος Αγαθαγγέλου (Μ.Ε.4). Κατά την αντεξέταση αμφισβητήθηκε ο ισχυρισμός του ότι τα πιο πάνω άτομα (Μ.Ε.3 και Μ.Ε.4) ήταν παρόντες στο δυστύχημα, όμως επέμενε στη θέση του. Αναφέρθηκε μεταξύ άλλων στις ζημιές των ενεχομένων στο δυστύχημα οχημάτων, και απάντησε σε άλλες ερωτήσεις σε σχέση με το δυστύχημα και τη σκηνή του δυστυχήματος. Δεν υπήρξε επανεξέταση. Τρίτος μάρτυρας εκ μέρους του Ενάγοντα ήταν ο κ. Νάσος Χαραλάμπους (Μ.Ε.3): Κατά την κυρίως εξέταση ανέφερε ότι την ημέρα του δυστυχήματος ο ίδιος οδηγούσε στην οδό Παναγιώτη Τσαγκάρη κατευθυνόμενος από τα βόρεια προς τα νότια (βλ. σημείο Γ επί του σχεδιαγράμματος Τεκμηρίου 14) με σκοπό να στρίψει αριστερά ως η πορεία του, στην οδό Γεωργίου του Α΄. Ο ίδιος σταμάτησε στο κόκκινο φως και σε διάστημα μερικών δευτερολέπτων σταμάτησε ένα αυτοκίνητο δίπλα του, δηλαδή το Honda KBZ 690 (οδηγούμενο από τον Εναγόμενο). Ο Εναγόμενος είχε σταματήσει δίπλα του (στα δεξιά του), δηλαδή στη διπλανή λωρίδα για να στρίψει δεξιά (ως η πορεία του Εναγόμενου). Σύμφωνα με τον Μ.Ε.3 αφού ο Εναγόμενος σταμάτησε στη γραμμή σε διάστημα μερικών δευτερολέπτων ξεκίνησε ενόσω ήταν κόκκινο με αποτέλεσμα να συγκρουστεί με το μοτοποδήλατο (του Ενάγοντα). Μετά τη σύγκρουση ο Μ.Ε.3 έμεινε στο αυτοκίνητο του γιατί εξακολουθούσε να ήταν κόκκινο ενώ ο συνοδηγός του Άγγελος Αγαθαγγέλου (Μ.Ε.4) έτρεξε στο σημείο σύγκρουσης. Όταν άναψε το πράσινο φως ο Μ.Ε.3 έστριψε αριστερά (ανατολικά), προχώρησε λίγο και σταμάτησε κάπου. Ερωτούμενος κατά πόσο έβλεπε τα φώτα τροχαίας στην οδό Γεωργίου ενόσω ο ίδιος ο Μ.Ε.3 ήταν στο κόκκινο φως ακινητοποιημένος απάντησε ότι αυτά δεν φαίνονταν καθαρά. Όταν έφθασε η Αστυνομία ο ίδιος ο Μ.Ε.3 και ο συνοδηγός του ήταν παρόντες εκεί. Κατόπιν ερωτήσεων είπε ότι πρώτη φορά είδε τον Ενάγοντα στο δυστύχημα και ακολούθως στο Δικαστήριο. Κατάθεσε χωρίς ένσταση την κατάθεση που έδωσε στην Αστυνομία (Τεκμήριο 16). Κατά την αντεξέταση απάντησε σε ερωτήσεις ως προς το πότε έφθασε το ασθενοφόρο στη σκηνή και πότε η Αστυνομία. Αμφισβητήθηκε από τον συνήγορο της Υπεράσπισης ότι ο Μ.Ε.3 ήταν παρών στη σκηνή του δυστυχήματος αλλά επέμενε ότι ήταν εκεί. Ήταν η θέση του ότι με τον τρόπο που ήταν ακινητοποιημένος αυτό το οποίο σίγουρα μπορεί να πει ήταν ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο το φανάρι στην πορεία του και του Εναγόμενου ήταν κόκκινο αλλά δεν ήταν σε θέση να πει αν το φως του φαναριού στην πορεία του μοτοποδηλάτου ήταν κόκκινο ή πράσινο. Το όλο συμβάν έγινε σε διάστημα μερικών δευτερολέπτων, δηλαδή άναψε κόκκινο φανάρι στην πορεία του Μ.Ε.3 και του Εναγομένου και αφού σταμάτησαν ενόψει του κόκκινου φαναριού (τόσο ο Μ.Ε.3 όσο και ο Εναγόμενος), ο Εναγόμενος μετά από μερικά δευτερόλεπτα ξεκίνησε και εισήλθε στη διασταύρωση. Απάντησε σε διάφορες ερωτήσεις σε σχέση με τα φώτα στη συγκεκριμένη διασταύρωση. Απάντησε επίσης σε ερωτήσεις ως προς το πώς κλήθηκε στον αστυνομικό σταθμό για να δώσει κατάθεση και πότε έδωσε κατάθεση. Κατόπιν ερωτήσεων ανάφερε ότι ο οδηγός του αυτοκινήτου (ο Εναγόμενος) διένυσε μέχρι τη σύγκρουση περίπου 3 μέτρα. Πριν τη σύγκρουση δεν είδε καθαρά από πού ερχόταν ο μοτοσυκλετιστής και σίγουρα δεν πέρασε μπροστά από τον Μ.Ε.3 και δεν ερχόταν από ανατολικά προς το δυτικά για να τον προσέξει. Δεν είχε άλλα αυτοκίνητα να περνούν μόνο ο μοτοποδηλάτης ερχόταν πρώτος ή πίσω του υπήρχαν άλλα αυτοκίνητα. Πάντως ο μάρτυρας είδε τη σύγκρουση και δεν γνωρίζει αν ο μοτοποδηλάτης είχε ταχύτητα. Ακούστηκε κάποιο κτύπημα. Δεν υπήρξε επανεξέταση. Ακολούθως έδωσε μαρτυρία ο κ. Άγγελος Αγαθαγγέλου (Μ.Ε.4): Κατά την κυρίως εξέταση ο Μ.Ε.4 ανάφερε ότι ήταν κατά τον ουσιώδη χρόνο, συνοδηγός στο αυτοκίνητο που οδηγούσε ο κ. Νάσος Χαραλάμπους (Μ.Ε.3). Ο Μ.Ε.4 είδε τη σκηνή του δυστυχήματος. Πιο συγκεκριμένα είπε ότι ο ίδιος και ο Μ.Ε.3 ήταν σταματημένοι στην οδό Π. Τσαγκάρη ενώ το φως ήταν κόκκινο και μετά από πάροδο 2-3 δευτερολέπτων σταμάτησε δίπλα τους ένα άλλο όχημα και ξαφνικά μετά από μερικά δευτερόλεπτα ενώ ήταν κόκκινο ο οδηγός του άλλου οχήματος (ο Εναγόμενος) ξεκίνησε με αποτέλεσμα να κτυπήσει τη μοτοσυκλέτα που οδηγούσε ο Ενάγοντας ο οποίος έπεσε. Όταν ο Μ.Ε.4 είδε το δυστύχημα βγήκε από το αυτοκίνητο και πήγε πάνω από το τραυματία και τον καθησύχασε. Μετά από 5-10 λεπτά ήρθε το ασθενοφόρο και νομίζει ότι η Αστυνομία ήρθε μετά από μισή ώρα - σαράντα λεπτά μετά το δυστύχημα. Κατά την κυρίως εξέταση αρχικά είπε ότι όταν είχε φθάσει η Αστυνομία ο ίδιος ο Μ.Ε.4 ήταν πάνω από τον κτυπημένο, όμως μετά αναγνώρισε ότι αυτό που είπε ήταν λάθος, και πρόσθεσε ότι απ΄ ότι νομίζει το ασθενοφόρο είχε ήδη πάρει τον τραυματία και είχε ήδη φύγει. Οπότε όταν είχε φθάσει η Αστυνομία ο Μ.Ε.4 με το Μ.Ε.3 ήταν στην γωνιά και περίμεναν χωρίς να φύγουν από την σκηνή του δυστυχήματος. Κατάθεσε ως Τεκμήριο 17 την κατάθεση που είχε δώσει στην Αστυνομία. Κατά την κυρίως εξέταση αναγνώρισε τον Ενάγοντα ο οποίος βρισκόταν στην αίθουσα του Δικαστηρίου και πρόσθεσε ότι τον γνώρισε την ημέρα του δυστυχήματος και ότι τον είχε επισκεφθεί και στο νοσοκομείο και έκτοτε δεν τον είχε ξαναδεί. Ο αστυνομικός που είχε φθάσει στη σκηνή ανάφερε στο Μ.Ε.3 και 4 ότι θα τους καλούσε να δώσουν κατάθεση αφού ήταν μάρτυρες του δυστυχήματος. Κατά την αντεξέταση ανέφερε ότι το φως στην πορεία του Ενάγοντα μοτοποδηλάτη ήταν πράσινο κατά τον ουσιώδη χρόνο και απάντησε σε διάφορες ερωτήσεις ως προς τον τρόπο λειτουργίας των φώτων σε συγκεκριμένα σημεία της διασταύρωσης. Σε ερώτηση ως προς το πόσα μέτρα διένυσε το αυτοκίνητο που ήταν δίπλα τους (δηλ. το αυτοκίνητο του Εναγόμενου) μέχρι τη σύγκρουση απάντησε ότι διένυσε περίπου 3 με 4 μέτρα περίπου. Είδε το μοτοποδηλάτη λίγο πριν τη σύγκρουση να κατευθύνεται προς την ανατολική Λεμεσό (πορεία Β στο σχεδιάγραμμα - Τεκμήριο 14). Εκείνη τη συγκεκριμένη στιγμή ήταν ο μοναδικός οδηγός που περνούσε. Μετά από μερικά δευτερόλεπτα πέρασαν αυτοκίνητα από τη δεξιά μεριά του δρόμου (ως η πορεία Β) γιατί υπάρχουν δύο λωρίδες. Είδε τον μοτοποδηλάτη να ήταν εν κινήσει και όχι σταματημένο. Στις δύο λωρίδες που υπήρχαν στο σημείο Β (δηλαδή στη λωρίδα του μοτοποδηλάτη και στη διπλανή λωρίδα) δεν υπήρχαν σταματημένα αυτοκίνητα. Αρνήθηκε υποβολή ότι λίγο πριν τη σύγκρουση ο μοτοποδηλάτης πέρασε διά μέσω δύο αυτοκινήτων τα οποία ήταν σταματημένα ή ξεκίνησαν εκείνη την στιγμή. Κατά την αντεξέταση αμφισβητήθηκε η γνησιότητα της μαρτυρίας του αλλά επέμενε στις θέσεις του. Δεν υπήρξε επανεξέταση. Πέμπτος μάρτυρας εκ μέρους του Ενάγοντα ήταν ο Δρ. Μάρκος Μάρκαρης (Μ.Ε.5), χειρούργος ορθοπεδικός. Κατά την κυρίως εξέταση ανάφερε ότι ο Ενάγοντας αποτάθηκε στον ίδιο μετά το δυστύχημα (συγκεκριμένα μετά που είχε υποβληθεί στη χειρουργική επέμβαση στο νοσοκομείο). Αναγνώρισε την ιατρική έκθεση που ετοίμασε ημερ. 1.5.2008 (Τεκμήριο 2). Κατόπιν ερωτήσεων εξήγησε με απλά λόγια τι είναι το υποκεφαλικό κάταγμα του δεξιού ισχύου και με ποιο τρόπο είχε αντιμετωπιστεί στο νοσοκομείο. Εξήγησε επίσης τη διάγνωση του κατά την πρώτη επίσκεψη του Ενάγοντα στον ίδιο καθώς και την αναγκαιότητα της δεύτερης χειρουργικής επέμβασης δηλαδή της ολικής αρθροπλαστικής την οποία ο ίδιος διενήργησε την 27.3.
  9. Αναφέρθηκε στα διάφορα στάδια σε σχέση με το θέμα ανάρρωσης του Ενάγοντα και στη σημερινή του κατάσταση. Κατά την αντεξέταση απάντησε μεταξύ άλλων σε ερωτήσεις ως προς τα αίτια της σπονδυλολίσθησης που είχε διαγνωστεί στον Ενάγοντα καθώς και στα αίτια των ισχυριζόμενων σωματικών προβλημάτων του. Ήταν επίσης η θέση του ότι το κύριο πρόβλημα του Ενάγοντα ήταν το ισχίον και οι επανορθωτικές επεμβάσεις που υπέστη στο σημείο εκείνο. Απάντησε σε διάφορες ερωτήσεις για την κατάσταση του Ενάγοντα στις διάφορες επισκέψεις του και για την κατάσταση του μετά και τη δεύτερη χειρουργική επέμβαση (δηλαδή της ολικής αρθροπλαστικής). Απάντησε μεταξύ άλλων σε ερωτήσεις ως προς το ενδεχόμενο να χρειαστεί νέα χειρουργική επέμβαση στο ισχίον. Δεν υπήρξε επανεξέταση. Πρώτος μάρτυρας εκ μέρους του Εναγομένου ήταν ο Δρ. Ηλίας Γεωργίου (Μ.Υ.1): (Μέσα από τη μαρτυρία του Μ.Υ.1 προβάλλεται η θέση της Υπεράσπισης σε σχέση με τις ισχυριζόμενες σωματικές βλάβες του Ενάγοντα. Σ΄ αυτό το σημείο είναι κατ΄ αρχήν χρήσιμο να σημειωθεί η δικογραφημένη θέση της Υπεράσπισης αναφορικά με την πτυχή αυτή η οποία έχει ως εξής: Ο Εναγόμενος αρνείται ότι ο Ενάγοντας ως αποτέλεσμα του πιο πάνω τροχαίου ατυχήματος τραυματίστηκε και/ή ότι υπέστη σωματικές βλάβες και αρνείται και απορρίπτει τις υποπαραγράφους (α) έως (αο) των λεπτομερειών σωματικών βλαβών του Ενάγοντα που περιλαμβάνονται στην παράγραφο 6 της Έκθεσης Απαίτησης καθώς και το υπόλοιπο περιεχόμενο της ίδιας παραγράφου. Ο Εναγόμενος περαιτέρω διαζευκτικά και άνευ βλάβης των πιο πάνω αναφερόμενων ισχυρίζεται ότι οι περιγραφόμενες στην Έκθεση Απαίτησης σωματικές βλάβες είναι εξογκωμένες και/ή υπερβολικές και/ή εκ των υστέρων σκέψεις και καλεί τον Ενάγοντα σε αυστηρή υπόδειξη αυτών. Περαιτέρω και διαζευκτικά ισχυρίζεται ότι το ισχυριζόμενο πρόβλημα σπονδυλολίσθησης του Ενάγοντα προϋπήρχε του ατυχήματος ως γενετική ανωμαλία και/ή διαφορετικά δημιουργήθηκε από αιτία που δεν συνδέεται κατά οποιοδήποτε τρόπο με το επίδικο ατύχημα.) Ο ιατρός Η. Γεωργίου (Μ.Υ.1) ανάφερε ότι εξέτασε τον Ενάγοντα την 12.04.10 και εξέδωσε σχετική ιατρική έκθεση Τεκμήριο
  10. Με βάση την έκθεση Τεκμήριο 18 η οποία αποτελείται από 5 σελίδες, ο Μ.Υ.1 δέχεται ότι ο Ενάγοντας συνεπεία του δυστυχήματος υπέστη υποκεφαλικό κάταγμα του δεξιού μηριαίου (δεξιού ισχίου). Ο Μ.Υ.1 καταγράφει στο Τεκμήριο 18 τα αποτελέσματα της κλινικής εξέτασης ημερ. 12.09.10 ως εξής: «i. Βαδίζει κατά πλήρως ικανοποιητικό τρόπο. ii. Προσήλθε χρησιμοποιώντας μπαστούνι στήριξης (η αναγκαιότητα χρήσης τέτοιου βοηθήματος δεν καταγράφεται από τον θεράποντα ιατρό Μάρκαρη). iii. Μικρού βαθμού μυική ατροφία των μυών του δεξιού μηρού της τάξης του ενός εκ. (η επιμέτρηση έγινε σε απόσταση 10 εκ. κεντρικά των άνω πόλων των επιγονατίδων και έδειξε δεξιά 42 εκ. αριστερά 43 εκ.) iv. Πλήρως επουλωμένη χειρουργική ουλή μήκους 18 εκ. στην έξω επιφάνεια του άνω μέρους του δεξιού ισχίου. v. Η κινητικότητα των ισχίων, γονάτων, ποδοκνημικών και ποδών κατά την συγκριτική εξέταση του αριστερού και δεξιού κάτω άκρου, δεν παρουσιάζει οποιαδήποτε διαφορά. vi. Είναι σε θέση να τοποθετήσει το βάρος του σώματος του στα άκρα των ποδών και στις φτέρνες. vii. Φυσιολογική λειτουργικότητα του νευροαγγειακού συστήματος του δεξιού κάτω άκρου». Αφού αναφέρεται στη χειρουργική επέμβαση στο Νοσοκομείο και σ΄ αυτήν από τον ιατρό Μάρκαρη, καταλήγει στα συμπεράσματα του στην εν λόγω έκθεση ως εξής: «
  11. Τα σημερινά κλινικά ευρήματα στηρίζουν τη γνώμη για την πλήρως ικανοποιητική αποκατάσταση.
  12. Θα είναι σε θέση να επιτελεί συνήθεις καθημερινές δραστηριότητες που οι αναγκαιότητες συνταξιούχου ατόμου της ηλικίας του απαιτούν.» Σημειώνει μεταξύ άλλων στην έκθεση Τεκμήριο 18 ότι κατά την εξέταση ο Μ.Υ.1 είχε στη διάθεση του αντίγραφο του ιατρικού πιστοποιητικού του Νοσοκομείου (του ιατρού Λανίτη) ημερ. 3.12.07 (Τεκμήριο 1) και αντίγραφο του ιατρικού πιστοποιητικού του Μ. Μάρκαρη ημερ. 1.05.08 (Τεκμήριο 2). Την επομένη της εξέτασης από τον ιατρό Μ.Υ.1 ο Ενάγοντας είχε προσκομίσει τον ακτινολογικό φάκελο μετά την εγχείριση του Νοσοκομείου αλλά όχι τις ακτινολογικές εξετάσεις μετά την εγχείριση από τον ιατρό Μάρκαρη. Κατά την ακροαματική διαδικασία, ο ιατρός Γεωργίου αναφέρθηκε μεταξύ άλλων στα προσόντα και στην πείρα του. Ήταν η θέση του ότι η σπονδυλολίσθηση που διέγνωσε ο ιατρός Μάρκαρης, δεν είναι τραυματικής αιτιολογίας. Πρόσθεσε ότι η τραυματική σπονδυλολίσθηση είναι εξαιρετικά σπάνια και συνοδεύεται με κάταγμα σπονδύλου και στην παρούσα περίπτωση δεν υπήρξε κάταγμα σπονδύλου. Προς υποστήριξη της θέσης του αναφέρθηκε και κατάθεσε ως Τεκμήριο 19 μελέτη με τίτλο «The etiology of spondylolisthesis" από το Journal of Bone & Joint Surgery British Volume. Κατάθεσε επίσης ως Τεκμήριο 20 άλλη μελέτη με τίτλο "Lumbar spondylolisis and spondylolisthesis" από την Εθνική Ιατρική Βιβλιοθήκη των Ηνωμένων Πολιτειών. Τόσο το Τεκμήριο 19 όσο και το Τεκμήριο 20 τα εκτύπωσε από τον Ηλεκτρονικό Υπολογιστή του. Ο Μ.Υ.1 κατέθεσε επίσης συμπληρωματική ιατρική έκθεση που ετοίμασε ημερ. 31.1.2013 (Τεκμήριο 21) αφού επανεξέτασε τον Ενάγοντα την 31.1.
  13. Στην έκθεση Τεκμήριο 21, ο ιατρός Γεωργίου καταγράφει ότι η κλινική εξέταση ημερ. 31.1.13 έδειξε επακριβώς τα ίδια ευρήματα που καταγράφονται στην πρώτη του ιατρική έκθεση (Τεκμήριο 18). Επίσης ότι ο Ενάγοντας εξακολουθεί να υφίσταται μυϊκή ατροφία της μυϊκής μάζας των μυών του δεξιού μηρού της τάξης του 1 εκ. Συμπερασματικά καταγράφει τα εξής: «
  14. Τα κλινικά μου ευρήματα σε συνδυασμό με το ιατρικό του ιστορικό που ακολούθησε την πρώτη μου εξέταση επιβεβαιώνουν την ορθότητα της γνώμης για το πλήρως ικανοποιητικό αποτέλεσμα που είχε η δεύτερη χειρουργική επέμβαση στην οποία υποβλήθηκε. Η ενός εκ. μυϊκή ατροφία των μυών του μηρού συνάδει με την ενόχληση ευκολότερης κόπωσης σε περιπτώσεις σχετικά παρατεταμένης βάδισης σε σχέση με την ηλικία του». Στο εν λόγω πιστοποιητικό Τεκμήριο 21 ο ιατρός καταγράφει ότι ο ενάγοντας είχε προσέλθει στο ιατρείο την 31.1.13 χρησιμοποιώντας ένα μπαστούνι στήριξης. Ως προς το τι του είχε αναφέρει ο ενάγοντας στην εν λόγω επίσκεψη σημείωσε: «Αναφορικά με την κατάσταση του δεξιού ισχίου δηλώνει ότι η ενόχληση που παραμένει αφορά αίσθηση ευκολότερης κόπωσης μετά από περπάτημα απόστασης περίπου 150 μέτρων. Με την συμπλήρωση της απόστασης αυτής θα πρέπει να ξεκουραστεί. Το βράδυ όταν ξαπλώνει στην δεξιά περιοχή του σώματος του αισθάνεται ενόχληση στην έξω επιφάνεια του δεξιού ισχίου. Βαδίζει όπως ο ίδιος αισθάνεται κατά ικανοποιητικό τρόπο όμως αισθάνεται περισσότερο ασφαλής εάν χρησιμοποιεί μπαστούνι στήριξης». Κατά την κυρίως εξέταση ο Μ.Υ.1 συμφώνησε με την θέση του κ. Χαραλάμπους ότι το μόνο λειτουργικό κατάλοιπο από την όλη εγχείρηση είναι ότι αν περπατήσει 150 μέτρα θα πρέπει να ξεκουραστεί: «Συμφωνώ. Το επίπεδο κόπωσης επέρχεται κατά τι ενωρίτερα από αυτό που ερχόταν προ του τραυματισμού και συνάδει με το κλινικό μου εύρημα του της 1 εκατοστομέτρου μυϊκής ατροφίας των μυών του μηρού». Πρόσθεσε ότι η αναγκαιότητα του μπαστουνιού είναι για να αισθάνεται ασφάλεια περισσότερο παρά για σκοπούς κάλυψης μιας ανάγκης λειτουργικής. Ηταν επίσης η θέση του ότι η πιθανότητα να χρειαστεί νέα χειρουργική επέμβαση για την άρθρωση είναι εξαιρετικά απομακρυσμένη και σημείωσε ότι μέχρι την ημέρα της ακρόασης είχαν ήδη παρέλθει 6 χρόνια χωρίς να χρειαστεί νέα εγχείρηση. Αναφορικά δε με την βιωσιμότητα της προσθετικής άρθρωσης που του τοποθετήθηκε κατά την εγχείρηση από τον ιατρό Μάρκαρη, επικαλέστηκε μελέτη από το The Journal of Bone and Joint Surgery (Τεκμήριο 22) και άλλη μελέτη από το ίδιο περιοδικό (Τεκμήριο 23). Σε περίπτωση όμως που χρειαστεί τέτοια νέα εγχείρηση, τότε το κόστος θα είναι γύρω στις 8000-10.000 ευρώ. Πρόσθεσε ότι με βάση την κατάσταση του ασθενή και γνωρίζοντας ότι ήδη πέρασαν 6 χρόνια, κατά την άποψη του δεν θα υπάρχουν μελλοντικά έξοδα κινησιοθεραπείας. Κατά την αντεξέταση απάντησε σε ερωτήσεις αναφορικά με την πιθανότητα να χρειαστεί ξανά εγχείρηση στην άρθρωση. Απάντησε επίσης σε ερωτήσεις αναφορικά με την πείρα του σε εγχειρήσεις κάτι που αμφισβητήθηκε από την πλευρά του ενάγοντα. Επίσης αμφισβητήθηκε με διάφορες υποβολές και ερωτήσεις η αντικειμενικότητα του. Επίσης απάντησε σε ερωτήσεις ως προς τα αίτια της σπονδυλολίσθησης καθώς και για τα κατάλοιπα του ενάγοντα από το δυστύχημα. Ο Μ.Υ.1 επέμενε στις θέσεις του. Ακολούθως έδωσε μαρτυρία ο ίδιος ο Εναγόμενος Μ.Υ.2: Κατά την κυρίως εξέταση του ανέφερε μεταξύ άλλων ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο γύρω στις 13:00 οδηγούσε το αυτοκίνητο του επί της οδού Π. Τσαγκάρη από βόρεια νότια (ως η πορεία Α επί του σχεδιαγράμματος - Τεκμήριο 14) και σταμάτησε στα φώτα τροχαίας αφού είχαν χρώμα κόκκινο. Το αυτοκίνητο του ήταν το πρώτο αυτοκίνητο στη συμβολή με την οδό Γεωργίου του Α΄. Ο σκοπός του ήταν να στρίψει δεξιά ως η πορεία του για να κατευθυνθεί προς την οδό Γεωργίου του Α΄ προς το γραφείο του. Όταν σταμάτησε υπήρχε κίνηση επί της οδού Γεωργίου του Α΄, δηλαδή αυτοκίνητα τα οποία περνούσαν από δυτικά προς ανατολικά και αντίθετα οπότε περίμενε μερικά δευτερόλεπτα και όταν πρόσεξε ότι η κίνηση επί της οδού Γεωργίου του Α΄ σταμάτησε και είδε ότι τα αυτοκίνητα στα δεξιά και αριστερά του είχαν σταματήσει, προχώρησε. Διευκρίνισε ότι πριν προχωρήσει δεν κοίταξε στα φώτα αν είχε αλλάξει το φως αλλά υπολόγισε ότι άλλαξε το φως και ότι πλέον είχε δικαίωμα να προχωρήσει. Όταν διάνυσε μερικά μέτρα μέσα στη διασταύρωση, είδε εκείνη τη στιγμή μέσα από μια σειρά από δύο αυτοκίνητα τα οποία ήταν σταματημένα στα φώτα στα δεξιά του (στην οδό Γεωργίου, στη λωρίδα Β επί του Τεκμηρίου 14 και στην αμέσως διπλανή της λωρίδα) να έρχεται μια μηχανή, οδηγούμενη από τον Ενάγοντα, να περνά με κόκκινο, (όπως ο Εναγόμενος υπολόγισε) και να κτυπά στο αυτοκίνητο του. Σύμφωνα με τον Εναγόμενο ο Ενάγοντας ούτε ήχησε τη σειρήνα ούτε προσπάθησε να τον αποφύγει. Ήταν η θέση του κατά την ακρόαση ότι από το σημείο που ήταν ο ίδιος ή από το διπλανό σημείο (σημείο Γ επί του σχεδιαγράμματος - Τεκμήριο 14) δεν μπορεί να δει κάποιος τι χρώμα φως άναβε στα φανάρια που ήταν στα δεξιά του (δηλαδή στο σημείο Β στην οδό Γεωργίου). Απάντησε επίσης σε διάφορες ερωτήσεις σε σχέση με τη λειτουργία των φώτων στη σχετική συμβολή. Μετά τη σύγκρουση ο Εναγόμενος κατέβηκε, είδε τον Ενάγοντα στο έδαφος και μετά έφθασε το ασθενοφόρο. Διευκρίνισε μεταξύ άλλων ότι υπέθεσε ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο τα φώτα της πορείας του Ενάγοντα ήταν κόκκινο, και ότι ο Ενάγοντας πέρασε με κόκκινο, διότι τα αυτοκίνητα της πορείας εκείνης είχαν σταματήσει στα φανάρια. Αυτό το είπε και στην κατάθεση του ο Εναγόμενος. Σύμφωνα με τον Εναγόμενο η ορατότητα του Ενάγοντα σε σχέση με την πορεία του ήταν καθαρή. Όταν ο Ενάγοντας ξεπετάκτηκε μέσα από τα δύο αυτοκίνητα, ο Εναγόμενος προσπάθησε να σταματήσει αλλά ήταν αργά. Κατά την αντεξέταση ο Εναγόμενος ανάφερε μεταξύ άλλων ότι συμφωνεί με το σχεδιάγραμμα (Τεκμήριο 14) και το οποίο μάλιστα είχε υπογράψει. Απάντησε σε ερωτήσεις ως προς το σημείο που ο ίδιος ο Εναγόμενος είχε σταματήσει όταν τα φώτα τροχαίας ήταν κόκκινα. (Κατά την ακρόαση σημείωσε το γράμμα Χ με μπλε μελάνι επί του Τεκμηρίου 14 το σημείο αυτό όπως το υπολογίζει και διευκρίνισε ότι σίγουρα δεν ήταν πιο πίσω). Δέχτηκε ότι όταν είχε δει το κόκκινο φως ο ίδιος σταμάτησε 1-2 μέτρα περίπου μετά τη νοητή γραμμή των φώτων (την οποία σημείωσε κατά την ακρόαση επί του Τεκμηρίου 14 με κύκλο με μπλε μελάνι). Διευκρίνισε ότι είχε ξεπεράσει το αλτ και ότι η εν λόγω νοητή γραμμή είναι 1-2 μέτρα μετά το αλτ. Πριν την εν λόγω νοητή γραμμή υπάρχει η διάβαση πεζών (η «έντονη» γραμμή πριν την νοητή γραμμή που κύκλωσε ο μάρτυρας επί του σχεδιαγράμματος). Δέχτηκε κατά την αντεξέταση ότι ενώ το φως της πορείας του ήταν κόκκινο είχε κατ΄ αρχήν σταματήσει σε σημείο έξω από αυτό που έπρεπε να σταματούσε. Στο Ποινικό Δικαστήριο είχε παραδεχθεί ότι υπέπεσε σε τροχαία παράβαση σχετικά με το δυστύχημα. Η θέση του έχει ως εξής: Πρέπει και ο ίδιος ο Εναγόμενος να πέρασε με κόκκινο και πρέπει και ο Ενάγοντας να πέρασε με κόκκινο. Ο ίδιος ο Εναγόμενος υποστήριξε ότι είχε σταματήσει και όταν εκκίνησε σε 2-3 μέτρα ο Ενάγοντας κτύπησε το αυτοκίνητο του. Διευκρίνισε ότι ο ίδιος ο Εναγόμενος είχε επανεκκινήσει 15 δευτερόλεπτα μετά που είχε σταματήσει. Ήταν η θέση του ότι ενόσω το φως της τροχαίας ήταν κόκκινο στην κατεύθυνση του, ήταν επίσης κόκκινο και στην πορεία του Ενάγοντα. Δεν υπήρξε επανεξέταση. Ακολούθως έδωσε μαρτυρία ο κ. Φίλιππος Μούζουρος (Μ.Υ.3), ο οποίος ανάφερε κατά την κυρίως εξέταση ότι εργάζεται στο Τμήμα Δημοσίων Έργων στον Κλάδο Κυκλοφοριακών Μελετών και ασχολείται με τον προγραμματισμό των φώτων τροχαίας σε όλη την Κύπρο. Αναφέρθηκε σε μελέτη στην οποία προέβηκε αναφορικά με τη λειτουργία των φώτων τροχαίας στη σχετική συμβολή για την 3.4.2007 περί ώρα 1:00 μ.μ.. Κατέθεσε ως Τεκμήριο 24 σχετικό πίνακα που ετοίμασε στον οποίο ανέφερε ότι φαίνεται ο τρόπος και οι χρόνοι λειτουργίας των συγκεκριμένων φώτων τροχαίας τα οποία εξήγησε στο Δικαστήριο με αναφορά στον εν λόγω πίνακα - Τεκμήριο 24 (αναφέρθηκε στα διάφορα στάδια λειτουργίας, στο σχετικό χρόνο διάρκειας του κάθε φαναριού και στους χρόνους ασφάλειας από στάδιο σε στάδιο). Επιπρόσθετα σε σχετική ερώτηση ήταν η θέση του ότι όταν κάποιος βρίσκεται στην πορεία του οχήματος των μαρτύρων Μ.Ε.3 και Μ.Ε.4 (δηλαδή στο σημείο Γ επί του σχεδιαγράμματος - Τεκμήριο 14) είναι δύσκολο να δει τι χρώμα έχουν τα φανάρια της πορείας του Ενάγοντα (δηλαδή της πορείας Β επί του Τεκμηρίου 14). Κατά την αντεξέταση ανέφερε μεταξύ άλλων ότι μόνο ο ίδιος ο μάρτυρας μπορεί να ελέγξει και να προγραμματίσει τα φώτα τροχαίας στην Κύπρο. Απάντησε διάφορες ερωτήσεις σε σχέση με τη λειτουργία των φώτων τροχαίας στη σχετική συμβολή. Επέμενε επίσης ότι είναι απίθανο από το σημείο Γ να δει κάποιος τα φώτα της πορείας του Ενάγοντα. Υπήρξε σύντομη επανεξέταση. ΠΑΡΑΔΕΚΤΟ ΓΕΓΟΝΟΣ Κατά την ακρόαση δηλώθηκε ως παραδεκτό γεγονός ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο ο Ενάγοντας δεν ήταν δηλωμένος στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις ως εργαζόμενος, ούτε είχε φορολογικό φάκελο. --------------------------- Ακολούθησαν οι αγορεύσεις των ευπαίδευτων συνηγόρων. ------------------------------------- ΑΝΑΛΥΣΗ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ Έχω παρακολουθήσει τους μάρτυρες ενώ έδιδαν μαρτυρία καθώς και τον τρόπο και ύφος με το οποίο απαντούσαν τις διάφορες ερωτήσεις. Όσον αφορά τον Ενάγοντα: Η ουσία της μαρτυρίας του Ενάγοντα ότι ο Εναγόμενος επιχειρώντας να στρίψει δεξιά από τη Π. Τσαγκάρη προς την οδό Γεωργίου, του ανέκοψε την πορεία, συνάδει με όλη την υπόλοιπη μαρτυρία. Το ότι στη γραπτή δήλωση ο Ενάγοντας αναφέρει ότι ο Εναγόμενος παρέλειψε να σταματήσει στα φώτα τροχαίας, ενώ από τη μαρτυρία προέκυψε ότι ο Εναγόμενος είχε αρχικά σταματήσει στο κόκκινο φως αλλά δεν περίμενε μέχρι να ανάψει το πράσινο, δεν αλλάζει την ουσία της εκδοχής του Ενάγοντα ως προς την οδική συμπεριφορά του Εναγόμενου και ως προς το τι προκάλεσε το δυστύχημα. (Βέβαια το ότι ο Εναγόμενος πέρασε με κόκκινο προκύπτει από την ίδια τη μαρτυρία του Εναγομένου). Ασάφειες στη μαρτυρία του Ενάγοντα εντοπίζονται κυρίως σε θέματα που δεν επηρέασαν την απόφαση ως προς τα αίτια του δυστυχήματος. Ταυτόχρονα όσον αφορά την περιγραφή του δυστυχήματος είναι λογικό να μην αναμένεται απόλυτα ακριβής περιγραφή των γεγονότων αφού το όλο συμβάν συνέβηκε σε ελάχιστο χρονικό διάστημα. Επιπρόσθετα η ουσία των ισχυρισμών του ως προς τις σωματικές βλάβες και ταλαιπωρία που του προκλήθηκαν από το δυστύχημα συνάδει με την ιατρική μαρτυρία όπως επεξηγείται πιο κάτω. Επιπρόσθετα η εκδοχή του ως προς την κατάσταση της υγείας του πριν το δυστύχημα δεν κλονίστηκε. Βεβαίως ο Ενάγοντας αν και έπεισε ότι πριν το δυστύχημα ήταν σε θέση να εργαστεί, εντούτοις η μαρτυρία που προσκόμισε για να αποδείξει ότι πράγματι εργαζόταν κατά τον ουσιώδη χρόνο ήταν πρόχειρη και όχι πειστική. Επιπρόσθετα δεν τεκμηρίωσε ότι συνεπεία του δυστυχήματος πάσχει από κατάθλιψη και ότι απομονώθηκε κοινωνικά. (Βλ. Παύλου ν. Αστυνομίας

(1998)2 Α.Α.Δ. 68 σύμφωνα με την οποία το Δικαστήριο μπορεί να δεχθεί ολόκληρη ή μέρος της μαρτυρίας ενός μάρτυρα). Ο Μ.Ε.2 Αστ. Αντωνίου ανέφερε στο Δικαστήριο οτιδήποτε γνώριζε για την υπόθεση, με ειλικρίνεια. Σημαντικό μέρος της μαρτυρίας του δεν αμφισβητήθηκε και εκεί όπου κατά την αντεξέταση αμφισβητήθηκε, κυρίως ως προς το κατά πόσο ήταν παρόντες οι Μ.Ε.3 και Μ.Ε.4, η μαρτυρία του δεν κλονίστηκε. Η μαρτυρία του υιοθετείται και το Δικαστήριο προβαίνει σε ανάλογα ευρήματα. Ο Μ.Ε.3 κ. Νάσος Χαραλάμπους ήταν ειλικρινής. Ανάφερε οτιδήποτε γνώριζε για την υπόθεση με ειλικρίνεια. Δεν είχε καμιά διάθεση υπερβολής ή πρόθεση να απαντήσει σε θέματα που δεν γνώριζε. Για παράδειγμα όταν ερωτήθηκε κατά πόσο είδε ποιά ήταν τα φώτα τροχαίας κατά τον ουσιώδη χρόνο στην οδό Γεωργίου του Α΄ (στην πορεία του Ενάγοντα) απάντησε με ειλικρίνεια ότι δεν μπορούσε να τα δει. Αμφισβητήθηκε κατά την αντεξέταση ακόμη και η παρουσία του ιδίου και του Μ.Ε.4 στη σκηνή, όμως δεν υπάρχει αμφιβολία ότι τόσο ο Μ.Ε.3 όσο και ο Μ.Ε.4 ήταν παρόντες και είδαν το δυστύχημα. Πέραν του ότι ο ίδιος ο Μ.Ε.3 έπεισε το Δικαστήριο για την εκεί παρουσία του ιδίου και του συνοδηγού του δηλαδή το Μ.Ε.4, κατά τον ουσιώδη χρόνο, η παρουσία τους στην σκηνή έστω μετά το δυστύχημα επιβεβαιώνεται και από τον Αστ. Αντωνίου (Μ.Ε.2). Επιπρόσθετα στο Τεκμήριο 14 ο Αστ. Αντωνίου (Μ.Ε.2) σημειώνει την παρουσία των Μ.Ε.3 και Μ.Ε.4 (ως την πορεία Γ των Μ1 και Μ2). Ο δε Εναγόμενος κατά την αντεξέταση ανάφερε ότι συμφωνεί με το Τεκμήριο 14. Επιπρόσθετα κατά τη μαρτυρία του Εναγόμενου ενώπιον του Δικαστηρίου δεν ισχυρίστηκε ότι οι Μ.Ε.3 και Μ.Ε.4 δεν ήσαν μάρτυρες του δυστυχήματος ή ότι απουσίαζαν από την σκηνή. Από τη μαρτυρία του Μ.Ε.3 προκύπτει ότι την ημέρα του δυστυχήματος ο ίδιος οδηγούσε στην οδό Παναγιώτη Τσαγκάρη κατευθυνόμενος από τα βόρεια προς τα νότια (σημείο Γ επί του σχεδιαγράμματος Τεκμηρίου 14) με σκοπό να στρίψει αριστερά στην οδό Γεωργίου του Α΄. Ο ίδιος σταμάτησε στο κόκκινο φως και σε διάστημα μερικών δευτερολέπτων είδε ότι σταμάτησε ένα αυτοκίνητο δίπλα του, δηλαδή το Honda KBZ 690 (οδηγούμενο από τον Εναγόμενο). Είδε ότι ο Εναγόμενος είχε σταματήσει στη διπλανή λωρίδα για να στρίψει δεξιά. Αφού ο Εναγόμενος σταμάτησε, σε διάστημα μερικών δευτερολέπτων ξεκίνησε ενόσω ήταν κόκκινο με αποτέλεσμα να συγκρουστεί με το μοτοποδήλατο (του Ενάγοντα). (Επισημαίνεται εδώ ότι τούτα δεν έρχονται σε αντίθεση με τη μαρτυρία ούτε και του Εναγόμενου). Προκύπτει ότι μετά τη σύγκρουση ο Μ.Ε.3 έμεινε στο αυτοκίνητο του γιατί εξακολουθούσε να ήταν κόκκινο ενώ ο συνοδηγός του Άγγελος Αγαθαγγέλου (Μ.Ε.4) έτρεξε στο σημείο σύγκρουσης. Όταν άναψε το πράσινο φως ο Μ.Ε.3 έστριψε αριστερά (ανατολικά), προχώρησε λίγο και σταμάτησε κάπου. Όταν έφθασε η Αστυνομία ο ίδιος ο Μ.Ε.3 και ο συνοδηγός του ήταν παρόντες εκεί. Έγινε πιστευτός και αποτελεί πραγματικό γεγονός ότι πρώτη φορά είδε τον Ενάγοντα στο δυστύχημα και ακολούθως στο Δικαστήριο. Όσον αφορά τον κ. Άγγελο Αγαθαγγέλου (Μ.Ε.4): η εκδοχή ότι το φως στην πορεία του Ενάγοντα ήταν πράσινο κατά τον ουσιώδη χρόνο, ήταν βασισμένη σε πιθανολόγηση καθ΄ ότι όπως προκύπτει και από τη μαρτυρία του κ. Μούζουρου (Μ.Υ.3), δεν ήταν δυνατό ο Μ.Ε.4 να μπορούσε να έβλεπε από την δική του οπτική γωνία το φως του φαναριού στην πορεία του Ενάγοντα. Συνεπώς αναφορές του Μ.Ε.4 ότι είδε το φως στην πορεία του Ενάγοντα να είναι πράσινο, είναι αναφορές στις οποίες δεν μπορεί να στηριχθεί το Δικαστήριο από το συγκεκριμένο μάρτυρα. Ο Μ.Ε.4 δεν είναι αρμόδιος μάρτυρας για να δώσει μαρτυρία ως προς το τι φως ήταν αναμμένο στην πορεία του Ενάγοντα κατά τον ουσιώδη χρόνο. Κατά τα άλλα, έγινε πιστευτός ότι πράγματι ήταν παρών μαζί με τον Μ.Ε.3 στη σκηνή του δυστυχήματος και η εκδοχή του ως προς την οδική συμπεριφορά του Εναγόμενου, συνάδει μεταξύ άλλων και με την εκδοχή του ίδιου του Εναγόμενου. Το Δικαστήριο έχει αξιολογήσει τη μαρτυρία του ιατρού Μάρκαρη (Μ.Ε.5) και Γεωργίου (Μ.Υ.1) έχοντας κατά νου τις νομολογιακές αρχές σε σχέση με τη μαρτυρία εμπειρογνώμονα (Philippou v. Odysseos
(1989)1 A.A.Δ. σελ. 1 και Γιαννάκης Πελεκάνος κ.α. ν. Α. Πελεκάνου κ.α.
(2010)1(Γ) Α.Α.Δ. 1746). Ειδικός ως προς τη λειτουργία των φώτων τροχαίας, θεωρείται επίσης ο Μ.Υ.3 κ. Φίλιππος Μουζούρης. Όσον αφορά τον ιατρό Μάρκαρη (Μ.Ε.5): Δεν συμφωνώ με τη θέση του συνηγόρου του Εναγόμενου που κατέγραψε στην παράγραφο 34 της αγόρευσης του ότι η προφορική του μαρτυρία έρχεται σε αντίθεση με το ιατρικό του πιστοποιητικό (Τεκμήριο 2). Στην πραγματικότητα, κατόπιν ερωτήσεων κατά την αντεξέταση, είχε την ευκαιρία να επεξηγήσει περαιτέρω τα αναφερόμενα στο ιατρικό πιστοποιητικό του. Π.χ. καταγράφει στο ιατρικό πιστοποιητικό ότι την 25.6.2007 «βαδίζει χωρίς πατερίτσες» αλλά διαβάζοντας ολόκληρη την παράγραφο («χωλότητα με πόνο στη μέση, επώδυνη δυσκαμψία της οσφυϊκής..»), αντιλαμβάνεται κανείς ότι ο Ενάγοντας δεν μπορούσε να περπατήσει κανονικά. Ο Μ.Ε.5 ήταν ειλικρινής στο Δικαστήριο, αντικειμενικός και εξήγησε επαρκώς τις θέσεις του. Όπου χρειαζόταν, δεν δίστασε να μην είναι απόλυτος π.χ. όταν δεν μπορούσε να πει με βεβαιότητα ότι ο Ενάγοντας θα χρειαστεί νέα εγχείρηση μελλοντικά. Η μαρτυρία του στο σύνολο της δεν έχει κλονισθεί ούτε από την αντεξέταση ούτε από την υπόλοιπη μαρτυρία. Υιοθετείται από το Δικαστήριο το οποίο προβαίνει σε ανάλογα ευρήματα. Όσον αφορά τον ιατρό Γεωργίου (Μ.Υ.1): Κατ' αρχάς κατά την αντεξέταση αμφισβητήθηκε η κατάρτιση του ως ειδικού και συγκεκριμένα η πείρα του στις χειρουργικές επεμβάσεις. Από τη μαρτυρία προκύπτει ότι ο Μ.Υ.1 αποφοίτησε από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών το
  1. Ειδικεύτηκε στην χειρουργική ορθοπεδική τραυματιολογία στο Manchester Αγγλίας μέχρι το
  2. Εκεί διενήργησε πληθώρα εγχειρήσεων. Ακολούθως το Μάρτη διορίστηκε στο Νοσοκομείο Λεμεσού όπου εργάστηκε για 1,5 περίπου χρόνο και μετέπειτα εργάστηκε στον ιδιωτικό τομέα με δική του κλινική. Από τη μαρτυρία του ιδίου του Η. Γεωργίου προκύπτει ότι για προσωπικούς λόγους σταμάτησε τις χειρουργικές επεμβάσεις και σ΄ αυτό το στάδιο ασχολείται μόνο με μικροεπεμβάσεις της ημέρας. Το δε 2004-2005 ενοικίασε την κλινική του. Παρά τις υποβολές για το αντίθετο ο Μ.Υ.1 έγινε πιστευτός ότι ασχολήθηκε για τελευταία φορά στη καριέρα του με προσθετική αντικατάσταση κεφαλής περίπου δύο χρόνια πριν το
  3. Αν και ο Μ.Υ.1 τα τελευταία χρόνια απέχει από το να διενεργεί εγχειρήσεις, εντούτοις είναι σαφέστατο λόγω των σπουδών του και της προηγούμενης πείρας του ότι πληρεί τα κριτήρια του εμπειρογνώμονα. Το κατά πόσο βέβαια στη συγκεκριμένη περίπτωση στοιχειοθέτησε όλες τις ιατρικές του θέσεις για την κατάσταση του Ενάγοντα είναι άλλο θέμα. Όπως καταγράφεται αναλυτικότερα πιο κάτω σε άλλα σημεία, ο Μ.Ε.5 δεν έπεισε για τις θέσεις του, στο βαθμό που αυτές δεν συνάδουν με τις θέσεις του ιατρού Μ.Ε.
  4. Ο Εναγόμενος (Μ.Υ.2) παραδέχθηκε μεν ότι ο ίδιος κατά τον ουσιώδη χρόνο πέρασε με κόκκινο αλλά επιχείρησε ανεπιτυχώς να προβάλει την εκδοχή ότι και ο Ενάγοντας πέρασε με κόκκινο, εκδοχή η οποία για λόγους που εξηγούνται αναλυτικότερα δεν γίνεται πιστευτή. Περαιτέρω αξιολόγηση της μαρτυρίας του Εναγομένου καταγράφεται σε άλλα σημεία της απόφασης. O κ. Φίλιππος Μούζουρος (M.Y.3) παρουσιάστηκε στο Δικαστήριο με πρόθεση να δώσει με ειλικρίνεια οποιεσδήποτε πληροφορίες είχε σε σχέση με τη λειτουργία των φώτων τροχαίας κατά τον ουσιώδη χρόνο στη συμβολή των οδών Γεωργίου του Α΄ και Π. Τσαγκάρη. Η δε μαρτυρία του δεν έχει αμφισβητηθεί ουσιαστικά. Από τη μαρτυρία του Μ.Υ.3 προκύπτει ότι ο ίδιος εργάζεται στο Τμήμα Δημοσίων Έργων στον Κλάδο Κυκλοφοριακών Μελετών και η εργασία του είναι ο προγραμματισμός των φώτων τροχαίας σε όλη την Κύπρο. Εκπαιδεύτηκε για τη συγκεκριμένη εργασία στο εξωτερικό και στην Κύπρο. Κατόπιν αιτήματος του κ. Χαραλάμπους, δηλαδή του δικηγόρου που χειρίστηκε την υπόθεση για τον Εναγόμενο, ετοίμασε μελέτη για τη λειτουργία των φώτων τροχαίας στη σχετική συμβολή αναφορικά με την 3.4.07 και ώρα 1:00 μ.μ.. Το όσα ανάφερε αναφορικά με τον τρόπο λειτουργίας των φώτων στη συμβολή κατά τον ουσιώδη χρόνο αποτελούν πραγματικά γεγονότα. Εκείνο που σημειώνεται είναι το εξής: Την ώρα που ανάβει το πράσινο τόξο γι΄ αυτούς που θέλουν να εισέλθουν από τον παραλιακό δρόμο ερχόμενοι από ανατολικά για να στρίψουν δεξιά προς την Π. Τσαγκάρη, τότε ανάβει κόκκινο στην πορεία του Ενάγοντα (πορεία Β στο Τεκμήριο 14) καθώς επίσης και στην πορεία του Εναγόμενου (πορεία Α στο Τεκμήριο 14). Εκείνο που προκύπτει από τη μαρτυρία του Μ.Υ.3 είναι ότι υπάρχει πράγματι ένα χρονικό διάστημα δευτερολέπτων, όπως το περιέγραψε ο Μ.Υ.3, κατά το οποίο τόσο το φως στην πορεία Α όσο και το φως στην πορεία Β είναι κόκκινο. Αυτό όμως δεν οδηγεί αυτόματα στο συμπέρασμα ότι ο Ενάγοντας πέρασε εκείνη τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή κατά την οποία και τα δύο φώτα ήταν κόκκινα. Το δυστύχημα εξετάστηκε από τον Αστ. 2008 Αντώνη Αντωνίου (Μ.Ε.2) Από την ενώπιον του Δικαστηρίου μαρτυρία προκύπτει ότι ο Αστ. Αντωνίου (Μ.Ε.2) αφού ειδοποιήθηκε έφθασε στη σκηνή του δυστυχήματος γύρω στις 13:50 (δηλαδή περίπου 45 λεπτά μετά το δυστύχημα) το οποίο και εξέτασε. Ο Μ.Ε.2 υπηρετεί στην Τροχαία Λεμεσού στον Κλάδο Διερεύνησης Δυστυχημάτων. Εξετάζει τροχαία δυστυχήματα από το
  5. Έχει εξετάσει πάρα πολλά τροχαία δυστυχήματα. Στην δε Αστυνομική Ακαδημία παρακολούθησε μαθήματα όσο αφορά τη διερεύνηση τροχαίων ατυχημάτων. Στη σκηνή ο Μ.Ε.2 βρήκε τα ενεχόμενα οχήματα στις τελικές τους θέσεις καθώς και τον Εναγόμενο (όπως αυτές υποδεικνύονται στο Τεκμήριο 14). Όταν έφθασε ο Μ.Ε.2 στη σκηνή ο Ενάγοντας είχε ήδη μεταφερθεί στο Νοσοκομείο. Δεν υπάρχει επίσης αμφιβολία ότι ο Μ.Ε.2 είδε στη σκηνή το Μ.Ε.3 και Μ.Ε.
  6. Ετοίμασε πρόχειρο σχέδιο (το οποίο κατατέθηκε στο Ποινικό Δικαστήριο). Ετοίμασε επίσης και συμμετρικό σχέδιο (το Τεκμήριο 14). Η ορθότητα του συμμετρικού σχεδίου του δεν αμφισβητήθηκε από τον Εναγόμενο. Αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι το συμμετρικό σχέδιο (Τεκμήριο 14) εμπεριέχει τα ορθά στοιχεία. Ο Αστ. Αντωνίου (Μ.Ε.2) έλαβε καταθέσεις αργότερα την ίδια μέρα του δυστυχήματος τόσο από το Μ.Ε.3 όσο και από τον Μ.Ε.4 (Τεκμήρια 16 και 17). Επιπρόσθετα ετοίμασε και τη δική του κατάθεση (Τεκμήριο 15). Οι ζημιές των οχημάτων Προκύπτει από τη μαρτυρία του Αστ. Α. Αντωνίου (Μ.Ε.2) η οποία δεν έχει αμφισβητηθεί σ΄ αυτό το σημείο ότι συνεπεία της σύγκρουσης, το αυτοκίνητο ΚΒΖ 690 το οποίο οδηγούσε ο Εναγόμενος υπέστη ζημιές στο μπροστινό προφυλακτήρα, μπροστινό καπό, μπροστινό δεξιό φανάρι και μπροστινό δεξιό φτερό, ενώ το μοτοποδήλατο WJ 402 στο μπροστινό τροχό, στο τιμόνι και στο μπροστινό αριστερό τραφικέϊτορ. Ο Ενάγοντας διέπραξε τροχαία αδικήματα κατά τον ουσιώδη χρόνο Από τη μαρτυρία του Ενάγοντα σε συνδυασμό με τη μαρτυρία του Αστ. Αντωνίου (Μ.Ε.2) προκύπτει ότι ο Ενάγοντας κατά τον ουσιώδη χρόνο οδηγούσε το μοτοποδήλατο, χωρίς πιστοποιητικό σχετικής ασφάλειας, χωρίς άδεια κυκλοφορίας (αφού ήταν ληγμένη) και ο αριθμός εγγραφής ακυρωμένος και χωρίς άδεια οδηγού (κατείχε ληγμένη μαθητική άδεια). Καταδικάστηκε για τα ανάλογα αδικήματα και επιβλήθηκε ποινή. Προκύπτει ταυτόχρονα ότι είχε εμπειρία στην οδήγηση αφού η αναφορά του ότι οδηγούσε για πολλά χρόνια προηγουμένως δεν έχει αμφισβητηθεί. Ο Εναγόμενος διέπραξε τροχαίο αδίκημα κατά τον ουσιώδη χρόνο Από τη μαρτυρία προκύπτει ότι ο Εναγόμενος παραδέχθηκε την κατηγορία της αμελούς οδήγησης αναφορικά με το δυστύχημα και του επιβλήθηκε πρόστιμο. Η κατεύθυνση του Ενάγοντα Δεν έχει αμφισβητηθεί και αποτελεί πραγματικό γεγονός ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο ο Ενάγοντας οδηγούσε το μοτοποδήλατο WJ 402 στην βόρεια λωρίδα της οδού Γεωργίου του Α΄ με ανατολική κατεύθυνση. Η πορεία του Ενάγοντα σημειώθηκε ως Β από τον Αστ. Αντωνίου (Μ.Ε.2) στο σχεδιάγραμμα (Τεκμήριο 14). Η κατεύθυνση του Εναγομένου Αυτή η πτυχή καταγράφεται πιο κάτω στον τίτλο «Η οδική συμπεριφορά του Εναγομένου κατά τον ουσιώδη χρόνο..» Η οδική συμπεριφορά του Εναγόμενου κατά τον ουσιώδη χρόνο - Παραδέχθηκε στην ακροαματική διαδικασία της παρούσας αγωγής ότι πέρασε με κόκκινο Από την ενώπιον του Δικαστηρίου μαρτυρία προκύπτει ότι ο Εναγόμενος την 3.4.07 περί ώρα 13:00 οδηγούσε το αυτοκίνητο του ΚΒΖ 690 στην οδό Παναγιώτη Τσαγκάρη από βόρεια προς νότια κατεύθυνση (η πορεία του σημειώθηκε ως Α επί του σχεδιαγράμματος - Τεκμήριο 14). Σκοπό είχε να στρίψει δεξιά ως η πορεία του, δηλαδή δυτικά για να κατευθυνθεί προς το γραφείο του. Όπως ο ίδιος παραδέχθηκε κατά την αντεξέταση αφού είχε ξεπεράσει το αλτ 1-2 μέτρα μετά τη νοητή γραμμή των φώτων της πορείας του (το σημείωσε κατά την ακρόαση αυτό το σημείο με γράμμα Χ με μπλε μελάνι), σταμάτησε όταν το φως έγινε κόκκινο. Όταν σταμάτησε στο κόκκινο φως, δεν υπήρχε μπροστά του άλλο αυτοκίνητο. Ακολούθως, όπως ο ίδιος παραδέχτηκε κατά την παρούσα ακροαματική διαδικασία, επανεκκίνησε ενόσω το φως της πορείας του ήταν κόκκινο με αποτέλεσμα να συγκρουστεί στο σημείο σύγκρουσης με τον Ενάγοντα (πέραν αυτής της παραδοχής του είναι ο ισχυρισμός του ότι και ο Ενάγοντας είχε περάσει με κόκκινο φως αλλά αυτή η πτυχή εξετάζεται πιο κάτω σε άλλο σημείο). Για σκοπούς αυτής της ενότητας παρατίθεται σχετικό απόσπασμα από την αντεξέταση όπου ο Εναγόμενος δέχεται ότι ο ίδιος πέρασε με κόκκινο (και ταυτόχρονα ισχυρίζεται ότι το ίδιο έπραξε και ο Ενάγοντας): «Ε. Σήμερα γιατί προβάλλετε αυτούς τους ισχυρισμούς ενώπιον του Δικαστηρίου; Α. Διότι είμαι πεπεισμένος ότι και ο Ενάγων πέρασε με κόκκινο φως και εκείνος πέραν πάσης αμφιβολίας. Ε. Δηλαδή εσείς περάσατε και πρέπει να πέρασε και ο Ενάγων; Βάση της δήλωσης σας εσείς πρέπει να περάσατε με κόκκινο και πρέπει να πέρασε και ο Ενάγων; Α. Μάλιστα. Ε. Άρα συμφωνούμε; Α. Μάλιστα.» Εξάλλου το ότι ο Εναγόμενος πέρασε με κόκκινο, το αναγνώρισε και ο ίδιος ο συνήγορος του κατά την τελική αγόρευση, παράγραφο 49: «Σαν δεύτερος μάρτυρας για τον Εναγόμενο κατέθεσε ο ίδιος . .. Ανάφερε ότι.. αφηρημένος εισήλθε στην διασταύρωση παραβιάζοντας το κόκκινο φως, με αποτέλεσμα ο Ενάγοντας ο οποίος επίσης εισήλθε στη διασταύρωση...» H εκδοχή του Εναγομένου ότι ο Ενάγοντας πέρασε στην διασταύρωση με κόκκινο φως απορρίπτεται Από τη μαρτυρία προκύπτει ότι αμέσως πριν το δυστύχημα το μοτοποδήλατο του Ενάγοντα ήταν το πρώτο στη σειρά και δεν υπήρχαν μπροστά του άλλα οχήματα. Αυτό προκύπτει τόσο από τη μαρτυρία του ίδιου του Ενάγοντα όσο και από τη μαρτυρία του Μ.Ε.3 κ. Νάσου Χαραλάμπους. Από τη μαρτυρία του Μ.Ε.3 επίσης προκύπτει ότι πίσω από τον Ενάγοντα υπήρχαν άλλα αυτοκίνητα. Όμως αυτό δεν οδηγεί στο συμπέρασμα ότι τα άλλα αυτοκίνητα που ήταν πίσω από τον Ενάγοντα ήταν ακινητοποιημένα όταν ο Ενάγοντας πέρασε στη συμβολή των σχετικών δρόμων. Ούτε ανέφερε κάτι τέτοιο είτε ο Μ.Ε.3 είτε ο Μ.Ε.
  7. Το γεγονός ότι το όχημα του Ενάγοντα προπορεύετο, δεν οδηγεί στο συμπέρασμα ότι τα αυτοκίνητα πίσω του ήταν ακινητοποιημένα. Η εκδοχή του Εναγόμενου ότι όταν ο ίδιος ο Εναγόμενος είχε σταματήσει, πρόσεξε ότι και η κίνηση επί της οδού Γεωργίου του Α΄ σταμάτησε και ότι είδε ότι τα αυτοκίνητα και στα αριστερά και στα δεξιά του είχαν σταματήσει, δεν γίνεται πιστευτή. Δεν γίνεται επίσης πιστευτή η εκδοχή του Εναγομένου ότι εκείνη τη στιγμή είδε στα δεξιά του στην οδό Γεωργίου του Α΄ μέσα από μια σειρά αυτοκινήτων που ήταν ακινητοποιημένα να έρχεται το μοτοποδήλατο του Ενάγοντα και να επιχειρεί να περάσει τη συμβολή. Κάτι τέτοιο εξάλλου δεν υποστηρίζεται ούτε από τον Μ.Ε.3 ούτε από τον Μ.Ε.
  8. Να επισημανθεί και κάτι επιπρόσθετο: Το γεγονός ότι όντως τα φώτα στην Π. Τσαγκάρη (ως η πορεία του Εναγόμενου) και στην οδό Γεωργίου του Α΄ (ως η πορεία του Ενάγοντα) σε κάποια χρονική στιγμή βρίσκονταν ταυτόχρονα στο κόκκινο φως (με σκοπό να δοθεί προτεραιότητα να εισέλθουν οχήματα από την οδό Γεωργίου του Α΄ που κατευθύνονταν από ανατολικά προς δυτικά με σκοπό να στρίψουν δεξιά στην Π. Τσαγκάρη), δεν οδηγεί σε συμπέρασμα ότι ο ίδιος ο Ενάγοντας πέρασε στη διασταύρωση, ακριβώς εκείνη τη χρονική στιγμή. Ο Ενάγοντας έγινε πιστευτός και αποτελεί πραγματικό γεγονός ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο πέρασε με πράσινο. Αλλά υπάρχουν επιπρόσθετοι λόγοι με τους οποίους θα πρέπει να απορριφθεί η εκδοχή του Εναγομένου ότι ο Ενάγοντας πέρασε με κόκκινο. Κατ΄ αρχήν στις ισχυριζόμενες λεπτομέρειες αμέλειας του Ενάγοντα, στην Έκθεση Υπεράσπισης δεν υπάρχει ισχυρισμός ότι ο Ενάγοντας πέρασε με κόκκινο. Επιπρόσθετα, κατά την αντεξέταση του Ενάγοντα, η Υπεράσπιση περιορίστηκε σε υποβολές ότι ο Ενάγοντας δεν έλαβε τα δέοντα μέτρα για να αποφύγει τη σύγκρουση. Δεν έχει εντοπιστεί υποβολή ότι ο Ενάγοντας πέρασε με κόκκινο. Π.χ. «Ε. Πλησιάζοντας τα φώτα τροχαίας αναμένοντας να ανάψει το πράσινο, υπήρχαν δύο αυτοκίνητα. Μόλις άναψε το πράσινο φως, εσύ αντί να ελαττώσεις ταχύτητα πέρασες διά μέσου των δύο αυτοκινήτων και εισήλθες στην διασταύρωση πριν να προλάβει το αυτοκίνητο του Εναγόμενου να περάσει τη διασταύρωση, με αποτέλεσμα να συγκρουστείς στη μέση του δρόμου περίπου. Α. Όχι. ήρθε και με κτύπησε όταν ήμουν απέναντι του. ........................... Υποβολή Το αυτοκίνητο βρισκόταν ήδη στη διασταύρωση όταν εσύ έμπαινες μέσα στη διασταύρωση και θα μπορούσες να πιάσεις είτε τα στόπερ σου είτε να ελιχθείς. ............................ Υποβολή Το αυτοκίνητο που οδηγούσε ο Εναγόμενος βρισκόταν ακριβώς στη διασταύρωση και λίγα δευτερόλεπτα πριν είχε ανάψει κόκκινο φως στην πορεία του και το πράσινο φως στη δική σου πλευρά.» Η σύγκρουση Η σύγκρουση συνέβηκε στο σημείο Χ (όπως αυτό είναι τυπωμένο στο συμμετρικό σχεδιάγραμμα - Τεκμήριο 14) μέσα στη συμβολή των δύο οδών, αφού προηγουμένως ο Εναγόμενος ξεκινώντας με κόκκινο φως κατευθύνθηκε από την οδό Π. Τσαγκάρη όπως λεπτομερέστερα αναφέρεται πιο πάνω με σκοπό να στρίψει δεξιά ως η πορεία του στην οδό Α. Γεωργίου. Έτσι ανέκοψε την πορεία του Ενάγοντα ο οποίος κατευθυνόταν με πράσινο φως στην οδό Α. Γεωργίου (πορεία Β στο Τεκμήριο 14) προς ανατολική κατεύθυνση. Όπως προκύπτει από την μαρτυρία του Μ.Ε.2, η απόσταση από τα φώτα τροχαίας του Ενάγοντα μέχρι το σημείο σύγκρουσης είχε περίπου 15 μέτρα (δεν υπάρχει αντίστοιχη αναφορά για την απόσταση από τα φώτα τροχαίας του Εναγόμενου έως το σημείο σύγκρουσης). Ο Ενάγοντας κτύπησε στη δεξιά πλευρά του αυτοκινήτου του Εναγόμενου όπως προκύπτει και από το σχεδιάγραμμα - Τεκμήριο 14 (βλ. σημείο σύγκρουσης (τυπωμένο Χ)) και την τελική θέση των οχημάτων. Πριν επέλθει η σύγκρουση, πριν δηλαδή συναντηθούν και συγκρουστούν τα δύο οχήματα, ο Ενάγοντας είχε την ευχέρεια να δει το αυτοκίνητο του Εναγόμενου και είδε το αυτοκίνητο του Εναγομένου από την ώρα που ήταν σταματημένο μπροστά μάλιστα από το αλτ. Είναι ξεκάθαρο από τη μαρτυρία και προκύπτει ως πραγματικό γεγονός ότι στην πορεία του Ενάγοντα υπήρχε ορατότητα που κάλυπτε και τα σημεία όπου βρισκόταν ο Εναγόμενος (σ΄ αυτό το σημείο για το θέμα της ορατότητας της πορείας του Ενάγοντα η μαρτυρία του Εναγομένου δεν έχει αμφισβητηθεί και προκύπτει επίσης από τη μαρτυρία του ίδιου του Ενάγοντα). Από τη μαρτυρία προκύπτει όμως ότι ο Ενάγοντας δεν προέβη σε καμιά προσπάθεια ελιγμού για να αποφεύγετο η σύγκρουση. Να επισημανθεί επίσης ότι δεν είχαν καν εντοπιστεί ίχνη τροχοπέδησης. Δεν έχει αμφισβητηθεί και αποτελεί πραγματικό γεγονός η αναφορά του Ενάγοντα ότι ως αποτέλεσμα της σύγκρουσης αυτός εκτινάχθηκε στο δρόμο. ΣΩΜΑΤΙΚΕΣ ΒΛΑΒΕΣ ΤΟΥ ΕΝΑΓΟΝΤΑ: Χειρουργική επέμβαση στο Νοσοκομείο Μετά το τροχαίο δυστύχημα ο Ενάγοντας την ίδια ημερομηνία (3.4.07) μεταφέρθηκε με ασθενοφόρο στο Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού και μετά από τις νενομισμένες εργαστηριακές και ακτινολογικές εξετάσεις εισήχθη στην Ορθοπεδική Κλινική του Γενικού Νοσοκομείου Λεμεσού. Η διάγνωση όπως προκύπτει από το ιατρικό πιστοποιητικό (Τεκμήριο 1) του ορθοπεδικού χειρούργου Δρ. Λανίτη ήταν υποκεφαλικό κάταγμα δεξιού ισχίου οπότε έγινε τοποθέτηση του σκέλους σε δερματική έλξη και του έγινε χειρουργική επέμβαση στις 5.4.07 με τοποθέτηση Bipolar πρόσθεσης διπλής κατεύθυνσης (53 mm) Hastings head 53 mm flanged
  9. Πιο επεξηγηματικά με βάση την εξήγηση που έδωσε στο Δικαστήριο ο ιατρός Μάρκαρης (Μ.Ε.5) ως προς τα πιο πάνω: Η άρθρωση του ισχίου αποτελείται από την κεφαλή (στρογγυλή οστέινη) δηλαδή τη κεφαλή του μηριαίου οστού η οποία μπαίνει μέσα στην κοτύλη. Η κοτύλη είναι το βαθούλωμα, η υποδοχή της λεκάνης. Η ένωση αυτής της κεφαλής με τη λεκάνη αποτελεί την κατ΄ ισχίον άρθρωση, το ισχύον. Στην προκειμένη περίπτωση είχε συνεπεία του δυστυχήματος σπάσει η κεφαλή του μηριαίου και όταν υπάρχει τέτοιο κάταγμα πρέπει να γίνει αντικατάσταση της κεφαλής της οστέινης με μια μεταλλική. Αυτό στην ουσία έγινε στο Νοσοκομείο με την εν λόγω πρώτη εγχείρηση. Όπως επίσης προκύπτει από το Τεκμήριο 1 του χορηγήθηκε αντιβίωση και αντιπηκτική αγωγή και εξήλθε του Νοσοκομείου στις 13.4.07 με τη σύσταση όπως επανέρχεται για επανεξετάσεις στα εξωτερικά ιατρεία των καταγμάτων. Έγινε επανεξέταση από το Δρ. Λανίτη την 8.05.07 και όπου διαγνώστηκε ότι βαδίζει καλώς. Την 22.6.07 έγινε επίσης ακτινολογικός έλεγχος. Ιατρική εξέταση από τον ιατρό Μάρκαρη (Μ.Ε.5) την 22.5.07 Δεν έχει αμφισβητηθεί και αποτελεί πραγματικό γεγονός ότι ο Ενάγοντας επισκέφθηκε τον ιατρό Μάρκαρη ο οποίος είναι χειρούργος ορθοπεδικός τραυματιολόγος (Μ.Ε.5) την 22.05.07 παραπονούμενος για πόνους στη μέση και στη λεκάνη, πόνο στο δεξιό ισχίο και γόνατο με δυσκολία στη βάδιση. Κατά την εν λόγω ημερομηνία της κλινικής εξέτασης από τον ιατρό Μάρκαρη (Μ.Ε.5) ο Ενάγοντας βάδιζε με πατερίτσες και είχε χειρουργική ουλή στη πλάγια επιφάνεια του δεξιού μηρού μήκους 20 εκατοστών με καλή επούλωση. Παρουσίαζε επίσης οίδημα του κάτω άκρου του μηρού και του γόνατος και δυσκαμψία του δεξιού γόνατος. Παρατηρήθηκε επίσης ψηλαφητικός πόνος στην οσφυϊκή μοίρα και άνευ σημαντικής παραμόρφωσης της σπονδυλικής στήλης. Οι κινήσεις της πλάτης ήταν περιορισμένες λόγω πόνου στην έκταση και κάμψη του κορμού. Βάδιζε με δυσκολία λόγω πόνου στην οσφυϊκή μοίρα και στη λεκάνη. Παρουσίαζε επώδυνο δυσκαμψία στη μέση με επέκταση του πόνου στα πλάγια της λεκάνης. Δεν υπήρχαν νευρολογικά ευρήματα στα κάτω άκρα. Σύμφωνα με τον ακτινολογικό έλεγχο της λεκάνης-ισχίων: παρουσίαζε προσθετική αντικατάσταση της κεφαλής του μηριαίου με πρόθεση διπλής κίνησης, ενώ σύμφωνα με ακτινολογικό έλεγχο της Οσφυϊκής Μοίρας με λειτουργικές λήψεις διαπιστώθηκε: σπονδυλολίσθηση του Ο5 σπονδύλου ενώ δεν παρουσίαζε σημεία κατάγματος των οστών. Συνεπώς η διάγνωση του ιατρού Μάρκαρη την 22.05.07 είχε ως εξής:
  10. Κάταγμα της κεφαλής του δεξιού μηριαίου που χειρουργήθηκε με προσθετική αντικατάσταση κεφαλής.
  11. Θλάση Οσφυϊκής Μοίρας σπονδυλικής στήλης με σπονδυλολίσθηση του 05 σπονδύλου. Κατά την επίσκεψη την 22.05.07 στον ιατρό Μάρκαρη (Μ.Ε.5) ο ιατρός συνέστησε ακινητοποίηση της οσφυϊκής σε ζώνη οσφύος και του χορηγήθηκαν φάρμακα αντιφλεγμονώδη και αναλγητικά. Επίσης του συνεστήθηκε φυσιοθεραπευτική αγωγή. Επισκέψεις στον ιατρό Μάρκαρη την 25.6.07 και 10.7.07 Ακολούθησαν επισκέψεις του Ενάγοντα στον ιατρό Μάρκαρη την 25.06.07 και 10.07.07 με τις εξής διαπιστώσεις: Στις 25.6.2007 παρουσίαζε βελτίωση του πρηξίματος του μηρού και γόνατος και βελτίωση της κινητικότητας του γόνατος. Βάδιζε χωρίς πατερίτσες. Χωλότητα με πόνο στη μέση. Επώδυνος δυσκαμψία της οσφυϊκής. Συνεστήθη συνέχιση της φυσιοθεραπείας. Στις 10.7.2007 παρουσίασε ικανοποιητική μυϊκή ισχύ και ο ασθενής βάδιζε χωρίς χωλότητα. Παρουσίαζε πόνους στην πλάτη και στη δεξιά ιερολαγώνιο μετά από ορθοστασία και βάδιση. Φυσιοθεραπείες από την 26.6.07 - 15.9.07 Όπως προκύπτει από τη μαρτυρία του Ενάγοντα και τη βεβαίωση (Τεκμήριο 12) κατόπιν σύστασης του ιατρού Μάρκαρη (Μ.Ε.5) ο Ενάγοντας ακολούθησε θεραπείες κινησιολογίας από το Κέντρο Αποκατάστασης ΑμεΕΑ ως εξής: κινησιολογία, κινησιοθεραπεία, γυμναστική και massage κατ΄ οίκον για 3 σχεδόν μήνες, από τις 26.6.07 μέχρι και τις 15.9.07 (55 κατ΄ οίκον επισκέψεις). Η κατάσταση του Ενάγοντα μετά την πρώτη χειρουργική επέμβαση ημερ. 5.4.07 Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο Ενάγοντας μετά την πρώτη χειρουργική επέμβαση υπέφερε από ισχυρούς πόνους στην όσφυ, στη λεκάνη και καθηλώθηκε στο κρεβάτι για τρεις μήνες. Είναι γεγονός ότι στο ιατρικό πιστοποιητικό (Τεκμήριο 2) ο ιατρός Μάρκαρης (Μ.Ε.5) κατέγραψε για την επίσκεψη ημερ. 25.6.07 ότι «βαδίζει χωρίς πατερίτσες». Όμως αυτό δεν οδηγεί στο συμπέρασμα ότι ο ασθενής είχε αναρρώσει ιδιαίτερα έχοντας κατά νου και τα υπόλοιπα ευρήματα του ιατρού (βελτίωση του πρηξίματος του μηρού και γόνατος και της κινητικότητας του γόνατος, χωλότητα με πόνο στη μέση επώδυνος δυσκαμψία της οσφυϊκής). Ο Ενάγοντας έχει πείσει ότι το εξής απόσπασμα από την κυρίως εξέταση του εμπεριέχει αληθινούς ισχυρισμούς που συνιστούν πραγματικά γεγονότα ως προς το τι υπέφερε μετά την εγχείρηση στο Νοσοκομείο: «
  12. Θέλω να τονίσω ότι καθ΄ όλο το χρόνο που ήμουνα στο Νοσοκομείο και ειδικά μετά την εγχείρηση που υποβλήθηκα είχα αφόρητους πόνους για πολλές ημέρες. Επιπλέον συνεπεία της συνεχούς καθήλωσης μου στο κρεβάτι είχα υποστεί απερίγραπτη ταλαιπωρία και δυσφορία.
  13. Κατά ή περί της 13.4.2007 έλαβα εξιτήριο από το Γενικό Νοσοκομείο Λεμεσού και με τη βοήθεια συγγενών μου μεταφέρθηκα στο σπίτι μου για να συνεχίσω την ανάρρωση μου. Καθ΄ όλο το χρόνο της ανάρρωσης μου στην κατοικία μου εξακολουθούσα να έχω αφόρητους πόνους και να υφίσταμαι μεγάλη ταλαιπωρία. Συγκεκριμένα δε ένεκα της κατάστασης μου και της αδυναμίας μου να περπατήσω ήτο εκ των πραγμάτων δύσκολο να ανταπεξέλθω στις προσωπικές μου ανάγκες όπως το λούσιμο μου, την μεταφορά μου στο αποχωρητήριο και αυτό έπρεπε να γίνεται πάντοτε με τη βοήθεια στενών μου συγγενικών προσώπων.
  14. Να σημειωθεί επίσης ότι η όλη διαδικασία για την κάλυψη των ως άνω αναγκών μου έστω και αν τύγχανα και βοήθειας τρίτων προσώπων ήταν πάντοτε δύσκολη και επώδυνη.» Επανεξέταση από τον ιατρό Λανίτη την 30.11.07 Την 30.11.07 επανεξετάστηκε από τον ιατρό Λανίτη ο οποίος διαπίστωσε μερικώς υπεξάρθρημα στο ισχίο λόγω της μεγάλης διαμέτρου της κοτύλης και του εξηγήθηκε ότι θα χρειασθεί και τοποθέτηση cup με τσιμέντο (ολική αρθροπλαστική ισχίου). Σύμφωνα και με το πιστοποιητικό του ιατρού Λανίτη (Τεκμήριο 1) το οποίο συντάχθηκε την 3.12.07 ο Ενάγοντας έχρηζε τακτικής εξέτασης και πιθανόν χειρουργική επέμβαση. Επίσκεψη στον ιατρό Μάρκαρη (Μ.Ε.5) την 3.12.07 Στις 3.12.2007 ο Ενάγοντας επανήλθε στον ιατρό Μάρκαρη με χωλότητα και πόνο στο δεξιό ισχίο και μηρό. Ο ακτινολογικός έλεγχος του δεξιού ισχίου παρουσίαζε υπεξάρθρημα της μηριαίας πρόθεσης. Συνεστήθη χειρουργική αντικατάσταση της πρόθεσης της κεφαλής και τοποθέτηση κοτυλιαίας πρόθεσης. Χειρουργική επέμβαση από τον ιατρό Μάρκαρη 27.3.08 Στις 27.3.2008 ο Ενάγοντας χειρουργήθηκε από τον ιατρό Μάρκαρη (Μ.Ε.5) στην Πολυκλινική Υγεία. Αφαιρέθηκε η κεφαλή διπλής κίνησης (η μηριαία πρόθεση ήταν σταθερή και διατηρήθηκε), τοποθετήθηκε μηριαία κεφαλή Elite 28 mm και πρόθεση κοτύλης cemented Elite 47 mm. Όπως προκύπτει από τη μαρτυρία του Μ.Ε.5 η νέα αυτή χειρουργική επέμβαση περιέλαβε αφαίρεση της παλαιάς πρόθεσης που είχε τοποθετηθεί στο Νοσοκομείο και αντικατάσταση με ολική αρθροπλαστική. Ολική αρθροπλαστική στο ισχίο σημαίνει ότι έγινε αλλαγή εκτός της κεφαλής και της κοτύλης. Η κοτύλη που τοποθετήθηκε είναι μεταλλική με πλαστική επικάλυψη και είναι η υποδοχή της κεφαλής. (Είναι εκεί που εισχωρεί η κεφαλή μέσα στη λεκάνη για να κάνει την άρθρωση). Δεν υπήρξαν επιπλοκές και παρέμεινε στην κλινική για πέντε μέρες. Όπως και ο ιατρός Γεωργίου (Μ.Υ.1) επεξήγησε αυτή την νέα επέμβαση, «τοποθετήθηκε νέα μηριαία κεφαλή και πρόσθεση κοτύλης.» Φυσιοθεραπεία μετά τη νέα χειρουργική επέμβαση Όπως προκύπτει από τη μαρτυρία του Ενάγοντα και τη βεβαίωση (Τεκμήριο 13) ο Ενάγοντας ακολούθησε και πάλι φυσιοθεραπεία ως εξής: κινησιολογία, κινησιοθεραπεία, γυμναστική και massage κατ΄ οίκον για 3 σχεδόν μήνες, από τις 2.5.08 μέχρι και το τέλος Ιουλίου 2008 (50 κατ΄ οίκον επισκέψεις). Η σοβαρότητα της δεύτερης χειρουργικής επέμβασης ημερ. 27.3.08 (της ολικής αρθροπλαστικής) Ο ιατρός Μάρκαρης (Μ.Ε.5) έπεισε ότι πρόκειται για μεγάλη χειρουργική επέμβαση. Το εξής απόσπασμα από την κυρίως εξέταση του υιοθετείται από το Δικαστήριο: «A. Η αντικατάσταση ενός ισχίου είναι από τις μεγάλες, θεωρούνται από τις μεγάλες ορθοπεδικές επεμβάσεις. Μεγάλη διότι θέλει μεγάλο χειρουργικό χρόνο, θέλει μεγάλες τομές και αποκολλήσεις και θέλει και μακρά αποθεραπεία. Σίγουρα αυτές οι χειρουργικές επεμβάσεις δεν είναι κάτι με το οποίο ο ασθενής θα γίνει ή αναμένεται να γίνει όπως ήταν πριν. Αυτές οι επεμβάσεις είναι παρηγορητικές επεμβάσεις. Δηλαδή ο σκοπός που γίνεται μια τέτοια επέμβαση είναι να δώσουμε την ικανότητα εις τον ασθενή να βαδίζει και να έχει μια καλύτερη ποιότητα ζωής. Όπως είπα σίγουρα δεν αναμένουμε να επανέλθει εις τη φυσική την πρότερα κατάσταση και πόσο μάλλον σε αυτό τον ασθενή προσθέτω ο οποίος μάλιστα είχε δύο χειρουργικές επεμβάσεις στο ίδιο σημείο και η αναθεώρηση η οποία είναι η δεύτερη επέμβαση που του έκανα, είναι ακόμα πιο δύσκολη και για το χειρουργό αλλά και για τον άρρωστο.» Η κατάσταση μετά τη δεύτερη χειρουργική επέμβαση της ολικής αρθροπλαστικής: Είναι γεγονός ότι η εν λόγω χειρουργική επέμβαση υπήρξε επιτυχής. Επισημαίνεται το σχόλιο του ιατρού Μάρκαρη στο ιατρικό πιστοποιητικό του ημερ. 1.5.2008 (Τεκμήριο 2): «Ο ασθενής έδειξε ικανοποιητική ανάρρωση μετά τη χειρουργική θεραπεία που ακολουθήθηκε. Βαδίζει καλά. Ακολουθεί ακόμη πρόγραμμα ειδικών ασκήσεων. Υπάρχει περιθώριο για περαιτέρω βελτίωση με εντατική φυσιοθεραπεία και με τη πάροδο του χρόνου. Αναμένεται να συνεχίσει το πρόγραμμα φυσιοθεραπείας και ασκήσεων στο ισχίο και στην οσφυϊκή για ακόμη τρεις μήνες.» Ως προς το πόσο υπέφερε μετά και τη δεύτερη χειρουργική επέμβαση το πιο κάτω απόσπασμα από την κυρίως εξέταση του Ενάγοντα υιοθετείται από το Δικαστήριο και αντικατοπτρίζει πραγματικά γεγονότα λαμβάνοντας υπόψη και τη σοβαρότητα της επέμβασης. «
  15. Να σημειωθεί ότι και μετά την υποβολή μου σε δεύτερη εγχείρηση στο δεξιό ισχίο είχα νέους και περισσότερο έντονους πόνους στην οσφύ και στη λεκάνη και ως αποτέλεσμα αυτών ήτο να ήμουν εκ των πραγμάτων καθηλωμένος στο κρεβάτι για περίοδο 3 μηνών περίπου και καθ΄ όλο το χρόνο αυτό να χρήζω της βοήθειας συγγενικών μου προσώπων για να ανταπεξέλθω στις προσωπικές μου ανάγκες.
  16. Περαιτέρω αναφέρω ότι καθ΄ όλο το χρόνο που ανάρρωνα στην κατοικία μου μετά την 2η εγχείρηση, είχα υποφέρει και ταλαιπωρηθεί σε μεγάλο βαθμό καθ΄ ότι η κάθε μου κίνηση και μεταφορά γινόταν με μεγάλη δυσκολία...» Εξάλλου χαρακτηριστικό είναι ότι οι φυσιοθεραπείες μετά την εν λόγω επέμβαση ως το Τεκμήριο 13 εγίνοντο κατ΄ οίκον (κάτι που δεν αμφισβητήθηκε), γεγονός που δείχνει ότι η μεταφορά του Ενάγοντα δεν ήταν εύκολη. Πιθανότητα νέου εξαρθρήματος κλπ/νέας χειρουργικής επέμβασης Είναι δικογραφημένο στην παράγραφο 6 (αο) της Έκθεσης Απαίτησης ότι ο Ενάγοντας πρέπει να αποφύγει την κόπωση, ορθοστασία, βαθύ κάθισμα για τον φόβο εκ νέου εξαρθρήματος ή χαλάρωσης των μεταλλικών αρθρώσεων. Αυτό καταγράφεται και στο ιατρικό πιστοποιητικό του ιατρού Μάρκαρη (Μ.Ε.5) Τεκμήριο
  17. Κατά την κυρίως εξέταση του ο ιατρός Μάρκαρης εξήγησε ότι ο Ενάγοντας θα πρέπει πλέον να είναι προσεκτικός με τις κινήσεις και δραστηριότητες του για να αποφευχθεί τυχόν νέα εγχείρηση. Παρατίθεται σχετικό απόσπασμα από την κυρίως εξέταση: «E. Αυτός ο άνθρωπος ο ενάγοντας μπορεί κύριε μάρτυς να περπατά όπως περπατά κάποιος άλλος της ηλικίας του, δηλαδή να κάνει jogging, να περπατά στον παραλιακό 1‑2 km και να έρχεται, μπορεί να το κάνει τώρα ή στο μέλλον; A. Όχι, δεν μπορεί ούτε τώρα ούτε στο μέλλον. Εξάλλου του το απαγορεύουμε διότι έχουμε μια σιδερένια μεταλλική πρόθεση μέσα η οποία ξέρουμε ότι η διάρκεια ζωής της είναι μετρημένη. Μετά από αρθροπλαστικές του ισχίου κατά μέσο όρο στα 10‑15 χρόνια μπορεί να χρειαστεί νέα χειρουργική επέμβαση, να αντικατασταθεί διότι αυτά τα πράγματα φθείρονται και φθείρουν μαζί και το κόκκαλο. Άρα είμαστε υποχρεωμένοι να τον κρατούμε πίσω από οποιεσδήποτε δραστηριότητες, όπως είπατε περπάτημα στο Μόλο ή μεγάλης διάρκειας ή τροχάδι. Αυτά απαγορεύονται διότι αυτό θα επιδεινώνει και θα επιταχύνει την ανάγκη για νέα χειρουργική επέμβαση.» Κατόπιν δε διευκρινιστικής ερωτήσεως από το Δικαστήριο ο ιατρός συμφώνησε ότι το ενδεχόμενο νέας χειρουργικής επέμβασης μπορεί να αποφευχθεί εάν ο Ενάγοντας είναι προσεκτικός και πρόσθεσε «Προσπαθούμε τουλάχιστον μειώνοντας κάποιες δραστηριότητες οι οποίες επιβαρύνουν την πρόθεση. Προσπαθούμε να το μειώσουμε, πολλές φορές το καταφέρνουμε, πολλές φορές δεν το καταφέρνουμε αυτό. Δεν οφείλεται μόνο στο χειρουργό. Οφείλεται κυρίως στην ποιότητα του οστού του ασθενούς.» Αποτελεί κοινή θέση και των δύο ιατρών (του ιατρού Μάρκαρη και του ιατρού Γεωργίου) ότι με σιγουριά δεν είναι δυνατό να γνωρίζουν αν θα υπάρξει νέο εξάρθρημα ή χαλάρωση των μεταλλικών αρθρώσεων και επομένως νέα χειρουργική επέμβαση (επισημαίνεται όμως ότι ο ιατρός Γεωργίου θεωρεί τέτοιο ενδεχόμενο εξαιρετικά απομακρυσμένο). Εκείνο που προκύπτει ως συμπέρασμα για το Δικαστήριο είναι ότι υπάρχει τέτοια πιθανότητα στο μέλλον η οποία πιθανότητα δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως ορατή εφόσον και αν ο Ενάγοντας είναι προσεκτικός. Αιτία σπονδυλολίσθησης Από τη μαρτυρία προκύπτει ότι οι ακτινογραφίες της οσφυϊκής μοίρας στις οποίες είχε ο Ενάγοντας κατόπιν της πρώτης του επίσκεψης στον ιατρό Μάρκαρη (Μ.Ε.5) έχουν απολεσθεί. Όμως δεν είχε αμφισβητηθεί ότι ο Ενάγοντας είχε πράγματι προβεί στις εν λόγω ακτινογραφίες οι οποίες έδειξαν σπονδυλολίσθηση του 05 σπονδύλου χωρίς σημεία κατάγματος των οστών. Η θέση του ιατρού Μάρκαρη ότι ρώτησε τον Ενάγοντα για τυχόν προηγούμενο ιστορικό με τη μέση του και ότι ο Ενάγοντας δεν του ανέφερε προηγούμενο ιστορικό, γίνεται πιστευτή. Εξάλλου δεν έχει αμφισβητηθεί ότι ο ιατρός Μάρκαρης είχε ζητήσει τέτοιες πληροφορίες από τον Ενάγοντα. Τόσο ο ιατρός Μάρκαρης όσο και ο ιατρός Γεωργίου φαίνεται να συμφωνούν ότι, στην ιατρική γενικότερα, υπάρχουν διάφορες αιτίες για την σπονδυλολίσθηση, μια από τις οποίες είναι και η τραυματική σπονδυλολίσθηση. Έχοντας κατά νου ότι στην προκειμένη περίπτωση υπήρξε λόγω του δυστυχήματος θλάση της οσφυϊκής μοίρας, κάτι που δείχνει ότι ο Ενάγοντας με το κτύπημα τραυματίστηκε στη μέση και έχοντας κατά νου ότι από το κτύπημα είχε υποστεί κάταγμα η κεφαλή του δεξιού ισχίου (έστω, κάταγμα όχι στην οσφυϊκή μοίρα), σε συνδυασμό με το ότι ο Ενάγοντας έγινε πιστευτός ότι δεν είχε προηγουμένως πρόβλημα με τη μέση του, κρίνεται ότι αιτία της σπονδυλολίσθησης ήταν ο τραυματισμός του Ενάγοντα από το δυστύχημα. Όπως ο ίδιος ο Μ.Ε.5 ανάφερε, από τη στιγμή που ο Ενάγοντας δεν είχε πριν το δυστύχημα πρόβλημα με τη μέση του, τότε ο ίδιος θεωρεί ότι αιτία της σπονδυλολίσθησης ήταν το δυστύχημα, θέση που υιοθετείται από το Δικαστήριο λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο της μαρτυρίας. Η θέση του ιατρού Γεωργίου (Μ.Υ.1) ότι η σπονδυλολίσθηση δεν ήταν τραυματικής αιτιολογίας δεν τεκμηριώθηκε. Υπενθυμίζεται εδώ ότι ο Μ.Υ.1, ουδέποτε είδε τις ακτινογραφίες της οσφυϊκής μοίρας. Επιπρόσθετα το Δικαστήριο δεν πείστηκε ότι θα μπορούσε να εκφέρει τεκμηριωμένη άποψη για την αίτια της συγκεκριμένης σπονδυλολίσθησης αφού εξέτασε μόνο κλινικά τον Ενάγοντα δύο φορές αρκετά χρόνια μετά την εμφάνιση της. Επιπρόσθετα τα άρθρα από το διαδίκτυο τα οποία επικαλέστηκε (Τεκμήρια 19 και 20) ούτως ή άλλως δεν αναφέρουν ότι προϋπόθεση της τραυματικής σπονδυλολίσθησης είναι το κάταγμα στην περιοχή της οσφυϊκής μοίρας. Και κάτι επιπρόσθετο: Παρόλο που ο Μ.Υ.2 είχε την ιατρική έκθεση του Μ.Ε.5 δηλαδή το Τεκμήριο 2, πριν τη σύνταξη του ιατρικού πιστοποιητικού του (Τεκμήριο 18), εντούτοις ο Μ.Υ.1 στο ιατρικό πιστοποιητικό του (Τεκμήριο 18) δεν σχολίασε πουθενά την εξής αναφορά του πιστοποιητικού του ιατρού Μάρκαρη (Τεκμήριο 2): «Μετά από βίαιη σύγκρουση σε πτώση υπέστη βλάβη στις οπίσθιες αρθρώσεις και συνδεσμικά στοιχεία των κατώτερων οσφυϊκών σπονδύλων και ιδιαίτερα του 5ου Οσφυϊκού που παρουσίασε πρόσθια ολίσθηση με αποτέλεσμα να παρουσιάζει συμπτώματα αστάθειας της σπονδυλικής για μακρό χρονικό διάστημα.» (Ως προς τον τρόπο θεώρησης διαφόρων πηγών όπως πηγών από το διαδίκτυο χρήσιμη είναι η απόφαση Νικόλα Ζαχαρούδη ν. Savvas Savvides Oilworks Ltd,, Αρ. Αγωγής 4178/02, ημερ. 16.2.2007, Επαρχ. Δικαστ. Λάρνακας, του κ. Τ. Θ. Οικονόμου, Α.Ε.Δ. (όπως ήταν τότε) στην οποία λέχθηκαν τα εξής: «Αλλά ακόμα και βιβλιογραφία κύρους, ακόμα και συγγράμματα διακεκριμένων ειδικών, δεν έχουν από μόνα τους αποδεικτική αξία. Μπορεί να αποκτήσουν τέτοια αξία στο βαθμό που υιοθετούνται από τον εμπειρογνώμονα μάρτυρα ως αντιπροσωπευτικά της δικής του γνώμης ή στο βαθμό που τους γίνεται χρήση από τον εμπειρογνώμονα στα πλαίσια της δική του εμπειρογνωμοσύνης. [Davie v. The Magistrates of Edinburgh
(1953)S.C. 34, Gerrand & Ors v. The Royal Infirmary of Edinburgh NHS Trust [2005] ScotCS CSIH 10 (10.1.2005)]. Πέραν τούτου, ένας εμπειρογνώμονας έχει καθήκον να εφοδιάσει το δικαστή με τα αναγκαία επιστημονικά κριτήρια [Davie, ανωτ., Philippou v. Odysseos
(1989)1 C.L.R. 1, Dingley v. Chief Constable of Strathclyde Police [2000] UKHL 14 (9.3.2000)]. Στα πλαίσια αυτού του καθήκοντος του, δεν αναμένεται να παρουσιάζει στοιχεία ανεπιβεβαίωτων πηγών από το διαδίκτυο, ως «βιβλιογραφία».») Αιτιώδης συνάφεια όλων των πιο πάνω σωματικών βλαβών, χειρουργικών επεμβάσεων, θεραπειών, φυσιοθεραπειών, πόνου, ταλαιπωρίας με το επίδικο δυστύχημα: Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο Ενάγοντας απόδειξε μέσα και από την ιατρική μαρτυρία ότι όλα τα πιο πάνω έχουν ως αιτία το δυστύχημα. Σημερινή κατάσταση της υγείας του Ενάγοντα: Από την μαρτυρία προκύπτει ότι ο ιατρός Γεωργίου (Μ.Υ.1) εξέτασε τον Ενάγοντα την 12.4.2010 και 31.1.
  1. Ως προς τη σημερινή του κατάσταση δεν αμφισβήτησε τη γνησιότητα του παραπόνου του Ενάγοντα το οποίο καταγράφεται στο ιατρικό πιστοποιητικό του ημερ. 31.1.2013 (Τεκμήριο 21) ότι το βράδυ όταν ξαπλώνει στη δεξιά περιοχή του σώματος του αισθάνεται ενόχληση στην έξω επιφάνεια του δεξιού ισχίου, κάτι που αποτελεί πραγματικό γεγονός και οφείλεται στους τραυματισμούς από το δυστύχημα. Ο ιατρός Γεωργίου δέχεται επίσης ότι συνεπεία του δυστυχήματος ο Ενάγοντας έχει ευκολότερη κόπωση μετά από περπάτημα απόστασης περίπου 150 μέτρα.. Προκύπτει επίσης από τη μαρτυρία του Μ.Υ.1 ότι ο Ενάγοντας συνεπεία του δυστυχήματος υφίσταται μυϊκή ατροφία της μυϊκής μάζας των μυών του δεξιού μηρού της τάξης του 1 εκατοστού. Κρίνεται όμως ότι η θέση του ιατρού Γεωργίου (Μ.Υ.1) ότι ο Ενάγοντας είναι σε θέση να επιτελεί συνήθεις και καθημερινές δραστηριότητες που οι αναγκαιότητες συνταξιούχου ατόμου της ηλικίας το απαιτούν, είναι υπεραπλουστευμένη και δεν υιοθετείται από το Δικαστήριο. Επιπρόσθετα χαρακτηριστικό της υπεραπλούστευσης είναι η θέση του ιατρού Γεωργίου ότι ο Ενάγοντας είναι σε θέση να ασκεί μετά το ατύχημα το επάγγελμα του σερβιτόρου. Παρατίθεται σχετικό απόσπασμα από την αντεξέταση του Μ.Υ.1: «E. Αυτός ο άνθρωπος μετά το ατύχημα που έχει υποστεί, έστω με τη χρήση μπαστουνιού ή τη μη χρήση μπαστουνιού, μπορούσε να ασκήσει το επάγγελμα του σερβιτόρου ή μπορεί να το ασκήσει; A. Λαμβάνοντας υπόψη ότι βαδίζει καλά, δεν έχει πόνους, τα χέρια του δεν χτύπησαν, η κινητικότητα των αρθρώσεων των κάτω άκρων είναι πλήρως ικανοποιητική απαντώ «μάλιστα».» Το Δικαστήριο δεν έχει πειστεί από τη θέση αυτή. Πώς είναι δυνατό να θεωρείται ότι μπορεί να ασκεί το επάγγελμα του σερβιτόρου αφού (α) πρόκειται για επάγγελμα το οποίο δεν είναι καθιστικό, (β) ο Ενάγοντας θα πρέπει ούτως ή άλλως να είναι προσεκτικός να μην κουράζεται προς αποφυγή νέας χειρουργικής επέμβασης, (γ) είναι ασφαλέστερο για την κατάσταση του να χρησιμοποιεί μπαστούνι προς αποφυγή άλλης πτώσης. Ως προς τη σημερινή του κατάσταση η οποία είναι αποτέλεσμα του δυστυχήματος υιοθετείται η θέση του ιατρού Μάρκαρη (Μ.Ε.5) ο οποίος εξέτασε τον Ενάγοντα και την 14.01.
  2. Από τη μαρτυρία του Μ.Ε.5 σε συνδυασμό με τη μαρτυρία του Ενάγοντα προκύπτουν τα εξής: Ο Ενάγοντας δεν είναι καθηλωμένος και μπορεί να αυτοεξυπηρετείται. Γι΄ αυτό και η δεύτερη χειρουργική επέμβαση θεωρείται επιτυχημένη. Βαδίζει κανονικά χωρίς σοβαρούς πόνους. Χρησιμοποιεί μπαστούνι γιατί νιώθει αστάθεια εις τη βάδιση και επειδή υπάρχει αδυναμία των μυών γύρω από το ισχίο, του συνέστησε να χρησιμοποιεί το μπαστούνι για να αποφευχθεί ο κίνδυνος άλλων πτώσεων και εφόσον ο ίδιος νιώθει ότι μπορεί να τον βοηθά είτε να ανεβαίνει σκαλιά είτε να περπατήσει μια απόσταση. Πάνω από 50 περίπου μέτρα χρειάζεται στήριξη. Παρουσιάζει αδυναμία των γλουτιαίων κυρίως μυών οι οποίοι είναι υπεύθυνοι για την στήριξη του κάτω άκρου. Οφείλεται αυτή η αδυναμία εις τις επαναλαμβανόμενες εγχειρίσεις που έτυχε διότι οι μυείς οι οποίοι κόβονται για σκοπούς της επέμβασης για να προχωρήσει ο ιατρός μέσα στην άρθρωση, μετά από κάποιο καιρό παρουσιάζουν σκλήρυνση και συνεπώς δεν μπορεί να λειτουργήσει ο μυς φυσιολογικά. Αυτή η σκλήρυνση είναι και υπεύθυνη για κάποια δυσκαμψία που έχει στο σκληρό ισχίο, δηλαδή έχει περιορισμό πλήρους κάμψης. Όπως ο Μ.Ε.5 εξήγησε δεν έρχεται το πόδι πάνω, έρχεται στις 110 μοίρες ενώ το φυσιολογικό είναι
  3. Επίσης έχει περιορισμό της έσω στροφής του ισχίου. Έχει έσω στροφή 10 μοίρες ενώ το φυσιολογικό είναι 40-45 σε ένα ενήλικα. Ο Ενάγοντας δεν μπορεί ούτε τώρα ούτε στο μέλλον να περπατά όπως περπατά κάποιος άλλος της ηλικίας του, δηλαδή να κάνει jogging, να περπατά 1-2 χιλιόμετρα. Αυτά απαγορεύονται διότι υπάρχει η σιδερένια μεταλλική πρόθεση. Συνεπώς πρέπει να απέχει από οποιεσδήποτε δραστηριότητες, όπως περπάτημα μεγάλης διάρκειας ή τροχάδι, διότι αυτό θα επιδεινώνει και θα επιταχύνει την ανάγκη για νέα χειρουργική επέμβαση. Οι πόνοι μικρής διάρκειας υπάρχουν και θα υπάρχουν και αντιμετωπίζονται είτε με φάρμακα είτε με ασκήσεις είτε με φυσιοθεραπείες. Από τη μαρτυρία προκύπτει επίσης ότι μετά το δυστύχημα ο Ενάγοντας έχει τα εξής προβλήματα υγείας (τα οποία δεν προκλήθηκαν από το δυστύχημα): (α) Διαβήτη (χρησιμοποιεί ενέσεις ινσουλίνης δύο φορές ημερησίως) πριν το δυστύχημα είχε λίγη ζάχαρη (β) Προβλήματα καρδιάς (περί το 2010 υποβλήθηκε σε χειρουργική παρακαμπτήριο επέμβασης καρδιάς) (γ) Καταρράκτη (Οι ισχυρισμοί αυτοί (για το διαβήτη, καρδία και καταρράκτη) τέθηκαν χωρίς ένσταση από πλευράς του Εναγομένου. Μάλιστα είναι εμφανέστατο ότι η πλευρά του Εναγόμενου δέχεται την ύπαρξη των νοσημάτων αυτών αλλά στα πλαίσια του επιχειρήματος ότι ο Ενάγοντας δεν εργαζόταν ως γκαρσόνι αφού (σύμφωνα με τον Εναγόμενο) αυτά προϋπήρχαν). Ειδικές ζημιές Ο Ενάγοντας έχει αποδείξει ότι συνεπεία του τροχαίου δυστυχήματος του δημιουργήθηκαν τα εξής έξοδα: - Έξοδα έκδοσης ιατρικού πιστοποιητικού Γεν. Νοσοκομείου (βλ. απόδειξη Τεκμήριο 3) € 47,84 - Έξοδα Πολυκλινικής Υγείας για την περίοδο 26.3.08-31.3.08 (βλ. Τεκμήριο 4) € 1.982,73 - Έξοδα Δρ. Ανδρέα Καζαντζή για την αμοιβή του ως καρδιολόγου για την προεγχειρητική και μεταεγχειρητική παρακολούθηση του ενάγοντα (βλ. λογαριασμό Τεκμήριο 10). € 170,00 - Έξοδα Δρ. Χρήστου Αλωνεύτη, αναισθησιολόγου για τις υπηρεσίες του αναφορικά με την γενική αναισθησία του ενάγοντα κατά την εγχείρηση από τον ιατρό Μάρκαρη (βλ. Τεκμήριο 11). € 430,00 - Έξοδα Δρ. Μάρκαρη (βλ. τιμολόγια, Τεκμήρια 8 και 9). € 2.400.00 - Έξοδα κινησιολόγου Ονησίφορου Χ"Ονησιφόρου για θεραπείες που ακολούθησε ο ενάγοντας (κινησιολογίας, κινησιοθεραπείας, γυμναστική και μασάζ κατοίκον για 3 σχεδόν μήνες από την 26.6.07 μέχρι και την 15.9.07 (55 κατοίκον επισκέψεις ανά € 1.375,00 25 ευρώ η επίσκεψη (βλ. Τεκμήριο 12). - Φυσιοθεραπεία (για περίοδο από 2.5.08 μέχρι τέλος Ιουλίου 2008 50 κατ΄ οίκον επισκέψεις ανά 25 ευρώ η επίσκεψη) (βλ. Τεκμήριο 13). € 1.250,00 .... ΣΥΝΟΛΟ €7.655,57 Στην Έκθεση Απαίτησης στις λεπτομέρειες ειδικών ζημιών ο Ενάγοντας ζητά επιπρόσθετα έξοδα κλινικής Πετράκη για το ποσό των €683,44, μεταφορικά για το ποσό των €2.050,32, έξοδα για φάρμακα €427,15 και έξοδα αστυνομικής έκθεσης για το ποσό των €85,
  4. Ουδεμία όμως απόδειξη προσκόμισε για τις απαιτήσεις αυτές γι΄ αυτό και δεν μπορεί να του επιδικαστούν τα ποσά αυτά. Να σημειωθεί επίσης ότι κατά την κυρίως εξέταση δεν ισχυρίστηκε ενόρκως ότι έχει υποστεί έξοδα για τα φάρμακα και για την κλινική Πετράκη (δυνατόν τα φάρμακα να τα εξασφάλιζε όχι κατ΄ ανάγκη με δικά του χρήματα). Ζητούνται επίσης ως ειδικές αποζημιώσεις μελλοντικά έξοδα φυσιοθεραπείας για το ποσό των €1.
  5. Πέραν από τις βεβαιώσεις (Τεκμήρια 12 και 13) και παρά το ότι η ακρόαση της αγωγής άρχισε κάποια χρόνια μετά, ο Ενάγοντας δεν προσκόμισε οποιαδήποτε αποδεικτικά στοιχεία που να δείχνει ότι υπέστη εν των μεταξύ οποιαδήποτε επιπρόσθετα έξοδα φυσιοθεραπείας, κάτι που απομακρύνει το ενδεχόμενο να υποστεί τέτοια έξοδα στο μέλλον. Ούτε εξηγήθηκε γιατί κατέληξε στο ποσό των €1.500 ως μελλοντικά έξοδα φυσιοθεραπείας. Συνεπώς δεν θα επιδικαστεί αυτό το ποσό. Απώλεια Απολαβών - Ειδικές ζημιές Στις λεπτομέρειες ειδικών αποζημιώσεων ο Ενάγοντας ισχυρίζεται ότι υπέστη ζημιά €22.211,82 ως απώλεια απολαβών. Όπως αναφέρεται στη μελέτη «Σωματικές Bλάβες» του πρώην Δικαστή του Ανωτάτου Δικαστηρίου κ. Φρ. Νικολαίδη, οι ειδικές αποζημιώσεις αποτελούνται από τις πραγματικές δαπάνες και την απώλεια των εισοδημάτων που υπέστη ο Ενάγοντας μέχρι την ημερομηνία της εκδίκασης της υπόθεσης. Η μαρτυρία του σ΄ αυτό το σημείο δεν ήταν πειστική. Κατ΄ αρχήν ο ίδιος προσκόμισε μια φερόμενη βεβαίωση (Τεκμήριο 7) για την οποία παρατηρούνται τα εξής: Δεν διευκρινίζεται ποιο είναι το όνομα του ατόμου που κατ΄ ισχυρισμό υπογράφει για εργοδότρια εταιρεία. Δεν διευκρινίζεται στο Τεκμήριο 7 από ποια περίοδο ο Ενάγοντας «ήτο εργοδοτούμενος». Κατά την αντεξέταση, δεν έδωσε επαρκείς εξηγήσεις για την ισχυριζόμενη εργοδότηση του αλλά και για την ισχυριζόμενη αμοιβή του. Είπε ότι δύο χρόνια πριν το ατύχημα ήταν ξανά στο ίδιο νυκτερινό κέντρο και έπιασε ξανά εργασία μόλις 2 μήνες πριν το δυστύχημα. Παρά την αμφισβήτηση ακόμα και για τη γνησιότητα του Τεκμηρίου 7, εντούτοις ουδεμία πιο συγκεκριμένη μαρτυρία προσκομίστηκε από τους φερόμενους εργοδότες, π.χ. βιβλία της εταιρείας που να φαίνεται καταχωρημένη η εργοδότηση του κατά τον ουσιώδη χρόνο, και στοιχεία από λογιστικά βιβλία για την ισχυριζόμενη πληρωμή τουλάχιστον του μισθού κατά τον ουσιώδη χρόνο. Όσον αφορά τώρα την ισχυριζόμενη απώλεια του φιλοδωρήματος των €200 μηνιαίως. Αντιλαμβάνομαι ότι κάποιος δεν είναι δυνατό να κρατά αποδείξεις για τα φιλοδωρήματα, όμως ενόψει και της χαλαρότητας της μαρτυρίας σε σχέση με την ίδια την εργοδότηση του και την αμοιβή του ακόμα και αν αποδεικνυόταν η εργοδότηση του κατά τον ουσιώδη χρόνο, το Δικαστήριο δεν θα μπορούσε να στηριχτεί με ασφάλεια στη μαρτυρία του Ενάγοντα για να καταλήξει ότι το φιλοδώρημα ανερχόταν σε €200 μηνιαίως. Συνεπώς θα απορριφθεί η απαίτηση υπ΄ αριθμό 4 στις λεπτομέρειες ειδικών ζημιών για απώλειες απολαβών €22.221,82 χωρίς να είναι αναγκαίο να αναλυθεί η νομική πτυχή του γεγονότος ότι κατά τον ουσιώδη χρόνο ο Ενάγοντας δεν πλήρωνε Κοινωνικές Ασφαλίσεις και δεν είχε φορολογικό φάκελο. ΝΟΜΙΚΗ ΠΤΥΧΗ ΣΕ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΘΥΝΗ ΚΑΙ ΠΕΡΑΙΤΕΡΩ ΕΥΡΗΜΑΤΑ Αναφορικά με τη νομική πτυχή του θέματος: Αμέλεια, τυχόν συντρέχουσα αμέλεια και καθορισμός ευθύνης μεταξύ των διαδίκων, είναι θέματα προς εξέταση στην υπόθεση. Καθοδηγητική προς τούτο είναι η απόφαση Μαυρίδης ν. Dharaghii
(1990)1 Α.Α.Δ. 1013, όπου στη σελίδα 1023-4 έχει λεχθεί ότι: «Το ουσιαστικό δίκαιο προβλέπεται στα άρθρα 51, 57 και 64 του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148: Η ορθή προσέγγιση του Δικαστηρίου όπως αποφασίστηκε στην υπόθεση Fitzgerald v. Lord
(1988)2 All E.R. 961 η οποία ανέτρεψε την απόφαση του Lord Pearce στην υπόθεση The Mirafloresand the Abadese
(1967)1 Αll Ε.R. 672, 677 είναι: Το Δικαστήριο αποφασίζει πρώτα αν έχει αποδειχθεί αμέλεια σε βάρος των Εναγομένων. Εάν η απόφαση είναι καταφατική τότε εξετάζει με βάση το Άρθρο 57 αν ο Ενάγων έχει συντρέχουσα αμέλεια. Αποφασίζει το ποσοστό της ευθύνης μεταξύ των Εναγομένων από τη μια και Ενάγοντα από την άλλη, και μειώνει το ποσό των αποζημιώσεων ανάλογα με το ποσοστό στη συντρέχουσα αμέλεια.» Η έννοια της αμέλειας, όπως καθορίστηκε από το Δικαστή κ. Κωνσταντινίδη στην απόφαση της πλειοψηφίας στις υποθέσεις Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου και άλλου
(1991)1 Α.Α.Δ. 475, ως πραγματικού γεγονότος συνίσταται στην παράλειψη επίδειξης εύλογης προσοχής κάτω από τις συγκεκριμένες περιστάσεις της κάθε υπόθεσης. Στη σελίδα 484 αναφέρει τα εξής: «Αυτά κατά εναρμονισμό προς το θεμελιωμένο ότι η αμέλεια ως πραγματικό γεγονός συνίσταται στην παράλειψη επίδειξης εύλογης προσοχής κάτω από τις συγκεκριμένες περιστάσεις της κάθε υπόθεσης. Συναφώς θα υπενθυμίζαμε, πως γενικά, εφόσον η πιθανότητα δημιουργίας κινδύνου είναι εύλογα εμφανής, η παράλειψη λήψης μέτρων προφύλαξης συνιστά αμέλεια. Elpiniki Panayiotou v. Georghios Kyriakou Mavrou
(1970)1 C.L.R. 215». (Η υπογράμμιση είναι δική μου). Η συμπεριφορά ενός οδηγού, εξετάζεται και κρίνεται με βάση το επίπεδο του μέσου συνετού ανθρώπου, δηλαδή με βάση την αντίληψη ενός συνηθισμένου οδηγού και όχι του ενεχομένου οδηγού (βλ. Μαρκαντώνης ν. Δημάκη
(1989)1 C.L.R. 387) και ο προσδιορισμός του καθήκοντος ποικίλει ανάλογα με τα αντικειμενικά δεδομένα που επικρατούν στη σκηνή. Το καθήκον για λήψη προφυλακτικών μέτρων διαφαίνεται κατά τη λογική πρόβλεψη (βλ. Βίκης ν. Νεοφύτου
(1990)1 Α.Α.Δ. 345). Σε άλλη απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, στις υποθέσεις Αλεξάνδρου ν. Λεβέντη, Πολιτικές Εφέσεις 8452 και 8463 ημερομηνίας 24.4.1996, ο τότε Πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου κ. Πικής αναφέρει: «"Το καθήκον, ..για επιμέλεια γεννάται αφότου η διακίνηση άλλων προσώπων καθιστά εξ΄ αντικειμένου μέριμνα του προσώπου που χρησιμοποιεί το δρόμο, τη λήψη προφυλακτικών μέτρων για την προστασία της ασφάλειας τους." Περαιτέρω αναφέρεται για τα κριτήρια: «Το κριτήριο της αμέλειας είναι καθολικό και απρόσωπο. Η αμέλεια κρίνεται αντικειμενικά με γνώμονα τις αντιδράσεις ενός συνετού οδηγού, ο οποίος χρησιμοποιεί το δρόμο λελογισμένα και με συναίσθηση ευθύνης για την ασφάλεια των άλλων που χρησιμοποιούν το δρόμο.» Όσον αφορά τώρα τις νομικές αρχές αναφορικά με την τυχόν συντρέχουσα αμέλεια: Στα μελέτη «Αστικά Αδικήματα» των κ.κ. Αρτέμη και Ερωτοκρίτου στη σελ. 63 αναφέρονται τα εξής: «'Φύση συντρέχουσας αμέλειας' - Ενώ η αμέλεια του Εναγόμενου βασίζεται σε παράβαση υποχρεώσεων που αυτός οφείλει προς τον Ενάγοντα, τούτο δεν συμβαίνει στην περίπτωση συντρέχουσας αμέλειας. Η ύπαρξη συντρέχουσας αμέλειας δεν βασίζεται σε υποχρέωση που οφείλει ο Ενάγοντας στον Εναγόμενο αλλά στην παράλειψη του Ενάγοντα να επιδείξει την απαιτούμενη επιμέλεια για να προστατεύσει τον ίδιο τον εαυτό του από βλάβη ή ζημιά.» Σχετικό κριτήριο για την διαπίστωση της συντρέχουσας επιμέλειας είναι το στοιχείο του προβλεπτού κινδύνου και παράλειψη λήψης μέτρων για την προστασία του για την αυτοπροστασία του. Βλέπε Charalambous and another v. Kassapis and another
(1988)1 C.L.R. 25: «The test of contributory negligence is broadly similar to that of negligence in that foreseeability and failure to take precautions against foreseeable risks is the key to a finding of contributory negligence. The principal difference between a finding of negligence and one of contributory negligence is that in the former case it is dependent on failure, if any, to discharge one's duties to others, whereas in the latter liability is dependent on failure to take foreseeable precautions for one's safety and that of his property." Επίσης στην Jones v. Livox Quarris Ltd
(1952)2 Q.B. 608 στη σελίδα 615: «Although contributory negligence does not depend on a duty of care, it does depend on foreseeability. Just as actionable negligence requires the foreseeability of harm to others, so contributory negligence requires the foreseeability of harm to oneself. A person is guilty of contributory negligence If he ought reasonably to have foreseen that, if he did not act as a reasonable, prudent man, he might be hurt himself; and in his reckonings he must take into account the possibility of others being careless.» Όσον αφορά το καταμερισμό της ευθύνης καθοδηγητική είναι η Χριστοδούλου ν. Γρηγορίου
(1989)1(Ε) Α.Α.Δ. 178 όπου λέχθηκαν τα εξής: «Ο καταμερισμός της ευθύνης είναι πρωτίστως έργο του πρωτόδικου δικαστηρίου. Οι καθοριστικοί παράγοντες για τον καθορισμό της ευθύνης είναι δύο: (α) Η υπαιτιότητα (blameworthiness) που συναρτάται με την εκπλήρωση των καθηκόντων του κάθε οδηγού για την ασφάλεια του άλλου, και (β) Η αιτιώδης συνάφεια (causative potency) μεταξύ της αμέλειας των δύο οδηγών και της ζημιάς που προκλήθηκε και αποτελεί το αντικείμενο της δίκης. Η ευθύνη επιμερίζεται κάτω από το πρίσμα της κοινής λογικής και της καθημερινής εμπειρίας. Οι εκατέρωθεν παραλείψεις συνεκτιμούνται όχι μικροσκοπικά αλλά από την πλατιά γωνία του μέσου συνετού πολίτη, όπως επεξηγείται στις υποθέσεις Charalambous v. Kassapis (Civil Appeals 6828-7499, decided on 7/1/88, to be published in
(1988)1 C.L.R. ) και Polycarpou v. Adamou (Civil Appeal 7463, decided on 19.12.88 to be published in
(1988)1 C.L.R.)» Επιπρόσθετα, για σκοπούς της παρούσας απόφασης, χρήσιμη είναι η απόφαση Ευδοκία Γεωργίου Μαχάττου κ.ά. ν. Δημόκριτου Σταματίδη,
(2011)1(Β), 1265 αναφορικά με τα φώτα τροχαίας όπου υιοθετήθηκε η απόφαση Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου
(1991)1 Α.Α.Δ. 475 Στην υπόθεση Φοινικαρίδης ν. Γεωργίου, στις σελίδες 483-484 με αναφορά στην απόφαση Joseph Eva Ltd v. Reeves [1938] 2 All E.R. 115, λέχθηκαν τα εξής: «όσο κι αν ο οδηγός που προχωρούσε στη διασταύρωση με πράσινο φως είχε δικαίωμα να υποθέσει ότι οχήματα που πλησίαζαν τη διασταύρωση από διαφορετική κατεύθυνση θα συμμορφώνονταν με τους κανονισμούς, έτσι που να μη ήταν υποχρεωμένος να μεριμνήσει για την περίπτωση που κάποιο όχημα δεν θα σταματούσε στο κόκκινο φως, είχε καθήκον να πάρει όλα τα εύλογα μέτρα για να αποφύγει σύγκρουση με αυτοκίνητο που είχε έγκαιρα δει ότι θα έμπαινε στη διασταύρωση κατά παράβαση των κανονισμών.» Αμέλεια Εναγόμενου: Με βάση τα πραγματικά γεγονότα είναι πασιφανές ότι ο Εναγόμενος ήταν αμελής (οδήγησε κατά τον ουσιώδη χρόνο το αυτοκίνητο του μέσα στη συμβολή ενώ το φως στην πορεία του ήταν κόκκινο). Αιτιώδης συνάφεια και συντρέχουσα αμέλεια του Ενάγοντα: Από τα γεγονότα προκύπτει ότι κύριος υπαίτιος για το δυστύχημα ήταν ο Εναγόμενος ο οποίος προχωρώντας με κόκκινο φως ανέκοψε την πορεία του Ενάγοντα ενώ κάτι τέτοιο ήταν προβλέψιμο. Όμως πριν επέλθει η σύγκρουση, ο Ενάγοντας είχε την ευχέρεια να δει στα αριστερά του και είδε το αυτοκίνητο του Εναγομένου ακινητοποιημένο, έξω μάλιστα από το αλτ, και ακόμα και την κίνηση του Εναγόμενου προς το σημείο σύγκρουσης. Μάλιστα όπως προκύπτει από τη μαρτυρία του ιδίου ο Ενάγοντας χρησιμοποίησε και τη σειρήνα. Όμως από τη μαρτυρία προκύπτει ότι ο Ενάγοντας δεν προέβη σε καμιά προσπάθεια ελιγμού για να αποφεύγετο η σύγκρουση, γεγονός που δείχνει ότι δεν έλαβε όλα τα αναμενόμενα μέτρα για αποφυγή της σύγκρουσης. Υπενθυμίζεται ότι δεν είχαν εντοπιστεί ίχνη τροχοπέδησης. Με βάση τα πιο πάνω ο Εναγόμενος φέρει ευθύνη για το δυστύχημα κατά 85% ενώ ο Ενάγοντας ο οποίος δεν προσπάθησε να αποφύγει το δυστύχημα έχει συντρέχουσα αμέλεια και έχει ευθύνη κατά 15%. Επιπρόσθετα επισημαίνονται τα εξής: Η πλευρά του Εναγόμενου δεν έχει δείξει ότι τα τροχαία παραπτώματα του Ενάγοντα έχουν αιτιώδη συνάφεια με το δυστύχημα. Ούτε και υπήρξε οποιοδήποτε επιχείρημα ότι ο Ενάγοντας εμποδίζεται από το να αποζημιωθεί επειδή διέπραξε τα πιο πάνω αδικήματα, ανεξαρτήτως της ευθύνης ως προς το δυστύχημα. Γενικές Αποζημιώσεις Οι σχετικές νομολογιακές αρχές συνοψίζονται ως εξής: - Η αποζημίωση για αστικά αδικήματα δεν έχει σκοπό την τιμωρία αλλά την αποκατάσταση του ενάγοντα (βλ. Χαριλάου ν. Νικολάου
(2003)1 ΑΑΔ 1460 στη σελ. 1474. - Η αποζημίωση θα πρέπει να είναι δίκαιη και εύλογη κάτω από τις περιστάσεις της υπόθεσης. Στόχος των αποζημιώσεων που επιδικάζονται είναι να αποδοθεί δικαιοσύνη στην απώλεια και στη ζημιά του διαδίκου που τραυματίστηκε χωρίς να εναποτίθεται υπέρμετρο βάρος πάνω στον αδικοπραγούντα. Ταυτόχρονα το ποσό που επιδικάζεται πρέπει να είναι κοινωνικά αποδεκτό ενώ το Δικαστήριο δεν θα πρέπει να αποπειράται να επιδικάσει αποζημιώσεις για το πλήρες ποσό ή να προβεί σε τέλεια χρηματική αποκατάσταση. (βλ. Χαριλάου (πιο πάνω) σελ. 1473 - 1474, Paraskevopoulos v. Georgiou
(1970)1 C.L.R. σελ. 116 στη σελ. 119). (βλ. επίσης Ταμπούρα ν. Κολάνη
(2008)1(Α) Α.Α.Δ., 384 για την επάρκεια των γενικών αποζημιώσεων). Επιπρόσθετα το Δικαστήριο κατά την επιδίκαση γενικών αποζημιώσεων δεν θα πρέπει να αγνοεί την νομολογία που έχει μέχρι σήμερα αναπτυχθεί για το θέμα αλλά ταυτόχρονα έχω την άποψη ότι θα πρέπει να συνυπολογίζει τη σημερινή οικονομική κρίση, παράγοντας που ενδεχομένως να λειτουργεί σε κάποιες περιπτώσεις ως τροχοπέδη στην αυξητική τάση των αποζημιώσεων. Στην υπόθεση Χριστίνα Αντωνίου ν. SERENDIPITY LTD
(1991)1 Α.Α.Δ. 335 η εφεσείουσα υπέστη κάταγμα της βάσης του αυχένος του μηριαίου οστού, η κεφαλή του οποίου αντικαταστάθηκε σε εγχείρηση με τεχνητή. Μετεγχειρητικά υπέστη πνευμονική εμβολή από την οποία η ζωή της τέθηκε, για κάποιο χρονικό διάστημα, σε κίνδυνο. Οι κακώσεις την κατέστησαν ανίκανη για χειρονακτική εργασία, ενώ ο πόνος συνεχίζει. Όπως σημειώνεται στην απόφαση, περπατά με τη βοήθεια μπαστουνιού γιατί οι κινήσεις του μηρού έχουν καταστεί μόνιμα περιορισμένες. Το ποσό των £6.000 ως γενικές αποζημιώσεις, αν και θεωρήθηκε χαμηλό από το Ανώτατο Δικαστήριο εντούτοις δεν κρίθηκε ανεπαρκές. Στην υπόθεση Χαράλαμπος Χαραλάμπους ν. Γεωργίας Γύρνα Ξυδά
(2007)1(Β) Α.Α.Δ. 792 ο εφεσείων είχε υποστεί από το ατύχημα συντριπτικό κάταγμα κοτύλης αριστερού ισχίου και θλαστικό τραύμα αριστερού αντίχειρα, κάταγμα βάσεως 5ου μετακαρπίου αριστεράς χειρός, διάστρεμμα αριστερού γόνατος, αίμαρθρο τραύματος αριστερού αντίχειρος. Έγινε συρραφή του θλαστικού τραύματος του αντίχειρα και τοποθετήθηκε γύψινος νάρθηκας για την ακινητοποίηση του κατάγματος της φάσεως του 5ου μετακαρπίου της αριστεράς χειρός. Επίσης έγινε δερματική έλξις αριστερού κάτω άκρου για τρεις εβδομάδες. Παρέμεινε στο νοσοκομείο για περίοδο 25 περίπου ημερών και εκτός εργασίας για περίοδο οκτώ μηνών. Όσον αφορά την τελική κατάσταση του, υπόφερε από μικρού βαθμού δυσκαμψία του ισχύου που αφορά μόνο την έξω στροφή. Οι κακώσεις είχαν ως συνέπειες την αδυναμία ή δυσκολία παρατεταμένης ορθοστασίας και βάδισης, αδυναμία για βαθύ κάθισμα, αδυναμία άθλησης και μελλοντική δημιουργία οστεοαρθρίτιδας με αποτέλεσμα να υπάρχει ενδεχόμενο ώστε να χρειαστεί χειρουργική επέμβαση για αλλαγή της άρθρωσης. Το ποσό των £8.000 που είχε επιδικάσει ως γενικές αποζημιώσεις το πρωτόδικο δικαστήριο κρίθηκε ως έκδηλα χαμηλό. Οι γενικές αποζημιώσεις αυξήθηκαν στο ποσό των £12.000. Στην υπόθεση Σταύρος Συκοπετρίτης ν. Ανδρέα Χριστοδούλου,
(2004)1 Α.Α.Δ. 218 ο εφεσίβλητος συνεπεία του δυστυχήματος είχε υποστεί εγκεφαλική διάσειση και σοβαρής μορφής υποκεφαλικό κάταγμα του δεξιού μηριαίου οστού. Έγινε ανάταξη και στερέωση του κατάγματος με βίδες. Κρίθηκε ότι εδικαιολογείτο η απουσία του από την εργασία για ένα χρόνο. Ο πόνος, η δυσφορία και η ταλαιπωρία του εφεσίβλητου ήταν πολύ μεγάλης έντασης. Σταδιακά, η κατάστασή του επιδεινώθηκε, με αποτέλεσμα να καταστεί, δύο περίπου χρόνια μετά το δυστύχημα, αναγκαία η υποβολή του σε νέα χειρουργική επέμβαση, σκοπός της οποίας ήταν η ολική αρθροπλαστική του δεξιού ισχίου χωρίς τσιμέντο. Μετά την εγχείρηση, ο εφεσίβλητος μπορούσε να βαδίζει με τη χρήση βακτηρίων. Η κατάσταση της υγείας του δεν του επέτρεπε επιστροφή στα πρότερα καθήκοντά του ως αποθηκάριος, γεγονός που οδήγησε στην εργοδότησή του ως κλητήρα. Εργασία, με βαριά χειρωνακτική δουλειά, ήταν έξω από τα όρια των δυνατοτήτων του. Ο περιορισμός των δυνατοτήτων του εφεσίβλητου προς εργασία, ήταν μόνιμο σύμπτωμα των κακώσεών του. Για το υπόλοιπο της ζωής του θα έχει ελαφρά χωλότητα και μερικό (σε μικρό βαθμό) περιορισμό των κινήσεων του δεξιού ισχίου. Οι καιρικές αλλαγές θα του προκαλούν ενοχλήσεις. Κατά λογική πρόβλεψη, θα χρειαστεί να υποστεί ακόμα μια αρθροπλαστική επέμβαση. Το πρωτόδικο Δικαστήριο επιδίκασε ποσό £35.000 ως γενικές αποζημιώσεις και η σχετική έφεση απορρίφθηκε. Στην υπόθεση Άννα Γιωργαλλίδου ν. Α. Ζορπάς & Υιοί Δημόσια Λτδ, Αγωγή αρ. 784/13 ημερ. 28.6.2013, Επαρχιακού Δικαστηρίου Λεμεσού (Μ. Λάρμου-Παπαδήμα, Ε.Δ.) η Ενάγουσα υπέστη υποκεφαλικό κάταγμα του αριστερού μηριαίου οστού και την επομένη του ατυχήματος υποβλήθηκε κάτω από ολική νάρκωση σε αρθροπλαστική του αριστερού ισχίου. Η μετεγχειρητική πορεία υπήρξε ικανοποιητική. Της χορηγήθηκαν ενδοφλεβίως αντιβιοτικά, αντιπηκτικά και αναλγητικά φάρμακα και ακολούθησε και φυσιοθεραπεία. Παρέμεινε στην κλινική περίπου 12 μέρες και αφού της αφαιρέθηκαν οι ραφές εξήλθε από την κλινική. Ήταν ικανή να περπατά χρησιμοποιώντας τη βοήθεια ειδικής περπατούσας. Καθόλη τη διάρκεια της παραμονής της στην κλινική παρακολουθείτο από ειδικό παθολόγο - καρδιολόγο και φυσιοθεραπευτή. Σήμερα η αρθροπλαστική του αριστερού ισχίου βρίσκεται σε ικανοποιητική θέση και η ενάγουσα μπορεί και βαδίζει με χωλότητα και τη χρήση μπαστουνιού. Οι κινήσεις του αριστερού ισχίου είναι ικανοποιητικές αλλά επώδυνες στις τελευταίες μοίρες της κίνησης. Υπάρχει χειρουργική ουλή στην έξω επιφάνεια του αριστερού τροχαντήρος 23 εκατοστών. Υπάρχει επίσης μυϊκή ατροφία 2 εκατοστών του αριστερού μηρού σε σύγκριση με το δεξιό και 1 ½ εκατοστό οίδημα της αριστερής γαστροκνημίας. Στο μέλλον θα παρουσιάζει πόνο, δυσκαμψία, αδυναμία του αριστερού κάτω άκρου, ενοχλήματα τα οποία θα επιδεινώνονται μετά από παρατεταμένη ορθοστασία και βάδιση. Θα εξακολουθήσει να χρειάζεται τη βοήθεια μπαστουνιού καθώς και φυσιοθεραπεία. Με την πάροδο του χρόνου υπάρχει η πιθανότητα να παρουσιασθεί χαλάρωση της αρθροπλαστικής με αποτέλεσμα να χρειασθεί όπως η ενάγουσα υποβληθεί σε νέα χειρουργική επέμβαση για αλλαγή της αρθροπλαστικής. Σε αυτήν την περίπτωση το Δικαστήριο επιδίκασε ποσό €25.000 ως γενικές αποζημιώσεις αναφορικά με τους τραυματισμούς, πόνους και ταλαιπωρία της Ενάγουσας. Στην προκειμένη περίπτωση, η πλευρά του Εναγομένου κατά την αγόρευση εισηγήθηκε ότι το ποσό των αποζημιώσεων για το πόνο, την ταλαιπωρία και τα προβλήματα που παρουσιάζει μόνιμα ο Ενάγοντας θα πρέπει να ανέρχεται στις €30.
  1. Ενώ η πλευρά του Ενάγοντα εισηγείται για το ίδιο θέμα αποζημιώσεις άνω των €80.
  2. Στην υπόθεση Ξυδά (πιο πάνω) όπου το ποσό των γενικών αποζημιώσεων ήταν της τάξεως των Λ.Κ.12.000, όπως και ο ίδιος ο κ. Χαραλάμπους επεσήμανε, δεν υπήρξε ολική αρθροπλαστική, κάτι που υπάρχει στην παρούσα υπόθεση. Επιπρόσθετα αν και η υπόθεση Συκοπετρίτη (πιο πάνω) έχει κάποιες διαφορές με την παρούσα υπόθεση (όπως π.χ. εκεί επρόκειτο για τραυματισμένο ηλικίας 47 ετών) εντούτοις είναι καθοδηγητική αφού έχει κοινά στοιχεία. Στην προκειμένη περίπτωση ο Ενάγοντας συνεπεία του δυστυχήματος υπέστη ιδιαίτερη ταλαιπωρία για περίπου ενάμιση έτος με τις δύο χειρουργικές επεμβάσεις. Λαμβάνεται επίσης υπόψη και ο χρόνος που χρειαζόταν για τη σχετική ανάρρωση μετά από κάθε χειρουργική επέμβαση. Η δε δεύτερη χειρουργική επέμβαση ολικής αρθροπλαστικής ήταν ιδιαίτερα σοβαρή και επώδυνη. Το γεγονός ότι ο Ενάγοντας ήταν περίπου 65 ετών κατά το χρόνο του δυστυχήματος και όχι νεαρότερης ηλικίας, αν κα λαμβάνεται υπόψη (με την έννοια ότι ένα νεαρό άτομο θα αποζημιώνετο και για το ότι από νεαρή ηλικία θα είχε κατάλοιπα για πολύ μεγαλύτερο αναμενόμενο υπόλοιπο ζωής), εντούτοις ο πόνος και η ταλαιπωρία ατόμων σχετικά μεγάλης ηλικίας δεν θα πρέπει να υποβαθμίζεται. Στην προκειμένη περίπτωση πέραν από την μεγάλης διάρκειας αρχική ταλαιπωρία, παρά το ότι η δεύτερη χειρουργική επέμβαση ήταν επιτυχής εντούτοις το δυστύχημα του άφησε μόνιμα κατάλοιπα. Πάντα πλέον θα πρέπει να είναι πολύ προσεκτικός με τις κινήσεις του στην προσπάθεια να αποφευχθεί μελλοντική επέμβαση και παρόλο που μπορεί να κινείται, δεν μπορεί να απολαμβάνει την άσκηση του περπατήματος. Επίσης κατά καιρό έχει πόνους (που αντιμετωπίζονται). Είναι ξεκάθαρο ότι ταλαιπωρήθηκε σε μεγάλο βαθμό συνεπεία του δυστυχήματος και ότι τα γνωστά κατάλοιπα οφείλονται στο δυστύχημα. Επιπρόσθετα η όλη κατάσταση συνεπεία του δυστυχήματος είναι ακόμη πιο δύσκολη για τον Ενάγοντα αφού πρόκειται για άτομο με διαβήτη και προβλήματα καρδιάς. (Χωρίς να αγνοείται ότι τα τελευταία δεν προκλήθηκαν από το δυστύχημα). Λαμβάνοντας υπόψη όλους τους παράγοντες θεωρώ πως ποσό €50.000 επί πλήρους ευθύνης αποτελεί δίκαιο ποσό γενικών αποζημιώσεων. Περαιτέρω ευρήματα και απώλεια μελλοντικών εισοδημάτων Αποτελεί εύρημα του Δικαστηρίου ότι ο Ενάγοντας κάποια χρόνια πριν το δυστύχημα εργάστηκε ως γκαρσόνι σε νυκτερινό κέντρο. Αν και δεν έγινε πιστευτός ότι ξανάπιασε εργασία μόλις δύο μήνες πριν το δυστύχημα ως γκαρσόνι, αποτελεί διαπίστωση του Δικαστηρίου ότι πριν το δυστύχημα είχε την σωματική ικανότητα να εργαστεί ως γκαρσόνι, ικανότητα την οποία έχασε συνεπεία του δυστυχήματος. Σ΄ αυτό το σημείο ερώτημα προκύπτει: κατά πόσο θα ήταν δίκαιο να του επιδικάζετο ένα ποσό στα πλαίσια των γενικών αποζημιώσεων ως απώλεια μελλοντικών εισοδημάτων. Η απάντηση είναι καταφατική. Παρά του ότι δεν υπάρχει εύρημα του Δικαστηρίου ότι ο Ενάγοντας εργαζόταν κατά το χρόνο του δυστυχήματος, εντούτοις το δυστύχημα του στέρησε την επιλογή την οποία θα μπορούσε να έχει έστω για μικρό χρονικό διάστημα (εν΄ όψει της ηλικίας του) για να εργαστεί, μετά το δυστύχημα. Από τη μαρτυρία δεν προέκυψε ότι ο Ενάγοντας θα έχει άλλους πόρους πέραν από τη σύνταξη. Και συνεπώς είχε την ανάγκη για περαιτέρω εργασία. (Βλ. επίσης στη σελίδα 20 της Μελέτης Αποζημιώσεις για Σωματικές Βλάβες του κ. Φρ. Νικολαίδη: «Φθάνοντας στην ηλικία συνταξιοδότησης που προνοείται από την περί κοινωνικών ασφαλίσεων νομοθεσία δε σημαίνει και αυτομάτως τη σήμανση του τέλους της ζωής κάποιου εργαζομένου».) Ως προς τον υπολογισμό του ποσού αυτού έχοντας απορρίψει τη μαρτυρία του για τις ισχυριζόμενες απολαβές του στα πλαίσια των ειδικών αποζημιώσεων κρίνεται ότι το Δικαστήριο δεν έχει όλα τα απαραίτητα δεδομένα για τον προσδιορισμό της απώλειας μελλοντικών απολαβών με την γνωστή μέθοδο (Μαυρομμάτη ν. Λουκά
(1995)1 Α.Α.Δ. 66). Έχοντας υπόψη και την ηλικία του Ενάγοντα, 65 ετών κατά το χρόνο του δυστυχήματος και το είδος της εργασίας που γνωρίζει αλλά και το όριο που ο ίδιος έβαλε ως βασικό μισθό (€598 μηνιαίως) κρίνεται ότι το δίκαιο ποσό απώλειας μελλοντικών εισοδημάτων θα ήταν €18.000 («μελλοντικές» σε σχέση με το χρόνο καταχώρησης της αγωγής). (Να επισημανθεί ότι σύμφωνα με το παραδεκτό γεγονός ο Ενάγοντας δεν ήταν δηλωμένος στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις κατά τον ουσιώδη χρόνο. Δεν υπήρξε παραδεκτό γεγονός ότι ουδέποτε ήταν δηλωμένος στις Κοινωνικές Ασφαλίσεις. Επιπρόσθετα δεν αναλύθηκε ενώπιον του Δικαστηρίου από την πλευρά του Εναγομένου κατά πόσο ο Ενάγοντας όφειλε κατά τον ουσιώδη χρόνο να καταβάλλει Κοινωνικές Ασφαλίσεις με βάση τον τότε ισχύοντα Νόμο ενόψει της ηλικίας του και ενόψει του ότι ήταν συνταξιούχος). Τόκος αναφορικά με τις ειδικές και γενικές αποζημιώσεις Αναφορικά με το ζήτημα του τόκου καθοδηγητικές είναι οι αποφάσεις Φοινικαρίδης κ.α. ν. Γεωργίου κ.α.
(1991)1 ΑΑΔ 475 και η Miller Roza Maria v. Ute Petek
(1999)1 (Γ) ΑΑΔ 2091. Ως γενικός κανόνας με βάση τις νομολογιακές αρχές, εκτός αν διαπιστωθεί αδικαιολόγητη καθυστέρηση εκ μέρους του Ενάγοντα επιδικάζεται νόμιμος τόκος από την ημερομηνία γέννησης του αγώγιμου δικαιώματος. Το ίδιο ισχύει και για τις ειδικές αποζημιώσεις. Μειωμένος όπως ο τόκος όσον αφορά τις ειδικές κατά το ήμισυ. (Όπως εξηγείται στη Φοινικαρίδης (πιο πάνω) στη σελίδα 495 προκρίθηκε ως δίκαιη η επιδίκαση τόκου πάνω στο συνολικό ποσό των ειδικών αποζημιώσεων που επιδικάζονται από την ημερομηνία γέννησης του αγώγιμου δικαιώματος ως τη δίκη, μειωμένο όμως κατά το μισό ώστε να αντισταθμιστεί το γεγονός ότι δεν προκύπτει όλη η ζημιά από την αρχή. Αυτό μόνο σε συνηθισμένες περιπτώσεις). Ο νόμιμος τόκος μέχρι την τροποποίηση του περί Δικαστηρίων Νόμο (Ν.81(Ι)/2008)ήταν 8%. Από την ημέρα δημοσίευσης του Νόμου 81 (Ι)/2008, 15.10.2008, ο νόμιμος τόκος μειώθηκε σε 5,5%. Ανάλογη τροποποίηση επέφερε και ο Τροποποιητικός Νόμος τους 2008 (Ν.82
(1)/2008 στο Άρθρο 58Α του Κεφ. 148). Η αγωγή καταχωρήθηκε με γενικά οπισθογραφημένο κλητήριο την 8.2.2008 και η Έκθεση Απαίτησης καταχωρήθηκε την 27.5.2008 (ο τίτλος της οποίας τροποποιήθηκε αργότερα με τη διόρθωση του ονόματος του Ενάγοντα). Έχοντας κατά νου ότι η δεύτερη χειρουργική επέμβαση έγινε την 27.3.2008 κάτι που δείχνει ότι μέχρι και τότε δεν είχαν ακόμα ξεκαθαρίσει οι συνέπειες του δυστυχήματος αναφορικά με τις σωματικές βλάβες του Ενάγοντα, κρίνεται ότι δεν υπήρχε καθυστέρηση στην καταχώρηση της αγωγής. Λαμβάνοντας υπόψη όλα τα δεδομένα θεωρώ δίκαιο όπως το ποσό των γενικών αποζημιώσεων φέρει νόμιμο τόκο από την ημερομηνία του δυστυχήματος. Όσον αφορά τώρα τις ειδικές αποζημιώσεις, ισχύει το ίδιο. Νόμιμος τόκος από την ημέρα του δυστυχήματος μειωμένος όμως κατά το ήμισυ μέχρι την 28.1.14 (ημερομηνία έκδοσης της απόφασης) και μετέπειτα νόμιμος τόκος μέχρι εξόφλησης. Κατάληξη Όπως ήδη καταγράφεται πιο πάνω ο Ενάγοντας φέρει ποσοστό ευθύνης 15% για το δυστύχημα και ο Εναγόμενος 85%. Συνεπώς ο Ενάγοντας δικαιούται στο 85% των ποσών που έχουν υπολογιστεί επί πλήρους ευθύνης. Επί πλήρους ευθύνης τα ποσά αυτά έχουν ως εξής: (α) €50.000 γενικές αποζημιώσεις. (β) €7.655,57 ειδικές αποζημιώσεις. (γ) €18.000 για απώλεια εισοδηματικής ικανότητας. Εκδίδεται επομένως απόφαση υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον του Εναγομένου: (α) Για ποσό €42.500 ως γενικές αποζημιώσεις πλέον τόκο 8% ετησίως από την ημερομηνία του δυστυχήματος (3.4.07) μέχρι την 14.10.08 και 5,5% ετησίως από 15.10.08 μέχρι εξόφλησης. (β) Για ποσό €6.507 ως ειδικές αποζημιώσεις πλέον τόκο 4% ετησίως από την 3.4.07 μέχρι την 14.10.08 και 2,75% ετησίως από την 15.10.08 μέχρι την 28.1.14 και 5,5% ετησίως από σήμερα, 28.1.14, μέχρι εξόφλησης. (γ) Για ποσό €15.300 για απώλεια εισοδηματικής ικανότητας πλέον νόμιμο τόκο από σήμερα μέχρι εξόφλησης. Τα έξοδα της παρούσας αγωγής όπως αυτά θα υπολογισθούν από τον Πρωτοκολλητή στην ανάλογη κλίμακα και εγκριθούν από το Δικαστήριο επιδικάζονται υπέρ του Ενάγοντα και εναντίον του Εναγόμενου. (Υπ.) ............. Λία Μάρκου, Α.Ε.Δ. Πιστό αντίγραφο Πρωτοκολλητής cylaw.org: Από το ΚΙΝOΠ/CyLii για τον Παγκύπριο Δικηγορικό Σύλλογο

🔗 Στην επίσημη πηγή

Επεξήγηση AI βάσει του επίσημου κειμένου του νόμου. Ενδεικτική, δεν υποκαθιστά νομική συμβουλή.